Mga Bahagi ng Pananalita

Pangngalan
 Pangngalan
Ang pangngalan ay isang bahagi ng pananalitang nagsasaad ng pangalan ng tao, bagay , hayop, lunan, pangyayari at okasyon. Ito ay tinatawag na noun sa wikang Ingles.Ang pangngalan ay may dalawang uri ng pangngalan, ito ang pambalana at pantangi. Halimbawa:
1. Siya ay isa sa mga estudyante ng Ashford Academy. 2. Saang parke ang ba kayo pupunta?

 Pangngalang Pambalana
Ang pangngalang pambalana ay isinusulat o nagsisimula sa maliliit na titik. Ito ay isang uri ng pangngalan na tumutukoy sa karaniwang o hindi tiyak na pangngalan ng tao, bagay, hayop, at lugar. Halimbawa, hindi tiyak kung sinong guro, kung sinong bata, kung anong distrito o kung anong bansa. Ito ay tinatawag na improper noun sa wikang Ingles. Halimbawa:
1. Sino ang kauna-unahang bayani ng Pilipinas? 2. Maari mo ba akong hiramanan ng isang aklat.

 Pangngalang Pantangi Ang pangngalang pantangi ay isinusulat o nagsisimula sa malalaking titik. Ito ay ginagamit na ginagamit pantukoy o pantawag sa tiyak at tanging ngalan ng tao, bagay, hayop,at lugar. Iti ay tinatawag na proper noun sa wikang Ingles. Halimbawa:
1. Si Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo ay bise-presidente noon ni dating pangulong Estrada.
1|Page

kamatis. hindi man ito aktwal na nakikita. Halimbawa: damit. poot. o nailalarawan. mayroon din tayong itinututuring na uri ng pangngalan. pizza. Halimbawa: lambing. bait 1) Tanging lambing lang nakakapawi sa kanya pagkauwi niya mula sa trabaho. Sa Japan nakatira ang kanyang pamilya. Katuturan ng Uri ng Pangngalan 1. 3) Bata pa lang ay mahilig ng kumain si Claudia ng pizza. Dahil ang di-kongkreto o basal ay katuturan ng uri ng pangngalan na kapag ang pangngalang tinutukoy ay hindi materyal na mga bagay kundi diwa o kaisipan. galit. Kongkreto o Tahas Ang kongkreto o tahas ay isa sa katuturan ng uri ng pangngalan na kapag ang pangngalang tinutukoy ay nakikita. nahahawakan. 2) Gamitin niyo na lang ang trak para mas mabilis ang pag-uwi niyo. Di-kongkreto o Basal Ang di-kongreto o basal ay halos kabaligtaran ng kongkreto o tahas.2. nararamdaman naman. 2) Poot ang laging sumisira ng isang pagkakaibigan. 2|Page . mata 1) Ang dumi naman ng damit mo. 2. pagod. trak. nahihipo. Uri ng Pangngalan  Uri ng Pangngalan Bukod sa katuturan ng pangngalan ay.

Natutuwa si Dwaine. Nagbibigay ng gatas ang kalabaw. 3. Lansak Ang lansak ay isa rin sa katuturan ng pangngalan na kung katuturan ay karamihan. sinasabing ang kahulugan ng lansak ay palansak. 2. 4. Si Arianne ang amo ng kabayo.  Bilang simuno 1. o pangkat-pangkat. o pook ang tinutukoy na salita. Ang ibig sabihin ay maraming tao. 3. Ang kalabaw ay mabait. Nagtaka si Nina. hayop. Sa diksyunaryo. 3|Page . bagay. 2. 2. 2. Kaiba sa isahan o paisa-isa. Naliligo sa ilog ang kabayo. Pinakakain ng pagkaing pampataba ang mga baboy. kabubuan o katipunan ng maramihang pangngalang. tuwirang layon.  Bilang tuwirang-layon 1. Halimbawa: 1. kaganapang pansimuno. maramihan.  Bilang kaganapang pansimuno o panaguri 1. 3.3) Ang kanyang galit sa iyo ay walang kapantay kung ipagkukumpara mo sa ibang mga tao. 3. o di-tuwirang layon. Ito rin ay tinatawag na pangngalang lansakan o palansak. Ang handa sa kasal ay litson. Langkay-langkay (pangkat-pangkat o marami) Pamilya o angkan (binubuo ng ilang kasapi) Grupo (singkahulugan ng pangkat) Tribo o lipi (binubuo ng mga angkan) Ang Pangngalan bilang Iba’t Ibang Bahagi ng Pangungusap  Ang Pangngalan bilang Iba’t ibang Bahagi ng Pangungusap Ang mga pangngalanay maaring gamitin bilang simuno.

Nagpadala ng sulat kay Dwaine ang kanyang Tito Jerry at Tita Lisa. Ang Panghalip  Panghalip Ang panghalip ay bahagi rin ng pananalita. Halimbawa: 1. Laging may sorpresa para kay Dwaine ang magpinsan. Sa gayon. 4|Page . 3. kinilala si Andres Bonifacio bilang Ama ng Katipunan.  Bilang di-tuwirang layon 1. Halimbawa: 1. Si Gloria ay nahihiya dahil sa hindi nakapagtapos ng pag-aaral ang kanyang. Tinawag siyang Dakilang Dukha dahil sa paglilingkod niya sa kabila ng kahirapan ng kanyang pamilya. Ikinwento ng bata sa ina ang tungkol sa baboy na lilitsunin. Tinawag na Dakilang Dukha si Andres Bonifacio dahil sa paglilingkod ni Andres Bonifacio sa kabila ng kahirapan ng pamilya ni Andres Bonifacio. Pinadalhan ng sulat si Frances. 2. Itinatag ni Andres Bonifacio ang Katipunan. Itinatag ni Andres Bonifacio ang Katipunan. kinilala siya bilang Ama ng Katipunan. 2.3. 2. Sa gayon. Siya ay nahihiya dahil sa hindi nakapagtapos ng pag-aaral ang kanyang. Mga Uri ng Panghalip  Panghalip Panao Ang panghalip panao ay panghalip na ginagamit na kapalit o panghalili ng pangngalan ng tao. Ito ay ginagamit panghalili o pampalit sa mga pangngalan sa isang pangungsap o talata.

samantalangang ikalawa ay tinatawag namang kakulang paari. TSART NG MGA PANGHALIP PANAO Kailanan o Panauhan Isahan Una Ikalawa Ikatlo ako Anyong ang (palagyo) ko mo niya Anyong ng (paukol) akin iyo Anyong sa (paari) ikaw.Ang panghalip panao ay maaring mapangkat sa tatlo: panghalip panao sa anyong ang. tayo kayo sila natin ninyo nila Atin Inyo kanila Maramiha n Una Ikalawa Ikatlo kami kayo sila namin ninyo nila amin inyo kanila  Panghalip Panananong Ang panghalip panananong ay isang uri ng panghalip na nagtatanong. at ang ikatlong pangkat ay palayon.ka siya kanya Dalawahan Una Ikalawa Ikatlo kita. at panghalipsa anyong sa. Ang unang pangkat ay tinatawag ding palagyo. 5|Page . panghalip panao sa anyong ng.

3. 5. “Marahil presko sa ganyang bahay. Malapit sa nagsasalita ang tinutukoy ng mga panghalip na pamatlig na dito. 6|Page . Hinde ako aalis dine. Halimbawa: 1. 4. lalo nansa mga baryo. at karetela. Dito ko kayo hihintayin. Malayo naman sa nagsasalita ang tinutukoy ng doon.Halimbawa: 1. at lugar.” dugtong pa ni lolo. “ Ganire ang aming mga bahay. bagay. Anak.ang sabi ng lolo sa kanyang apong sa Nicole. Maraming sasakyan diyan. 2. huwag kayo riyan maglaro.  Panghalip Patulad Ang panghalip patulad ay isang uri ng panghalip na ginagamit sa paghahambing o pagtutuladng mga tao. 3. Halimbawa: 1. 5. mga kalesa. rito. 2.  Panghalip Pamatlig Ang panghalip pamatlig ay isang uri ng panghalip nanagtuturo ng kinaroroonan ng tao. hayop. 4. “Ganyan ang mga sasakyan. at dine. Uupo lang ako rito. hayop at lugar. roon. 2. bagay. diyan at riyan. Ilan ba ang naiwan na chalk doon sa kahon? Alin ba ang ating unang paaralan? Gaano ba kahalaga ang magtiwala sa ating sarili? Bakit mahalaga ang bahagi ng aklat? Sino ba ang bago mong kaibigan? Dalawa ang bilang ng panghalip panananong: isahan at maramihan.”sabay turo sa bahay yari sa nipa at sawali. 4. “Ganito ang buhay namin noon”. Doon kayo sa loob ng bakuran. ano lolo?” 3. 6.

Halimbawa: 1. bus at traysikel. 7|Page .Ang panghalip ay maaring gamitin bilang simuno ng pangungusap. Kayo ang nanalo sa paligsahan. Natuwa ang marami nanag pirmahan ng dating pangulong Ramos ang batas na lumikha sa Philippine Institute of Traditional and Alternative Health Care noong 1997. dami. 3. bagay.” wika ni Ramon. Kumusta ka?  Bilang Panaguri. 2. 5.  Panghalip Panaklaw Ang panghalip panaklaw ay isang uri ng panghalip na sumasaklaw sa bilang. Mga Gamit ng Panghalip  Bilang simuno. palagay ko’y mabagal ang ganyang kalesa at karetela.5. Halimbawa: 1.” 6. Halimbawa: 1. Panay ang papuri at pasasalamat. Siya ang aking pinsan. o lugar. Ganoon ang pangbayo ng palay. 4. Gagamitan ang kapangyarihan ng batas kaninuman. 2. Lahat ay nagdiwang para sa natanggap na parangal ng institutusyon. 2. “kaysa sa mga kotse. Natuwa ang balana. Ganoon ang mga gamit sa bukirin. o kaisahan ng tao.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang kaganapang pansimuno o panaguri. 7. “Pero lolo. Darating sila upang humingi ng tulong para sa mga nabiktima ng bagyong Ondoy.

Para sa kanya ang regalong ito. 8|Page . Inani ng mga magsasaka ang kanilang panananim na palay. Ginagamitan ito ng mga panlapi at salitang-ugat upang mabuo at maipakita ang iba’t ibang ng askpeto. Ang Pandiwa  Pandiwa Ang pandiwa ay isang bahagi ng pananalita na nagsasaad ng kilos o galaw. Tinawag siya ng kanyang magulang. Sa inyo sila magtatanghalian. Gagawin ko ang lahat para sa iyo. Ginagamit ang mga panlaping na-. 5. nag-. at in. Nagagamit din ang pandiwa sa pagsasalaysay at pagsusulat.  Bilang pinaglalaanan.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang dituwirang layon o pinag-uukulan. Halimbawa: 1. 2. Ang pandiwa ay ang nagbibigay-buhay sa pangungusap. Pinamumunuan ni Magellan sa Cebu ang ekspedisyon. Bilang layon.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang layon ng pang-ukol at tuwirang layon.sa pagbuo ng pandiwang nagawa na. 2. Halimbawa: 1. nakapag-. Ang Tatlong Askpeto ng Pandiwa  Aspetong Pangnakaraan o Perpektibo Nagpapahayag ang aspetong pangnakaraan o perpektibo ng kilos o galaw na nasimulan na at natapos na. Halimbawa: 1. 2.um-. Mapipilitan silang lumusong sa tubig. 3. Maraming nangangarap na umunlad sa pamumuhay. 4. Hindi ako papayag.

Umunlad ang bansang Japan dahil sa makabagong teknolohiya. nakapag-. Ang Pang-uri  Pang-uri 9|Page . um-. Halimbawa: 1. 2. at inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat sa pagbuo ng pandiwang may aspektong gagawin pa. at in-.  Aspetong Panghinaharap o Kontemplatibo Ang aspetong panghinaharap o kontemplatibo ay naglalarawan ng likos na hindi pa nasisimulan. mag-. 2.Halimbawa: 1. Nabubuo ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng unangpantig ng salitang-ugat. 2. Naunawaan ng mga estudyante ang leksyon dahil maayos itong naipaliwanag ng titser. Mapipilitan silang lumusong sa tubig. makapag-. Ginagamit ang mga panlaping ma-. Ang kanilang mga pana. nag-.  Aspetong Pangkasalukuyan o Imperpektibo Ang aspetong pangkasalukuyan o imperpektibo ay nagsasaad ng kilos na nasimulan na ngunit hindi pa natatapos at kasalkuyang pang ipinagpapatuloy. at in-. din ngunit inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat sa pagbuo ng pandiwang may aspektong ginagawa. Halimbawa: 1. palaso at kampilan ay kumikinang sa bawat tama ng liwanag. Maraming nangangarap na umunlad sa pamumuhay. um-. Ginagamit ang mga panlaping na-. Hindi ako papayag. Nabubuo ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng unang pantig ng salitang-ugat.

hugis. Dumarami ang nakakalat na basura. Ang matulungin ay binibiyayaan ng Panginoon. 3. 2. Kulang ang pagkain sa mahihirap na bansa.  Pang-uring ginagamit bilang pangngalan Halimbawa: 1. sukat. anyo. Halimbawa: 1. laki. 2. bagay. Ang Pagpapangkat o Pag-uuri ng Pang-uri  Panlarawan Ito nag pang-uring naglalarawan ng hugia . o lagay ng salitang pangngalan o panghalip. bilang. Mga Iba’t Ibang Gamit ng Pang-uri  Panuring ng pangngalan o panghalip Halimbawa: 1. Ang mga Pilipino ay madalasin. ayos. Ang dating luntiang paligid ay madilim na. kulay. laki. lasa.  Pang-uring kaganapang pansimuno Halimbawa: 1. hayop. Ang dating malinaw at asul na dagat ay mababaw at maitim na ngayon. Masaya siya sa kanyang kalagayan ngayon. bilang. lunan o pangyayari ng tinutukoy ng pangngalan o panghalip na kasama nito sa loob ng pangungusap. o kulay ng pangngalan o panghalip. Sinasabi ang uri. 5. 2. Malubhang suliranin ng makabagong daigdig ang labis na populasyon. Ang mapagtimpi ay malayo sa gulo.  Pamilang 10 | P a g e . 4.Ang pang-uri Ay isang bahagi ng pananalita nanagsasaad ng katangian o uri ng tao. Masayahin ang batang iyan. 2. Marangal na tao ang pinagpapala.

Halimbawa: 1.Ito ang pang-uring nasasabi ng bilang. Ang pinakamatangkad na lalaki sa ika-anim na baitang ay si Jayron. Halimbawa : inilalarawan ang isang 1. 2. 2. Tatlong antas ng Pang-uri  Tatlong antas ng Pang-uri  Lantay Ito ang antas ng pang-uri kapag pangngalan. Ang kabayo ni Lisa ay ang pinakamabilis na kabayo sa lahat. Si Gerald ay mas matangkad kay Ivan ng kaunti. Isang magandang bata si Eliza dahil isa siyang mabait na bata.  Pantangi Ito ang mga pang-uring hango sa mga pangngalang pantangi.  Pahambing Ito ang antas ng pang-uri na kapag dalawang pangngalan pinaghahambing. amg  Pasukdol Ito ang antas ng pang-uri na kapag inihahambing ang isa sa marami.Walang paghahambing na ginagawa. Sinasabi ang kahigitan o kakulangan ng isa sa marami. Sa tingin ko. halaga. 2. Si Beth ay isang masunurin na bata sa kanyang mga magulang. mas makulit si Karl kaysa kay Jhonwel. o dami ng inilalarawang pangngalang o panghalip. Uri ng Pang-uri 11 | P a g e . Halimbawa: 1. Sinasabi amg kahigitan o kakulangan ng isa sa isa.

2. Payak Ito ay binubuo ng salitang-ugat lamang. pandiwa. Isang ulirang na ina si alvina sa kanyang mga anak. Ang Pang-abay  Pang-abay Ang pang-abay ay isang bahagi ng pananalitang naglalarawan sa pang-uri.  Inuulit Dito ang pang-uri ay binubuo ng pag-uulit sa salitang-ugat o sa pang-uring maylapi.  Maylapi Ito ay isang uri ng pang-uri kung saan ang pang-uri ay binubuo ng salitanggat at panlapi. Halimbawa: 1. Ang mabuting bata ay laging sumusunod sa mga magulang. Magandang-maganda ang suot na korona ng nahirang na bagong nahirang na Bb. Halimbawa: 1. 2. Ang anak ni Aling Luisa ay nagdilang-anghel yata dahil sa nagkatotoo ang kanyang sinabi. Pwede bang paki palitan ang basa mong damit. Halimbawa: 1. Laging mabiling-mabili ang ang mga produktong galing Baguio. Pilipinas. Halimbawa: 1. Ang sapatos at damit ni Analisa ay bago. at kapwa pang-abay. Halimbawa: 12 | P a g e . Walang natatapos na gawain ang isang isip-dukha na tao. 2.  Tambalan Ito ay binubuo ng dalawang magkaibang salita. 2.

Noon lagi kaming pumupunta dito para kumain at magkwentuhan.  Pang-abay na Panlunan Ito ay sumasagot sa tanong na saan. Madali siyang tumakbo para mahabol ang pusa ni Suzaku. Marahang binuksan ni Shirley ang pinto saka dahan-dahang lumapit kay Milly. Sanay nang gumamit ng kompyuter ang mga mag-aaral sa Colegio de San Pedro  Pang-abay na pamamaraan Ito ay sumasagot sa tanong na paano. Ang Mga Uri ng Pang-abay  Pang-abay na pamanahon Ito ay sumasagot sa tanong na kailan. Halimbawa: 1. 2. Patakbo siyang sumugod sa ospital para sa inang may sakit. 2. Halimbawa: Sanhi Bunga Natulog sa klase si Kallen Napagalitan siya ng kanyang guro habang nagbibigay ng pagsusulit ang at ibinagsak sa pagsusulit. kanyang guro. Halimbawa: 1.  Bunga Ang bunga ang epekto ng kung ano ang nangyari. Maya-maya n lang tayo maglaro doon sa parke. 2. Baka nagpunta lang po sila sa gubat para hanapin ang kwintas ni Cornelia. 13 | P a g e .1. Halimbawa: 1. 2. Sanhi at Bunga  Sanhi Ang sanhi ang sinasabing dahilan o ang sanhi ng isang pangyayari . Kaylakas ng binatuhan ni Winry si Edward ng isang aklat .

trabaho niya at laging napapagalitan ng kanyang amo. 14 | P a g e .Laging abala at walang oras ang Kaya naging pasaway at rebeldeng mga magulang ni Mia. Nanonood palagi si Cecille ng mga Kaya lagi siyang nahuhuli sa gabing-gabing mga palabas sa telebisyon. bata si Mia.

Talasalitaan Pikit-mata – bulag Imbitasyon – paanyaya Nakatakda – nakatadhana Kinalakhang – kinagisnan Set-ap–nakatakdang kaayusan Pangunahing.puspos Imbensyon-likha 15 | P a g e .gumugulo Gabay-gayd Proseso.paabante Tigib.pagapauso Sarbey.paraan Pasulong.kilala Trend maker.nagtanong-tanong Pulso-pintig Naglunsa-nagsimula Pumukaw-gumising Pinarangalan-pinurihan Humalina-umakit Pinag-ukulan – pinaglaanan Umuukilkil.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful