P. 1
Mga Bahagi Ng Pananalita

Mga Bahagi Ng Pananalita

5.0

|Views: 11,313|Likes:
Published by Lorraine Lacuesta

More info:

Published by: Lorraine Lacuesta on Jul 17, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/08/2015

pdf

text

original

Mga Bahagi ng Pananalita

Pangngalan
 Pangngalan
Ang pangngalan ay isang bahagi ng pananalitang nagsasaad ng pangalan ng tao, bagay , hayop, lunan, pangyayari at okasyon. Ito ay tinatawag na noun sa wikang Ingles.Ang pangngalan ay may dalawang uri ng pangngalan, ito ang pambalana at pantangi. Halimbawa:
1. Siya ay isa sa mga estudyante ng Ashford Academy. 2. Saang parke ang ba kayo pupunta?

 Pangngalang Pambalana
Ang pangngalang pambalana ay isinusulat o nagsisimula sa maliliit na titik. Ito ay isang uri ng pangngalan na tumutukoy sa karaniwang o hindi tiyak na pangngalan ng tao, bagay, hayop, at lugar. Halimbawa, hindi tiyak kung sinong guro, kung sinong bata, kung anong distrito o kung anong bansa. Ito ay tinatawag na improper noun sa wikang Ingles. Halimbawa:
1. Sino ang kauna-unahang bayani ng Pilipinas? 2. Maari mo ba akong hiramanan ng isang aklat.

 Pangngalang Pantangi Ang pangngalang pantangi ay isinusulat o nagsisimula sa malalaking titik. Ito ay ginagamit na ginagamit pantukoy o pantawag sa tiyak at tanging ngalan ng tao, bagay, hayop,at lugar. Iti ay tinatawag na proper noun sa wikang Ingles. Halimbawa:
1. Si Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo ay bise-presidente noon ni dating pangulong Estrada.
1|Page

nahihipo. Halimbawa: lambing. mata 1) Ang dumi naman ng damit mo.2. hindi man ito aktwal na nakikita. 2. Uri ng Pangngalan  Uri ng Pangngalan Bukod sa katuturan ng pangngalan ay. bait 1) Tanging lambing lang nakakapawi sa kanya pagkauwi niya mula sa trabaho. 2) Poot ang laging sumisira ng isang pagkakaibigan. Katuturan ng Uri ng Pangngalan 1. Sa Japan nakatira ang kanyang pamilya. 2|Page . nahahawakan. kamatis. pizza. trak. nararamdaman naman. poot. Halimbawa: damit. Dahil ang di-kongkreto o basal ay katuturan ng uri ng pangngalan na kapag ang pangngalang tinutukoy ay hindi materyal na mga bagay kundi diwa o kaisipan. mayroon din tayong itinututuring na uri ng pangngalan. o nailalarawan. galit. 2) Gamitin niyo na lang ang trak para mas mabilis ang pag-uwi niyo. 3) Bata pa lang ay mahilig ng kumain si Claudia ng pizza. Kongkreto o Tahas Ang kongkreto o tahas ay isa sa katuturan ng uri ng pangngalan na kapag ang pangngalang tinutukoy ay nakikita. Di-kongkreto o Basal Ang di-kongreto o basal ay halos kabaligtaran ng kongkreto o tahas. pagod.

maramihan. Si Arianne ang amo ng kabayo.  Bilang kaganapang pansimuno o panaguri 1. Kaiba sa isahan o paisa-isa. Sa diksyunaryo. 2. sinasabing ang kahulugan ng lansak ay palansak. Pinakakain ng pagkaing pampataba ang mga baboy.3) Ang kanyang galit sa iyo ay walang kapantay kung ipagkukumpara mo sa ibang mga tao. 4. kabubuan o katipunan ng maramihang pangngalang. o di-tuwirang layon. o pook ang tinutukoy na salita. 3. Halimbawa: 1. Langkay-langkay (pangkat-pangkat o marami) Pamilya o angkan (binubuo ng ilang kasapi) Grupo (singkahulugan ng pangkat) Tribo o lipi (binubuo ng mga angkan) Ang Pangngalan bilang Iba’t Ibang Bahagi ng Pangungusap  Ang Pangngalan bilang Iba’t ibang Bahagi ng Pangungusap Ang mga pangngalanay maaring gamitin bilang simuno. Nagtaka si Nina. Ang handa sa kasal ay litson. Ang ibig sabihin ay maraming tao. bagay. 2. 2. 3. tuwirang layon. 3|Page . 2. Ito rin ay tinatawag na pangngalang lansakan o palansak. 3. Lansak Ang lansak ay isa rin sa katuturan ng pangngalan na kung katuturan ay karamihan. kaganapang pansimuno. Naliligo sa ilog ang kabayo. Ang kalabaw ay mabait.  Bilang simuno 1. 3. hayop.  Bilang tuwirang-layon 1. Nagbibigay ng gatas ang kalabaw. o pangkat-pangkat. Natutuwa si Dwaine.

2. Ito ay ginagamit panghalili o pampalit sa mga pangngalan sa isang pangungsap o talata. 4|Page .  Bilang di-tuwirang layon 1. Pinadalhan ng sulat si Frances. Siya ay nahihiya dahil sa hindi nakapagtapos ng pag-aaral ang kanyang. Itinatag ni Andres Bonifacio ang Katipunan. Laging may sorpresa para kay Dwaine ang magpinsan. Sa gayon. 3. kinilala siya bilang Ama ng Katipunan. 2.3. Mga Uri ng Panghalip  Panghalip Panao Ang panghalip panao ay panghalip na ginagamit na kapalit o panghalili ng pangngalan ng tao. kinilala si Andres Bonifacio bilang Ama ng Katipunan. Si Gloria ay nahihiya dahil sa hindi nakapagtapos ng pag-aaral ang kanyang. Ikinwento ng bata sa ina ang tungkol sa baboy na lilitsunin. 2. Itinatag ni Andres Bonifacio ang Katipunan. Ang Panghalip  Panghalip Ang panghalip ay bahagi rin ng pananalita. Halimbawa: 1. Sa gayon. Nagpadala ng sulat kay Dwaine ang kanyang Tito Jerry at Tita Lisa. Halimbawa: 1. Tinawag na Dakilang Dukha si Andres Bonifacio dahil sa paglilingkod ni Andres Bonifacio sa kabila ng kahirapan ng pamilya ni Andres Bonifacio. Tinawag siyang Dakilang Dukha dahil sa paglilingkod niya sa kabila ng kahirapan ng kanyang pamilya.

tayo kayo sila natin ninyo nila Atin Inyo kanila Maramiha n Una Ikalawa Ikatlo kami kayo sila namin ninyo nila amin inyo kanila  Panghalip Panananong Ang panghalip panananong ay isang uri ng panghalip na nagtatanong. panghalip panao sa anyong ng. at ang ikatlong pangkat ay palayon.ka siya kanya Dalawahan Una Ikalawa Ikatlo kita. TSART NG MGA PANGHALIP PANAO Kailanan o Panauhan Isahan Una Ikalawa Ikatlo ako Anyong ang (palagyo) ko mo niya Anyong ng (paukol) akin iyo Anyong sa (paari) ikaw. at panghalipsa anyong sa.Ang panghalip panao ay maaring mapangkat sa tatlo: panghalip panao sa anyong ang.samantalangang ikalawa ay tinatawag namang kakulang paari. Ang unang pangkat ay tinatawag ding palagyo. 5|Page .

at dine. bagay.ang sabi ng lolo sa kanyang apong sa Nicole.”sabay turo sa bahay yari sa nipa at sawali.” dugtong pa ni lolo. 5. “Marahil presko sa ganyang bahay. 2. roon. ano lolo?” 3. 4. 6. Anak. hayop at lugar. Halimbawa: 1. hayop. 4. bagay. 5.  Panghalip Patulad Ang panghalip patulad ay isang uri ng panghalip na ginagamit sa paghahambing o pagtutuladng mga tao. “ Ganire ang aming mga bahay. lalo nansa mga baryo. Ilan ba ang naiwan na chalk doon sa kahon? Alin ba ang ating unang paaralan? Gaano ba kahalaga ang magtiwala sa ating sarili? Bakit mahalaga ang bahagi ng aklat? Sino ba ang bago mong kaibigan? Dalawa ang bilang ng panghalip panananong: isahan at maramihan. Malayo naman sa nagsasalita ang tinutukoy ng doon. at karetela. “Ganyan ang mga sasakyan. 2. Dito ko kayo hihintayin. diyan at riyan. 3. 3. mga kalesa. Malapit sa nagsasalita ang tinutukoy ng mga panghalip na pamatlig na dito. 4. huwag kayo riyan maglaro.Halimbawa: 1. rito. Uupo lang ako rito. “Ganito ang buhay namin noon”. 2. 6|Page .  Panghalip Pamatlig Ang panghalip pamatlig ay isang uri ng panghalip nanagtuturo ng kinaroroonan ng tao. at lugar. Hinde ako aalis dine. Maraming sasakyan diyan. Doon kayo sa loob ng bakuran. Halimbawa: 1.

7. palagay ko’y mabagal ang ganyang kalesa at karetela. 4. Halimbawa: 1. Ganoon ang mga gamit sa bukirin.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang simuno ng pangungusap. 3. Natuwa ang marami nanag pirmahan ng dating pangulong Ramos ang batas na lumikha sa Philippine Institute of Traditional and Alternative Health Care noong 1997.” wika ni Ramon. Halimbawa: 1. Panay ang papuri at pasasalamat. Gagamitan ang kapangyarihan ng batas kaninuman. Kumusta ka?  Bilang Panaguri. Halimbawa: 1.5.  Panghalip Panaklaw Ang panghalip panaklaw ay isang uri ng panghalip na sumasaklaw sa bilang. bus at traysikel. “Pero lolo. Natuwa ang balana. “kaysa sa mga kotse.” 6. Siya ang aking pinsan. Lahat ay nagdiwang para sa natanggap na parangal ng institutusyon. Darating sila upang humingi ng tulong para sa mga nabiktima ng bagyong Ondoy.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang kaganapang pansimuno o panaguri. 2. 7|Page . 2. o kaisahan ng tao. Mga Gamit ng Panghalip  Bilang simuno. dami. o lugar. 5. Ganoon ang pangbayo ng palay. bagay. Kayo ang nanalo sa paligsahan. 2.

Ang pandiwa ay ang nagbibigay-buhay sa pangungusap. at in. Bilang layon. 8|Page . Halimbawa: 1. Sa inyo sila magtatanghalian. Mapipilitan silang lumusong sa tubig. Maraming nangangarap na umunlad sa pamumuhay. Para sa kanya ang regalong ito. 3. Nagagamit din ang pandiwa sa pagsasalaysay at pagsusulat. 2. Ginagamitan ito ng mga panlapi at salitang-ugat upang mabuo at maipakita ang iba’t ibang ng askpeto. Pinamumunuan ni Magellan sa Cebu ang ekspedisyon. Tinawag siya ng kanyang magulang.um-. Ginagamit ang mga panlaping na-. Ang Pandiwa  Pandiwa Ang pandiwa ay isang bahagi ng pananalita na nagsasaad ng kilos o galaw. Halimbawa: 1. nakapag-. Hindi ako papayag. Gagawin ko ang lahat para sa iyo. Ang Tatlong Askpeto ng Pandiwa  Aspetong Pangnakaraan o Perpektibo Nagpapahayag ang aspetong pangnakaraan o perpektibo ng kilos o galaw na nasimulan na at natapos na.  Bilang pinaglalaanan. Inani ng mga magsasaka ang kanilang panananim na palay. 5.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang layon ng pang-ukol at tuwirang layon. 2. nag-. 4.sa pagbuo ng pandiwang nagawa na. Halimbawa: 1.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang dituwirang layon o pinag-uukulan. 2.

 Aspetong Pangkasalukuyan o Imperpektibo Ang aspetong pangkasalukuyan o imperpektibo ay nagsasaad ng kilos na nasimulan na ngunit hindi pa natatapos at kasalkuyang pang ipinagpapatuloy. palaso at kampilan ay kumikinang sa bawat tama ng liwanag. Nabubuo ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng unangpantig ng salitang-ugat. Hindi ako papayag. 2. Mapipilitan silang lumusong sa tubig. Nabubuo ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng unang pantig ng salitang-ugat. um-. din ngunit inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat sa pagbuo ng pandiwang may aspektong ginagawa. at in-. makapag-. Halimbawa: 1. Ginagamit ang mga panlaping ma-. nag-. Ginagamit ang mga panlaping na-. at inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat sa pagbuo ng pandiwang may aspektong gagawin pa. Umunlad ang bansang Japan dahil sa makabagong teknolohiya. at in-. Ang kanilang mga pana. Maraming nangangarap na umunlad sa pamumuhay. 2. Ang Pang-uri  Pang-uri 9|Page . Naunawaan ng mga estudyante ang leksyon dahil maayos itong naipaliwanag ng titser. Halimbawa: 1. 2. mag-. um-. nakapag-.  Aspetong Panghinaharap o Kontemplatibo Ang aspetong panghinaharap o kontemplatibo ay naglalarawan ng likos na hindi pa nasisimulan.Halimbawa: 1.

laki. anyo. 2. Halimbawa: 1. Ang mapagtimpi ay malayo sa gulo. Kulang ang pagkain sa mahihirap na bansa. Ang matulungin ay binibiyayaan ng Panginoon. Marangal na tao ang pinagpapala. lunan o pangyayari ng tinutukoy ng pangngalan o panghalip na kasama nito sa loob ng pangungusap. 2. bagay. Ang dating malinaw at asul na dagat ay mababaw at maitim na ngayon. hugis. 5. ayos. Ang Pagpapangkat o Pag-uuri ng Pang-uri  Panlarawan Ito nag pang-uring naglalarawan ng hugia . Ang dating luntiang paligid ay madilim na. Masayahin ang batang iyan. Malubhang suliranin ng makabagong daigdig ang labis na populasyon. o kulay ng pangngalan o panghalip.  Pang-uring ginagamit bilang pangngalan Halimbawa: 1. 2. o lagay ng salitang pangngalan o panghalip. hayop. 3. bilang. Sinasabi ang uri. Mga Iba’t Ibang Gamit ng Pang-uri  Panuring ng pangngalan o panghalip Halimbawa: 1. 2. lasa. kulay. Dumarami ang nakakalat na basura. bilang. 4.  Pang-uring kaganapang pansimuno Halimbawa: 1.Ang pang-uri Ay isang bahagi ng pananalita nanagsasaad ng katangian o uri ng tao. laki. Ang mga Pilipino ay madalasin.  Pamilang 10 | P a g e . Masaya siya sa kanyang kalagayan ngayon. sukat.

Ito ang pang-uring nasasabi ng bilang. amg  Pasukdol Ito ang antas ng pang-uri na kapag inihahambing ang isa sa marami. halaga. Uri ng Pang-uri 11 | P a g e .  Pahambing Ito ang antas ng pang-uri na kapag dalawang pangngalan pinaghahambing. mas makulit si Karl kaysa kay Jhonwel. o dami ng inilalarawang pangngalang o panghalip. 2. Tatlong antas ng Pang-uri  Tatlong antas ng Pang-uri  Lantay Ito ang antas ng pang-uri kapag pangngalan. Sinasabi ang kahigitan o kakulangan ng isa sa marami. 2. 2. Ang pinakamatangkad na lalaki sa ika-anim na baitang ay si Jayron. Halimbawa : inilalarawan ang isang 1. Si Gerald ay mas matangkad kay Ivan ng kaunti. Isang magandang bata si Eliza dahil isa siyang mabait na bata. Sa tingin ko. Ang kabayo ni Lisa ay ang pinakamabilis na kabayo sa lahat. Sinasabi amg kahigitan o kakulangan ng isa sa isa. Halimbawa: 1. Halimbawa: 1. Si Beth ay isang masunurin na bata sa kanyang mga magulang.Walang paghahambing na ginagawa.  Pantangi Ito ang mga pang-uring hango sa mga pangngalang pantangi.

Halimbawa: 1. pandiwa. 2.  Maylapi Ito ay isang uri ng pang-uri kung saan ang pang-uri ay binubuo ng salitanggat at panlapi. Isang ulirang na ina si alvina sa kanyang mga anak. 2. 2.  Inuulit Dito ang pang-uri ay binubuo ng pag-uulit sa salitang-ugat o sa pang-uring maylapi. Walang natatapos na gawain ang isang isip-dukha na tao. Ang Pang-abay  Pang-abay Ang pang-abay ay isang bahagi ng pananalitang naglalarawan sa pang-uri. Pwede bang paki palitan ang basa mong damit. Magandang-maganda ang suot na korona ng nahirang na bagong nahirang na Bb.  Tambalan Ito ay binubuo ng dalawang magkaibang salita. Ang anak ni Aling Luisa ay nagdilang-anghel yata dahil sa nagkatotoo ang kanyang sinabi. Ang mabuting bata ay laging sumusunod sa mga magulang. Ang sapatos at damit ni Analisa ay bago. Laging mabiling-mabili ang ang mga produktong galing Baguio. Halimbawa: 1. Halimbawa: 1. Payak Ito ay binubuo ng salitang-ugat lamang. Halimbawa: 1. Pilipinas. at kapwa pang-abay. Halimbawa: 12 | P a g e . 2.

kanyang guro. Noon lagi kaming pumupunta dito para kumain at magkwentuhan. 2. Halimbawa: Sanhi Bunga Natulog sa klase si Kallen Napagalitan siya ng kanyang guro habang nagbibigay ng pagsusulit ang at ibinagsak sa pagsusulit. Maya-maya n lang tayo maglaro doon sa parke. 2. Kaylakas ng binatuhan ni Winry si Edward ng isang aklat . Baka nagpunta lang po sila sa gubat para hanapin ang kwintas ni Cornelia. Madali siyang tumakbo para mahabol ang pusa ni Suzaku. Patakbo siyang sumugod sa ospital para sa inang may sakit.  Bunga Ang bunga ang epekto ng kung ano ang nangyari.  Pang-abay na Panlunan Ito ay sumasagot sa tanong na saan. Sanay nang gumamit ng kompyuter ang mga mag-aaral sa Colegio de San Pedro  Pang-abay na pamamaraan Ito ay sumasagot sa tanong na paano. 2. Marahang binuksan ni Shirley ang pinto saka dahan-dahang lumapit kay Milly. Halimbawa: 1. 13 | P a g e . Halimbawa: 1. Sanhi at Bunga  Sanhi Ang sanhi ang sinasabing dahilan o ang sanhi ng isang pangyayari .1. 2. Ang Mga Uri ng Pang-abay  Pang-abay na pamanahon Ito ay sumasagot sa tanong na kailan. Halimbawa: 1.

bata si Mia. 14 | P a g e . trabaho niya at laging napapagalitan ng kanyang amo.Laging abala at walang oras ang Kaya naging pasaway at rebeldeng mga magulang ni Mia. Nanonood palagi si Cecille ng mga Kaya lagi siyang nahuhuli sa gabing-gabing mga palabas sa telebisyon.

paraan Pasulong.paabante Tigib.pagapauso Sarbey.puspos Imbensyon-likha 15 | P a g e .Talasalitaan Pikit-mata – bulag Imbitasyon – paanyaya Nakatakda – nakatadhana Kinalakhang – kinagisnan Set-ap–nakatakdang kaayusan Pangunahing.gumugulo Gabay-gayd Proseso.nagtanong-tanong Pulso-pintig Naglunsa-nagsimula Pumukaw-gumising Pinarangalan-pinurihan Humalina-umakit Pinag-ukulan – pinaglaanan Umuukilkil.kilala Trend maker.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->