P. 1
Katangian Ng Wika

Katangian Ng Wika

5.0

|Views: 647|Likes:

More info:

Published by: Nurymar Wahab Abdulla on Jul 15, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/06/2014

pdf

text

original

1) KATANGIAN NG WIKA a) Ang wika ay ARBITARYO  Ang wika ay arbitraryo. Ang wika ay natututunan sa isang lipunan.

Samakatwid, hindi matututo ng wika ang tao kung hindi siya makikihalubilo.  Ang wika ay arbitraryo. Lahat ng wika ay napagkakasunduan ng mga gumagamit nito. Alam ng mga Ilokano na kapag sinabing [balay], bahay ang tinutukoy nito. Sa Chavacano naman ay [casa] kapag nais tukuyin ang bahay at [bay] naman sa Tausug samantalang [house] sa Ingles. Kung sakaling hindi naintindihan ng isang tao ang isang salita o pangungusap ng isang wika, nangangahulugan na hindi siya bahagi ng kasunduang pangkaunawaan. Ngunit kung pag-aaralan at matututunan niya ang wika, nangangahulugang sumasang-ayon siya sa kasunduan ukol sa naturang wika. b) Ang wika ay may TUNOG  Ang wika ay sinasalitang tunog. Ang wika ay hindi maituturing na wika kung hindi ipinamamahagi. Ito ay dumadaan mula sa isip ng tao patungo sa artikulador at resonador na siyang nag-aamplify ng tunog.  Ang wika ay isang masistemang balangkas dahil ito ay binubuo ng mga makabuluhang tunog (fonema) na kapag pinagsama-sama sa makabuluhang sikwens ay makalilikha ng mga salita (morfema) na bumabagay sa iba pang mga salita (semantiks) upang makabuo ng mga pangungusap. Ang pangungusap ay may istraktyur (sintaks) na nagiging basehan sa pagpapakahulugan sa paggamit ng wika. Ponolohiya o fonoloji – pag-aaral ng fonema o ponema; ang fonema ay tawag sa makabuluhang yunit ng binibigkas na tunog sa isang wika. Halimbawa ay ang mga fonemang /l/, /u/, /m/, /i/, /p/, /a/ at /t/ na kung pagsama-samahin sa makabuluhang ayos ay mabubuo ang salitang [lumipat]. Morpolohiya o morfoloji – pag-aaral ng morfema; ang morfema ay tawag sa pinamakamaliit na makabuluhang yunit ng salita sa isang wika. Sa Filipino ang tatlong uri ng morfema ay ang salitang-ugat, panlapi at fonema. Salitang-ugat = tao, laba, saya, bulaklak, singsing, doktor, dentist Panlapi = mag-, -in-, -um-, -an/-han Fonema = a *tauhan, maglaba, doktora Sintaksis – pag-aaral ng sintaks; sintaks ay ang tawag sa formasyon ng mga pangungusap sa isang wika. Sa Filipino, maaaring mauna ang paksa sa panaguri at posible namang pagbaligtaran ito. Samantalang sa Ingles laging nauuna ang paksa. Hal. Mataas ang puno. Ang puno ay mataas. The tree is tall. (hindi maaaring „Tall is the tree.‟ o „Tall the tree.‟) Semantiks – pag-aaral ng relasyon ng salita sa bawat isa sa iisang pangungusap; ang mga salita sa pagbuo ng pangungusap ay bumabagay sa iba pang salita sa pangungusap upang maging malinaw ang nais ipahayag. Hal. Inakyat niya ang puno. Umakyat siya sa puno. Makikita na nang ginamit ang pandiwang [inakyat] ang panghalip ng aktor sa pangungusap ay [niya] at ang pantukoy sa paksa ay [ang]. Samantalang sa ikalawang pangungusap ang pandiwa ay napalitan ng [umakyat] kaya nakaapekto ito sa panghalip ng

Nagkaiba na ang kahulugan ng dalawang pangungusap. walang katumbas ang /malong/ sa Tagalog sapagkat hindi bahagi ng kultura ng mga Tagalog ang salitang ito. Ang /lamaw/ naman ng Cebuano ay hindi rin matutumbasan sapagkat iba ang paraan ng paghahanda ng buko ng mga Cebuano sa iba pang komunidad sa bansa. mamamatay ito. napipilitang humiram ng salita mula sa isang wika sapagkat hindi komon ang salita sa kultura ng wikang patutunguhan. Sa Subanon naman. Sa Filipino lamang matatagpuan ang mga salitang opo at po bilang paggalang. po Wikang Subanon – gmangga (mangga) Wikang Ingles – girl/girls (batang babae/mga batang babae) Wikang Tausug – tibua (hampasin mo).aktor na dati‟y [niya] ngayo‟y [siya] na. Halimbawa Wikang Swahili – atanipena (magugustuhan niya ako) Wikang Filipino – Opo.  Ang wika ay binubuo ng mga tunog. pugaa (pigain mo) Wikang French – Francois (pangngalan /fransh-wa/) Mapapansin sa wikang Swahili (isang wika sa Kanlurang Afrika) isang salita lamang ngunit katumbas na ng isang buong pangungusap na yunik sa wikang ito. Halimbawa. (Tingnan ang ponolohiya) c) Ang wika ay NAGBABAGO  Ang wika ay ginagamit at ito ay gumagalaw. Kung hindi ginagamit ang wika. Dahil sa ganitong pagkakataon. f) Ang wika ay may KAKANYAHAN  Lahat ng wika ay may sariling set ng palatunugan. c) Ang wika ay BUHAY o DINAMIKO  Ang wika ay buhay o dinamiko. Upang magamit nang mabuti ang wika. leksikon at istrukturang panggramatika. mayroong di pangkaraniwang ayos ng mga fonema gaya ng di-kompatibol na dalawang magkasunod na katinig sa iisang pantig na wala sa karamihang wika. Patuloy kasing nagbabago ang wika. Nagbabagu-bago ang kahulugan ng isang salita na dumaragdag naman sa leksikon ng wika. May katangian ang isang wika na komon sa ibang wika samantalang may katangian namang natatangi sa bawat wika. Halimbawa: Kahulugan: Pampasabog Igipan ng tubig mula sa lupa Kagamitan sa palalagay ng hangin Bansag sa malalaswa at mapanghalay na larawan at pelikula Sikreto o baho ng mga kilalang tao e) Ang wika at kultura ay magkabuhol at hindi maaaring paghiwalayin  Maraming salita na hindi maisalin sapagkat wala silang katumbas sa ibang wika. kailangang maipagsama-sama ang mga binibigkas na tunog upang makalikha ng mga salita. Sa Tausug naman ang pagkabit BOMBA . isang fonema lamang ang idinagdag ngunit nagdudulot ng makabuluhang pagbabago. Sa Ingles naman. Patuloy na nagbabago at yumayaman ang wika. Imbis na pantukoy na [ang] ay napalitan na ng pang-ukol na [sa].

Teoryang Pooh-pooh – Ang tao ay nakalilikha ng tunog sanhi ng bugso ng damdamin. Ayon sa pagsasalaysay.ng fonemang /a/ ay nagdudulot na ng paggawa sa kilos na saad ng salitang-ugat. Nang nabatid ito ng Panginoon. [jip] at Kastilang [educacion]. Ang Filipino ay madalas manghiram gaya ng paghiram sa mga salitang [jip. b) Teoryang Bow-wow – Sinasabi sa teoryang ito na nagkaroon ng wika ang tao dahil noong umpisa‟y ginagaya nila ang tunog na nililikha ng mga hayop gaya ng tahol ng aso. patak ng ulan at langitngit ng kawayan. bumaba Siya sa lupa at sinira ang tore. ng iba. g) Lahat ng wika ay NANGHHIRAM  Humihiram ang wika ng fonema at morfema mula sa ibang wika kaya‟t ito‟y patuloy na umuunlad. noong umpisa‟y iisa ang wika ng tao na biyaya ng Diyos.wika ng mga bakla. Nang nawasak na ang tore. saya at paglalaan ng lakas. o o iii. galit. Teoryang Yum-yum – Sinasabi sa teoryang ito na ang wika ay nagmula sa pagkumpas ng maestro ng musika at sa bawat kumpas ay nagagawa niyang lumikha ng tunog mula sa kanyang labi. Instrumental . ginagaya naman daw ng tao ang tunog ng kalikasan at paligid gaya ng pagtunog ng kampana. jus at edukasyon] na mula sa Ingles na [juice]. Gaya sa Chavacano. tilaok ng manok at huni ng ibon. binibigkas na ang „ka‟ na hiniram sa Visaya bilang kapalit ng „tu‟ at „bo‟. napag-isipang magtayo ng isang tore upang hindi na magkawatakwatak at nang mahigitan ang Panginoon. mayroon silang natatanging sistema sa pagbigkas ng mga tunog pangwika. Paguutos at paghihikayat. Interaksyonal -nakapagpapanatili. nariyan ang mga salitang pangkabataan.tumutugon sa mga pangangailangan ng nga tao sa paligid. [jip] at Kastilang [educacion]. c) d) Teoryang Ding-dong – Maliban sa tunog ng hayop.  Halimbawa: Pagmumungkahi. Ipinanghiwa ko ang kutsilyo Nanghuli ako ng isda gamit ang sibat Regulatori –wikang gumagamit ng kondisyonal . 3) TUNGKULIN NG WIKA a) Ayon kay MICHEAL A. Pagaanyaya at pagbibiro o o o ii. jus at edukasyon] na mula sa Ingles na [juice]. binibigkas na ang „ka‟ na hiniram sa Visaya bilang kapalit ng „tu‟ at „bo‟. Gaya sa Chavacano. h) Ang wika ay bahagi ng ANYO o URI ng KOMUNIKASYON  Humihiram ang wika ng fonema at morfema mula sa ibang wika kaya‟t ito‟y patuloy na umuunlad. gumagabay sa kilos/asal . kumokontrol. nariyan ang paanyaya at pasasalamat Sa mga pangkat panlipunan. Sa magkakaibigan. pagbibiruan at panunukso Sa mga magkakamag-anak. at mga propesyonal na jargon.  Halimbawa: Pagbati. nakapagpapatatag ng relasyong sosyal. pagpapaalam. napabubulalas ang mga tunog ng pagdaing na dala ng takot. 2) TEORYA NG WIKA a) Teorya sa Tore ng Babel – Ang teoryang ito ay nahalaw mula sa Banal na Kasulatan. nagkawatak-watak na ang tao dahil iba-iba na ang wikang kanilang binibigkas kaya nagkanya-kanya na sila at kumalat sa mundo. lungkot. Dahil sa nagkakaunawaan ang lahat. e) f) Teoryang Yo-he-ho – Isinasaad dito na nagsimula ang wika sa indayog ng himig-awitin ng mga taong sama-samang nagtatrabaho.K. HALIDAY i. Sa French naman. Gamit ang bibig. Ang Filipino ay madalas manghiram gaya ng paghiram sa mga salitang [jip.

alalayan at tapusin ang pagkikita (nangyayari kapag ang dalawa o higit pang tao ang nagkikita). katauhan at damdamin – tuwiran sa pamamagitan ng pandamdam. pagpaparating sa iba ng ating iniisip. pagaanyaya. pagbibiro.saloobin at emosyon. Personal . Ito ang pinakamagamit na uri ng sulatin sa mga mag-aaral dahil nagagawa nilang iugnay anumang paniniwala. pagbababa. wika bilang kagandahang –asal (kumusta ka?). mga ritwal sa wika (kumusta/pagbati). iv) Pag-alalay sa iba – Paggamit ng wika upang alalayan o impluwensiyahin ang kilos o damdamin ng iba – paggamit ng mga tuntunin at ekspresyon ng tungkulin/ obligasyon – pag-uutos.patula. araw tao at batay na rin sa tunay na pangyayari at nagbibigay ng informasyon/datos. pagbabalita atbp. pagpapahintulot. Pangangatwiran at Pagbigay ng konklusyon.  Mga Halimbawa: Shopping o Groseri List. taas ng tinig. Tala. ii) Conative .  Halimbawa: Paglalahad. v) Metalinggwal . vi. Dyornal.paggamit ng wika para sa sariling kapakanan. vi) Poetic .) Heuristik . panghihikayat. Pagbati. pagtawad.pagpaparating ng mensahe o impormasyon. iv. pagpapaliwanag. c) Ayon kay W. pagpapahayag ng kalungkutan o pakikiramay. Pagsagot. pakiusap. pagpapalakas ng loob. paggamit ng mga salita tungkol sa damdamin. katulad ng balita sa telebisyon b) Ayon kay MICHEAL ROMAN JAKOBSON i) Kognitibo/Reperensiyal/Pangkaisipan . panghihiram. pasasalamat. pag-iisip. ROBINSON i) Estetiko – Paggamit ng wika sa paglikha ng panitikan ii) Ludic – Pagtutugma. (ie. pagbati. pagpuna. mga talumpati. Liham.   personal na sulatin ay informal. paggawa ng mga salitang walang katuturan o kawawaan. v) Pag-alalay sa sarili – Kaugnay ang ugali at damdamin “Pagkausap sa Sarli” nang tahimik o mag-isa. v. awit atbp.paghimok at pag-impluwensya sa iba sa pamamagitan ng mga paguutos o pakiusap. di-tuwiran sa pamamagitan ng bilis. pagbibigay ng opinyon.nakapagpapahayag ng imahinasyon sa malikhaing paraan.  Halimbawa: Pagtatanong. . Pagtutol at Pagsagot sa telepono o Pagbibigyan kita ngunit sundin mo muna ang nais ko. mga tula. Diary.paglinaw sa mga suliranin. Pagsisinungaling at paghahatid ng mensahe.nakapagpapahayag ng sariling damdamin o opinyon. vii.naghahanap ng mga informasyon/datos at gamit ng mga taong nais magkamit ng kaalamang akademiko at/o profesyonal.P. Imajinativ . Mensahe. pagsubok sa mga posibilidad ng wika habang natututuhan ito. Halimbawa: Pag-ayon . Dayalog. o di kaya'y tungkuling taglay nila sa kanilang sarili. vi) Pagpapahayag ng Sarili – Pagpapahayag ng sarili. Ginagamit ito sa pagtuturo. iv) Phatic-pakikipagkapwa tao. Informativ – ito ay naglalarawan na kung saan mayroong nailalalhad din dito ang lugar. pangangatwiran. iii) Pag – alalay sa pakikisalamuha at pakikipagkapwa-tao – paggamit ng wika upang simulan. iii) Emotive-pagpapahayag ng damdamin. walang tiyak na balangkas at pansarili. tunog ng tinig (voice quality).

4) KAHALAGAHAN NG WIKA a) Instrumento ng Komunikasyon .Paglalakbay .Nagpapalawak ng ating imahinasyon. pagbuo ng haraya (imagining) pagpapasubali (suppoising). xi) Pagtuturo – Paggamit ng wika sa pagpaparating (imparting) ng bagong impormasyon at kasanayan. Bb…) viii) Pagtukoy sa daigdig na di-panglinggwistika – ix) a) Pagkilala (discrimination) – pagkilala at pagpapahayag ng kaibhan at pagkakatulad ng mga bagay.Paggamit ng wika sa pagtalakay. pagpapakita ng emosyon at leybel ng wika d) Nag-iingat at nagpapalaganap ng kaalaman .Hindi na mahalaga ang mataas na kaalaman sa wika. Gng. umunlad at makamit ang kalayaan c) Lumilinang ng Malikhaing Pag-iisip . xiii) Metalangguage . paghahanap. x) b) Pagbuo (organization) – pag-uuri-uri at pagbibigay – katuturan sa mga kaugnayan ng mga bagay sa ibang bagay.vii) Pagtatakda sa tungkulin o Papel sa lipunan – paggamit ng wika upang itakda o ipahayag ang kaugnayang pansosyal ng mga tao – mga ginagamit kapag nakikipag-usap sa isang tao at mga ginagamit kapag nagsasalita tungkol sa iba (G.Wika ang naging dahilan upang magkaisa ang mga tao . xii) Pagtatanong at Panghuhula – Pagtataka. sapat na ang nagkakaunawaan gamit ang wika b) Nagbubuklod ng Bansa .Pagtatala Midyum ng Karunungan . paghingi ng impormasyon at panuto.Pagsasalin .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->