Mga Bahagi ng Pananalita

Pangngalan
 Pangngalan
Ang pangngalan ay isang bahagi ng pananalitang nagsasaad ng pangalan ng tao, bagay , hayop, lunan, pangyayari at okasyon. Ito ay tinatawag na noun sa wikang Ingles.Ang pangngalan ay may dalawang uri ng pangngalan, ito ang pambalana at pantangi. Halimbawa:
1. Siya ay isa sa mga estudyante ng Ashford Academy. 2. Saang parke ang ba kayo pupunta?

 Pangngalang Pambalana
Ang pangngalang pambalana ay isinusulat o nagsisimula sa maliliit na titik. Ito ay isang uri ng pangngalan na tumutukoy sa karaniwang o hindi tiyak na pangngalan ng tao, bagay, hayop, at lugar. Halimbawa, hindi tiyak kung sinong guro, kung sinong bata, kung anong distrito o kung anong bansa. Ito ay tinatawag na improper noun sa wikang Ingles. Halimbawa:
1. Sino ang kauna-unahang bayani ng Pilipinas? 2. Maari mo ba akong hiramanan ng isang aklat.

 Pangngalang Pantangi Ang pangngalang pantangi ay isinusulat o nagsisimula sa malalaking titik. Ito ay ginagamit na ginagamit pantukoy o pantawag sa tiyak at tanging ngalan ng tao, bagay, hayop,at lugar. Iti ay tinatawag na proper noun sa wikang Ingles. Halimbawa:
1. Si Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo ay bise-presidente noon ni dating pangulong Estrada.
1|Page

Sa Japan nakatira ang kanyang pamilya. mayroon din tayong itinututuring na uri ng pangngalan. galit.2. Uri ng Pangngalan  Uri ng Pangngalan Bukod sa katuturan ng pangngalan ay. bait 1) Tanging lambing lang nakakapawi sa kanya pagkauwi niya mula sa trabaho. Di-kongkreto o Basal Ang di-kongreto o basal ay halos kabaligtaran ng kongkreto o tahas. Katuturan ng Uri ng Pangngalan 1. nararamdaman naman. nahihipo. 2) Gamitin niyo na lang ang trak para mas mabilis ang pag-uwi niyo. 2) Poot ang laging sumisira ng isang pagkakaibigan. poot. pagod. 2. mata 1) Ang dumi naman ng damit mo. hindi man ito aktwal na nakikita. Halimbawa: lambing. Halimbawa: damit. o nailalarawan. Dahil ang di-kongkreto o basal ay katuturan ng uri ng pangngalan na kapag ang pangngalang tinutukoy ay hindi materyal na mga bagay kundi diwa o kaisipan. kamatis. pizza. 2|Page . trak. nahahawakan. Kongkreto o Tahas Ang kongkreto o tahas ay isa sa katuturan ng uri ng pangngalan na kapag ang pangngalang tinutukoy ay nakikita. 3) Bata pa lang ay mahilig ng kumain si Claudia ng pizza.

o pangkat-pangkat. Ang ibig sabihin ay maraming tao. Ang handa sa kasal ay litson. bagay.  Bilang tuwirang-layon 1. Ito rin ay tinatawag na pangngalang lansakan o palansak. 3|Page . Ang kalabaw ay mabait. Sa diksyunaryo. kabubuan o katipunan ng maramihang pangngalang. Kaiba sa isahan o paisa-isa. 2. 2. 3.  Bilang kaganapang pansimuno o panaguri 1. tuwirang layon. Naliligo sa ilog ang kabayo. Langkay-langkay (pangkat-pangkat o marami) Pamilya o angkan (binubuo ng ilang kasapi) Grupo (singkahulugan ng pangkat) Tribo o lipi (binubuo ng mga angkan) Ang Pangngalan bilang Iba’t Ibang Bahagi ng Pangungusap  Ang Pangngalan bilang Iba’t ibang Bahagi ng Pangungusap Ang mga pangngalanay maaring gamitin bilang simuno. 2. Nagtaka si Nina. Pinakakain ng pagkaing pampataba ang mga baboy. 3.  Bilang simuno 1. Halimbawa: 1.3) Ang kanyang galit sa iyo ay walang kapantay kung ipagkukumpara mo sa ibang mga tao. Natutuwa si Dwaine. Nagbibigay ng gatas ang kalabaw. sinasabing ang kahulugan ng lansak ay palansak. hayop. 2. o di-tuwirang layon. 3. 3. Lansak Ang lansak ay isa rin sa katuturan ng pangngalan na kung katuturan ay karamihan. maramihan. o pook ang tinutukoy na salita. Si Arianne ang amo ng kabayo. 4. kaganapang pansimuno.

Ikinwento ng bata sa ina ang tungkol sa baboy na lilitsunin. Mga Uri ng Panghalip  Panghalip Panao Ang panghalip panao ay panghalip na ginagamit na kapalit o panghalili ng pangngalan ng tao. 2. Sa gayon. Ang Panghalip  Panghalip Ang panghalip ay bahagi rin ng pananalita. 2. Halimbawa: 1. Itinatag ni Andres Bonifacio ang Katipunan. kinilala siya bilang Ama ng Katipunan. Nagpadala ng sulat kay Dwaine ang kanyang Tito Jerry at Tita Lisa. kinilala si Andres Bonifacio bilang Ama ng Katipunan. Sa gayon. Itinatag ni Andres Bonifacio ang Katipunan. Tinawag na Dakilang Dukha si Andres Bonifacio dahil sa paglilingkod ni Andres Bonifacio sa kabila ng kahirapan ng pamilya ni Andres Bonifacio. Ito ay ginagamit panghalili o pampalit sa mga pangngalan sa isang pangungsap o talata.3. Tinawag siyang Dakilang Dukha dahil sa paglilingkod niya sa kabila ng kahirapan ng kanyang pamilya. 2. 3. Laging may sorpresa para kay Dwaine ang magpinsan. 4|Page . Si Gloria ay nahihiya dahil sa hindi nakapagtapos ng pag-aaral ang kanyang. Pinadalhan ng sulat si Frances. Halimbawa: 1.  Bilang di-tuwirang layon 1. Siya ay nahihiya dahil sa hindi nakapagtapos ng pag-aaral ang kanyang.

5|Page . at panghalipsa anyong sa. panghalip panao sa anyong ng.samantalangang ikalawa ay tinatawag namang kakulang paari. Ang unang pangkat ay tinatawag ding palagyo.ka siya kanya Dalawahan Una Ikalawa Ikatlo kita.Ang panghalip panao ay maaring mapangkat sa tatlo: panghalip panao sa anyong ang. at ang ikatlong pangkat ay palayon. tayo kayo sila natin ninyo nila Atin Inyo kanila Maramiha n Una Ikalawa Ikatlo kami kayo sila namin ninyo nila amin inyo kanila  Panghalip Panananong Ang panghalip panananong ay isang uri ng panghalip na nagtatanong. TSART NG MGA PANGHALIP PANAO Kailanan o Panauhan Isahan Una Ikalawa Ikatlo ako Anyong ang (palagyo) ko mo niya Anyong ng (paukol) akin iyo Anyong sa (paari) ikaw.

Uupo lang ako rito. “Marahil presko sa ganyang bahay. hayop. hayop at lugar. 6|Page . 4. Ilan ba ang naiwan na chalk doon sa kahon? Alin ba ang ating unang paaralan? Gaano ba kahalaga ang magtiwala sa ating sarili? Bakit mahalaga ang bahagi ng aklat? Sino ba ang bago mong kaibigan? Dalawa ang bilang ng panghalip panananong: isahan at maramihan. 2. lalo nansa mga baryo. Malayo naman sa nagsasalita ang tinutukoy ng doon. Halimbawa: 1. 3. 5. roon. at dine. 4.  Panghalip Pamatlig Ang panghalip pamatlig ay isang uri ng panghalip nanagtuturo ng kinaroroonan ng tao. 6. Doon kayo sa loob ng bakuran.” dugtong pa ni lolo. huwag kayo riyan maglaro. 2.ang sabi ng lolo sa kanyang apong sa Nicole. ano lolo?” 3.”sabay turo sa bahay yari sa nipa at sawali. “ Ganire ang aming mga bahay. at karetela. at lugar. Malapit sa nagsasalita ang tinutukoy ng mga panghalip na pamatlig na dito. 2. mga kalesa.  Panghalip Patulad Ang panghalip patulad ay isang uri ng panghalip na ginagamit sa paghahambing o pagtutuladng mga tao. Halimbawa: 1. 5. Dito ko kayo hihintayin. 4.Halimbawa: 1. rito. diyan at riyan. bagay. 3. Maraming sasakyan diyan. “Ganyan ang mga sasakyan. bagay. Anak. “Ganito ang buhay namin noon”. Hinde ako aalis dine.

 Panghalip Panaklaw Ang panghalip panaklaw ay isang uri ng panghalip na sumasaklaw sa bilang. Kayo ang nanalo sa paligsahan. 5. dami. Ganoon ang mga gamit sa bukirin. Halimbawa: 1. bagay. Ganoon ang pangbayo ng palay. 2. bus at traysikel.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang simuno ng pangungusap.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang kaganapang pansimuno o panaguri. Darating sila upang humingi ng tulong para sa mga nabiktima ng bagyong Ondoy. 7. 3. Siya ang aking pinsan. o kaisahan ng tao. Halimbawa: 1. Gagamitan ang kapangyarihan ng batas kaninuman. o lugar. 2. Natuwa ang balana. Natuwa ang marami nanag pirmahan ng dating pangulong Ramos ang batas na lumikha sa Philippine Institute of Traditional and Alternative Health Care noong 1997. 4.” wika ni Ramon. palagay ko’y mabagal ang ganyang kalesa at karetela. “Pero lolo. Panay ang papuri at pasasalamat. Mga Gamit ng Panghalip  Bilang simuno. Halimbawa: 1. “kaysa sa mga kotse. 7|Page .5. Lahat ay nagdiwang para sa natanggap na parangal ng institutusyon. Kumusta ka?  Bilang Panaguri.” 6. 2.

Ang Pandiwa  Pandiwa Ang pandiwa ay isang bahagi ng pananalita na nagsasaad ng kilos o galaw. 2. Ang Tatlong Askpeto ng Pandiwa  Aspetong Pangnakaraan o Perpektibo Nagpapahayag ang aspetong pangnakaraan o perpektibo ng kilos o galaw na nasimulan na at natapos na. Ginagamitan ito ng mga panlapi at salitang-ugat upang mabuo at maipakita ang iba’t ibang ng askpeto. Ang pandiwa ay ang nagbibigay-buhay sa pangungusap. nakapag-. Bilang layon. Halimbawa: 1.sa pagbuo ng pandiwang nagawa na. Halimbawa: 1. 3. 2. Sa inyo sila magtatanghalian.um-. Ginagamit ang mga panlaping na-. Inani ng mga magsasaka ang kanilang panananim na palay. 2. Hindi ako papayag. Mapipilitan silang lumusong sa tubig. nag-. Nagagamit din ang pandiwa sa pagsasalaysay at pagsusulat. Para sa kanya ang regalong ito. Gagawin ko ang lahat para sa iyo. Halimbawa: 1. Maraming nangangarap na umunlad sa pamumuhay. 5. Pinamumunuan ni Magellan sa Cebu ang ekspedisyon. 4. Tinawag siya ng kanyang magulang.  Bilang pinaglalaanan.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang layon ng pang-ukol at tuwirang layon.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang dituwirang layon o pinag-uukulan. 8|Page . at in.

at in-. Naunawaan ng mga estudyante ang leksyon dahil maayos itong naipaliwanag ng titser. Nabubuo ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng unang pantig ng salitang-ugat. Ginagamit ang mga panlaping ma-. Ginagamit ang mga panlaping na-. din ngunit inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat sa pagbuo ng pandiwang may aspektong ginagawa. Halimbawa: 1. at in-. Maraming nangangarap na umunlad sa pamumuhay. um-. palaso at kampilan ay kumikinang sa bawat tama ng liwanag. makapag-. Halimbawa: 1. mag-.Halimbawa: 1. Ang kanilang mga pana. Ang Pang-uri  Pang-uri 9|Page . 2.  Aspetong Pangkasalukuyan o Imperpektibo Ang aspetong pangkasalukuyan o imperpektibo ay nagsasaad ng kilos na nasimulan na ngunit hindi pa natatapos at kasalkuyang pang ipinagpapatuloy. 2. Hindi ako papayag.  Aspetong Panghinaharap o Kontemplatibo Ang aspetong panghinaharap o kontemplatibo ay naglalarawan ng likos na hindi pa nasisimulan. Nabubuo ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng unangpantig ng salitang-ugat. nag-. um-. 2. Mapipilitan silang lumusong sa tubig. at inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat sa pagbuo ng pandiwang may aspektong gagawin pa. Umunlad ang bansang Japan dahil sa makabagong teknolohiya. nakapag-.

Ang matulungin ay binibiyayaan ng Panginoon. kulay. Marangal na tao ang pinagpapala. laki. Kulang ang pagkain sa mahihirap na bansa. anyo. Halimbawa: 1. 2. 3. Dumarami ang nakakalat na basura. Malubhang suliranin ng makabagong daigdig ang labis na populasyon. Sinasabi ang uri.  Pamilang 10 | P a g e . Masayahin ang batang iyan. 2.  Pang-uring kaganapang pansimuno Halimbawa: 1. 5. lasa. Mga Iba’t Ibang Gamit ng Pang-uri  Panuring ng pangngalan o panghalip Halimbawa: 1. bilang. o lagay ng salitang pangngalan o panghalip. bilang. bagay. Ang Pagpapangkat o Pag-uuri ng Pang-uri  Panlarawan Ito nag pang-uring naglalarawan ng hugia . o kulay ng pangngalan o panghalip. hugis. laki.  Pang-uring ginagamit bilang pangngalan Halimbawa: 1. 2. Masaya siya sa kanyang kalagayan ngayon. 2. ayos. Ang dating malinaw at asul na dagat ay mababaw at maitim na ngayon. Ang dating luntiang paligid ay madilim na. hayop. sukat. 4. Ang mapagtimpi ay malayo sa gulo. Ang mga Pilipino ay madalasin.Ang pang-uri Ay isang bahagi ng pananalita nanagsasaad ng katangian o uri ng tao. lunan o pangyayari ng tinutukoy ng pangngalan o panghalip na kasama nito sa loob ng pangungusap.

 Pantangi Ito ang mga pang-uring hango sa mga pangngalang pantangi. Tatlong antas ng Pang-uri  Tatlong antas ng Pang-uri  Lantay Ito ang antas ng pang-uri kapag pangngalan. amg  Pasukdol Ito ang antas ng pang-uri na kapag inihahambing ang isa sa marami.Walang paghahambing na ginagawa. Sinasabi ang kahigitan o kakulangan ng isa sa marami. Uri ng Pang-uri 11 | P a g e . 2. Halimbawa: 1. Si Gerald ay mas matangkad kay Ivan ng kaunti. Si Beth ay isang masunurin na bata sa kanyang mga magulang. halaga. Halimbawa: 1. Isang magandang bata si Eliza dahil isa siyang mabait na bata. Halimbawa : inilalarawan ang isang 1. 2. o dami ng inilalarawang pangngalang o panghalip. Ang kabayo ni Lisa ay ang pinakamabilis na kabayo sa lahat. 2.Ito ang pang-uring nasasabi ng bilang. Sa tingin ko. Ang pinakamatangkad na lalaki sa ika-anim na baitang ay si Jayron. mas makulit si Karl kaysa kay Jhonwel. Sinasabi amg kahigitan o kakulangan ng isa sa isa.  Pahambing Ito ang antas ng pang-uri na kapag dalawang pangngalan pinaghahambing.

Pilipinas. at kapwa pang-abay. Walang natatapos na gawain ang isang isip-dukha na tao.  Maylapi Ito ay isang uri ng pang-uri kung saan ang pang-uri ay binubuo ng salitanggat at panlapi.  Inuulit Dito ang pang-uri ay binubuo ng pag-uulit sa salitang-ugat o sa pang-uring maylapi. pandiwa. Halimbawa: 12 | P a g e . Ang sapatos at damit ni Analisa ay bago. Ang Pang-abay  Pang-abay Ang pang-abay ay isang bahagi ng pananalitang naglalarawan sa pang-uri. Ang mabuting bata ay laging sumusunod sa mga magulang. 2. 2. Halimbawa: 1. Ang anak ni Aling Luisa ay nagdilang-anghel yata dahil sa nagkatotoo ang kanyang sinabi. Isang ulirang na ina si alvina sa kanyang mga anak. 2. 2. Payak Ito ay binubuo ng salitang-ugat lamang. Halimbawa: 1. Laging mabiling-mabili ang ang mga produktong galing Baguio.  Tambalan Ito ay binubuo ng dalawang magkaibang salita. Halimbawa: 1. Halimbawa: 1. Pwede bang paki palitan ang basa mong damit. Magandang-maganda ang suot na korona ng nahirang na bagong nahirang na Bb.

Ang Mga Uri ng Pang-abay  Pang-abay na pamanahon Ito ay sumasagot sa tanong na kailan. Halimbawa: Sanhi Bunga Natulog sa klase si Kallen Napagalitan siya ng kanyang guro habang nagbibigay ng pagsusulit ang at ibinagsak sa pagsusulit. Patakbo siyang sumugod sa ospital para sa inang may sakit. Sanhi at Bunga  Sanhi Ang sanhi ang sinasabing dahilan o ang sanhi ng isang pangyayari . Sanay nang gumamit ng kompyuter ang mga mag-aaral sa Colegio de San Pedro  Pang-abay na pamamaraan Ito ay sumasagot sa tanong na paano. 2. Marahang binuksan ni Shirley ang pinto saka dahan-dahang lumapit kay Milly.  Pang-abay na Panlunan Ito ay sumasagot sa tanong na saan. Maya-maya n lang tayo maglaro doon sa parke. Baka nagpunta lang po sila sa gubat para hanapin ang kwintas ni Cornelia. Madali siyang tumakbo para mahabol ang pusa ni Suzaku. kanyang guro. Noon lagi kaming pumupunta dito para kumain at magkwentuhan.1. Kaylakas ng binatuhan ni Winry si Edward ng isang aklat . Halimbawa: 1. 2. Halimbawa: 1. 13 | P a g e .  Bunga Ang bunga ang epekto ng kung ano ang nangyari. Halimbawa: 1. 2. 2.

14 | P a g e . bata si Mia.Laging abala at walang oras ang Kaya naging pasaway at rebeldeng mga magulang ni Mia. trabaho niya at laging napapagalitan ng kanyang amo. Nanonood palagi si Cecille ng mga Kaya lagi siyang nahuhuli sa gabing-gabing mga palabas sa telebisyon.

kilala Trend maker.puspos Imbensyon-likha 15 | P a g e .nagtanong-tanong Pulso-pintig Naglunsa-nagsimula Pumukaw-gumising Pinarangalan-pinurihan Humalina-umakit Pinag-ukulan – pinaglaanan Umuukilkil.paabante Tigib.paraan Pasulong.pagapauso Sarbey.gumugulo Gabay-gayd Proseso.Talasalitaan Pikit-mata – bulag Imbitasyon – paanyaya Nakatakda – nakatadhana Kinalakhang – kinagisnan Set-ap–nakatakdang kaayusan Pangunahing.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful