Mga Bahagi ng Pananalita

Pangngalan
 Pangngalan
Ang pangngalan ay isang bahagi ng pananalitang nagsasaad ng pangalan ng tao, bagay , hayop, lunan, pangyayari at okasyon. Ito ay tinatawag na noun sa wikang Ingles.Ang pangngalan ay may dalawang uri ng pangngalan, ito ang pambalana at pantangi. Halimbawa:
1. Siya ay isa sa mga estudyante ng Ashford Academy. 2. Saang parke ang ba kayo pupunta?

 Pangngalang Pambalana
Ang pangngalang pambalana ay isinusulat o nagsisimula sa maliliit na titik. Ito ay isang uri ng pangngalan na tumutukoy sa karaniwang o hindi tiyak na pangngalan ng tao, bagay, hayop, at lugar. Halimbawa, hindi tiyak kung sinong guro, kung sinong bata, kung anong distrito o kung anong bansa. Ito ay tinatawag na improper noun sa wikang Ingles. Halimbawa:
1. Sino ang kauna-unahang bayani ng Pilipinas? 2. Maari mo ba akong hiramanan ng isang aklat.

 Pangngalang Pantangi Ang pangngalang pantangi ay isinusulat o nagsisimula sa malalaking titik. Ito ay ginagamit na ginagamit pantukoy o pantawag sa tiyak at tanging ngalan ng tao, bagay, hayop,at lugar. Iti ay tinatawag na proper noun sa wikang Ingles. Halimbawa:
1. Si Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo ay bise-presidente noon ni dating pangulong Estrada.
1|Page

pizza. nahihipo. Dahil ang di-kongkreto o basal ay katuturan ng uri ng pangngalan na kapag ang pangngalang tinutukoy ay hindi materyal na mga bagay kundi diwa o kaisipan. 2. 2) Poot ang laging sumisira ng isang pagkakaibigan.2. nahahawakan. galit. mayroon din tayong itinututuring na uri ng pangngalan. kamatis. mata 1) Ang dumi naman ng damit mo. Halimbawa: lambing. 2|Page . bait 1) Tanging lambing lang nakakapawi sa kanya pagkauwi niya mula sa trabaho. 2) Gamitin niyo na lang ang trak para mas mabilis ang pag-uwi niyo. trak. poot. pagod. Sa Japan nakatira ang kanyang pamilya. nararamdaman naman. Kongkreto o Tahas Ang kongkreto o tahas ay isa sa katuturan ng uri ng pangngalan na kapag ang pangngalang tinutukoy ay nakikita. Di-kongkreto o Basal Ang di-kongreto o basal ay halos kabaligtaran ng kongkreto o tahas. Halimbawa: damit. Katuturan ng Uri ng Pangngalan 1. Uri ng Pangngalan  Uri ng Pangngalan Bukod sa katuturan ng pangngalan ay. o nailalarawan. 3) Bata pa lang ay mahilig ng kumain si Claudia ng pizza. hindi man ito aktwal na nakikita.

Nagtaka si Nina. Halimbawa: 1. Ito rin ay tinatawag na pangngalang lansakan o palansak. o pangkat-pangkat. 2.3) Ang kanyang galit sa iyo ay walang kapantay kung ipagkukumpara mo sa ibang mga tao. Kaiba sa isahan o paisa-isa.  Bilang simuno 1.  Bilang tuwirang-layon 1. sinasabing ang kahulugan ng lansak ay palansak. 4. Ang handa sa kasal ay litson. Naliligo sa ilog ang kabayo. Ang kalabaw ay mabait. kaganapang pansimuno. maramihan. hayop. 3|Page . tuwirang layon. 2. kabubuan o katipunan ng maramihang pangngalang.  Bilang kaganapang pansimuno o panaguri 1. Natutuwa si Dwaine. o pook ang tinutukoy na salita. o di-tuwirang layon. Nagbibigay ng gatas ang kalabaw. Langkay-langkay (pangkat-pangkat o marami) Pamilya o angkan (binubuo ng ilang kasapi) Grupo (singkahulugan ng pangkat) Tribo o lipi (binubuo ng mga angkan) Ang Pangngalan bilang Iba’t Ibang Bahagi ng Pangungusap  Ang Pangngalan bilang Iba’t ibang Bahagi ng Pangungusap Ang mga pangngalanay maaring gamitin bilang simuno. 3. 3. Si Arianne ang amo ng kabayo. 2. Pinakakain ng pagkaing pampataba ang mga baboy. Ang ibig sabihin ay maraming tao. 3. Lansak Ang lansak ay isa rin sa katuturan ng pangngalan na kung katuturan ay karamihan. 3. bagay. 2. Sa diksyunaryo.

Sa gayon. Tinawag siyang Dakilang Dukha dahil sa paglilingkod niya sa kabila ng kahirapan ng kanyang pamilya. 2.3. Si Gloria ay nahihiya dahil sa hindi nakapagtapos ng pag-aaral ang kanyang. Ikinwento ng bata sa ina ang tungkol sa baboy na lilitsunin.  Bilang di-tuwirang layon 1. Ang Panghalip  Panghalip Ang panghalip ay bahagi rin ng pananalita. kinilala si Andres Bonifacio bilang Ama ng Katipunan. Mga Uri ng Panghalip  Panghalip Panao Ang panghalip panao ay panghalip na ginagamit na kapalit o panghalili ng pangngalan ng tao. Pinadalhan ng sulat si Frances. Siya ay nahihiya dahil sa hindi nakapagtapos ng pag-aaral ang kanyang. Laging may sorpresa para kay Dwaine ang magpinsan. Ito ay ginagamit panghalili o pampalit sa mga pangngalan sa isang pangungsap o talata. Sa gayon. 4|Page . Halimbawa: 1. Nagpadala ng sulat kay Dwaine ang kanyang Tito Jerry at Tita Lisa. 2. Itinatag ni Andres Bonifacio ang Katipunan. 2. Tinawag na Dakilang Dukha si Andres Bonifacio dahil sa paglilingkod ni Andres Bonifacio sa kabila ng kahirapan ng pamilya ni Andres Bonifacio. Itinatag ni Andres Bonifacio ang Katipunan. Halimbawa: 1. kinilala siya bilang Ama ng Katipunan. 3.

samantalangang ikalawa ay tinatawag namang kakulang paari. at ang ikatlong pangkat ay palayon. at panghalipsa anyong sa. tayo kayo sila natin ninyo nila Atin Inyo kanila Maramiha n Una Ikalawa Ikatlo kami kayo sila namin ninyo nila amin inyo kanila  Panghalip Panananong Ang panghalip panananong ay isang uri ng panghalip na nagtatanong. TSART NG MGA PANGHALIP PANAO Kailanan o Panauhan Isahan Una Ikalawa Ikatlo ako Anyong ang (palagyo) ko mo niya Anyong ng (paukol) akin iyo Anyong sa (paari) ikaw. 5|Page .ka siya kanya Dalawahan Una Ikalawa Ikatlo kita.Ang panghalip panao ay maaring mapangkat sa tatlo: panghalip panao sa anyong ang. Ang unang pangkat ay tinatawag ding palagyo. panghalip panao sa anyong ng.

ano lolo?” 3.”sabay turo sa bahay yari sa nipa at sawali. 2. 3. Maraming sasakyan diyan. lalo nansa mga baryo. Ilan ba ang naiwan na chalk doon sa kahon? Alin ba ang ating unang paaralan? Gaano ba kahalaga ang magtiwala sa ating sarili? Bakit mahalaga ang bahagi ng aklat? Sino ba ang bago mong kaibigan? Dalawa ang bilang ng panghalip panananong: isahan at maramihan. at dine. hayop. 4.  Panghalip Patulad Ang panghalip patulad ay isang uri ng panghalip na ginagamit sa paghahambing o pagtutuladng mga tao.ang sabi ng lolo sa kanyang apong sa Nicole. diyan at riyan. “ Ganire ang aming mga bahay. Hinde ako aalis dine. rito. Doon kayo sa loob ng bakuran. 6. Uupo lang ako rito. 3. Halimbawa: 1. Halimbawa: 1. 2. “Marahil presko sa ganyang bahay. 5. at lugar. “Ganyan ang mga sasakyan. 6|Page . bagay. 4.” dugtong pa ni lolo. 4. huwag kayo riyan maglaro. at karetela.  Panghalip Pamatlig Ang panghalip pamatlig ay isang uri ng panghalip nanagtuturo ng kinaroroonan ng tao. Dito ko kayo hihintayin. Malayo naman sa nagsasalita ang tinutukoy ng doon. 5. bagay.Halimbawa: 1. 2. hayop at lugar. “Ganito ang buhay namin noon”. Anak. roon. Malapit sa nagsasalita ang tinutukoy ng mga panghalip na pamatlig na dito. mga kalesa.

Halimbawa: 1. palagay ko’y mabagal ang ganyang kalesa at karetela.” 6. o lugar. dami.” wika ni Ramon. Halimbawa: 1. Darating sila upang humingi ng tulong para sa mga nabiktima ng bagyong Ondoy.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang kaganapang pansimuno o panaguri.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang simuno ng pangungusap.  Panghalip Panaklaw Ang panghalip panaklaw ay isang uri ng panghalip na sumasaklaw sa bilang. Gagamitan ang kapangyarihan ng batas kaninuman. Natuwa ang balana. 2. 4. Natuwa ang marami nanag pirmahan ng dating pangulong Ramos ang batas na lumikha sa Philippine Institute of Traditional and Alternative Health Care noong 1997. “Pero lolo. Mga Gamit ng Panghalip  Bilang simuno. 7. Ganoon ang pangbayo ng palay. Kayo ang nanalo sa paligsahan. Siya ang aking pinsan. Kumusta ka?  Bilang Panaguri. 3. o kaisahan ng tao. Lahat ay nagdiwang para sa natanggap na parangal ng institutusyon. Panay ang papuri at pasasalamat. 5. Halimbawa: 1. Ganoon ang mga gamit sa bukirin. bagay. 2. 2. “kaysa sa mga kotse. bus at traysikel. 7|Page .5.

Ang panghalip ay maaring gamitin bilang layon ng pang-ukol at tuwirang layon.Ang panghalip ay maaring gamitin bilang dituwirang layon o pinag-uukulan. Ginagamitan ito ng mga panlapi at salitang-ugat upang mabuo at maipakita ang iba’t ibang ng askpeto. 5. Para sa kanya ang regalong ito. Sa inyo sila magtatanghalian. Pinamumunuan ni Magellan sa Cebu ang ekspedisyon. Hindi ako papayag. Mapipilitan silang lumusong sa tubig. Ang pandiwa ay ang nagbibigay-buhay sa pangungusap.um-. 4. Nagagamit din ang pandiwa sa pagsasalaysay at pagsusulat. Ang Tatlong Askpeto ng Pandiwa  Aspetong Pangnakaraan o Perpektibo Nagpapahayag ang aspetong pangnakaraan o perpektibo ng kilos o galaw na nasimulan na at natapos na. Ginagamit ang mga panlaping na-. Halimbawa: 1. 2. 2. Tinawag siya ng kanyang magulang. 3. Gagawin ko ang lahat para sa iyo. Inani ng mga magsasaka ang kanilang panananim na palay.sa pagbuo ng pandiwang nagawa na. Halimbawa: 1. Halimbawa: 1. nakapag-. Maraming nangangarap na umunlad sa pamumuhay. 8|Page . at in.  Bilang pinaglalaanan. Ang Pandiwa  Pandiwa Ang pandiwa ay isang bahagi ng pananalita na nagsasaad ng kilos o galaw. nag-. 2. Bilang layon.

makapag-. um-. Halimbawa: 1. 2. Maraming nangangarap na umunlad sa pamumuhay. um-. nag-. 2. Mapipilitan silang lumusong sa tubig. palaso at kampilan ay kumikinang sa bawat tama ng liwanag. Umunlad ang bansang Japan dahil sa makabagong teknolohiya. Hindi ako papayag.  Aspetong Pangkasalukuyan o Imperpektibo Ang aspetong pangkasalukuyan o imperpektibo ay nagsasaad ng kilos na nasimulan na ngunit hindi pa natatapos at kasalkuyang pang ipinagpapatuloy. at in-. at inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat sa pagbuo ng pandiwang may aspektong gagawin pa. Naunawaan ng mga estudyante ang leksyon dahil maayos itong naipaliwanag ng titser. Halimbawa: 1. mag-. Ginagamit ang mga panlaping na-.  Aspetong Panghinaharap o Kontemplatibo Ang aspetong panghinaharap o kontemplatibo ay naglalarawan ng likos na hindi pa nasisimulan. Ang Pang-uri  Pang-uri 9|Page .Halimbawa: 1. Ang kanilang mga pana. Nabubuo ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng unangpantig ng salitang-ugat. 2. Nabubuo ito sa pamamagitan ng pag-uulit ng unang pantig ng salitang-ugat. nakapag-. din ngunit inuulit ang unang pantig ng salitang-ugat sa pagbuo ng pandiwang may aspektong ginagawa. at in-. Ginagamit ang mga panlaping ma-.

2. Ang Pagpapangkat o Pag-uuri ng Pang-uri  Panlarawan Ito nag pang-uring naglalarawan ng hugia . 4. Masaya siya sa kanyang kalagayan ngayon. kulay.Ang pang-uri Ay isang bahagi ng pananalita nanagsasaad ng katangian o uri ng tao. 2. anyo. bagay. Sinasabi ang uri. Ang matulungin ay binibiyayaan ng Panginoon. bilang. sukat. hugis. 2. 3. Masayahin ang batang iyan. Kulang ang pagkain sa mahihirap na bansa. Mga Iba’t Ibang Gamit ng Pang-uri  Panuring ng pangngalan o panghalip Halimbawa: 1. o lagay ng salitang pangngalan o panghalip. Ang dating malinaw at asul na dagat ay mababaw at maitim na ngayon. Marangal na tao ang pinagpapala. Ang mapagtimpi ay malayo sa gulo. Ang dating luntiang paligid ay madilim na. o kulay ng pangngalan o panghalip.  Pamilang 10 | P a g e . Ang mga Pilipino ay madalasin. lasa. 2. ayos. lunan o pangyayari ng tinutukoy ng pangngalan o panghalip na kasama nito sa loob ng pangungusap. hayop. Malubhang suliranin ng makabagong daigdig ang labis na populasyon. bilang. laki.  Pang-uring kaganapang pansimuno Halimbawa: 1. 5.  Pang-uring ginagamit bilang pangngalan Halimbawa: 1. Dumarami ang nakakalat na basura. laki. Halimbawa: 1.

Halimbawa : inilalarawan ang isang 1. Halimbawa: 1. mas makulit si Karl kaysa kay Jhonwel. Sa tingin ko. Ang kabayo ni Lisa ay ang pinakamabilis na kabayo sa lahat. Si Beth ay isang masunurin na bata sa kanyang mga magulang. Isang magandang bata si Eliza dahil isa siyang mabait na bata. Ang pinakamatangkad na lalaki sa ika-anim na baitang ay si Jayron. Si Gerald ay mas matangkad kay Ivan ng kaunti. 2. halaga. amg  Pasukdol Ito ang antas ng pang-uri na kapag inihahambing ang isa sa marami.  Pantangi Ito ang mga pang-uring hango sa mga pangngalang pantangi. Halimbawa: 1. Uri ng Pang-uri 11 | P a g e .Walang paghahambing na ginagawa.Ito ang pang-uring nasasabi ng bilang. o dami ng inilalarawang pangngalang o panghalip. 2. Sinasabi amg kahigitan o kakulangan ng isa sa isa. Tatlong antas ng Pang-uri  Tatlong antas ng Pang-uri  Lantay Ito ang antas ng pang-uri kapag pangngalan. Sinasabi ang kahigitan o kakulangan ng isa sa marami.  Pahambing Ito ang antas ng pang-uri na kapag dalawang pangngalan pinaghahambing. 2.

Halimbawa: 1. Ang anak ni Aling Luisa ay nagdilang-anghel yata dahil sa nagkatotoo ang kanyang sinabi. Halimbawa: 1. Ang mabuting bata ay laging sumusunod sa mga magulang. at kapwa pang-abay.  Tambalan Ito ay binubuo ng dalawang magkaibang salita. pandiwa. Magandang-maganda ang suot na korona ng nahirang na bagong nahirang na Bb. 2. Halimbawa: 12 | P a g e . Pwede bang paki palitan ang basa mong damit. Halimbawa: 1. Ang sapatos at damit ni Analisa ay bago. Walang natatapos na gawain ang isang isip-dukha na tao. 2. 2. Ang Pang-abay  Pang-abay Ang pang-abay ay isang bahagi ng pananalitang naglalarawan sa pang-uri. Pilipinas.  Maylapi Ito ay isang uri ng pang-uri kung saan ang pang-uri ay binubuo ng salitanggat at panlapi. Laging mabiling-mabili ang ang mga produktong galing Baguio. Halimbawa: 1. Isang ulirang na ina si alvina sa kanyang mga anak. Payak Ito ay binubuo ng salitang-ugat lamang.  Inuulit Dito ang pang-uri ay binubuo ng pag-uulit sa salitang-ugat o sa pang-uring maylapi. 2.

 Pang-abay na Panlunan Ito ay sumasagot sa tanong na saan.  Bunga Ang bunga ang epekto ng kung ano ang nangyari. Kaylakas ng binatuhan ni Winry si Edward ng isang aklat . Marahang binuksan ni Shirley ang pinto saka dahan-dahang lumapit kay Milly. Halimbawa: Sanhi Bunga Natulog sa klase si Kallen Napagalitan siya ng kanyang guro habang nagbibigay ng pagsusulit ang at ibinagsak sa pagsusulit. Noon lagi kaming pumupunta dito para kumain at magkwentuhan. Ang Mga Uri ng Pang-abay  Pang-abay na pamanahon Ito ay sumasagot sa tanong na kailan. Sanhi at Bunga  Sanhi Ang sanhi ang sinasabing dahilan o ang sanhi ng isang pangyayari . Halimbawa: 1. Madali siyang tumakbo para mahabol ang pusa ni Suzaku. 2. 2. Halimbawa: 1. Sanay nang gumamit ng kompyuter ang mga mag-aaral sa Colegio de San Pedro  Pang-abay na pamamaraan Ito ay sumasagot sa tanong na paano. 13 | P a g e . kanyang guro. Patakbo siyang sumugod sa ospital para sa inang may sakit. Baka nagpunta lang po sila sa gubat para hanapin ang kwintas ni Cornelia. Halimbawa: 1. 2. Maya-maya n lang tayo maglaro doon sa parke.1. 2.

14 | P a g e . bata si Mia.Laging abala at walang oras ang Kaya naging pasaway at rebeldeng mga magulang ni Mia. Nanonood palagi si Cecille ng mga Kaya lagi siyang nahuhuli sa gabing-gabing mga palabas sa telebisyon. trabaho niya at laging napapagalitan ng kanyang amo.

paabante Tigib.Talasalitaan Pikit-mata – bulag Imbitasyon – paanyaya Nakatakda – nakatadhana Kinalakhang – kinagisnan Set-ap–nakatakdang kaayusan Pangunahing.puspos Imbensyon-likha 15 | P a g e .pagapauso Sarbey.gumugulo Gabay-gayd Proseso.kilala Trend maker.paraan Pasulong.nagtanong-tanong Pulso-pintig Naglunsa-nagsimula Pumukaw-gumising Pinarangalan-pinurihan Humalina-umakit Pinag-ukulan – pinaglaanan Umuukilkil.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful