Mga Bahagi ng Pananalita

Pangngalan
 Pangngalan
Ang pangngalan ay isang bahagi ng pananalitang nagsasaad ng pangalan ng tao, bagay , hayop, lunan, pangyayari at okasyon. Ito ay tinatawag na noun sa wikang Ingles.Ang pangngalan ay may dalawang uri ng pangngalan, ito ang pambalana at pantangi. Halimbawa:
1. Siya ay isa sa mga estudyante ng Ashford Academy. 2. Saang parke ang ba kayo pupunta?

 Pangngalang Pambalana
Ang pangngalang pambalana ay isinusulat o nagsisimula sa maliliit na titik. Ito ay isang uri ng pangngalan na tumutukoy sa karaniwang o hindi tiyak na pangngalan ng tao, bagay, hayop, at lugar. Halimbawa, hindi tiyak kung sinong guro, kung sinong bata, kung anong distrito o kung anong bansa. Ito ay tinatawag na improper noun sa wikang Ingles. Halimbawa:
1. Sino ang kauna-unahang bayani ng Pilipinas? 2. Maari mo ba akong hiramanan ng isang aklat.

 Pangngalang Pantangi Ang pangngalang pantangi ay isinusulat o nagsisimula sa malalaking titik. Ito ay ginagamit na ginagamit pantukoy o pantawag sa tiyak at tanging ngalan ng tao, bagay, hayop,at lugar. Iti ay tinatawag na proper noun sa wikang Ingles. Halimbawa:
1. Si Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo ay bise-presidente noon ni dating pangulong Estrada.
1|Page

nararamdaman naman. Halimbawa: lambing. Katuturan ng Uri ng Pangngalan 1.2. trak. 3) Bata pa lang ay mahilig ng kumain si Claudia ng pizza. bait 1) Tanging lambing lang nakakapawi sa kanya pagkauwi niya mula sa trabaho. o nailalarawan. kamatis. poot. Dahil ang di-kongkreto o basal ay katuturan ng uri ng pangngalan na kapag ang pangngalang tinutukoy ay hindi materyal na mga bagay kundi diwa o kaisipan. 2) Poot ang laging sumisira ng isang pagkakaibigan. Kongkreto o Tahas Ang kongkreto o tahas ay isa sa katuturan ng uri ng pangngalan na kapag ang pangngalang tinutukoy ay nakikita. nahihipo. Uri ng Pangngalan  Uri ng Pangngalan Bukod sa katuturan ng pangngalan ay. Di-kongkreto o Basal Ang di-kongreto o basal ay halos kabaligtaran ng kongkreto o tahas. hindi man ito aktwal na nakikita. nahahawakan. 2|Page . pizza. Sa Japan nakatira ang kanyang pamilya. mata 1) Ang dumi naman ng damit mo. galit. pagod. 2) Gamitin niyo na lang ang trak para mas mabilis ang pag-uwi niyo. mayroon din tayong itinututuring na uri ng pangngalan. Halimbawa: damit. 2.

o pook ang tinutukoy na salita.  Bilang tuwirang-layon 1. hayop. maramihan. 2. Langkay-langkay (pangkat-pangkat o marami) Pamilya o angkan (binubuo ng ilang kasapi) Grupo (singkahulugan ng pangkat) Tribo o lipi (binubuo ng mga angkan) Ang Pangngalan bilang Iba’t Ibang Bahagi ng Pangungusap  Ang Pangngalan bilang Iba’t ibang Bahagi ng Pangungusap Ang mga pangngalanay maaring gamitin bilang simuno. 3. Sa diksyunaryo.  Bilang simuno 1. bagay.3) Ang kanyang galit sa iyo ay walang kapantay kung ipagkukumpara mo sa ibang mga tao. Halimbawa: 1. Kaiba sa isahan o paisa-isa. sinasabing ang kahulugan ng lansak ay palansak. Ang ibig sabihin ay maraming tao. 2. o pangkat-pangkat. kaganapang pansimuno. Ito rin ay tinatawag na pangngalang lansakan o palansak. o di-tuwirang layon. Nagtaka si Nina. 4. Naliligo sa ilog ang kabayo. Ang kalabaw ay mabait. Ang handa sa kasal ay litson. Lansak Ang lansak ay isa rin sa katuturan ng pangngalan na kung katuturan ay karamihan. 2. Si Arianne ang amo ng kabayo. 3.  Bilang kaganapang pansimuno o panaguri 1. kabubuan o katipunan ng maramihang pangngalang. 3. tuwirang layon. 2. 3. Natutuwa si Dwaine. 3|Page . Pinakakain ng pagkaing pampataba ang mga baboy. Nagbibigay ng gatas ang kalabaw.

Halimbawa: 1. Tinawag siyang Dakilang Dukha dahil sa paglilingkod niya sa kabila ng kahirapan ng kanyang pamilya. Tinawag na Dakilang Dukha si Andres Bonifacio dahil sa paglilingkod ni Andres Bonifacio sa kabila ng kahirapan ng pamilya ni Andres Bonifacio. Mga Uri ng Panghalip  Panghalip Panao Ang panghalip panao ay panghalip na ginagamit na kapalit o panghalili ng pangngalan ng tao.3. Siya ay nahihiya dahil sa hindi nakapagtapos ng pag-aaral ang kanyang. Ikinwento ng bata sa ina ang tungkol sa baboy na lilitsunin. Laging may sorpresa para kay Dwaine ang magpinsan. Sa gayon. Sa gayon. Itinatag ni Andres Bonifacio ang Katipunan. Nagpadala ng sulat kay Dwaine ang kanyang Tito Jerry at Tita Lisa. Itinatag ni Andres Bonifacio ang Katipunan. 3. kinilala siya bilang Ama ng Katipunan. Pinadalhan ng sulat si Frances. 2. 4|Page . Ito ay ginagamit panghalili o pampalit sa mga pangngalan sa isang pangungsap o talata.  Bilang di-tuwirang layon 1. Halimbawa: 1. 2. kinilala si Andres Bonifacio bilang Ama ng Katipunan. Ang Panghalip  Panghalip Ang panghalip ay bahagi rin ng pananalita. 2. Si Gloria ay nahihiya dahil sa hindi nakapagtapos ng pag-aaral ang kanyang.

panghalip panao sa anyong ng. at ang ikatlong pangkat ay palayon.ka siya kanya Dalawahan Una Ikalawa Ikatlo kita.samantalangang ikalawa ay tinatawag namang kakulang paari. Ang unang pangkat ay tinatawag ding palagyo.Ang panghalip panao ay maaring mapangkat sa tatlo: panghalip panao sa anyong ang. TSART NG MGA PANGHALIP PANAO Kailanan o Panauhan Isahan Una Ikalawa Ikatlo ako Anyong ang (palagyo) ko mo niya Anyong ng (paukol) akin iyo Anyong sa (paari) ikaw. tayo kayo sila natin ninyo nila Atin Inyo kanila Maramiha n Una Ikalawa Ikatlo kami kayo sila namin ninyo nila amin inyo kanila  Panghalip Panananong Ang panghalip panananong ay isang uri ng panghalip na nagtatanong. at panghalipsa anyong sa. 5|Page .

Maraming sasakyan diyan. roon. Malayo naman sa nagsasalita ang tinutukoy ng doon.ang sabi ng lolo sa kanyang apong sa Nicole.”sabay turo sa bahay yari sa nipa at sawali. hayop. Anak. at lugar. 2. mga kalesa. Uupo lang ako rito. Halimbawa: 1. 4. 6|Page .  Panghalip Patulad Ang panghalip patulad ay isang uri ng panghalip na ginagamit sa paghahambing o pagtutuladng mga tao. bagay. Doon kayo sa loob ng bakuran.Halimbawa: 1. huwag kayo riyan maglaro. Halimbawa: 1. “ Ganire ang aming mga bahay. Hinde ako aalis dine. Malapit sa nagsasalita ang tinutukoy ng mga panghalip na pamatlig na dito. 2. 5. rito. ano lolo?” 3. at karetela. bagay. 3. diyan at riyan. “Ganito ang buhay namin noon”. 6. 3. lalo nansa mga baryo. 4.” dugtong pa ni lolo. Ilan ba ang naiwan na chalk doon sa kahon? Alin ba ang ating unang paaralan? Gaano ba kahalaga ang magtiwala sa ating sarili? Bakit mahalaga ang bahagi ng aklat? Sino ba ang bago mong kaibigan? Dalawa ang bilang ng panghalip panananong: isahan at maramihan.  Panghalip Pamatlig Ang panghalip pamatlig ay isang uri ng panghalip nanagtuturo ng kinaroroonan ng tao. 5. hayop at lugar. 2. at dine. 4. Dito ko kayo hihintayin. “Marahil presko sa ganyang bahay. “Ganyan ang mga sasakyan.

Ang panghalip ay maaring gamitin bilang simuno ng pangungusap. Ganoon ang pangbayo ng palay. 2. bagay. Mga Gamit ng Panghalip  Bilang simuno. bus at traysikel. Natuwa ang balana.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang kaganapang pansimuno o panaguri. Siya ang aking pinsan. Gagamitan ang kapangyarihan ng batas kaninuman. 2. o lugar. o kaisahan ng tao.” 6. Halimbawa: 1. Panay ang papuri at pasasalamat. Kayo ang nanalo sa paligsahan. Natuwa ang marami nanag pirmahan ng dating pangulong Ramos ang batas na lumikha sa Philippine Institute of Traditional and Alternative Health Care noong 1997. Ganoon ang mga gamit sa bukirin. 3. palagay ko’y mabagal ang ganyang kalesa at karetela. “Pero lolo.5. Kumusta ka?  Bilang Panaguri. 5. dami. Halimbawa: 1. Darating sila upang humingi ng tulong para sa mga nabiktima ng bagyong Ondoy. 2. 7|Page . Halimbawa: 1. 7.” wika ni Ramon. Lahat ay nagdiwang para sa natanggap na parangal ng institutusyon. 4. “kaysa sa mga kotse.  Panghalip Panaklaw Ang panghalip panaklaw ay isang uri ng panghalip na sumasaklaw sa bilang.

5. Ginagamitan ito ng mga panlapi at salitang-ugat upang mabuo at maipakita ang iba’t ibang ng askpeto. 8|Page . 2. Ang Pandiwa  Pandiwa Ang pandiwa ay isang bahagi ng pananalita na nagsasaad ng kilos o galaw. Ginagamit ang mga panlaping na-. Nagagamit din ang pandiwa sa pagsasalaysay at pagsusulat. 3.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang dituwirang layon o pinag-uukulan. Bilang layon. Maraming nangangarap na umunlad sa pamumuhay.  Bilang pinaglalaanan. Halimbawa: 1.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang layon ng pang-ukol at tuwirang layon. Mapipilitan silang lumusong sa tubig. Para sa kanya ang regalong ito. Pinamumunuan ni Magellan sa Cebu ang ekspedisyon. Ang Tatlong Askpeto ng Pandiwa  Aspetong Pangnakaraan o Perpektibo Nagpapahayag ang aspetong pangnakaraan o perpektibo ng kilos o galaw na nasimulan na at natapos na. nag-. Gagawin ko ang lahat para sa iyo. 2. Hindi ako papayag. Halimbawa: 1. Tinawag siya ng kanyang magulang. 4.sa pagbuo ng pandiwang nagawa na. at in. Inani ng mga magsasaka ang kanilang panananim na palay. nakapag-. Halimbawa: 1. 2. Ang pandiwa ay ang nagbibigay-buhay sa pangungusap.um-. Sa inyo sila magtatanghalian.

Mapipilitan silang lumusong sa tubig. at in-. um-. nag-. Naunawaan ng mga estudyante ang leksyon dahil maayos itong naipaliwanag ng titser. din ngunit inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat sa pagbuo ng pandiwang may aspektong ginagawa.  Aspetong Pangkasalukuyan o Imperpektibo Ang aspetong pangkasalukuyan o imperpektibo ay nagsasaad ng kilos na nasimulan na ngunit hindi pa natatapos at kasalkuyang pang ipinagpapatuloy. um-. Ginagamit ang mga panlaping ma-. Maraming nangangarap na umunlad sa pamumuhay.  Aspetong Panghinaharap o Kontemplatibo Ang aspetong panghinaharap o kontemplatibo ay naglalarawan ng likos na hindi pa nasisimulan. Halimbawa: 1. Ang Pang-uri  Pang-uri 9|Page . nakapag-. Ang kanilang mga pana. Ginagamit ang mga panlaping na-.Halimbawa: 1. Nabubuo ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng unangpantig ng salitang-ugat. Nabubuo ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng unang pantig ng salitang-ugat. mag-. at in-. at inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat sa pagbuo ng pandiwang may aspektong gagawin pa. 2. Umunlad ang bansang Japan dahil sa makabagong teknolohiya. makapag-. palaso at kampilan ay kumikinang sa bawat tama ng liwanag. 2. Halimbawa: 1. Hindi ako papayag. 2.

 Pang-uring kaganapang pansimuno Halimbawa: 1. lasa. Marangal na tao ang pinagpapala. hugis. Masaya siya sa kanyang kalagayan ngayon. o lagay ng salitang pangngalan o panghalip. o kulay ng pangngalan o panghalip. Ang mga Pilipino ay madalasin. laki. ayos.Ang pang-uri Ay isang bahagi ng pananalita nanagsasaad ng katangian o uri ng tao. anyo. Malubhang suliranin ng makabagong daigdig ang labis na populasyon. lunan o pangyayari ng tinutukoy ng pangngalan o panghalip na kasama nito sa loob ng pangungusap. Sinasabi ang uri. laki. hayop. Mga Iba’t Ibang Gamit ng Pang-uri  Panuring ng pangngalan o panghalip Halimbawa: 1.  Pamilang 10 | P a g e . bagay. Ang Pagpapangkat o Pag-uuri ng Pang-uri  Panlarawan Ito nag pang-uring naglalarawan ng hugia . 2. Ang dating luntiang paligid ay madilim na. bilang. 4. 2. Ang matulungin ay binibiyayaan ng Panginoon. Dumarami ang nakakalat na basura. kulay. 2. Masayahin ang batang iyan.  Pang-uring ginagamit bilang pangngalan Halimbawa: 1. Ang mapagtimpi ay malayo sa gulo. Ang dating malinaw at asul na dagat ay mababaw at maitim na ngayon. bilang. 3. Halimbawa: 1. 5. 2. sukat. Kulang ang pagkain sa mahihirap na bansa.

mas makulit si Karl kaysa kay Jhonwel. 2.  Pahambing Ito ang antas ng pang-uri na kapag dalawang pangngalan pinaghahambing. Halimbawa: 1. Halimbawa : inilalarawan ang isang 1. Sinasabi ang kahigitan o kakulangan ng isa sa marami.Ito ang pang-uring nasasabi ng bilang. Tatlong antas ng Pang-uri  Tatlong antas ng Pang-uri  Lantay Ito ang antas ng pang-uri kapag pangngalan. 2. 2. Si Beth ay isang masunurin na bata sa kanyang mga magulang. Sa tingin ko.Walang paghahambing na ginagawa. amg  Pasukdol Ito ang antas ng pang-uri na kapag inihahambing ang isa sa marami.  Pantangi Ito ang mga pang-uring hango sa mga pangngalang pantangi. Si Gerald ay mas matangkad kay Ivan ng kaunti. o dami ng inilalarawang pangngalang o panghalip. Isang magandang bata si Eliza dahil isa siyang mabait na bata. halaga. Ang kabayo ni Lisa ay ang pinakamabilis na kabayo sa lahat. Halimbawa: 1. Sinasabi amg kahigitan o kakulangan ng isa sa isa. Ang pinakamatangkad na lalaki sa ika-anim na baitang ay si Jayron. Uri ng Pang-uri 11 | P a g e .

Isang ulirang na ina si alvina sa kanyang mga anak. 2. at kapwa pang-abay. Halimbawa: 1. Ang mabuting bata ay laging sumusunod sa mga magulang. pandiwa.  Tambalan Ito ay binubuo ng dalawang magkaibang salita. Payak Ito ay binubuo ng salitang-ugat lamang. 2. Ang anak ni Aling Luisa ay nagdilang-anghel yata dahil sa nagkatotoo ang kanyang sinabi.  Maylapi Ito ay isang uri ng pang-uri kung saan ang pang-uri ay binubuo ng salitanggat at panlapi. Halimbawa: 1. Ang sapatos at damit ni Analisa ay bago. Pwede bang paki palitan ang basa mong damit. 2.  Inuulit Dito ang pang-uri ay binubuo ng pag-uulit sa salitang-ugat o sa pang-uring maylapi. Ang Pang-abay  Pang-abay Ang pang-abay ay isang bahagi ng pananalitang naglalarawan sa pang-uri. Halimbawa: 1. Pilipinas. 2. Magandang-maganda ang suot na korona ng nahirang na bagong nahirang na Bb. Halimbawa: 12 | P a g e . Walang natatapos na gawain ang isang isip-dukha na tao. Halimbawa: 1. Laging mabiling-mabili ang ang mga produktong galing Baguio.

Maya-maya n lang tayo maglaro doon sa parke. Halimbawa: 1. Noon lagi kaming pumupunta dito para kumain at magkwentuhan. 2. Kaylakas ng binatuhan ni Winry si Edward ng isang aklat .1. Sanay nang gumamit ng kompyuter ang mga mag-aaral sa Colegio de San Pedro  Pang-abay na pamamaraan Ito ay sumasagot sa tanong na paano. Halimbawa: 1. Madali siyang tumakbo para mahabol ang pusa ni Suzaku. Ang Mga Uri ng Pang-abay  Pang-abay na pamanahon Ito ay sumasagot sa tanong na kailan. kanyang guro.  Bunga Ang bunga ang epekto ng kung ano ang nangyari. Marahang binuksan ni Shirley ang pinto saka dahan-dahang lumapit kay Milly. 2. Sanhi at Bunga  Sanhi Ang sanhi ang sinasabing dahilan o ang sanhi ng isang pangyayari . Baka nagpunta lang po sila sa gubat para hanapin ang kwintas ni Cornelia. Patakbo siyang sumugod sa ospital para sa inang may sakit. 2. Halimbawa: Sanhi Bunga Natulog sa klase si Kallen Napagalitan siya ng kanyang guro habang nagbibigay ng pagsusulit ang at ibinagsak sa pagsusulit. 13 | P a g e . Halimbawa: 1. 2.  Pang-abay na Panlunan Ito ay sumasagot sa tanong na saan.

bata si Mia.Laging abala at walang oras ang Kaya naging pasaway at rebeldeng mga magulang ni Mia. Nanonood palagi si Cecille ng mga Kaya lagi siyang nahuhuli sa gabing-gabing mga palabas sa telebisyon. 14 | P a g e . trabaho niya at laging napapagalitan ng kanyang amo.

Talasalitaan Pikit-mata – bulag Imbitasyon – paanyaya Nakatakda – nakatadhana Kinalakhang – kinagisnan Set-ap–nakatakdang kaayusan Pangunahing.paabante Tigib.gumugulo Gabay-gayd Proseso.nagtanong-tanong Pulso-pintig Naglunsa-nagsimula Pumukaw-gumising Pinarangalan-pinurihan Humalina-umakit Pinag-ukulan – pinaglaanan Umuukilkil.paraan Pasulong.pagapauso Sarbey.kilala Trend maker.puspos Imbensyon-likha 15 | P a g e .