Mga Bahagi ng Pananalita

Pangngalan
 Pangngalan
Ang pangngalan ay isang bahagi ng pananalitang nagsasaad ng pangalan ng tao, bagay , hayop, lunan, pangyayari at okasyon. Ito ay tinatawag na noun sa wikang Ingles.Ang pangngalan ay may dalawang uri ng pangngalan, ito ang pambalana at pantangi. Halimbawa:
1. Siya ay isa sa mga estudyante ng Ashford Academy. 2. Saang parke ang ba kayo pupunta?

 Pangngalang Pambalana
Ang pangngalang pambalana ay isinusulat o nagsisimula sa maliliit na titik. Ito ay isang uri ng pangngalan na tumutukoy sa karaniwang o hindi tiyak na pangngalan ng tao, bagay, hayop, at lugar. Halimbawa, hindi tiyak kung sinong guro, kung sinong bata, kung anong distrito o kung anong bansa. Ito ay tinatawag na improper noun sa wikang Ingles. Halimbawa:
1. Sino ang kauna-unahang bayani ng Pilipinas? 2. Maari mo ba akong hiramanan ng isang aklat.

 Pangngalang Pantangi Ang pangngalang pantangi ay isinusulat o nagsisimula sa malalaking titik. Ito ay ginagamit na ginagamit pantukoy o pantawag sa tiyak at tanging ngalan ng tao, bagay, hayop,at lugar. Iti ay tinatawag na proper noun sa wikang Ingles. Halimbawa:
1. Si Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo ay bise-presidente noon ni dating pangulong Estrada.
1|Page

kamatis. o nailalarawan. pizza. Sa Japan nakatira ang kanyang pamilya. nahahawakan. mayroon din tayong itinututuring na uri ng pangngalan. 2) Gamitin niyo na lang ang trak para mas mabilis ang pag-uwi niyo. 2) Poot ang laging sumisira ng isang pagkakaibigan. pagod. Halimbawa: damit. 2. Dahil ang di-kongkreto o basal ay katuturan ng uri ng pangngalan na kapag ang pangngalang tinutukoy ay hindi materyal na mga bagay kundi diwa o kaisipan. Di-kongkreto o Basal Ang di-kongreto o basal ay halos kabaligtaran ng kongkreto o tahas. trak. Katuturan ng Uri ng Pangngalan 1. poot. mata 1) Ang dumi naman ng damit mo. hindi man ito aktwal na nakikita. 2|Page . bait 1) Tanging lambing lang nakakapawi sa kanya pagkauwi niya mula sa trabaho. 3) Bata pa lang ay mahilig ng kumain si Claudia ng pizza. Halimbawa: lambing. nararamdaman naman. Kongkreto o Tahas Ang kongkreto o tahas ay isa sa katuturan ng uri ng pangngalan na kapag ang pangngalang tinutukoy ay nakikita.2. nahihipo. galit. Uri ng Pangngalan  Uri ng Pangngalan Bukod sa katuturan ng pangngalan ay.

Nagtaka si Nina. 3. Ang handa sa kasal ay litson.  Bilang tuwirang-layon 1. Halimbawa: 1. hayop. 3. 2. Si Arianne ang amo ng kabayo. Ito rin ay tinatawag na pangngalang lansakan o palansak. Sa diksyunaryo.  Bilang simuno 1. Ang ibig sabihin ay maraming tao. maramihan. 2. o pook ang tinutukoy na salita. sinasabing ang kahulugan ng lansak ay palansak. Naliligo sa ilog ang kabayo. 2. kaganapang pansimuno.3) Ang kanyang galit sa iyo ay walang kapantay kung ipagkukumpara mo sa ibang mga tao. Nagbibigay ng gatas ang kalabaw. o pangkat-pangkat. o di-tuwirang layon. 3|Page . kabubuan o katipunan ng maramihang pangngalang.  Bilang kaganapang pansimuno o panaguri 1. bagay. Kaiba sa isahan o paisa-isa. Natutuwa si Dwaine. 3. Pinakakain ng pagkaing pampataba ang mga baboy. Langkay-langkay (pangkat-pangkat o marami) Pamilya o angkan (binubuo ng ilang kasapi) Grupo (singkahulugan ng pangkat) Tribo o lipi (binubuo ng mga angkan) Ang Pangngalan bilang Iba’t Ibang Bahagi ng Pangungusap  Ang Pangngalan bilang Iba’t ibang Bahagi ng Pangungusap Ang mga pangngalanay maaring gamitin bilang simuno. tuwirang layon. Ang kalabaw ay mabait. 2. 3. Lansak Ang lansak ay isa rin sa katuturan ng pangngalan na kung katuturan ay karamihan. 4.

Ang Panghalip  Panghalip Ang panghalip ay bahagi rin ng pananalita. 2. Mga Uri ng Panghalip  Panghalip Panao Ang panghalip panao ay panghalip na ginagamit na kapalit o panghalili ng pangngalan ng tao. 2. Halimbawa: 1. kinilala si Andres Bonifacio bilang Ama ng Katipunan.3. Tinawag na Dakilang Dukha si Andres Bonifacio dahil sa paglilingkod ni Andres Bonifacio sa kabila ng kahirapan ng pamilya ni Andres Bonifacio. kinilala siya bilang Ama ng Katipunan. Si Gloria ay nahihiya dahil sa hindi nakapagtapos ng pag-aaral ang kanyang. Ito ay ginagamit panghalili o pampalit sa mga pangngalan sa isang pangungsap o talata. Sa gayon. 3. Tinawag siyang Dakilang Dukha dahil sa paglilingkod niya sa kabila ng kahirapan ng kanyang pamilya. Siya ay nahihiya dahil sa hindi nakapagtapos ng pag-aaral ang kanyang. Sa gayon. Nagpadala ng sulat kay Dwaine ang kanyang Tito Jerry at Tita Lisa. 2. Laging may sorpresa para kay Dwaine ang magpinsan. Pinadalhan ng sulat si Frances. Ikinwento ng bata sa ina ang tungkol sa baboy na lilitsunin. Itinatag ni Andres Bonifacio ang Katipunan.  Bilang di-tuwirang layon 1. 4|Page . Halimbawa: 1. Itinatag ni Andres Bonifacio ang Katipunan.

Ang panghalip panao ay maaring mapangkat sa tatlo: panghalip panao sa anyong ang. tayo kayo sila natin ninyo nila Atin Inyo kanila Maramiha n Una Ikalawa Ikatlo kami kayo sila namin ninyo nila amin inyo kanila  Panghalip Panananong Ang panghalip panananong ay isang uri ng panghalip na nagtatanong. 5|Page .samantalangang ikalawa ay tinatawag namang kakulang paari. at panghalipsa anyong sa. at ang ikatlong pangkat ay palayon. Ang unang pangkat ay tinatawag ding palagyo.ka siya kanya Dalawahan Una Ikalawa Ikatlo kita. panghalip panao sa anyong ng. TSART NG MGA PANGHALIP PANAO Kailanan o Panauhan Isahan Una Ikalawa Ikatlo ako Anyong ang (palagyo) ko mo niya Anyong ng (paukol) akin iyo Anyong sa (paari) ikaw.

Maraming sasakyan diyan. rito. 6|Page . mga kalesa. hayop. 2. 4. Halimbawa: 1. 6.”sabay turo sa bahay yari sa nipa at sawali. ano lolo?” 3. 3.  Panghalip Pamatlig Ang panghalip pamatlig ay isang uri ng panghalip nanagtuturo ng kinaroroonan ng tao.  Panghalip Patulad Ang panghalip patulad ay isang uri ng panghalip na ginagamit sa paghahambing o pagtutuladng mga tao. 5. “ Ganire ang aming mga bahay. Dito ko kayo hihintayin. Doon kayo sa loob ng bakuran. Halimbawa: 1. at karetela. Ilan ba ang naiwan na chalk doon sa kahon? Alin ba ang ating unang paaralan? Gaano ba kahalaga ang magtiwala sa ating sarili? Bakit mahalaga ang bahagi ng aklat? Sino ba ang bago mong kaibigan? Dalawa ang bilang ng panghalip panananong: isahan at maramihan. 5. 3. bagay. 2. 2. “Marahil presko sa ganyang bahay. hayop at lugar. Hinde ako aalis dine. Anak. huwag kayo riyan maglaro. roon. at dine. lalo nansa mga baryo. Malayo naman sa nagsasalita ang tinutukoy ng doon. diyan at riyan. “Ganito ang buhay namin noon”. 4. at lugar.Halimbawa: 1. “Ganyan ang mga sasakyan.ang sabi ng lolo sa kanyang apong sa Nicole. Malapit sa nagsasalita ang tinutukoy ng mga panghalip na pamatlig na dito. bagay.” dugtong pa ni lolo. Uupo lang ako rito. 4.

Kumusta ka?  Bilang Panaguri.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang simuno ng pangungusap. “kaysa sa mga kotse. palagay ko’y mabagal ang ganyang kalesa at karetela.” wika ni Ramon. Ganoon ang mga gamit sa bukirin. Kayo ang nanalo sa paligsahan. 4.” 6. 7|Page . Natuwa ang marami nanag pirmahan ng dating pangulong Ramos ang batas na lumikha sa Philippine Institute of Traditional and Alternative Health Care noong 1997. “Pero lolo. Gagamitan ang kapangyarihan ng batas kaninuman. bus at traysikel. 5. 2. 2. o lugar.  Panghalip Panaklaw Ang panghalip panaklaw ay isang uri ng panghalip na sumasaklaw sa bilang. Halimbawa: 1. Natuwa ang balana. Panay ang papuri at pasasalamat. Darating sila upang humingi ng tulong para sa mga nabiktima ng bagyong Ondoy.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang kaganapang pansimuno o panaguri. 2. Mga Gamit ng Panghalip  Bilang simuno. Halimbawa: 1. Siya ang aking pinsan. dami. Lahat ay nagdiwang para sa natanggap na parangal ng institutusyon. Ganoon ang pangbayo ng palay.5. o kaisahan ng tao. 3. Halimbawa: 1. 7. bagay.

Ang panghalip ay maaring gamitin bilang dituwirang layon o pinag-uukulan. Hindi ako papayag. 4. Ang pandiwa ay ang nagbibigay-buhay sa pangungusap. nakapag-. 2.  Bilang pinaglalaanan.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang layon ng pang-ukol at tuwirang layon. Mapipilitan silang lumusong sa tubig.um-. Ginagamit ang mga panlaping na-. Para sa kanya ang regalong ito. 8|Page . 2. Ang Pandiwa  Pandiwa Ang pandiwa ay isang bahagi ng pananalita na nagsasaad ng kilos o galaw. Ang Tatlong Askpeto ng Pandiwa  Aspetong Pangnakaraan o Perpektibo Nagpapahayag ang aspetong pangnakaraan o perpektibo ng kilos o galaw na nasimulan na at natapos na. Ginagamitan ito ng mga panlapi at salitang-ugat upang mabuo at maipakita ang iba’t ibang ng askpeto. nag-. Maraming nangangarap na umunlad sa pamumuhay. at in. Halimbawa: 1.sa pagbuo ng pandiwang nagawa na. 2. Inani ng mga magsasaka ang kanilang panananim na palay. 5. Pinamumunuan ni Magellan sa Cebu ang ekspedisyon. Nagagamit din ang pandiwa sa pagsasalaysay at pagsusulat. Sa inyo sila magtatanghalian. Halimbawa: 1. Tinawag siya ng kanyang magulang. Bilang layon. 3. Halimbawa: 1. Gagawin ko ang lahat para sa iyo.

Ang kanilang mga pana. at in-. 2. palaso at kampilan ay kumikinang sa bawat tama ng liwanag. mag-. nag-. Naunawaan ng mga estudyante ang leksyon dahil maayos itong naipaliwanag ng titser. 2. makapag-. Halimbawa: 1. Umunlad ang bansang Japan dahil sa makabagong teknolohiya. Halimbawa: 1. um-. 2. nakapag-. Ginagamit ang mga panlaping ma-. Nabubuo ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng unangpantig ng salitang-ugat. um-. din ngunit inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat sa pagbuo ng pandiwang may aspektong ginagawa. Mapipilitan silang lumusong sa tubig.  Aspetong Panghinaharap o Kontemplatibo Ang aspetong panghinaharap o kontemplatibo ay naglalarawan ng likos na hindi pa nasisimulan. Ang Pang-uri  Pang-uri 9|Page .  Aspetong Pangkasalukuyan o Imperpektibo Ang aspetong pangkasalukuyan o imperpektibo ay nagsasaad ng kilos na nasimulan na ngunit hindi pa natatapos at kasalkuyang pang ipinagpapatuloy. at in-. Hindi ako papayag. Maraming nangangarap na umunlad sa pamumuhay.Halimbawa: 1. Ginagamit ang mga panlaping na-. at inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat sa pagbuo ng pandiwang may aspektong gagawin pa. Nabubuo ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng unang pantig ng salitang-ugat.

 Pamilang 10 | P a g e . hayop.  Pang-uring kaganapang pansimuno Halimbawa: 1. Mga Iba’t Ibang Gamit ng Pang-uri  Panuring ng pangngalan o panghalip Halimbawa: 1. 2. Halimbawa: 1. o kulay ng pangngalan o panghalip. Malubhang suliranin ng makabagong daigdig ang labis na populasyon. Dumarami ang nakakalat na basura.  Pang-uring ginagamit bilang pangngalan Halimbawa: 1. Sinasabi ang uri. Ang dating malinaw at asul na dagat ay mababaw at maitim na ngayon. 3. Marangal na tao ang pinagpapala. 2. Ang mga Pilipino ay madalasin. Masaya siya sa kanyang kalagayan ngayon. Kulang ang pagkain sa mahihirap na bansa. laki. ayos. sukat. Ang matulungin ay binibiyayaan ng Panginoon. 5. bilang. 2. Ang mapagtimpi ay malayo sa gulo. o lagay ng salitang pangngalan o panghalip. lunan o pangyayari ng tinutukoy ng pangngalan o panghalip na kasama nito sa loob ng pangungusap. Ang dating luntiang paligid ay madilim na. Ang Pagpapangkat o Pag-uuri ng Pang-uri  Panlarawan Ito nag pang-uring naglalarawan ng hugia . laki. 4. bilang. anyo. lasa.Ang pang-uri Ay isang bahagi ng pananalita nanagsasaad ng katangian o uri ng tao. kulay. Masayahin ang batang iyan. 2. bagay. hugis.

Halimbawa : inilalarawan ang isang 1. Sinasabi amg kahigitan o kakulangan ng isa sa isa. Halimbawa: 1. Isang magandang bata si Eliza dahil isa siyang mabait na bata. Si Beth ay isang masunurin na bata sa kanyang mga magulang.Walang paghahambing na ginagawa. Uri ng Pang-uri 11 | P a g e . Ang kabayo ni Lisa ay ang pinakamabilis na kabayo sa lahat. Si Gerald ay mas matangkad kay Ivan ng kaunti.  Pantangi Ito ang mga pang-uring hango sa mga pangngalang pantangi. mas makulit si Karl kaysa kay Jhonwel. Halimbawa: 1. halaga. amg  Pasukdol Ito ang antas ng pang-uri na kapag inihahambing ang isa sa marami. Sinasabi ang kahigitan o kakulangan ng isa sa marami.Ito ang pang-uring nasasabi ng bilang. Ang pinakamatangkad na lalaki sa ika-anim na baitang ay si Jayron. Sa tingin ko. 2. 2. Tatlong antas ng Pang-uri  Tatlong antas ng Pang-uri  Lantay Ito ang antas ng pang-uri kapag pangngalan. o dami ng inilalarawang pangngalang o panghalip. 2.  Pahambing Ito ang antas ng pang-uri na kapag dalawang pangngalan pinaghahambing.

Ang sapatos at damit ni Analisa ay bago. 2. at kapwa pang-abay. Laging mabiling-mabili ang ang mga produktong galing Baguio. Ang anak ni Aling Luisa ay nagdilang-anghel yata dahil sa nagkatotoo ang kanyang sinabi. 2. Ang Pang-abay  Pang-abay Ang pang-abay ay isang bahagi ng pananalitang naglalarawan sa pang-uri. Halimbawa: 1. Halimbawa: 12 | P a g e . Ang mabuting bata ay laging sumusunod sa mga magulang. Halimbawa: 1. 2. Payak Ito ay binubuo ng salitang-ugat lamang. Pilipinas. Pwede bang paki palitan ang basa mong damit. Halimbawa: 1. Magandang-maganda ang suot na korona ng nahirang na bagong nahirang na Bb.  Tambalan Ito ay binubuo ng dalawang magkaibang salita.  Inuulit Dito ang pang-uri ay binubuo ng pag-uulit sa salitang-ugat o sa pang-uring maylapi. Walang natatapos na gawain ang isang isip-dukha na tao. Isang ulirang na ina si alvina sa kanyang mga anak. 2. pandiwa.  Maylapi Ito ay isang uri ng pang-uri kung saan ang pang-uri ay binubuo ng salitanggat at panlapi. Halimbawa: 1.

Baka nagpunta lang po sila sa gubat para hanapin ang kwintas ni Cornelia. 2. Ang Mga Uri ng Pang-abay  Pang-abay na pamanahon Ito ay sumasagot sa tanong na kailan. Halimbawa: 1. Patakbo siyang sumugod sa ospital para sa inang may sakit. Maya-maya n lang tayo maglaro doon sa parke. Marahang binuksan ni Shirley ang pinto saka dahan-dahang lumapit kay Milly.  Pang-abay na Panlunan Ito ay sumasagot sa tanong na saan. kanyang guro.1. Halimbawa: 1. Madali siyang tumakbo para mahabol ang pusa ni Suzaku. Halimbawa: 1. 2. Noon lagi kaming pumupunta dito para kumain at magkwentuhan. Kaylakas ng binatuhan ni Winry si Edward ng isang aklat . Sanhi at Bunga  Sanhi Ang sanhi ang sinasabing dahilan o ang sanhi ng isang pangyayari . 13 | P a g e . Sanay nang gumamit ng kompyuter ang mga mag-aaral sa Colegio de San Pedro  Pang-abay na pamamaraan Ito ay sumasagot sa tanong na paano.  Bunga Ang bunga ang epekto ng kung ano ang nangyari. 2. 2. Halimbawa: Sanhi Bunga Natulog sa klase si Kallen Napagalitan siya ng kanyang guro habang nagbibigay ng pagsusulit ang at ibinagsak sa pagsusulit.

bata si Mia. trabaho niya at laging napapagalitan ng kanyang amo. Nanonood palagi si Cecille ng mga Kaya lagi siyang nahuhuli sa gabing-gabing mga palabas sa telebisyon.Laging abala at walang oras ang Kaya naging pasaway at rebeldeng mga magulang ni Mia. 14 | P a g e .

Talasalitaan Pikit-mata – bulag Imbitasyon – paanyaya Nakatakda – nakatadhana Kinalakhang – kinagisnan Set-ap–nakatakdang kaayusan Pangunahing.paabante Tigib.kilala Trend maker.pagapauso Sarbey.paraan Pasulong.puspos Imbensyon-likha 15 | P a g e .nagtanong-tanong Pulso-pintig Naglunsa-nagsimula Pumukaw-gumising Pinarangalan-pinurihan Humalina-umakit Pinag-ukulan – pinaglaanan Umuukilkil.gumugulo Gabay-gayd Proseso.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful