P. 1
Cdx

Cdx

4.8

|Views: 3,597|Likes:
Published by Jamil Lorca

More info:

Categories:Types, School Work
Published by: Jamil Lorca on Jan 11, 2009
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC or read online from Scribd
See more
See less

12/29/2012

Panimula

Ang kalusugan ay isang karapatang pantao. Base sa Universal Declaration of Human Rights, lahat ay may karapatan upang magkaroon ng maayos na kalagayan pangkalusugan at kasama nadin ang kanyang kinabibilangang pamilya, kasama na ang pagkain, kasuotan, kabahayan at mga serbisyo. Mayroong mga nakakaapekto sa kalusugan tulad ng pamilya. Pamilya ang pinakamahalagang yunit sa lipunan. Dito unang nahuhubog ang karakter ng isang tao. Sa isang pamilya rin unang natutong makitungo ang isang indibidwal sa kanyang kapwa. Isa sa mga nakakaapekto sa pagkatao ng isang indibidwal ang kinaroroonan niyang komunidad. Dito unang nakikita ang suliranin ng bawat mamamayan. Ang komunidad ay nararapat lamang na maging pagdating santuaryo para sa lahat. Mahalagang na tahanan, mabigyan ng sapat na atensyon ang pangangailangan ng isang komunidad sa kabuhayan, maayos mabuting kalusugan at maayos na edukasyon. Dahil dito ang mga piling mag-aaral ng Far Eastern Univerity ay naatasang magsagawa ng pampamayanang pagsusuri sa Barangay Garita-B Maragondon,, Cavite. Ang pampamayanang pagsusuri sa komunidad ay isa sa mga tungkulin ng mga mag-aaral. ng Ito mga tumutugon sa pangangailangan pangkalusugan mamamayan.

Nagsisimula ito sa pangangalap ng mga datos patungkol sa estado ng kalusugan ng nasabing komunidad. Ang mga datos ay dumadaan sa masusing pagsusuri at pagbibigay ng interpretasyon upang matukoy ang kalagayang pangkalusugan.
1

Maipraprayoridad ang mga kondisyong ito at magigng resulta ng pampamayanang pagsusuri ay ang kalagayang pangkalusugan ng komunidad. Ito ay magiging batayan upang maipatupad ang pangkalusugang interbensyon at paraan na makakapagpaayos sa kondisyon ng komunidad.

Mga Layunin ng Pag-aaral

Pangkalahatang Layunin Layunin ng pampamayanang pagsusuring ito na malaman ang kalagayang pangkalusugan ng barangay Garita-B Maragondon, Cavite. Layunin din nitong maipaalam sa mga mamamayan ang kanilang estadong pangkalusugan. Ito ay maaaring maging batayan upang makabuo at makapagpatupad ng mga paraan upang mapaunlad ang kalagayang pangkalusugan ng barangay. Mga tiyak na layunin Nilalayon din ng pampamayanang pagsusuri na maisagawa ang mga tiyak na layunin ng pangpamayanang pagsusuri: a. Makakalap ng datos na may tulad kaugnayan ng mga sa pampamayanang pamumuno, pagsusuri datos

patungkol sa demograpikong katangian, sistema ng pang-ekonomiya, pang-kapaligiran,
2

katangiang sosyo-kultural at mga pinagkukunan ng pangangailangang pangkalusugan. b. Maayos at masuri ang mga nakalap na datos. c. Mainterpreta nakalap d. Maisaayos at masuri ang mga ang na impormasyong kalagayang kalagayang upang ang malaman mga natukoy

pangkalusugan ng barangay. pangkalusugan base sa pagpraprayoridad. e. Mailahad sa mamamayan ng barangay Garita-B ang kalagayang pangkalusugan ng komunidad.

Kahalagahan ng Pag-aaral Para sa mga mamamayan ng Barangay Garita-B Maragondon, Cavite. Ang mga datos na makakalap sa pagsusuring ito ay gagamitin upang matukoy ang ugat o sanhi ng problema ng kalagayang pangkalusugan ng mga mamamayan ng barangay, upang kanilang magamit sa paghahanap ng solusyon at maisaayos at mapadali ang kanilang pamumuhay. Naglalayon din ang proyektong ito na mabuksan ang isipan ngmga mag-aaral sa mga aspetong pangkalusugan ng isang pamayanan. Ito ay magbibigay ng karagdagang kaalaman at mahahasa ang kakayahan ng mga mag-aaral na maaaring magamit sa napiling kurso. Isang mahalagang karanasan din ito para sa mga mag-aaral, hindi lamang para sa kanilang kurso kundi para sa kanilang pang-araw-araw na pamumuhay. Sa pamamagitan ng pagsusuring ito, mas maiintindihan ng mga mag-aaral ang tungkuling gagampanan bilang isang nars sa komunidad.

3

Alinsunod sa programa ng Department of Health (DOH) para sa mga barangay, ang mga datos ay magagamit ng mga mamamayan o Barangay Officials para mas mapadali ang pagpapatupad ng mga programang pangkalusugan ng DOH sa Barangay.

Saklaw at Limitasyon

Ang pagsusuring ito ay isinagawa ng mga AHSE 2nd year student sa barangay Garita B, Maragondon, Cavite. Ito ay nagsimula noong ika-17 ng Disyembre, 2007 at nagtapos noong ika-29 ng Pebrero, 2008 na isinagawa tuwing Biyernes, isang beses sa isang linggo. Ang pag-aaral na ito ay patungkol lamang sa pagtukoy ng kalagayang pangkalusugan ng komunidad. Tinalakay din dito ang demograpikong katangian, aspetong pangekonomiya, pang-kapaligiran, katangiang sosyo-kultural at ekonomikal ng baranggay.

4

Hindi nabilang sa pag-aaral na ito ang mga pamilyang tumanggi sa panayam na isinagawa at ang pagresulba sa mga natukoy na suliranin ng komunidad. Hindi kabilang dito ang pagla-laan ng pondo para sa pagpapatayo ng Baranagy hall at pagtustos sa pangangailanagang pang-kalusugan ng bawat isa tulad ng gamot at pasilidad pang-kalusugan.

Metodolohiya

Ang mga sumusunod ay ang mga pamamaraan na ginamit upang maisagawa ang pagsusuring ito. ●Ocular Survey. tumutukoy din sa Ito ay ang pamamaraan upang matukoy

ang kaanyuan, laki ng nasasakupan at lawak ng Barangay. Ito ay pisikal na kaanyuan ng Baranggay. Kasama dito ang mga pasilidad tulad ng klinikang pambaranggay, paaralan, lugar palakasan, simbahan, pinanggagalingan ng tubiginumin, kuryente, transportasyon, atbp.. Magbibigay daan din
5

ang ocular survey sa pagbuo o pagguhit ng Spot map ng Barangay. Ito ay ang pagguhit ng isang mapa upang mailarawan ang laki, lawak at kaanyuan ng Barangay. Nakapaloob din sa pamamaraang ito ang pag-alam sa kabuuang populasyon, tahanan, hangganan at mga lugar na sakop ng komunidad, pati na rin ang mga pasilidad na nasa loob ng Barangay. ● Key Informant sa Interview opisyal (KII). ng Ito ay ang mga

pakikipagpanayam

mga

barangay,

nakatatanda at mga health workers upang mangalap ng mga datos ukol sa klima, kasaysayan at tradisyon ng barangay. Ang KII rin ay ginagamit upang malaman ang politikal na aspeto, mga pangkalahatang pangkalusugan. ● Records Review (RR). Ito ay pamamaraan kung saan nagsasagawa ng pangangalap ng mga impormasyon ukol sa nakaraang kalagayang pangkalusugan ng bawat pamilya sa nakalipas na mga taon. Ang mga rekord na ito ay matatagpuan sa munisipyo at health center. ●Community Survey Tool. Ito ay ang mga katanungan na ginamit sa pangangalap ng mga impormasyon hingil sa struktura ng bawat pamilya sa komunidad, pinuno sa pagdedesisyon, aspetong pang-ekonomiya, aspetong politikal, aspetong pangkapaligiran at aspetong kalusugan. programa ng baranggay, at programang

6

● Focused Group Discussion (FGD). Ito ay ang pagsasagawa ng maikling pagpupulong sa pagitan ng mga mag-aaral at piling myembro ng komunidad ukol sa napiling paksang pangkalusugan upang mangalap ng mga impormasyon. ●Data Collation. Ito ay ang pagsasama ng mga nakalap na datos mula sa ocular survey, KII, RR, CST at FGD upang bumuo ng mga pagsusuring pangkalusugan ng barangay. Dito rin napapaloob ang interpretesasyon, pagsusuri at ang pagtukoy sa mga problemang- pangkalusugan ng Barangay.

7

Operational Definition Family (pamilya)- isang grupo ng katao na magkakasamang nakatira sa iisang bahay na binubuo ng tagapanguna at myembro nito sa pamamagitan ng dugo, kasal o pagaampon. Sila ay nagsasalo sa kainan at mga pasilidad sa loob ng bahay. Kung mayroong dalawang pamilya sa loob ng bahay ngunit iisa lamang ang nagdedesisyon sa kanila ay maaari silang tawaging isang pamilya. Household- binubuo ng isa o grupo ng katao na magkakasamang natutulog sa iisang bahay. Maaaring bibubuo ng ibat-ibang pamilya. A. DEMOGRAPHIC DATA 1. Age (edad)- edad mula sa huling kaarawan 2. Sex (kasarian)- babae o lalake 3. Civil Status (estado sibil)- binubuo ng kahit ano man sa mga sumusunod: edad 15 pataas • Single (S)- taong hindi pa ikinakasal • Married (M)- 2 magkapareha na legal na nagsasama sa pamamagitan ng kasal • Common Law (CL)- 2 magkapareha na nagsasama ng hindi kasal; *Ang 2 nagsasama ng hindi kasal ngunit tumagal na ng halos 5 taon at tahimik ang pagsasama ay ibinibilang na mag-asawa. • Widowed (W)- taong namatayan ng asawa • Separated/Divorced- legal na paghihiwalay ng mag-asawa dahil sa parehong dahilan; kasal na pinawalang bisa na pwedeng maikasal muli 4. Religion (relihiyon)- relihiyon ng bawat myembro ng pamilya; ang bata na may gulang 0-14 na walang relihiyon ay isinusunod ayon sa relihiyon ng ina base sa ‘Family Code of the Philippines’. 5. Head of the Family (ulo ng pamilya)- Ang pangunahing nagdedesisyon para sa pamilya, babae man o lalaki 6. Educational Status (estado ng napag-aralan)- (7 gulang pataas) pinakamataas na antas ng pag-aaral na natamo. Maaari itong: • Degreeholder/college graduate- nakatapos ng kolehiyo • Presently studying- kasalukuyang nag-aaral, kabilang ang lebelya ng pag-aaral • Stopped studying- tumigil sa pag-aaral, kabilang ang inabot na lebelya • No formal education- hindi nakapag-aral 7. Type of Family- uri ng pamilya, • nuclear (pamilyang binubuo ng ama ina at mga anak) • extended (pamilya na binubuo ng ama, ina at anak na kasama ang alin man sa mga kamag-anak o kapamilya ng mag-asawa) Nagdedesisyon para sa pamilya • matriarchal (ina ang nagdedesisyon) • patriarcahal (ama ang nagdedesisyon) 8. Literacy rate- tumutukoy sa dami ng marunong magbasa at magsulat. 8

*sa pilipinas, mula sa edad na 15 pataas na hindi marunong magbasa o magsulat ay tinatawag na Illiterate 9. Ethnic background- Etnigong kinabibilangan ng pamilya 10. Place of origin- lugar na pinanggalingan, maaaring Luzon, visayas o Mindanao 11. Primary dialect spoken- pangunahing dayalekto na ginagamit ng isang pamilya 12. Population projection- paraang ginagamit upang malaman ang bilang ng pagdami ng populasyon. Nakatutulong upang makapagsagawa ng naaayong programang pangkalusugan ang mga tagaayos ng komyunidad 13. underemployment- mayroong trabaho ngunit mas mababa ayon sa natapos na kakayahan. 14. Dependency ratio- ratio na nagpapakita ng porsyento ng taong nakadepende sa magulang (eded 0-14 at 65 pataas) at may kakayahang tumayo sa sarili (edad 1564) COMMUNITY AS A PLACE A. Environment (kapaligiran) 1. Spot Map- ginagamit upang matukoy ang kinalalagyan ng bawat tahanan / nagpapakita ng pangkalahatang bilang ng tahanan at pamilya / tumutukoy s kinalalagyan ng mga tulay o kalsada / tumutukoy sa mga importanteng palatandaan ng bawat lugar / tumutukoy sa mga pasilidad na taglay ng barangay tulad ng health center, baranggay hall, sambahan, ospital, talipapa, paaralan at iba pa. 2. Topography- tumutukoy sa mga bundok o kahit anumang bahagi ng tubig tulad ng ilog, sapa, batis, karagatan at iba pa / nagsisilbing palatandaan / nagpapakita ng mahahalagang lugar o pasilidad ng barangay kung saan nakasaad ang aktwal na pangalan ng pasilidad na ito. / nagpapakita ng distansya ng mga tahanan, pasilidad, kalsada at iba pa. B. Communication system (sistemang gamit para sa komyunikasyon)- paraang ginagamit upang ibahagi ang mga impormasyon ukol sa kalusugan C. Transportation system (sistemang gamit para sa sasakyan)- mga sasakyang ginagamit para sa pangkalusugan

COMMUNITY AS A SOCIAL SYSTEM A. Perception of present problems in the community- paniniwala ng mga tao sa komunidad ukol sa kasalukuyang suliraning pangkalusugan ng kanilang baranggay tulad ng paraan ng pagtatapon ng basura, peace and order at iba pa.

9

B. Ways of resolving perceive community problems- pamamaraang ginagamit ng mga namumuno o mamamayan sa barangay ukol sa paglutas ng kanilang mga suliranin. C. Economic aspects (pinasyal na aspeto) 1. Occupation (trabaho)/ Livelihood (ikinabubuhay)/ Other source of income- uri at lugar ng pinagtatrabahuan ng myembro ng pamilya. Nagpapakita ng ipon at sweldo ng bawat isa at ang ibang pinanggagalingan ng kanilang ikinabubuhay. • Occupation (Trabaho) a. Employed- mayroong trabaho • Self-employed- Kumikita sa sariling sikap sa pamamagitan ng pagtatayo ng sariling negosyo. Walang nagdidikta sa kanya ng dapat niyang gawin. Nasa sa kanya ang sariling desisyon ukol sa pamamaraan ng pagtatatrabaho sapagkat pag-aari nya ang trabahong ito. • Employed- may trabaho subalit hindi nya ito pag-aari. Namamasukan lamang sa isang kompanya o isang negosyo na pagmamay-ari ng ibang tao. Mayroong nangunguna sa kaniya. Hindi tinitingnan dito ang kanyang natapos kundi ang kakayahan upang magtrabaho o matapos ang hangad o ipinagagawa ng nagbibigay ng trabaho sa kanya. • Under-employed- may trabaho subalit ang taglay nyang trabaho ay hindi angkop sa kanyang natapos. Mas mababa ang katayuaan ng kanyang natanggap na trabaho kaysa sa natapos o pinag-aralan. • Professional- mga nakapagtapos ng kolehiyo na may trabaho tulad ng doctor, engineer, guro, nurse at iba pa. • Nonprofessional- mga di nakapatapos ng pagaaral. Ang kanilang trabaho ay mababa sa kursong kinuha nila. Tulad ng mga magsasaka, drayber, at iba pa. b. Unemployed- walang trabaho • Livelihood- ikinabubuhay, halimbawa tindahan at babuyan.

2. House and Land Ownership- pagmamay-ari ng bahay at lupa kung saan ang bahay at lupa na tinutuluyan ng isang pamilya ay maaring sakanila o inuupaan lamang. 3. Family monthly income and Expenditure- Buwanang kinikita ng bawat myembro ng pamilya at gastos. 4. Prioritization of expenditure- ranggo ayon sa pangunahing pinagkakagastusan ng pamilya at kung magkano ang ginagastos nila dito. 5. Resources allotted to health care- nakalaang pera na panggugol ng pamilya sa kanilang kalusugan. Nagpapakita ng pagpapahalaga nila sa kanilang kalusugan.

10

D. Health Aspects 1. Environmental (kapaligiran) a. Housing (pabahay) • Construction materials (kagamitang ginamit sa pagpapatayo) / light (mahinang klase ng materyales)- gawa sa bamboo, nipa, dahon ng coconut, sawali at iba pa / Strong (matibay)- gawa sa konkreto / mixed (halo) - pinaghalong ‘light at strong’ na materyales • Adequacy of living space (laki o sukat ng tahanan) * pagkuha sa sukat ng bahay upang malaman kung naaayon ang laki ng kanilang tahanan sa bilang ng myembro ng pamilya. *Nararapat na 6 square meter sa isang katao • Ventilation (paglabas at pagpasok ng hangin sa loob ng tahanan ) / Well ventilated- mayroong sariwa at sapat na hanging taglay ang tahanan / Poorly ventilated- walang sapat na hangin • Lighting facilities- mga kagamitang pang-ilaw tulad ng elektrisidad, kandila o gaas b. Source and storage of water (pinanggagalingan at lagayan ng tubig) • Sources (pinaggagalingan) / deep well - ito ay pinanggagalingan ng tubig kung saan ang malalim na balon ay may nakatanim na tubo at sa ibabaw nito ay mayroong poso na hinihila pataas o pababa ang kamay nito upang umakyat ang tubig mula sa balon patungo sa tubo. / artesian well - ito ay ginagamitan ng lubid na may nakataling timba sa dulo nito upang ihulog sa loob ng balon at mapunan ng tubig. Kapag napuno ay hinihila pataas. / Local water system- gripo. Patubig mula sa barangay na dumadaloy paytungo sa bawat bahay sa pamamagitan ng tubo. / Commercially prepared- pagbili ng mga nakabotelyang tubig kung saan naproseso na ito upang ligtas inumin. • • Storage- lagayan ng tubig inumin, maaaring may takip o wala Household ways to maintain sanitation of drinking water (paraang ginagamit upang mapanatili ang kalinisan ng tubig na iniinom) / Boiling (pagpapakulo)- pinakaligtas at siguradong pamamaraan *kailangang ipakulo ang tubig ng 2 minuto pagkatapos nitong maabot ang 100 degree celcus upang mapatay ang mga mikrobyo na taglay nito. / Filtration (pagsasala)- ito ay ginagawa matapos pakuluin o linisin ang tubig. Ginagamitan ng salaan ang pamamaraang ito. *Ang kalimitang ginagamit sa pagsasala ng tubig ay sand filter, cloth filter at intermittent water filter. / Sedimentation (pagpapalatak)- paraan ng paglilinis kung saan hinihintay na maipon ang dumi sa ilalim ng tubig sa loob ng 30 minuto hanggang isang oras pagkatapos ay ililipat ang malinis na bahagi sa ibang lalagyan. 11

. c. Toilet facility (palikuran) / Uri: • Water sealed-latrine- Ito ay isang uri ng palikuran na binubuhusan ng tubig sa pamamagitan ng nasalok na tubig mula sa gripo o anumang pinanggagalingan ng tubig. Wala itong imbakan ng tubig kung kayat kailangan mo pang magbuhat ng pambuhos nito. • Flush type- inidoro na may nakatabing tubig kung saan hindi mo na kailangang mag-igib ng pambuhos. Ito ay mas mabilis gamitin kaysa sa water sealed latrine dahil kailangan mo lang itong pindutin upang bumuhos kusa ang tubig mula sa kinalalagyan nitong imbakan.

/ Level of toilet facility • Shared - palikuran na ginagamit ng dalawang pamilya. Ang magkabilang pamilya ay malayang nakakagamit ng plikuran. • Public (pampublikong palikuran)- ang palikuran ay nakalagay sa mga pampublikong lugar tulad ng istasyon ng bus, palengke, at iba pa kung saan maaaring gamitin ito ninoman. • private- pansariling gamit ng palikuran. isang pamilya o tahanan lamang ang gumagamit ng palikuran. • None- walang palikuran / Distance from water source (distansya mula sa pinagkukunan ng tubig) *Ang pinagkukunan ng tubig ay dapat 25 metro ang layo mula sa palikuran at nararapat na mas mataas ang kinalalagyan ng pinagkukunan ng tubig kaysa sa palikuran. d. Drainage system (sistema ng pagdaloy ng maruming tubig) / Uri: • Open drainage- ang gamit na maruming tubig ay dumadaloy sa bukas na tubo patungo sa bukas na kanal kung saan ay konektado ito. • Blind drainage- ang gamit na maruming tubig ay dumadaloy sa nakasarang tubo patungo sa ilalim ng lupa kung saan ay konektado ito.. • None- walang kanal. Ang gamit na tubig ay direktang ibinubuhos sa paligid. • • / Condition (kondisyon ng kanal) Stagnant- hindi umaagos ang tubig sa kanal Free-flowing- umaagos ang tubig sa kanal

e. Segregation- paghihiwa-hiwalay ng mga basura ayon sa uri nito 12

f. disposal of wastes (pagtatapon at pagsasaayos ng mga basura) / Uri: • • • • • • Hog feeding- pinapakain sa hayop ang mga natirang pagkain. Open dumping- pagtatambak ng basura sa kung saang lugar ng walang takip Open burning – pagsusunog ng basura Burial pit-utas paglalagay ng mga basura sa nabungkal na lupa na may takip na may layong 25 metro. Composting- pagbabaon ng mga basura kung saan ito ay nagiging pataba Garbage collection- pangongolekta ng basura

g. Food preparation (paghahanda ng pagkain)- tumutukoy sa paraan ng paghahanda ng pagkain. Maaaring prito, pinainit, o pinakulo. h. Food usually eaten- pagkain na kadalasang kinakain tulad ng isda, karne, gulay o pinaghalo i. Food sanitation (pananatili sa kalinisan ng pagkain)- paraan sa paglilinis ng pagkain bago at matapos lutuin. j. Food storage- lagayan o taguan ng mga pagkain, may takip o wala • Refrigerator- kagamitan na may malamig na temperature kung saan napipigilan nito ang pagdami ng mikrobyo ng pagkain at upang hindi ito mapanis. • Table- lamesa • Basket- bayong k. Domestic animals- tumutukoy sa alagang aso o pusa. Kung sila ba ay nabakunahan o hindi at kung saan sila naglalagi. l. Breeding sites and control of vectors (lugar na pinamumugaran ng mga insekto at paraang ginagawa upang mapuksa ito) • Vectors- Mga peste. Maaaring lamok, ipis, langaw, surot daga at iba pa. • Control measures- paraan sa pagpuksa nito ⁄Fumigation- pagpapausok ⁄ insecticide- kemikal na pampuksa ng peste ⁄ mouse trap- panghuli ng daga ⁄ screens- harang na may maliliit na butas • Presence of breeding sites- pagkakaroon ng mga lugar na pinamamahayan ng mga peste. Lugar kung saan ito nagpaparami at madalas Makita. 2. Health management ( pagsasaayos ng kalusugan) a. Person consulted during illness- taong kinukunsulta sa panahon ng pagkakasakit. • Doctor, kaibigan, albularyo, pamilya at iba pa. b. Medication taken during illness- medikasyong iniinom sa panahon ng pagkakasakit. Ito ba ay niriseta ng doctor, sariling reseta, pag-inom ng herbal na gamot o pagbili sa botika. 13

c. Community health programs and services- programa at serbisyong pangkalusugan sa komunidad • Family Planning- pagpaplano ng pamilya ⁄ pamamaraan: • Natural- natural na pagpaplano ng pamilya • Artificial- artipisyal na pagpaplano ng pamilya • Permanent – permanenteng paraan pagdating sa pagpaplano ng pamilya kung saan hindi na sila magka-anak • • Nutritional status of age target group- timbang ng bata mula sa 0-83 na buwan upang matukoy kung sila ba ay malnourish. Immunization status- edad mula 0-12 months kung saan nakasaad ang antas ng bakuna na natanggap ng sanggol at kung anu-ano ang mga ito.

MORBIDITY- bilang ng nagkakasakit MORTALITY- bilang ng namamatay

14

15

16

MAIKLING PAGSASALARAWAN NG BARANGAY Ang barangay Garita-B ay isa sa pinakamalaki sa 27 na barangay sa Maragondon, Cavite na nasa Hilaga ng Pilipinas at bahaging timog ng Luzon. Ito ay matatagpuan sa kanlurang bahagi ng Maragondon kung saan ito ang nagsisilbing huling barangay at pagitan ng bayan ng Maragondon at bayan ng Ternate. Ang barangay ay nasa timog ng Maynila at mayroong dalawang oras na biyahe patungo dito mula Maynila. Ang Garita ay dating sitio sa Caputatan, (brgy. San Miguel ngayon) kung saan ipinangalan sa isang uri ng puno na napakarami sa naturang barangay, ang “Putat”. Ang ibig sabihin ng salitang Caviteno na Garita ay ang bahagi ng barangay na pinakamalapit sa gitnang bayan. Noong araw ay isang barangay lamang ito ngunit dahil sa laki ng mga lupaing sakop ng Garita, hinati ito sa dalawa (Garita- A at Garita- B) na ipinagtibay noong
Ruben Hernandez

Agusto 21, 1990.
Sena Riel
(Kalihim)

(Punong Brgy. Executive)

Cherry Bautista
(Ingat-Yaman)

Kag. Arman Angeles (Chairman, Committee on
health)

Kag. Eladio De Sosa (Chairman, Committee
agriculture & Nat. Resources)

Kag. Romualdo De Guia (Chairman,
Committee on Peace and order)

Kag. Virgilio Sismaet (Chairman,
Committee on finance)

Kag. Rae Lambert De Guia (SK Chairman,
Committee on youth and sports development)

Kag. Shyryl Hernandez (Chairman,
committee on education)

Kag. Rey Bautista
(Chairman, Committee On Infrastructure)

Kag. Elpidio Perdon(Chairman,
Committee on livelihood and social services)

Lupong Tagapamayapa

17

Ang barangay ay nagkaroon ng kabuuang kita noong (2007) na umabot sa P651, 530 na nag mula sa buwis ng ang mamamayanan P35000, sa (LGSIRC) Local Government Share on Internal Revenue Collection P614, 530, samantalang kabuuang gastusin ng barangay ay umabot sa P823, 882.75 na binubuo ng “personal service” P314 448, pagpapanatili ng kaayusan sa barangay P131 157.75 at halagang P378 277.12 para saiba pang gastusin (Non-office expenditures) noong taong din 2007. Ang barangay Garita ay nakakaranas ng tag- ulan tuwing buwan ng Hunyo hanganng Setyembre at tag-init naman tuwing buwan ng Marso hanging Mayo. Nakakapag-biyahe ang mga mamamayan sa komunidad sa pamamagitan ng bus, dyip at tricycle sapagkat Governor’s drive lamang ang highway na sakop ng barangay. Karamihan din a mga mamamayan ay mayroong cellphone at telepono na kanilang ginagamit sa pakikipakomunikasyon. Tuwing ika- 24 ng Oktubre pinagdiriwang nila ang araw ng piyesta na kung saan si San Raphael (patron ng mga manggagamot) ang kanilang patron. Noon pa mang iisa pa lang ang Garita ay si San Raphael na ang kanilang patron, kahit hinati na sa dalawa ang Garita ay nanatiling siya pa rin ang patron ng dalawang barangay (Garita A at Garita B). Nasa barangay ang
18

ospital ng munisipyo ng Maragondon, dahilan ito upang si San Raphael ang maging kanilang patron. Ang barangay Garita- B ay binubuo ng kabuuan lupang

sakop na 780,600 hektarya, at 45 bahagdan lupang sakahan at ang natirang bahagi ay taniman ng mangga at palayan, at mga bakanteng lote. Ang barangay ay binubuo ng tatlong purok, ang Gulod, Ciudad Silangan at Pugadlawin kung saan ang bawat isa ay binubuo ng 572478 sq. m.

Ang barangay Garita B ay binubuo ng 212 na pamilya at kabuuang 235 na kabahayan. Ito ay pinaliligiran ng lugar tulad ng Garita-A sa Silangan, barangay ng San Miguel sa Hilaga, Brgy. Poblacion sa Timog at ang bayan ng Ternate sa Kanluran. Nasa barangay ang Ospital ng Maragondon at malapit lamang din rito ang sentrong pangkalusugan (health center) na matatagpuan lamang sa katabing barangay na Garita-A. Sa aspeto ng edukasyon, nakapaligid lamang sa brgy ang mga eskwelahan tulad ng Paaralang Elementarya ng Maragondon, Maragondon Municipal High School, Mataas na paaralan ng Cavite at ang Polythecnic University of the Philippines. Ang mga kalsada sa naturang lalawigan ay sementado at maayos daanan ng mga sasakyan ngunit may ilan na lamang mga lugar ang nananatiling hindi nasesementuhan tulad ng ibang
19

kinatitirikan ng mga bahay sa purok ng Gulod. Walang maruming tubig o mmaruming hangin an gang nalalanghap ng mga mamamayan, pero may mga lugar tulad ng sakahan na kung saan naggagaling ang mga peste, tulad ng lamok at daga.

20

DEMOGRAPIKONG DATOS Mayroong 953 kabuuang bilang populasyon sa barangay Garita B, subalit 911 katao lamang dito ang nasarbey ng mga mag-aaral. Mayroong 212 na pamilya ang nasabing komunidad ngunit 201 lamang dito ang nakapanayam ng mga mag-aaral.

21

Talaan 1: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Populasyon Ayon sa Edad at Kasarian na mga Indibidwal na Nasarbey sa Brgy. Garita-B, Maragondon Cavite, Disyembre 2007 Edad: 70-up 65-69 60-64 55-59 50-54 45-49 40-44 35-39 30-34 25-29 20-24 15-19 10-14 5-9 0-4 kabuua n lalak i 1 16 11 22 28 27 21 29 34 40 37 62 50 51 35 464 Bahagda n 0.11% 1.76% 1.21% 2.41% 3.07% 2.96% 2.31% 3.18% 3.73% 4.39% 4.06% 6.81% 5.49% 5.60% 3.84% 50.93% Babae 3 19 11 15 35 21 26 34 33 44 44 48 47 39 28 447 bahagd an 0.33% 2.09% 1.21% 1.65% 3.84% 2.31% 2.85% 3.73% 3.62% 4.83% 4.83% 5.27% 5.16% 4.28% 3.07% 49.07% Kabuuan bahagda g bilang 4 35 22 37 63 48 47 63 67 84 81 110 97 90 36 911 n 0.44% 4.28% 2.41% 4.06% 6.92% 5.27% 5.16% 6.92% 7.35% 9.22% 8.89% 12.07% 10.65% 9.88% 6.92% 100%

Talangguhitan 1: Populasyong Piramid na Nagpapakita ng Populasyon Ayon sa Edad at Kasarian na Nasarbey sa Brgy. Garita-B, Maragondon Cavite, Disyembre 2007 Interpretasyon: Sa 201kabuuang pamilya na nasarbey ay mayroong 911 na indibidwal. 464 na indibidwal dito ay mga lalaki at 447 naman dito ay mga babae. Ang may pinakamalaking bilang ng lalaki ay nasa edad na 15-19 na may bahagdan na 6.81%. at ang may pinakamalaking bilang ng babae ay nasa edad na 15-19 na may
22

bahagdan na 5.27%. Ang may pinakamaliit na bilang ng mga lalaki at babae ay parehong nasa edad na 70 pataas na may bahagdan na 0.44 ng populasyong nasarbey Pagsusuri: Ipinapakita dito na mayroong 103 na lalake sa bawat 100 na mga babae sa populasyon ng Barangay Garita-B Maragondon, Cavite. Nasa edad na 35 ang median age ng populasyon ng komunidad na nagpapakita na karamihan sa mga mamamayan ay masasabing nasa batang populasyon. Implikasyon sa kalusugan:
1

Nasa 35 ang median age ng barangay at sa ganitong edad

produktibo ang pagbubuntis. Sa kadahilanang ito, masasabing may mataas na fertility rate ang Barangay, at may malaking posibilidad na lalaki ang kanilang populasyon sa maiksing panahon. Mayroon ding 46 katao ang nakadepende sa bawat 100 taong may trabaho at kumikita ng pera. Ito ay maaaring magdulot ng kakulangan sa badyet-pangkalusugan ng pamilya. Makikita sa larawan sa itaas na marami dito ang nasa edad na maari nang magtrabaho at hindi naman ganoon kadami ang mga batang 14 pababa. Ayon sa talaan 10, makikita na may 45.66% ng populasyong may edad 15-65 ang may trabaho. 2Dahil dito, maaaring hindi matutugunan ng pamilya ang lahat ng kanilang pangangailang-pinansyal

1

Economics, Philippines Setting, Madeline Hurster, page 281 Economics, Philippines Setting, Madeline Hurster, page 281 23

2

Talaan 2: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Istraktura ng Pamilya Ayon sa Pagkakasapi ng 201 Pamilyang Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Uri ng Pamilya Nukleyar Ekstended Mag-isa Kabuuan Bilang 151 42 8 201 Bahagdan 75.12% 20.90% 3.98% 100%

3.98% 20.90% Nukleyar Ekstended Mag-isa 75.12%

Talangguhitan 2: Bahagdan na Nagpapakita ng Istraktura ng Pamilya Ayon sa Pagkakasapi ng 201 Pamilyang Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon:

24

Malaking bahagi ng komunidad ay may nukleyar na uri ng pamilya na may bilang na 151 o 75.12% at pumapangalawa ang extended na uri ng pamilya na may bilang na 42 o 20.90 %. Pagsusuri: Ang pagkakaroon ng mataas na bilang ng nukleyar na uri ng pamilya ay nangangahulugan na maaaring mapunan ng maayos ang mga pangangailangan ng bawat miyembro ng pamilya, ito ay maaaring iugnay sa buwanang kita ng pamilya na makikita sa Talaan 14, na nagpapakita na mayroong P1000-5000 buwanang kita ang karaniwang pamilya sa Barngay Garita-B. Ipinapakita sa Talaan 15 na karamihan sa mga pamilya ay may buwanang gastusin na nasa P1000-5000 na maaaring nangangahulugan na sapat lamang ang kanilang kinikita para punan ang pangarawaraw na pangangailanagan ng isang pamilya. Implikasyon sa kalusugan:
3

Ang pagkakaroon ng mataas na bilang ng nukleyar na

uri ng pamilya ay maaaring makapagbigay ng sapat na atensyon sa bawat miyembro ng pamilya lalo na sa aspetong kalusugan dahil sa kanila lamang natutuon ang pagbibigay atensyon sa pangangailangang pang-kalusugan ng bawat isa.

The Filipino Family: emerging structures and arrangements, Aurora E. Perez
3

25

Talaan 3: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Uri ng Pagdedesisyon ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Namamah ala Patriyarkal Matryarkal Nag-iisa Kabuuan Bilang 154 39 8 201 Bahagdan 77.00% 19.00% 4.00% 100%

4.00% 19.00% Patriyarkal Matryarkal Nag-iisa 77.00%

Talangguhitan 3: Bahagdan na Nagpapakita ng Uri ng Pagdedesisyon ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

26

Interpretasyon: Pagdating sa pagdedesisyon sa pamilya, 154 o 77.00% ng bilang ng kabuuang populasyon ay mga padre de pamilya ang namamahala. Sumunod ang matriyarkal na may bilang na 39 o 19% na ang Ina ang nagdedesisyon, at 8 o 4.00% dito ang namumuhay at nagdedesisyon sa kanilang sarili. Pagssusuri: Karamihan ng pamilya sa Brgy. Garita-B, ay ama ang nagdedesisyon. Ito ay nakagawian na simula pa noong panahon ng mga Kastila at mga lalaki ang itinuturing na mas makapangyarihan sa pagdedesisyon pagdating sa pamilya. Implikasyon sa kalusugan:
4

Ang pagkakaroon ng namumuno sa isang pamilya mapaIto rin ay magiging dahilan

ama o ina ay nagdudulot ng tamang pag-gabay sa aspetong pangkalusugan ng isang pamilya. miyembro ng pamilya. upang masubaybayan ng maayos ang kalusugan ng bawat

4

Article Perez et. al. (2005) 27

Talaan 4: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Estado Sibil ng 661 Indibidwal Edad 15 Pataas na Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Bahagda Estado Sibil Kasal Walang asawa Biyuda/biyudo Common law Legal na hiwalay Kabuuan
1.66% 3.48% 0.15%

Bilang 376 250 23 11 1 661

n 56.88% 37.82% 3.48% 1.66% 0.15% 100%

Kasal Walang asawa 37.82% 56.88% Biyuda/biyudo Common law Legal na hiwalay

28

Talangguhitan 4: Bahagdan na Nagpapakita ng Estado Sibil ng 661 Indibidwal Edad 15 Pataas na Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Malaking bahagi ng populasyon ng Brgy. Garita-B ay mayasawa(376). Lumalabas na 56.88 bahagdan ng kabuuang bilang ng populasyon ay may asawa, 37.82% o 250 ang single, 3.48 na bahagdan ang mag-isa na sa buhay, 1.66 bahagdan naman ang nagsasama ng hindi kasal, at 0.15% naman ang legal na hiwalay na. Pagsusuri: Pinakamataas ang mga kasal na may 56.88 bahagdan sapagkat marami sa populasyon ang mga babaeng nasa fertility age (15-44 gulang) na may 27.44 % gulang upang ikasal. (Talaan 1) na nasa tamang Sa estadong ito marami ang may

kakayahan upang magkaroon ng anak kaya masasabing kabilang sa batang populasyon ang Barangay Garita B. Implikasyon sa kalusugan:

29

5

Ang pagkakaroon ng mataas na bilang ng mga kasal sa

komunidad ay nangangahulugan na ang mga babae ay may kakayahang magdalang-tao.

Talaan 5: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Relihiyong Kinabibilangan ng 911 na Indibidwal na Nasarbey sa Brgy. GaritaB, Maragondon Cavite, Disyembre 2007 Bilan Relihiyon Katoliko Protestante (born again, christian group, Baptist LDS/mormons Iglesia ni Kristo Saksi ni Jehova Kabuuan g 770 104 17 16 4 911 Bahagda n 84.52% 11.41% 1.87% 1.76% 0.44% 100%

5

Barbara Kozier, Fundamentals of Nursing 7th Edition pg. 653 30

1.76% 1.87% 11.41% Katoliko Protestante LDS/mormons Iglesia ni Kristo Saksi ni Jehova 84.52% 0.44%

Talangguhitan 5: Bahagdan na Nagpapakita ng Relihiyong Kinabibilangan ng 911 na Indibidwal na Nasarbey sa Brgy. GaritaB, Maragondon Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Pinakamalaking bahagdan ng mamamayan sa komunidad ay mga Romano Katoliko ito ay 84.52% o 770 na katao. Sinusundan ito ng mga Protestante 11.41% o 104 na katao at huli ang Saksi ni Jehova ba 0.44% o 4 na katao. Pagsusuri Karamihan ng mga tao sa Garita-B ay Katoliko sapagkat sa ang ating bansa ay maituturing na pinakaunang Kristyanong bansa sa Timog Silangang Asya.

31

Implikasyon sa kalusugan
6

Ang pagkakaroon ng mataas na bilang ng mga indibidwal

na kabilang sa relihiyong Romano Katoliko ay nagpapakita ng kanilang paniniwala sa natural na pagpapaplano ng pamilya at hindi pagsang-ayon sa paggamit ng mga artipisyal na kontrsepyon.

Talaan 6: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Tagal ng Paninirahan ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Bilan Tagal ng paninirahan Matagal ng naninirahan sa
6

Bahagd an 94.03%

g 189

Barabara Kozier, Fundamentals of Nursing 7th Edition pg. 410 32

lugar Bago lamang sa lugar Kabuuan

12 201

5.97% 100%

5.97%

7 buwan pataas 0-6 na buwan

94.03%

Talangguhitan 6: Bahagdan na Nagpapakita ng Tagal ng Paninirahan ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Malaking bahagi ng populasyon ang 7 taon at mahigit nang nakatira sa Barangay Garita-B, na may bilang na 189 o 94.03%

33

na pamilya. Samantalang 5.97% o 12 na pamilya naman ang kulang 7 taon nang nakatira sa barangay na ito. Pagsusuri Ang mga mamamayan sa Barangay Garita-B ay matagal ng naninirahan sa naturang komunidad sapagkat karamihan sa mga pamilya ang siyang nagmamay-ari ng mga bahay na may bilang na 153 at bahagdan na 76.12 na namana pa nila mula sa kanilang mga ninuno na sa pagtagal ng panahon ay pinasa na sa iba’t-ibang henerasyon. Kaya’t hanggang ngayon sila ay namamalagi parin sa Barangay Garita-B. Ipinapakita sa Talaan 39 na may malaking bilang ng mga pamilya ang nakikilahok sa mga programang pangkalusugan tulad ng libreng konsultasyon (50.74%), imyunisasyon (48.25), family planning (37.31%) prenatal check up (32.84%), at well-baby clinic (28.86%).

Implikasyon sa kalusugan
7

Ang pagkakaroon ng mataas na bilang ng mga pamilya na

mahabang taon ng namamalagi sa komunidad ay maaring nangangahulugan na karamihan sa kanila ay may sapat ng kaalaman sa mga programang pangkalusugan at sila ay nakikilahok narin sa mga programang ito.

7

Community Health Nursing in the Philippines 9th edition 2000 34

Talaan 7: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Pangunahing Diyalekto na Ginagamit ng 201 na Pamilyang Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Pangunahing Diyalekto Tagalog Ilokano Bisaya Others(English) Kabuuan Bilan g 197 2 1 1 201 Bahagd an 98.00% 1.00% 0.50% 0.50% 100%

0.50% 1.00% 0.50%

Tagalog Ilokano Bisaya Others(English)

98.00%

Talangguhitan 7: Bahagdan na Nagpapakita ng Pangunahing Diyalekto na Ginagamit ng 201 na Pamilyang Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

35

Interpretasyon: Pinakamalaking bahagi ng mamamayan sa komunidad ang gumagamit ng diyalektong tagalog ito ay 98% o 197 na pamilya. Sumunod dito ang gumagamit ng Ilokanong diyalekto na may bilang na 2 o 1.00%. Pagsusuri
8

Karamihan

sa

201

na

pamilyang

nasarbey

ay

may

pangunahing diyalektong Tagalog. Ito ay sa kadahilanang ang lalawigan ng Cavite ay bahagi ng Timog Katagalugan at ang diyalektong Tagalog ang pangunahing diyalekto ng rehiyon. Implikasyon sa kalusugan
9

Ang pagkakaroon ng mataas na bilang ng Tagalog bilang

pangunahing diyalektong ginagamit ng mga mamamayan sa komunidad ay nagbibigay daan sa bawat isa upang madaling makipag-ugnayan sa mga kapitbahay. Madali rin para sa tagapangalaga ng kalusugan na makakalap ng mga datos, magturo at makipag-ugnayan sa mga pasyente. Ang Tagalog bilang kanilang pangunahing ginagamit sa pakikipagkomunikasyon ay mahalaga upang mapalaganap ang mga impormasyon lalo na patungkol sa kalusugan sapagkat ayon
8

9

Philippine History Barbara Kozier, Fundamentals of Nursing 7th Edition, et. Al. pg. 10,

pg. 419 36

sa KII ang mga impormasyon ay nalalaman ng mga mamamayan sa pamamagitan ng pakikipagsalamuha nila sa bawat isa (words of mouth).

Talaan 8: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Pinakamataas na Antas ng Pag-aaral na Nakamit ng 817 indibidwal edad 7 pataas na na-sarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Pinakamataas na antas ng edukasyong nakamit Elementarya-nakatapos Hindi nakatapos Sekondarya-nakatapos Hindi nakatapos Kolehiyo-nakatapos Hindi nakatapos Boksyunal-nakatapos Hindi nakatapos Post grad Walang pormal na edukasyon Kabuuan Bilan g 65 184 107 156 121 135 33 6 6 4 817 Bahagd an 7.96% 22.52% 13.10% 19.09% 14.81% 16.82% 4.04% 0.73% 0.73% 0.5% 100%

37

Elementarya-nakatapos

200 180 160 140 120 100 80 60 40 20 0

22.52% 19.09% 16.82% 14.81% 13.10%

Hindi nakatapos Sekondarya-nakatapos Hindi nakatapos Kolehiyo-nakatapos Hindi nakatapos

7.96% 4.04% 0.73% 0.73%.50%

Boksyunal-nakatapos Hindi nakatapos Post grad Walang pormal na edukasyon

1

Talangguhitan 8: Bahagdan na Nagpapakita ng Pinakamataas na Antas ng Pag-aaral na Nakamit ng 817 indibidwal edad 7 pataas na na-sarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Mula sa 817 na indibidwal edad 7 pataas na nasarbey, ang may pinakamataas na bahagdan ay ang hindi nakatapos ng Elementarya na may bilang na 184 o 22.52%. Pumapangalawa naman ang may 19.09% o 156 indibidwal na hindi nakatapos ng sekondarya at ang pangatlo ay may bilang na 135 o bahagdan na 16.82% na hindi nakatapos sa kolehiyo. Samantalang may 0.5% o 4 na indibidwal naman ang walang pormal na edukasyon. Pagsusuri Pinakamarami ang hindi nakatapos ng elementarya sa kadahilanang sapat lamang ang kita ng kanilang mga magulang
38

sa pang-araw-araw na gastos kung kaya hindi napagtutuunang pansin ang edukasyon. Implikasyon sa kalusugan
10

Ang kawalan ng sapat na edukasyon ay isang sanhi kung ang mga miyembro ng pamilyang may

bakit hindi natutugunan at nabibigyan ng tamang edukasyon at pangangalaga karamdaman. Ang kakulangan ng sapat na kaalaman kaugnay sa tamang pangangalaga ng mga may sakit ay isang dahilan ng mataas na bilang ng pagkakaroon ng karamdaman sa komunidad. Ang malaking bilang ng mga indibidwal na hindi nakatapos ng kolehiyo ay isang dahilan kung bakit malaki ang bilang ng walang trabaho sa Garita B, ang ilan sa mga trabaho na mayroon sa Garita B ay hindi kayang tustusan ang mga pangangailangan ng mga mamamayan sa komunidad.

Talaan 9: Bilang at Bahagdag na Nagpapakita ng Estado sa Edukasyon ng 817 indibidwal edad 7 pataas na nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Estado ng Edukasyon Bilang Bahagdan Huminto sa pag-aaral 423 51.77% Kasalukuyang nag-aaral 263 32.19% Nakatapos sa kolehiyo 121 14.81% 10 Barbar Kozier, Fundamentals of6 Nursing pp 200 0.73% Post graduate Walang pormal na edukasyon Kabuuan 4 817 0.50% 100%

39

0.73% 14.81%

0.50% Huminto sa pag-aaral Kasalukuyang nag-aaral Nakatapos sa kolehiyo Post graduate Walang pormal na edukasyon

51.77% 32.19%

Talangguhitan 9: Bahagdag na Nagpapakita ng Estado sa Edukasyon ng 817 indibidwal edad 7 pataas na nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Karamihan sa 817 indibidwal edad 7 pataas ay ang mga huminto na sa pag-aaral na may bilang na 423 o 51.77%, habang 32.19% naman ang kasalukuyang nag-aaral. Samantalang 0.50% naman ng 817 na indibidwal ang walang pormal na edukasyon. Pagsusuri Ang pinakamataas na estado ng edukasyon ay ang mga huminto sa pag-aaral, sapagkat maraming pamilya ang hindi
40

sapat ang buwanang kita na mayroon lamang P1000-5000 upang matustusan ang pag-aaral ng kanilang mga anak. Makikita rin natin sa Talangguhitan 8 na ang may pinaka-mataas na bahagdan ay ang mga hindi nakatapos ng pag-aaral. Implikasyon sa kalusugan:
11

Ang pagkakaroon ng malaking bilang ng indibidwal na huminto

sa pag-aaral ay nagiging sanhi ng hindi sapat na kaalaman tungkol sa kalusugan. Ang kakulangan ng sapat na kaalaman hinggil sa tamang pangangalaga sa kanilang kalusugan ay nakaaapekto sa kanilang tungkulin.

11

Barbara Kozier, Fundamentals of Nursing 7th Edition, pg.151 41

Talaan 10: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Estado ng Pangunahing Pangkabuhayan ng 622 indibidwal edad 15-64 na nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Estado ng pangunahing pangkabuhayan Walang trabaho May trabaho Kabuuan Bilang 338 284 622 Bahagdan 54.34% 45.66% 100%

42

45.66% 54.34%

Walang trabaho May trabaho

Talangguhitan 10: Bahagdan na Nagpapakita ng Estado ng Pangunahing Pangkabuhayan ng 622 indibidwal edad 15-64 na nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Karamihan sa 622 indibidwal edad 15-64 ay ang mga walang trabaho sa Barangay Garita- B na may bilang na 338 o 54.34%. Samantalang mayroong naman bilang na 284 o 45.66% ang mga walang trabaho. Pagsusuri: Karamihan ay walang trabaho sa kadahilanang pinakamataas na bahagdan (Talaan 8) ang hindi nakapagtapos ng
43

elementary at humigit-kumulang 52 bahagdan ang huminto sa pag-aaral (Talaan 9). Implikasyon sa kalusugan:
12

Ang pagkakaroon ng malaking bahagdan ng walang

trabaho sa komunidad ay maaring magdulot ng kakulangan ng pondo para sa kalusugan.

Talaan 11: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Uri ng Trabaho ng 284 Indibidwal na Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyenbre 2007

Uri ng trabaho
12

Bilang

Bahagdan

Health Economics in the Philippines Setting, Revised Edition, 2005,

Completed and Edited by EPH Staff, page 27 44

Non-Professional Professional Kabuuan

228 56 284

80.28% 19.72% 100%

Talangguhitan 11: Bahagdan na Nagpapakita ng Uri ng Trabaho ng 284 Indibidwal na Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyenbre 2007

Interpretasyon Ang 228 indibidwal na may trabaho o 80.28% ang kabilang sa mga may trabahong non-professional samantalang 56 0 19.72% naman ang kabil;ang sa propesyunal na uri ng trabaho

45

Pagsusuri Ang madaming bilang ng mga may trabaho sa loob ng kanilang komunidad o bayan ay hindi nangangahulugan ng mataas na estadong pangsosyo-ekonomiko ng kanilang komunidad. Ang kanilang mga trabaho ay kumikita lamang ng sapat para sa kanilang pamilya. Implikasyon sa kalusugan
13

Ang kita ng pamilya ay depende sa uri ng hanapbuhay ng

mga miyembro nito, bagamat may trabaho hindi pa rin ito sapat upang matustusan ang pangangailang ng bawat miyembro ng pamilya. Ang sapat lamang na kita ng pamilya para sa pangaraw-araw na pang-gastos ay nagpapakita ng kanilang kakulanagn ng sapat na badget na nakalaan para sa aspetong pang-kalusugan ng bawat miyembro ng pamilya.

13

Health Economics in the Philippines Setting, Revised Edition, 2005,

Completed and Edited By EPH Staff, page 28 46

Talaan 12: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Lugar na Pinagtatrabahuhan ng 284 indibidwal na edad 15-64 na may trabaho na nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Lugar Sa loob ng Cavite(in) Sa labas ng Cavite(out) Kabuuan Bilang 249 35 284 Bahagdan 87.67% 12.33% 100%

12.33% Sa loob ng Cavite(in) Sa labas ng Cavite(out)

87.67%

Talangguhitan 12: Bahagdan na Nagpapakita ng Lugar na Pinagtatrabahuhan ng 284 indibidwal na edad 15-64 na may trabaho na nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007.
47

Interpretasyon: Karamihan sa 284 na indibidwal na may trabaho sa Barangay Garita-B ay ang nagtratrabaho sa loob ng Cavite na may 249 o 81.67 bahagdan. Samantalang 12.33 bahagdan nito ang nagtratrabaho sa labas ng Cavite. Pagsusuri:
14

Ang sa

pagkakaroon Cavite ang

ng

mataas

na

bilang

ng ng

mga mga

nagtatrabaho sa loob ng Cavite ay nagpapakita na maramimg lugar maaring pagtrabahohan mamamayan dito. Implikasyon sa kalusugan:
15

Ang pagkakaroon ng mataas na bilang ng mga taong

nagtatrabaho sa loob ng Cavite ay nakakapagdudulot ng

Health for Better Living, Madeline M. Hurster, page 225 Health Economics in the Philippines Setting, Revised Edition, 2005, Completed and Edited By EPH Staff, page 28
14

15

48

Talaan 13: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng 5 Pinakamataas na Iba Pang Pinagkukunan ng Kita ng 201 na Pamilya na na-sarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Iba pang pinag-kukunan ng kabuhayan Tindahan Padala galing sa kamaganak Nagpapalaki ng baboy Nag-paparenta ng Apartment Nag-la-labada Kabuuan Bilang 28 12 7 5 4 56 Bahagdan 50.00% 21.43% 12.50% 8.93% 7.14% 100%

7.14% 8.93%

Tindahan Padala galing sa kamaganak

12.50%

50.00%

Nagpapalaki ng baboy Nag-paparenta ng Apartment

21.43%

Nag-la-labada

49

Talangguhitan 13: Bahagdan na Nagpapakita ng 5 Pinakamataas na Iba Pang Pinagkukunan ng Kita ng 201 na Pamilya na nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Marami sa mga pamilya ang may iba pangpinagkukunan ng kabuhayan 50% o 28 ng pamilya ang may tindahan, 21.43% o 12 na pamilya naman ang pinapadalahan ng pera galling sa mga kamag-anak, 12.50% o 7 na pamilya naman ang nagpapalaki ng baboy, 8.93% o 5 na pamilya ng nagpaparenta ng apartment at mayroong 7.14 o 4 na pamilya ang naglalaba. Pagsusuri:
16

Dahil sa may iba pang pinagkukunan ng kabuhayan ang

mga mamamayan ng Brgy.Garita-B nagkakaroon sila ng pondo na nakalaan para sa kanilang kalusugan na makakatulong kung sakaling magkakaroon ng sakuna.

.

16

Health for Better Living, Madeline M. Hurster, page 227 50

Talaan 14: Bilang at Bahagdan na Nag-papakita ng Buwanang kita ng 201 pamilya na nasarbey sa Brgy.Garita-B, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Buwanang kita P1000pababa P1001-5000 P500110000 P1000115000 P1500120000 P2000125000 P2500130000 P30001pataas Kabuuan Bilan g 19 68 48 26 18 10 5 7 201 Bahagda n 9.45% 33.83% 23.88% 12.94% 8.96% 4.98% 2.49% 3.48% 100%
51

Talangguhitan 14: Bahagdan na Nag-papakita ng Buwanang kita ng 201 pamilya na nasarbey sa Brgy.Garita-B, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Malaking bahagi ng komunidad ng Barangay Garita-B na ang pamilya ay kumikita ng P1001-5000 ito ay may 33.83%. Sumunod naman ay P5001-10000 na may 48 o 23.88% P1000115000 na may 26 o 12.94% P1000-pababa na may 19 o 9.45% P15000-20000 na may 18 o 8.96% P20001-25000 na may 10 o 4.98% P30001-pataas na may 7 o 3.48% P25001-30000 na may 5 o 2.49% ang pinakamababa. Pagsusuri: Ayon sa KII karamihan sa mga mamamayan ng Barangay Garita-B ay mga magsasaka sapagkat malaking bahagi ng

52

Barangay ay sinasaka ng mga tao kung kaya’t karamihan sa kanila ay pagsasaka ang trabaho. Implikasyon sa Kalusugan:
17

Dahil sa maraming kumikita ng 1001-5000, maraming

pamilya ang dumaranas ng kahirapan dahil sa hindi sapat ang kinikita ng mga ito. Hindi lahat kayang matugunan at mabigyang prayoridad ang pangkalusugan sapagkat ang kanilang kinikita ay sapat lamang sa pangunahing pangangailangan ng pamilya tulad ng pagkain.

Talaan 15: Bilang at Bahagdan na Nag-papakita ng Buwanang Gastusin ng 201 pamilya na nasarbey sa Brgy.Garita-B, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Buwanang Gastusin P1000pababa P1001-5000
17

Bilan g 31 66

Bahagda n 15.42% 32.84%

Health Economics in the Philippines Setting, Revised Edition, 2005, Completed and Edited By EPH Staff, page 30 53

P5001-10000 P1000115000 P1500120000 P2000125000 P2500130000 P30001pataas Kabuuan

37 36 20 7 1 3 201

18.41% 17.91% 9.95% 3.48% 0.50% 1.49% 100%

Talangguhitan 15: Bahagdan na Nag-papakita ng Buwanang Gastusin ng 201 pamilya na nasarbey sa Brgy.Garita-B, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Interpretasyon: Mayroong 66 na pamilya o 32.84% ay ang gumagastos ng 1001-5000 pesos, ito ang pinakamataas. Samantalang 1 o 0.5%
54

na pamilya naman ang gumagastos ng 25001-30000 pesos kada buwan. Pagsusuri: Karamihan sa mga pamilya ay gumagastos ng 1001-5000 pesos sa kadahilanang sapat lamang ang kanilang kinikita kada buwan. Ang kinikita nila ay pinagkakasya lamang sa isang buong buwan na gastusin ng pamilya. Implikasyon sa kalusugan:
18

Kadalasan na nangunguna ang pagkain at

pumapangalawa lamang ang sa kalusugan. Dahil sa sapat lamang ang pondo ang karaniwang ginagawa ng pamilya ay magpakonsulta lamang tuwing may sakit

Health Economics in the Philippines Setting, Revised Edition, 2005, Completed and Edited By EPH Staff, page 30
18

55

Talaan 16: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Pagpapaprayoridad ng mga Gastusin Simula sa Pinakamataas Hanggang Pinakamababa ng mga 201 Pamilya na Nasarbey sa Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Priorities Expenditure Food(pagkain) Health (kalusugan) Electric bill(bayarin sa kuryente) Water bill(bayarin sa tubig) Education(edukasyon) Clothing(kasuotan) House rental(upa sa bahay) Bilang 176 7 6 6 4 2 1 Bahagda n 87.56% 3.48% 2.99% 2.99% 1.99% 1% .50% Rank 1 2 3 3 4 5 6

Talaangguhitan 16: Bahagdan na Nagpapakita ng Pagpapaprayoridad ng mga Gastusin Simula sa Pinakamataas Hanggang Pinakamababa ng mga 201 Pa56

milya na Nasarbey sa Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Mayroong 87.56% o 176 na pamilya na ang pagkain ay ang unang pinaprayoridad. Meron namang 3.48% o 7 na pamilya ang inuuna ay ang kalusugan at 2.99% o 6 na pamilya ang sa edukasyon. Pagsusuri: Ang mga pamilya sa Barangay Garita-B ay pagkain ang pangunahing pinagkakagastusan sa kadahilanang ito ang pangunahing pangngangailangan ng tao. Pangalawa naman ang sa kalusugan sa kadahilanang binibigyan ng pansin ang kanilang kalusugan upang mabigyan agad ng agarang lunas kung meron mang sakit ang isa sa myembro ng kanilang pamilya. Implikasyon sa Kalusugan:
19

Ayon sa Maslow’s Heirarchy of needs, ang tao ay kailangan

munang mapunan ang physiologic needs tulad ng pagkain na kinakailangan ng ating katawan, bago makamtan ang susunod dito. Makikita natin dito na ito rin ang kailangan ng isang pamilya.

19

Kozier, Fundamentals of nursing, 7th ed. et. al., pg. 145, 273. 57

Talaan 17: Bilang at Bahagdan na Nag-papakita ng Paglalaan Para sa Kalusugan ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B, Maragondon Cavite, Disyembre 2007 Resources alloted for health care Yes No Kabuuan Bilan g 131 70 201 Bahagd an 65.17% 34.83% 100%

34.83% Yes No 65.17%

Talangguhitan 17: Bahagdan na Nag-papakita ng Paglalaan Para sa Kalusugan ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B, Maragondon Cavite, Disyembre 2007

58

Interpretasyon: Karamihan sa 201 na pamilya ang may nakalaang pondo para sa kalusugan na may 65.17 bahagdan. Samantalang 34.83 bahagdan naman ang mga pamilyang walang nakalaang pondo para sa kalusugan. Pagsusuri: Mas nakararami ang mayroong nakalaang pondo para sa kalusugan sa kadahilanang pumapangalawang pinagkakagastusan ng mga mamamayan ang kalusugan na makikita sa talaan 16. Implikasyon sa Kalusugan:
20

Ang pagkakaroon ng malaking bahagdan ng mga

pamilyang my nakalaang pondo para sa kalusugan ay maaaring makatulong o magamit sa mga hindi inaasahang pangyayari. Ang mga Health Insurance tulad ng Phil health ay makatutulong upang mabawasan ang mga gastusin sa bahay
20

COPAR, Untalan, p. 121 59

Talaan 18: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Pag mamay-ari ng Bahay ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Pag mamay-ari ng bahay Pag-aari Inuupahan Libreng upa Hulugan Kabuuan Bilan g 153 31 12 5 201 Bahagda n 76.12% 15.42% 5.97% 2.49% 100%

60

2.49% 5.97% 15.42% Pag-aari Inuupahan Libreng upa Hulugan 76.12%

Talangguhitan 18: Bahagdan na Nagpapakita ng Pag mamay-ari ng Bahay ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Mayroong 76.12% o 153 na pamilya ang nagmamayari ng kanilang bahay, 15.42% o 31 na pamilya naman ang nangungupahan, 5.97% o 12 na pamilya naman ang nangungupahan ng libre at 2.49 o 5 na pamilya naman ang hinuhulugan ang bahay. Pagsusuri:

61

Ang mataas na bahagdan ng mga pamilya na nagmamayari ng kanilang bahay sa kadahilanang marami ang mga residente ang permanente nang nakatira sa Barangay Garita-B ito ay makikita sa talaan 6. Implikasyon sa Kalusugan:
21

Ang pagmamay-ari ng sariling bahay ay mas nakakabuti

para sa isang pamilya kaysa nagbabayad pa ng renta. Ang pera na sanang pambayad ng renta ay maaring gamitin para sa ikauunlad ng kalusugan.

Talaan 19: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng mga Materyales na Ginamit sa Papapatayo ng Bahay ng 201 na Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

21

COPAR, Untalan, p. 101 62

Uri ng mga materyales na ginamit sa pinatayong bahay Strong(matibay) Mixed(halo) Light(mahina) Kabuuan Bilan g 87 69 45 201 Bahagd an 43.28% 34.33% 22.39% 100%

22.39% Strong(matibay) Mixed(halo) Light(mahina)

43.28%

34.33%

Talangguhitan 19: Bahagdan na Nagpapakita ng mga Materyales na Ginamit sa Papapatayo ng Bahay ng 201 na Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Mayroong 43.28 na bahagdan o 87 na pamilya ang may strong na materyales. Samantalng 34.33 na bahagdan o 69 na
63

pamilya naman ang mixed, at 22.39 na bahagdan o 45 na pamilya naman ang light ang ginamit na materyales sa paggawa ng bahay. Pagsusuri: Karamihan sa mga pamilya ng Barangay Garita-B ay may matibay na bahay sa kadahilanang ang Cavite ay madalas tamaan ng bagyo taon-taon. At dahil din sa klima dito kung kaya’t marami ang mayroong matibay na bahay. Implikasyon sa kalusugan:
22

Ang pagkakaroon ng matibay na bahay ay maganda, dahil

mailalayo ka sa mga sakunang maaaring mangyari tulad ng bagyo, lindol at iba pang natural na kalamidad. Sa mahinang klase maaaring may mga sakit na magkaroon ng sakit sapagkat ang ganitong bahay ay manipis at expose sa environment.

22

COPAR, Untalan, p. 115 64

Talaan 20: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Uri ng Pinagkukunan ng Ilaw ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.GaritaB, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Bilan Pinag-kukunan ng Liwanag g Elektrisidad 184 Kerosene 9 Kandila 8 Kabuuan 201 Bahagda n 91.54% 4.48% 3.98% 100%

3.98% 4.48% Elektrisidad Kerosene Kandila

91.54%

65

Talangguhitan 20: Bahagdan na Nagpapakita ng Uri ng Pinagkukunan ng Ilaw ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.GaritaB, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Makikitang gumagamit ng pinakamalaking elektrisidad, bahagi o ng 184 komunidad na ay 91.54% pamilya.

Samantalang 4.48% o 9 na pamilya naman ang gumagamit ng kerosene at 3.98% o 8 na pamilya naman ang gumagamit ng kandila. Pagsusuri: Ang malaking bahagi ng mga pamilyang gumagamit ng elektrisidad ay maiuugnay sa talaan 16 kung saan ipinapakita ditto na pangatlo ito sa pinagkakagastosan ng mga pamilya sa komunidad. Implikasyong Pangkalusugan:
23

Ang patuloy na paggamit ng kandila at kerosin sa mga

liblib na lugar kung saan ang mga bahay ay yari lamang sa kugon at sawali ay maaaring magsanhi ng sunog sapagkat ang

23

www.bureauoffireprotection.com 66

pagkakayari ng bahay ay madaling matupok ng apoy kung itoy mapapabayaan.
24

Ang pagkakaroon ng kuryente sa mga bahay ay

nakakatulogn upang maiwasan ang aksidente sa loob ng tahanan at sa pamamagitan din nito nakakatulong ito upang hindi lumabo ang kanilang mga mata.

Talaan 21: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng mga Uri ng Nakasanayang Pagtatabi ng Pagkain ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Bilan Pagtatabi ng pagkain Refrigerator Lamesa Basket Kabinet Kabuuan g 127 44 21 9 201 Bahagda n 63.18% 21.89% 10.45% 4.48% 100%

24

Franks & Wagnalls: Family Medical Guide, 2001, page 156 67

10.45%

4.48% Refrigerator Lamesa

21.89% 63.18%

Basket Kabinet

Talangguhitan 21: Bahagdan na Nagpapakita ng mga Uri ng Nakasanayang Pagtatabi ng Pagkain ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Ipinapakita sa talaan 21 na ang pinakamalaking bahagi ng populasyon sa komunidad ay gumagamit ng refrigerator sa pagtatabi ng pagkain ito ay 127 na pamilya o 63.18 bahagdan. Sumusunod dito ang lamesa, basket, divider, Tupperware, at bowl ang lahat ng ito ay may takip. Pagsusuri:

68

Ang pagkakaroon ng mataas na bilang ng gumagamit ng refrigerator sa pagtatabi ng pagkain ay maaaring sa sumusunod na kadahilanan: 1. Paniniwala ng mga tao sa epektibong resulta nito sa pagpepreserba ng pagkain. 2. May kakayahan silang bumili ng refrigerator. Ang maayos na sistema sa pagtatabi ng pagkain ay nagpapakita ng pagpaprioridad sa nito. Implikasyon sa Kalusugan:
25

Ang pagkakaroon ng mataas na bahagdan ng gumagamit

ng refrigerator upang pagimbakan ng pagkain ay nakakatulong upang mapanatili ang lasa, kulay, amoy, at sustasya ng pagakin. Ang mga walang takip na pinaglalagyan ng pagkain naman ay maaaring magdulot ng sakit. Diarrhea, ang isa sa pinaka dahilan kung bakit nagkakasakit ang mamamayan sa komunidad.
26

Ang paggamit ng refrigerator ay isang paraan kung saan

ang mikrobyo sa pagkain ay naiiwasang dumami dahil na rin sa malamig nitong temperature na nagpapanatili ng malusog na pamumuhay.

Talaan 22: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Iba’t- ibang Pinagkukunan ng Inuming Tubig ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy. Garita-B, Maragondon
25

26

DOH 1997 Syketter, 2004, Food Preparation and means of preservation, page 69

497

Cavite, Disyembre 2007 Pangunahing pinag-kukunan ng inuming tubig Local water system (local na sistema ng tubig) Commercially prepared (nabibiling tubig) Deep well(poso) Artesian well(balon) Kabuuan Bilan g 89 85 17 10 201 Bahagda n 44.27% 42.29% 8.46% 4.98% 100%

4.98% 8.46% local na sistema ng tubig nabibiling tubig 44.27% poso 42.29% balon

Talangguhitan 22: Bahagdan na Nagpapakita ng Iba’t- ibang Pinagkukunan ng Inuming Tubig ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy. Garita-B, Maragondon Cavite, Disyembre 2007 Interpretasyon: Nakararaming pamilya ang kumukuha ng tubig sa local water system ito ay 44.27 bahagdan o 89, samantalang 42.29
70

bahagdan o 85 na pamilya naman ang commercially prepared, 4.98 bahagdan o 10 na pamilya naman ang sa artesian well, at 8.46% o 17 na pamilya naman ang sa deep well. Pagsusuri: Karamihan sa mga pamilya ay kumukuha ng tubig sa local water district sa kadahilanang 1001-5000 ang buwanang kita ng pamilya namakikita sa talaan 14 at pang-ngatlo ang tubig sa pinaprayoridad ng mga pamilya kapantay ng sa elektrisidad na makikita sa talaan 16. Implikasyon sa Kalusugan:
27

Ang paggamit ng local water system bilang inuming tubig magdulot ng mga sakit tulad ng Diarihea,

ay

maaaring

amoebiasis at iba pa kapag ito ay hindi nabigyan ng karampatang proteksyon laban sa mga mikrobyo ayon sa UNICEF at World Health Organization.

27

UNICEF And WHO 71

Talaan 23: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Pinaglalagyan ng Inuming Tubig ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Pinag-iimbakan ng inuming tubig Bote Plastik na lalagyan Water dispenser Banga Water tank(tangke) Drum Bilan g 91 64 23 19 9 7 Bahagd an 45.27% 31.84% 11.44% 9.45% 4.48% 3.48%

Talangguhitan 23: Bahagdan na Nagpapakita ng Pinaglalagyan ng Inuming Tubig ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

72

Interpretasyon: Karamihan sa 201 na pamilyang nasarbey ay gumagamit ng bote upang pagimbakan ng inuming tubig na may 45.27 bahagdan at mayroong 3.48 bahagdan ang gugamit ng drum upang pag-imbakan ng inuming tubig. Pagsusuri: Bote ang pangunahing pinagiimbakan ng inuming tubig sa kadahilanang mas madali itong makita at mura pa na tama lamang sa buwanang kita ng pamilya na makikita sa talaan bilang 14. Implikasyon sa kalusugan:
28

Mas

madaling

magkaroon

ng

nakapamiminsalang

mikroboyo ang mga pinaglalagyang inumin na walang takip. Dahil sa ito ay bukas, ang mga mikrobyong dala ng iba’t-ibang insekto ay maaaring malipat sa tao at maging sanhi ng pagkakasakit.

28

Health for Better Living, Madeline M. Hurster, page 84 73

Talaan 24: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Pamamaraan ng Paglilinis ng Tubig ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Garita-B, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Paraan ng pag-liliis ng inuming tubig Pagpapakulo Pagsasala Pag-lalatak Kabuuan Bilan Bahagd g 151 42 8 201 an 75.12% 20.90% 3.98% 100%

3.98% 20.9% Pagpapakulo Pagsasala Pag-lalatak

75.12%

Talangguhitan 24: Bahagdan na Nagpapakita ng Pamamaraan ng Paglilinis ng Tubig ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Garita-B, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007
74

Interpretasyon: Karamihan sa 201 na pamilya Barangay Garita-B ay nagpapakulo ng tubig upang malinis, ito ay may bahagdan na 75.12 bahagdan at mayroong 3.98 bahagdan ang pagpapalatak ang ginagamit na paraan. Pagsusuri: Karamihan sa 201 na pamilya ay gumagamit ng paraan ng pagpapakulo upang masigurong malinis ang inuming tubig sa kadahilanang ang mga pamilya ng Barangay Garita-B ay kumukuha ng inuming tubig sa local water system na makikita sa talaan 22. Implikasyon sa Kalusugan:
29

Ang pagpapakulo ng tubig ay pumapatay ng mikrobyo at

sa ganitong paraan maaaring maiwasan ang pagkalat ng sakit tulad ng diarrhea, dysentery, cholera at typhoid fever.

29

Health and Safety to You by Harold S. Diehl and Anita D. Laton page

512 75

Talaan 25: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Paghihiwalay ng mga Basura na Isinasagawa ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Bilan Paghihiwalay ng mga basura Hindi Oo Kabuuan g 120 81 201 Bahagda n 59.70% 40.30% 100%

76

40.30%

Hindi Oo 59.70%

Talangguhitan 25: Bahagdan na Nagpapakita ng Paghihiwalay ng mga Basura na Isinasagawa ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon Malaking bahagi ng populasyon ng Barangay Garita B hindi naghihiwalay ng kanilang mga basura na may 59.70 bahagdan. Samantalang 40.30 bahagdan naman ang naghihiwalay ng kanilang mga basura. Pagsusuri:

77

Karamihan sa mga mamamayan ng baranagay Garita-B ay hindi naghihiwalay ng kanilag mga basura sapagkat makikita sa talaan 27 na mataas na bahagdan ang pagkokolekta ng basura. Ipmlikasyon sa Kalusugan:
30

Ang patuloy na hindi paghihiwalay ng mga basura ay

maaring magiging sanhi ng pagdami ng mga pesteng naninirahan sa mga basura at nagdudulot ng sakit sa isang komunidad. Maaapektohan din nito ang kalusugan ng mga pamilyang naninirahan sa komunidad.

Talaan 26: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Uri ng Lalagyan na Ginagamit ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Lalagyanan ng mga basura
30

Bilang

Bahagda

Public Health Nursing in the Philippines, page 309 78

n Garbage bag May takip Walang takip Waste Basket May takip Walang takip Sako May takip Walang takip Wala 58 14 11 5 81 29 3 28.9% 6.97% 5.4% 2.5% 40.3% 14.43% 1.5%

Talangguhitan 26: Bahagdan na Nagpapakita ng Uri ng Lalagyan na Ginagamit ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Karamihan sa 201 na pamilyang nasarbey ay ang mga basurahan na may takip na may 76 bahagdan. Habang ang walang takip na basurahan ay may 24 bahagdan.

79

Pagsusuri: Marami ang gumagamit ng sako sapagkat pagsasaka ang pangunahing pinagkukunang kabuhayan ng mga mamamayan sa baranagay, ang sakong ginamit na pinaglagyan ng mga palay ay siya namang ginamit muli upang paglagyan ng mga basura. Implikasyon sa kalusugan
31

Kung ang mga basurahan ay walang takip at nadadapuan

ng mga insekto, mas madaling maikalat nito ang sakit sa pamamagitan ng hangin o pagdapo ng mga insektong ito sa ating mga kakainin.

Talaan 27: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Paraan ng Pagtatapon ng Basura ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

31

COPAR, 1st Edition, 2005, page 161 80

Paraan ng pagtatapon ng basura Kino-kolektang basura Pagsusunog Pagbabaon Burial Pit (hukay) Animal feed (pagpapakain sa hayop) Bilang 166 44 5 3 1

Bahagda n 82.59% 21.89% 2.49% 1.49% 0.50%

1.49% 2.49% 21.89% 0.50% Kino-kolektang basura Pagsusunog Pagbabaon Burial Pit (hukay) 82.59% Animal feed (pagpapakain sa hayop)

Talangguhitan 27: Bahagdan na Nagpapakita ng Paraan ng Pagtatapon ng Basura ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon:
81

Karamihan sa mga pamilya ay kinokolektahan ng basura na may bahagdan na 82.59. Mayroon din 21.89 bahagdan ay nagsusunog ng kanilang mga basura at mayroon 1.49 bahagdan naman ay burial pit (hukay). Pagsusuri: Marami ang pamilya na kino-kolektahan ng basura sa kadahilanang maraming pamilya ang nakakaalam sa mga serbisyo ng barangay. Implikasyon sa kalusugan:
32

Ang pangongolekta ng basura ay nakakatulong upang

mabawasan at maiwasan ang pagdami ng mga peste sa bahay ng mga pamilya na maaaring magdulot ng mga sakit sa mga mamamayan.

32

National Waste Management Commission 82

Talaan 28: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Uri ng Palikuran na Ginagamit ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Uri ng palikuran Di buhos Di flush Kabuuan Bilan g 175 26 201 Bahagda n 87.06% 12.94% 100%

12.94%

Di buhos Di flush

87.06%

Talangguhitan 28: Bahagdan na Nagpapakita ng Uri ng Palikuran na Ginagamit ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

83

Interpretasyon: Karamihan sa mga pamilya sa barangay Garita B ay gumagamit ng di-buhos na palikuran na may bahagdan na 87.06 at 12.94 bahagdan naman ay gumagamit ng di-flush na palikuran. Pagsusuri: Nakararami ang mga pamilya na gumagamit ng di buhos na palikuran sa kadahilanang ito lamang ang sapat sa kanilang kinikita na makikita sa talaan 14. Implikasyon sa kalusugan:
33

Ipinapakita dito na marami ang gumagamit ng di-buhos at

di-flush na palikuran na maaring magdulot ng pagpigil sa pagkalat ng sakit. Ang palikuran ay maaari ding pamahayan ng mga peste. At maaari din nitong maapektohan ang inuming tubig kapag ito ay malapit sa toilet tank. Kailangan ito ay maylayo na 25 meters at panatilihing walang latak. Ang tama at maayos na palikuran ay ang susi upang mapaunlad ang kalusugan, kondisyon ng kapaligiran at ang kalidad ng buhay.

33

http://www.departmentofhealth.ph/topis/sanitationoptions.html 84

Talaan 29: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Pagmamay-ari ng Palikuran ng 201 Pamilya na Nasarbey ng Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Pagmamay-ari ng palikuran Pribado Komyunal Pampubliko Kabuuan Bilan g 182 17 2 201 Bahagda n 90.55% 8.46% 1.00% 100%

1.00% 8.46% Pribado Komyunal Pampubliko

90.55%

85

Talangguhitan 29: Bahagdan na Nagpapakita ng Pagmamay-ari ng Palikuran ng 201 Pamilya na Nasarbey ng Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Karamihan sa mga pamilya sa barangay Garita-B ang nagmamay ari ng sariling palikuran na may 90.55 bahagdan samantalang 8.46 bahagdan naman ay nakikihati at 1 bahagdan naman ay gumagamit ng pampublikong palikuran. Pagsusuri: Marami ang nagmamay-ari ng kanilang palikuran sapagkat ang kanilang tinitirahan na kinatatayuan ng palikuran ay sa kanila din namakikita sa talaan 18. Implikasyon sa kalusugan:
34

Ang pagkakaroon ng sariling palikuran ay nababawasan

ang posibilidad ng pagkalat ng sakit. Ang mga nakikihati dito ay magaling mahawahan ng sakit. Ang ganitong palikuran ay

34

http://www.departmentofhealth.ph/topis/sanitationoptions.html 86

masasabing hindi maayos at mahirap mapanatili ang kalinisan kaya madaling pagkuhanan ng sakit.

Talaan 30: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Uri ng Daluyang Tubig na Mayroon ang 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Uri ng daluyang tubig Open drainage Blind Bahagda Bilang n 121 68 60.20% 33.83%
87

drainage None Kabuuan

12 201

5.97% 100%

5.97%

33.83% 60.20%

Open drainage Blind drainage None

Talangguhitan 30: Bahagdan na Nagpapakita ng Uri ng Daluyang Tubig na Mayroon ang 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Interpretasyon: Karamihan sa 201 na pamilyang nasarbey ay nagbukas ng daluyang tubig na may 60.20 bahagdan samantalang 33.68 bahagdan naman ang mga pamilyang sarado ang daluyang tubig at may 5.97 na bahagdan ng pamilyang walang daluyang tubig sa kanilang lugar. Pagsusuri:
88

Ang pagkakaroon ng bukas na duluyan ng tubig ng nakararaming mamamayan sa komunidad ay nagpapakita ng kakulangan ng sapat na kita na makikita sa talaan 14 at pinagkukunan upang magkaroon ng saradong daluyan ng tubig kung saan ito ay mas magastos. Implikasyon sa kalusugan:
35

Ang pagkakaroon ng bukas na uri ng daluyan ng tubig ay sanhi ng pagdami ng mga naninirahang peste sa

isang

komunidad na maaaring magdala ng mga nakahahawang sakit kapag hindi palagiang nalilinis.

Talaan 31: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Kondisyon ng Daluyang Tubig na Mayroon ang 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Condition: If open
35

Bilan

Bahagda

Kozier, Barbara Fundamentals of Nursing, 7th edition, pp132 89

drainage Free flowing Stagnant Kabuuan

g 98 23 121

n 80.99% 19.01% 100%

19.01%

Free flowing Stagnant

80.99%

Talangguhitan 31: Bahagdan na Nagpapakita ng Kondisyon ng Daluyang Tubig na Mayroon ang 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Karamihan sa 201 na pamilyang nasarbey na may bukas na daluyang tubig ay may maayos o tuloy-tuloy ang agos ng tubig

90

na may 80.90 bahagdan. Samantalang 19.01 bahagdan naman ay pamilyang may baradong lagusan. Pagsusuri: Mataas ang bilang ng free flowing water sa open drainage sa kadahilanang maraming pamilya ang kinokolektahan ng basura na makikita sa talaan 27 nagpapakita ng kung bakit hindi nagbabara ang mga daluyan ng tubig Implikasyon sa kalusugan:
36

Ang pagkakaroon ng mataas na bahagdan ng free flowing

water sa open drainage ay maaaring maiwsan ang pamamahay ng peste at mga sakit na makukuha sa tubig kung mapapanatili itong maayos.

36

According to Modern Medical Guide, page 137 91

Talaan 32: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng mga Uri ng Peste na Mayroon ang 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Bahagda Peste Lamok Langaw Ipis Anay Daga Bilang 162 97 83 39 13 n 80.60% 48.26% 41.29% 19.40% 6.47%

19.40%

6.47%

Lamok 80.60% 41.29% Langaw Ipis Anay Daga 48.26%

Talangguhitan 32: Bahagdan na Nagpapakita ng mga Uri ng Peste na Mayroon ang 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

92

Interpretasyon: Mula sa 201 na pamilyang nasarbey, 80.60 bahagdan sa kanila ay may mga lamok sa kanilang nasasakupan at sumunod dito ay mga langaw, ipis, anay at daga. Pagsusuri: Ang pagkakaroon ng mataas na bahagdan ng lamok sa Barangay Garita B ay nagpapakita na marami ang mga lugar na pinamamahayan ng mga lamok, isa na rito ang madadamong mga lugar at palayan. Implikasyon sa kalusugan:
37

Ang mga lamok ay isa sa mga pesteng nagdudulot ng

sakit sa tao. Sila ang responsible sa pagkakaroon ng sakit na malaria, yellow fever, dengue, filariasis ang encephalomyelitis.

37

Health Concepts for College Students by Johnson, Terry, Gaines &

Humphrey page 274, Personal and Community Health by Turner, p. 301 93

Talaan 33: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Pagkakaroon ng Pinamamahayan ng Peste na Mayroon ang 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Pagkakaroon ng pinamamahayan ng peste Mayroon Wala Kabuuan Bilang 103 98 201 Bahagd an 51.24% 48.76% 100%

48.76%

mayroon 51.24% wala

Talangguhitan 33: Bahagdan na Nagpapakita ng Pagkakaroon ng Pinamamahayan ng Peste na Mayroon ang 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

94

Interpretasyon: Ayon sa mga datos na nakalap mayroon 51.24% o 103 na pamilya ang mayroong pinamamahayan ng peste at 48.76% o 98 naman ang wala. Pagsusuri: Marami ang mayroong pinamamahayan ng peste sapagkat karamihan sa mga mamamayan ng Barangay Garita-B ay hindi naghihiwalay ng kanilang basura. at meron ding mga basurahang walang takip. Isa pang dahilan ay ang lugar ng barangay ay malapit sa bukid kung saan maaaring namamahay ang mga peste. Implikasyon sa kalusugan:
38

Dahil sa madami ang lugar na pinamamahayan ng peste, ito ng mga nakahahawang sakit sa mga

nakapagdudulot

mamamayan ng komunidad.

38

W.K. Angevine et.al. , Koday’s Amazing Insects, page 635 95

Talaan 34: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng mga Ginagawang Paraan sa Pagsugpo ang mga Pesteng ito na Mayroon ang 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Paraan para makontrol ang mga ito Insecticides Pagpapa-usok May screen ang pintuan at bintana Mouse traps Fly traps Lason at katol Bilan Bahagd g an 106 52.74% 48 23.88% 41 16 15 4
20.40% 7.96% 7.46% 1.99%

120
52.74%

Insecticides Pagpapa-usok May screen ang pintuan at bintana

100 80 60 40 20 0 1

23.88% 20.40% 7.96% 7.46% 1.99%

Mouse traps Fly traps Lason at katol

Talangguhitan 34: Bahagdan na Nagpapakita ng mga Ginagawang Paraan sa Pagsugpo ang mga Pesteng ito na
96

Mayroon ang 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Ayon sa mga datos na nakalap, mayroong106 na pamilya nag gumagamit ng insecticide upang mapuksa ang mga peste. May 48 na pamilya naman ang nagpapausok, 41 na pamilyang may screen ang pintuan at bintana, 16 na pamilyang gumagamit ng Flytraps at 4 na pamilyang gumagamit ng lason at katol. Pagsusuri: Ang mga tao sa barangay ay gumagamit ng insecticide sapagkat ito ay madaling gamitin, mura, mabibili kung saan-saan, at effortless hindi katulad ng pagpapausok na kailangan ng oras at panahon. Implikasyon sa kalusugan:
39

Ang patuly na paggamit ng insecticide ay maaarin sa mga bata at matatanda ng hika, iritasyon,

magdulot

pagsusuka at pagubo kapag madalas itong nalalanghap.

39

www.vectorcontrol.ph 97

Talaan 35: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng 93 na Asong may Bakuna at Wala sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Aso May bakuna Walang bakuna Kabuuan Bilang 50 43 93 Bahagda n 53.76% 46.24% 100%

98

46.24% 53.76%

May bakuna Walang bakuna

Talangguhitan 35: Bahagdan na Nagpapakita ng 93 na Asong may Bakuna at Wala sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Ayon sa mga datos na nakalap mayroong 53.76% o 50 bilang ng mag asong may bakuna at 46.24% o 43 bilang ng mga walang bakuna ang aso. Pagsusuri:

99

Ipinapakita ng talaan na mas mataas ang bilang ng mga asong may bakuna, ipinapakita nito na may kaalaman ang mga mamamayan sa epekto nito at dulot ng rabbies sa kanilang kalusugan at sa pagpapaalala ng mga health workers sa kanilang lugar. Ang pagkakaroon naman ng mga asong walang bakuna ay dahil sa hindi pakikilahok ng ibang mamamayan ng Barangay garia-B sa mag programang pambarangay. Implikasyon sa kalusugan:
40

Ang pagkakaroon ng mataas na bilang ng mga may

bakunag aso ay nagreresulta sa madaling pag0iwas ng mga tao s sakit particular sa rabbies. Ang rabbies ay nakamamatay, bumubilang ito ng 200-400 na indibidwal rito sa pilipinas ay pumapangaim sa may mataas na bilang ng insidente ng rabbies sa taong 2004 ng DOH.

40

Deparment of health 100

Talaan 36: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng 65 na Pusang may Bakuna at Wala sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Pusa Walang bakuna May bakuna Kabuuan Bilang 59 6 65 Bahagdan 90.77% 9.23% 100%

9.23%

Walang bakuna May bakuna

90.77%

Talangguhitan 36: Bahagdan na Nagpapakita ng 65 na Pusang may Bakuna at Wala sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

101

Interpretasyon: Ayon sa mga datos na nakalap ang bilang ngpusa ay 65 o 100%. Ang pusang walng bakuna ay 59 o 90.7% nakakuha ng pinakamataas na bilang at samatalang may mga pusang may bakuna na may bilang na 6 o 9.23% na may pinakamababang bilang. Pagsusuri: Ang paniniwala ng nakararaming pamilyang na hindi nakapagpasa ng rabies ang mga pusa ay nagpapakita ng kanilang pagwawalang bahala sa magiging resulta nito. Implikasyon sa kalusugan:
41

Ang pagkakaroon ng mataas na bilang ng mga pusang

walang bakuna ay naglalapit sa tao na magkasakit particular sa rabis. Ang bakuna sa hayop ay isang proteksyon sa mga tao sa sakit na ito at mapapanatiling ligtas laban sa implikasyon

41

Department of Health 102

Talaan 37: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Taong may Kinukunsulta at Hindi Kumukunsulta Kapag Nagkakasakit ng 201 na Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Unang taong kinukunsulta pag may sakit Doktor Hindi kumukunsulta Albularyo BHW Kabuuan Bilan g 164 21 14 2 201 Bahagda n 81.59% 10.45% 6.97% 1.00% 100%

1.00% 6.97% 10.45% Hindi kumukunsulta Albularyo BHW 81.59% Doktor

103

Talangguhitan 37: Bahagdan na Nagpapakita ng Taong may Kinukunsulta at Hindi Kumukunsulta Kapag Nagkakasakit ng 201 na Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Karamihan bahagdan Pagsusuri: Ang mataas na bilang ng mga pamilyang kumukubsulta sa isang doktor kapag may karamdaman ay maiuugnay sa Talaan 39 na may mataas na bilang ng nakaaalam (173 o 22.82%) at ang gumagamit (102 o 25.63%) sa mga serbisyong pangkalusugan ng health center at hospital. Ito ay maaari ring iugnay sa Talaan 16 na nagpapakkitang ang kalusugan ang pangalawasa pinaprayoridad ng mga mamamayan sa barangay. Implikasyon sa kalusugan:
42

sa

201

na may

pamilyang 1

nasarbey naman

ang ay

kumukunsulta sa doctor kapag nagkakasakit na may 81.59 samantalang bahagdan komukunsulta sa BHW.

Ang isang doktor ay mayroong sapat na kaalaman at

kakayahan upang makapagbigay ng sapat na medikasyon at pangangalaga sa mga taong may sakit.

42

Barbara Kozier, Fundamentals of Nursing 7th Edition pg. 94 104

Talaan 38: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Gamot na Iniinum ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Bilan Uri ng gamot Prescribed Herbal Over the counter Kabuuan g 157 13 31 201 Bahagda n 78.11% 6.47% 15.42% 100%

105

6.47% 15.42% Prescribed Over the counter Herbal

78.11%

Talangguhitan 38: Bahagdan na Nagpapakita ng Gamot na Iniinum ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Mula sa 201 na pamilyang nasarbey may 78.11 bahagdan nito ang bumibili ng nireresetang gamot, 15.42 bahagdan naman ay bumibili sa pharmasya ay walang reseta ng doktor at mayroong 6.47 bahagdan na may pamilya ay gumagamit ng herbal upang panlunas sa kanilang sakit. Pagsusuri:

106

Ang mataas na bilang ng mgapamilyang bumibili at gumagamit ng niresetang gamot ay maaaring iugnay sa Talaan 37, ipinapakita nito na maraming pamilya ang naniniwala sa kakayahan ng isang propesyunal pagdating sa pangangalaga sa kalusugan. Implikasyon sa kalusugan:
43

Ang mga gamot na nireseta ng mga doctor ay mabisang na nireseta ng isang legal na doctor ay

paraan upang madaling malunasan ang mga sakit. Ang mga gamot mapagkakatiwalaan sa pangangalaga ng mga sakit.

Talaan 39: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita mga Programa Pangkomunidad na Alam at Nilalahukan ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Community health
43

Aware

Unawar

Utilize

Not

Barbara Kozier, Fundamentals of Nursing 7th Edition, pg. 786 107

program Tapat ko linis ko Peace and order Sports fest Free consultation Immunization Family planning Prenatal check up Well-baby clinic

51.70% 46.70% 37.30% 86.06% 78.10% 74.12% 69.65% 69.15%

e 48.25% 53.23% 62.60% 13.94% 21.90% 25.88% 30.35% 30.85%

39.34% 35.80% 17.40% 50.74% 48.25% 37.31% 32.84% 28.86%

Utilize 12.43% 10.90% 19.90% 35.32% 29.85% 36.81% 36.81% 40.29%

90.00% 80.00% 70.00% 60.00% 50.00% 40.00% 30.00% 20.00% 10.00% 0.00%
Tapat ko linis ko
1 2.43% 1 0.90% 53.23% 51 .70% 48.25% 46.70% 39.34% 37.30% 35.80% 62.60%

86.06% 78.1 0% 74.1 2% 69.65% 69.1 5%

50.74%

48.25% 36.81 % 37.31 % 29.85% 21 .90% 25.88% 36.81 % 32.84% 30.35% 40.29% 30.85% 28.86%

Aware Unaware Utilize Not Utilize

35.32% 1 9.90% 1 7.40% 1 3.94%

Peace and order

Sports fest

Free Immunization consultation

Family planning

Prenatal check up

Well-baby clinic

Talungguhitan 39: Bahagdan na Nagpapakita mga Programa Pangkomunidad na Alam at Nilalahukan ng 201 Pamilya na Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Ang may pinakamataas na programa na may maraming nakakaalam at kumukunsulta ay ang programang ng sa libreng konsultasyon na may bahagdan na 86.06% na nakakaaalam at
108

5.74% ang bilang ng mga nagkukunsulta. Pumapangalwa sa programa ay ang programa sa imyunisasyon na may bahagdan na 78.10% naman ang bahagdan ng mga nakakaalam at 48.25% ang nagkukunsulta. Pagsusuri: Ang maraming bilang ng pamilyang may alam at gumagamit ng programang libreng konsultasyon ay maaaring iugnay sa Talaan 14 at 15 na nagpapakitang ang buwanang kita ng pamilya ay sapat lamang sa pangaraw-araw na gastusin ng pamilya kaya’t maaaring umaasa ang maraming pamilya sa libreng konsultasyon ng barangay. Implikasyon sa kalusugan
44

Ang pagkakaroon ng maraming pamilya na nakakaalam at

tumatangkilik sa programang libreng konsultasyon ay nagbibigay tulong sa mga mamamayan upang kanilang malaman ang kanilang mga sakit at madali itong matugunan.

44

Community Health Nursing 9th Edition, pg. 89 109

Talaan 40: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita Estado ng Imyunisasyon ng 15 indibidwal na may Edad 0-12 Buwan sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Bilan Incomplete Complete Fully immunized Kabuuan g 11 3 1 15 Bahagda n 73.33% 20.00% 6.67% 100%

6.67% 20.00% Incomplete Complete Fully immunized 73.33%

Talangguhitan 40: Bahagdan na Nagpapakita Estado ng Imyunisasyon ng 15 indibidwal na may Edad 0-12 Buwan sa Brgy.Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

110

Interpretasyon: Mayroong 73.33% o 11 na bata ang hindi kumpleto ang bakuna, mayroon naman 20% o 3 bata ang may kumpletong bakuna, samantalang 6.67% o 1 bata ang fully immunized. Pagsusuri: Ang maraming bilang ng mga sangol na hindi kumpleto ang bakuna ay maaaring iugnay sa Talaan 14 at 15 na nagpapakitang ang buwanang kita ng isang pamilya ay sapat lamang upang mapunan ang mga pangaraw-araw na gastusin at pangangailangan at wala ng nakalaan para sa pagbabakuna sa mga ito. Hindi na kaya ng mga pamilyang mayroong mga sangol na mabigyan ng kumpletong bakuna ang kanilang mga anak, bagamat mayroong programang libreng bakuna ang barangay, hindi pa rin nito kayang punan ang kakulangan sa bakuna ng mga sangol. Implikasyon sa kalusugan:
45

Ang bakuna ay isinasagawa para palakasin ang katawan

ng isang bata upang maiwasan dapuan ng sakit. Ang immune system ng batang kumpleto sa bakuna ay nagpapatibay ng kanilang resistensya upang labanan ang impeksyon. Ang bakuna ay nagtataguyod ng kalusugan sa mga bata laban sa mga bagay na nagdudulot ng sakit.

45

Public Health Nursing, 10th Edition, pg. 142 111

Talaan 41: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng mga Tumatanggap at Hindi Tumatanngap na 452 Indibidwal na Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Pagpapaplano ng pamilya Tumatanggap Hindi tumatanggap Kabuuan 287 165 452 Bilang Bahagdan 63.50% 36.5% 100%

36.50% Tumatanggap Hindi tumatanggap 63.50%

112

Talungguhitan 41: Nagpapakita ng mga Tumatanggap at Hindi Tumatanggap ng mga Indibidwal sa 201 na Pamilya Ayon sa Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Mula sa 452 katao edad 15-44 na nasarbey ang 287 o 63.50% ang gumagamit ng pagplaplano ng pamilya: samantalang 165 o 36.5% naman ang hindi gumagamit ng paraan ng pagplaplano ng pamilya. Pagsusuri: Mas nakararami ang tumatanggap ng pagpapaplano ng pamilya sapagkat karamihan sa mga pamilya ng barangay ang nakaka-alam at gumagamit ng mga programang pangkalusugan gaya ng pagpapalano ng pamilya. Implikasyon sa kalusugan:
46

Ang tamang pagpaplano ng pamilya ay mabisang paraan sa mabilis na pagdami ng populasyon. Ang

ng

pagpigil

pagkakaroon ng maliit na bilang ng pamilya ay nangangahulugan ng sapat na pagtugon sa pangangailagang pangkalusugan ng bawat miyembro ng pamilya.
46

Community Health Nursing, page 31 113

Talaan 42: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng mga Paraan ng Pagpa-plano ng 287 na Indibidwal Ayon sa Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Bilan g 179 98 14 Bahagd an 62.37% 34.15% 4.88%

Paraan Natural Artipisyal Permanen te

114

4.88%

34.15%

Natural Artipisyal 62.37% Permanente

Talungguhitan 42: Nagpapakita ng mga Paraan ng Pagpa-plano ng 287 na Indibidwal Ayon sa Nasarbey sa Barangay Garita B, Maragondon Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Sa 287 na tumatangap ng pagplaplano ng pamilya, 179 o 62.73% ang gumagamit ng natural na paraan sa pagpaplano ng pamilya at 98 o 34.15% ang gumagamit ng artipisyal na paraan. Mayroon namang 14 o 4.81% ang gumagamit ng permanenteng paraan ng pagplaplano.
115

Pagsusuri: Ang mataas na bilang ng mga indibidwal na gumagamit ng natural na pagpaplano ng pamilya ay maaaring iugnay sa Talaan 5 na nagpapakitang rlihiyong Romano Katoliko ang relihiyon ng mas nakakaraming mga mamamayan sa barangay na ipinagbabawal ang paggamit ng artipisyal na kontrapsyon. Implikasyon sa kalusugan:
47

Ang paggamit ng natural na paraan ng pagpaplano ng

pamilya ay maaaring hindi epektibo dahil maaari pa ring mabuntis ang mga kababaihan at magkaroon ng anak. Hindi masaydong epektibo ang ganitong paraan kumpara sa artipisyal na paraan na itinataguyod ng DOH dahil sa mabisang epkto nito.

47

Community Health Nursing, page 32 116

Talaan 43: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Ibat ibang Uri ng Gatas na Ipinapainom ng 15 indibidwal edad 0-12 months sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Bilan Infant feeding program Breastmilk Formula (powdered) Mixed Kabuuan g 7 6 2 15 Bahagda n 46.67% 40.00% 13.33% 100%

13.33% Breastmilk 46.67% Formula (powdered) Mixed 40%

Talangguhitan 43: Bahagdan na Nagpapakita ng Ibat ibang Uri ng Gatas na Ipinapainom ng 15 indibidwal edad 0-12 months sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

117

Interpretasyon: Mayoong 46.67% o 7 mga sangol ang napapasuso ng kanilang ina. Mayroon namang 40% o 6 sangol na powdered milk ang iniinum na gatas, at 13.33% o 2 sangol na magkahalong powder at breastmlk ang pinapainom. Pagsusuri: Ang maraming bilang ng mga nanay na nagpapasuso ay maaaring iugnay sa buwanang kita ng pamilya sa Talaan 14 at 15 na nagpapakita na ang buwanang kita ay sapat lamang upang mapunan ang mga gastusin ng isang pamilya. Ang pagpapainom ng powdered milk ay mas magastos kaysa sa pagpapasuso ng mga sanggol. Implikasyon sa Kalusugan
48

Ang pagpapasuso ay naglalaan ng sapat na nutrisyon para

sa mga sanggol., ito ay nagpapatibay ng kanilang resistensya upang maiwasan ang ano mang impeksyon. Para naman sa mga nanay na gumagawa ng pagpapasuso ay pinapababa ang posibilidad ng pagkakaruon ng kanser sa suso at osteoporosis.

48

Public Health Nursing in the Phil. 10th Edition, pg. 139 118

Talaan 44: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng 5 Nangungunang Sakit ng 42 na Indibidwal Ayon sa KII at RR sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Bilan Sakit Influenza Diarrhea Hypertension Bronchitis dog bite case Kabuuan g 26 11 2 2 1 42 Bahagd an 62% 26% 5% 5% 2% 100%

5%

5% 2%

Influenza diarrhea 26% 62% hypertension bronchitis dog bite case

119

Talangguhitan 44: Bahagdan na Nagpapakita ng 5 Nangungunang Sakit ng 42 na Indibidwal Ayon sa KII at RR sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon: Ang nangungunang dahilan ng pagkakasakit ng mga mamamayan sa barangay ay influenza na may 26 na bilang o 62%, sumunod ay ang Diarrhea na may 11 o 26%, at ang panghuli ay angkagat ng aso na may 2%. Pagsusuri:
49

Mataas ang bilang ng influenza sa sapagkat ito ang

nangungunang sakit ng mga Pilipino simula pa noong 2003 ayon sa DOH. Ito rin ay maaaring iugnay sa pagiging nakakahawang sakit nito. Ito ay ng isang sakit na madaling at maipasa sa pamamagitan pagbahing, pag-ubo direktang

pakikipagsalamuha sa isang taong may influenza. Maaari itong iugnay sa mgadatos na nakalap ng KII na ang mga bahay sa komunidaday magkakalapit lamang. Implikasyon sa kalusugan:
50

Ang nakakahawang sakit na influenza ay kadalasan na

nangungunang dahilan ng pagkakasakit. Kadalasan na madaling
49

Public Health Nursing, 10th Edition, pg. 276 Public Health Nursing, 10th Edition, pg. 239 120

50

mahahawaan at madaling kapitan ng sakit na ito ay ang mga bata at mga nakatatanda. Ipinapakita sa Talaan 1 na ang Barngay Garita-B ay mayroong nakakaraming bilang ng mga bata na mayroong mahinang resistansay upang labanan ang sakit gaya ng influenza.

Talaan 45: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng 4 na Pangunahing Dahilan ng Pagkamatay ng 5 Indbidwal sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, December 2007 Sakit Sakit sa puso Bronchitis COPD Drug Overdose Total Bilang 2 1 1 1 5 Bahagdan 40% 20% 20% 20% 100%

121

20% 40% Sakit sa puso Bronchitis COPD 20% Drug Overdose

20%

Talangguhitan 45: Bahagdan na Nagpapakita ng 4 na Pangunahing Dahilan ng Pagkamatay ng 5 Indbidwal sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, December 2007

Interpretasyon: Ang sakit sa puso ang may pinakamataas na bahagdan ng pagkamatay sa baranagay Garita-B na may bilang na 2 o 40%. Ang iba pang dahilan ng pagkamatay ay Bronchitis, COPD, at Drug overdose na may bilang na 1 o 20%. Pagsusuri:
51

Ang sakit sa puso ang isa sa nangungunang dahilan sa

mataas na bilang ng pagkamatay ng mga tao sa Pilipinas mula pa
51

Community Health Nursing in the Philippines 9th Edition, pg. 143 122

noong taon 2003 ayon na rin sa DOH. Ito ay maaaring iugnay sa mga sakit na namamana ng isang indibidwal at sa uri ng pamumuhay kagaya ng pagkakaroon ng mga bisyo na maaaring makaapekto sa pagkakaroon ng sakit sa puso, gaya ng paninigarilyo at pagkain ng mga makolesterol na pagkain. Implikasyon sa Kalusugan Kadalasan din ang pagkakaroon ng sakit sa puso ay karaniwang maiuugnay sa alta presyon at komplikasyon sa puso.

Talaan 46: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng mga Naninigarilyo sa Brgy. Garita-B Maragtondon, Cavite, Disyembre 2007 Bilang (Edad 15 pataas) 81 Interpretasyon:
123

Bahagdan 12.25%

Ayon sa nakalap na datos 81 o 12.25% ang mga naninigarilyo sa barangay Garita B. Pagsusuri:
52

Ayon sa librong the smoking diaries ang paninigarilyo ay

isa sa pinaka karaniwang bisyo ng tao sa pilipinas at maging sa ibang bansa. Ang paninigarilyo ay walang pinipiling edad bata at matanda. Ayon din dito ang paninigarilyo daw ay nakaka adik dahil sa nikotida na tinataglay nito. Ang pag eendorso sa telebisyon, radio, dyaryo at magazine ng mga ibat ibang klase ng sigarilyo ay sis a dahilan kung bakit naeenganyo ang mga tao sa paggamit nito. Implikasyon sa kalusugan:
53

Ang sakit na pwedeng makuha ng aktib smoker ay ang

mga sumusunod: maaring makakuha ng kanser sa baga, sakit sa puso, pagiging yellowish ng kulay ng ngipin at pagkasira ng ngipin. Maaring ding makakuha sa paninigarilyo ang pag atake sa puso at stroke.

Talaan 47: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng Political o Namamahala sa Brgy. na Kinikilala ng 201 Pamilyang Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007
52 53

Smoking Diaries Smoking Diaries 124

Politikal/namamahala sa barangay Bilan Kinikilalang pinuno: Opisyal ng barangay Non-government organization Pinuno ng Relihiyon Nakakatanda Iba pa g 195 17 14 9 2 Bahagda n 97.00% 8.50% 7.00% 5.00% 100%

5.00% 7.00% 8.50%

1.00% Opisyal ng barangay Non-government organization Pinuno ng Relihiyon Nakakatanda Iba pa

97%

Talangguhitan 46: Bahagdan na Nagpapakita ng Political o Namamahala sa Brgy. na Kinikilala ng 201 Pamilyang Nasarbey sa Brgy. Garita-B Maragondon, Cavite, Disyembre 2007

Interpretasyon:

125

Malaking bilang ng mga pamilya sa komunidad nag kumikilala sa mga opisyal ng barangay bilang mga namumuno sa kanilang barangay na may 82.28% o 195 , sumunod dito ay ang non-government organization ito ay may 7.17% o 17 na pamilyang kumikilala. At 5.91% o 14 na ang kinikilala ay ang pinuno ng Relihiyon Pagsusuri: Pinakamataas na bahagdan ang mga opsyal na mga barangay sa kadahilanang sila ay binoto ng mga tao upang mamuno sa kanilang nasasakupan. Bukod pa rito, ang mga mamamaya ng Brangaay Garita B ay naniniwala na ang mg opisyales na mga ito ay may kakayahang panglagaan ang kanilang nalalaman mga asasakupan. sa Mas malaki rin ang kanilang ang patungkol kanlang sinasakupan. Malaki

kanilang obligasyon para sa kapakanan ng bawat indibidwal sa Brgy. Garita B. Implikasyon sa kalusugan:
54

Ang pagkakaroon ng namumuno sa isang barangay ay ng madaling pagbibigay ng impormasyon sa

nagpapakita

kanyang nasasakupan, kagaya na lamang ng mga programang pangkalusugan. Madali itong maikakalap sa mga mamamayan dahil sa mga taong namumuno. Ang mga Barangay opisyales na mga ito ang siyang mangunguna upang bumuo ng isang programa tungkol sa kalusugan ng kanilang nasasakupan. Ang mga lider na ito ay maglalaan ng pondo para sa programang
54

Health Nursing in the Philippines pg. 52 126

isasagawa nila ukol sa kalusugan ng bawat mamayan ng Garita B.

Talaan 48: Bilang at Bahagdan na Nagpapakita ng mga Kilalang Organisasyon sa Komunidad sa Brgy. Garita-B, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007 Kilalang organisasyon Barangay Council Couples for Christ Sangguniang kabataan Seniors citizens club Ceb Kabuuan Bilan g 149 45 70 50 2 316 Bahagd an 47.15% 14.24% 22.15% 15.82% 0.63% 100%

14.24%

0.63%

Barangay Council 15.82% 47.15% Sangguniang kabataan Seniors citizens club Couples for Christ Ceb 22.15%

Talangguhitan 47: Bahagdan na Nagpapakita ng mga Kilalang Organisasyon sa Komunidad sa Brgy. Garita-B, Maragondon, Cavite, Disyembre 2007
127

Interpretasyon: Barangay Council ang kinikilalang organisasyon sa barangay may ito ay nasa 47.15% sumunod dito ang sangguniang kabataan na may 22.15% pagkatapos aty seniors citizens club na may 15.82%, at ang pinakahuli ay ang Couples for Christ na may 14.24%. Pagsusuri: Marami ang nakakakilala sa baranagy council sapagkat marami ang tumuturing sa kanila bilang mga namumuno sa komunidad. Ipinapakita sa Talaan 46 na ang mga opisyal ng barangay ang kinikilalang pinuno ng kanilang komunidad. Implikasyon sa kalusugan:
55

Ang pagkakaroon ng namumuno sa isang barangay ay

nagpapakita ng madaling papgpapakalap ng mga impormasyon sa kanyang nasasakupan, kagaya na lamang ng mga programang pangkalusugan.
55

Health Nursing in the Philippines pg. 52 128

Problem Identification

129

Bibliography

130

Appendix A

Group B33 Leader: Taucan, Divine Neleh Members: Borbon, Wiesley Bernard Espayos, Norman Francisco, Carol Lim, Maureen Clarisse Mayo, Kenneth Napeñas, Wanda Paquiz, Frizelle Ponciano, Joseph Lawrence Seredon, Darryl Gabriel Zantua, Ma. Elvira Group B34 Leader: Nolasco, Eunice Members:
131

Cadiente, Joey Louis Cruz, Aivi Florida, Jan Josel Gomez, Kristine Gayle Lucero, Krizza Rose Mendoza, Reiniño Parañal, Princess Rollan, Jason Paul Soliven, Allan Paul Tugbo, Jennifer

Group B35 Leader: Gonzales, Dominique Members: Cruz, Pam Alyssa Dizon, Dave Gutierrez, Hazel Luna, Hannah Nicolas, Kevin Norico, Joanne Roncale, Macrene Ronquillo, Ariston Sta. Ana, Thomas Odin Valdez, Maiza Group B36 Leader: Ventura, Regine Member:
132

Diaz, Grace Anne Duque, Aldrine Ian Kong, Gayzle Larracas, Lorenzo Manabat, Kris-Ann Evert Onnagan, Dhezirine Pacis, Paolo San Jose, John Daryl Santiago, Grace Anne

Class Mayor: Manabat, Kris-Ann Evert Community Leader: Sta. Ana, Thomas Key Informant Interview: Joseph Lawrence Ponciano Joey Louis Cadiente Records Reveiew: Wanda Napeñas Kristine Gomez Joseph Lawrence Ponciano Spot Mappers: Norman Espayos Jan Josel Florida Kenneth Mayo Kevin Nicolas Aldrine Duque Regine Ventura
133

Reiniño Mendoza Hannah Luna Focus Group Discussion: (Hypertension) Joanne Norico Thomas Sta. Ana Carol Francisco (Child Care) Wiesley Borbon Princess Parañal Regine Ventura

(Segregation) Joseph Lawrence Ponciano Joey Louis Cadiente Krizza Lucero (Vectors) Frizelle Paquiz Kristine Gomez Ma. Elvira Zantua Treasurer: Ariston Ronquillo Hannah Luna Food Committee: Carol Francisco Jennifer Tugbo Registration Committee: Pam Cruz Dominique Gonzales Hazel Gutierrez Gayzle Kong
134

Grace Santiago Editing committee: Wiesley Borbon Kris-Ann Manabat Joanna Norico Frizelle Paquiz Princess Parañal Joseph Ponciano Divine Taucan Regine Ventura CLINICAL INSTRUCTORS Yvette Buenacosa Richel Simon May Las Pasana Randolph Pascubillo
Appendix B
FAR EASTERN UNIVERSITY Institute of Nursing Associate in Health Science Education Community Health Survey Tool Head of the family:__________________________________________ Control No:_________________ (kinikilalang puno ng Pamilya) Complete address:__________________________________________ No. of Family members:________ (tirahan) (bilang ng Pamilya) Length of Residency:________________________________________ Surveyed by:_________________ (tagal ng paninirahan sa lugar) (pangalan ng nag-survey) Place of Origin:____________________________________________ Date:_______________________ (lugar na Pingamulan) (petsa) Ethnic Background:_________________________________________ (Etnikong grupo na kinabibilangan) Primary Dialect Spoken:_____________________________________ Pangunahing dialektong ginagamit COMMUNITY AS a PEOPLE Family Sructure, Characteristics and Dynamics No. Name of Relationship Sex household to the head (kasarian) members of the family (pangalan ng (kaugnayan myembro ng sa puno ng pamilya) Pamilya) Date Of Birth (kapan ganakan) Age edad Civil Status (estado sibil) 15 above Religion (relihi-yon) Education (edukasyon) Highest educational attainment (pinaka-mataas na antas ng edukasyon natapos educational Status (Antas Ng Edukasyon)

Occupation ( Place (lugar)

135

LEGEND:

M-Male F-Female

S- single M-married W- widowed CL-common law Sep- separated A- annulled

C- Catholic P-Protestant SA-7th Day Adventist INC-Iglesia ni Christo JW- Jehova’s Witnesses O-Others: Specify

EG-elementary graduate EU-Elementary Undergrad HG-high school grad HU-high school undergrad CU-college undergrad V-Vocational

PG-Post grad NF-no formal education PS-presently studying SS-stopped studying C-college grad

COMMUNITY AS A SOCIAL SYSTEM A. Economic Aspect 1. Combined Monthly family income (Buwanang kita ng Pamilya) ( ) P1000 and below ( ) P10001-15000 ( ) P25001-30000 ( ) P1001-5000 ( ) P15001-20000 ( ) P30000 and ( ) P5001-10000 ( ) P20001-25000 above 2. Other sources of income (Mayroon pa po ba kayong ibang pinakukunan ng kabuhayan) ( ) YES ( ) NO If yes, what? (Kung meron, ano ito?) ( ) sari-sari store ( ) livestock ( ) others (pls. ( ) craft making raising specify) ( ) poultry raising ____________ 3. Monthly family expenditure (buwanang gastusin ng Pamilya) ( ) P1000 and ( ) P10001-15000 ( ) P30000 and below ( ) P15001-20000 above ( ) P1001-5000 ( ) P20001-25000 ( ) P5001-10000 ( ) P25001-30000 4. Priority Expenditure Rank it 1-7 ( 1is the highest: 7 is the lowest) ____ Food (pagkain) ____ Health (kalusugan) ____ House rental (upa sa bahay) ____ Education (edukasyon) ____ Electric bill (bayarin sa kuryente) ____ Clothing (damit) ____ Water bill (bayarin sa tubig) 5. Resources allotted for health care (Nakalaang podo para sa kalusugan) ( ) YES ( ) NO If yes, from where? (Kung oo, galing saan?) ( ) Health ( ) SSS GSIS ( ) Others (Please Insurance ( ) Savings specify) ( ) Phil Health _____________ B. Political/Leadership Aspect 1. Recognized leaders in the community (unang taong kinukunsulta at kinikilalang pinuno ng komunidad) ( )Barangay ( ) religious ( ) Others (Please officials leaders specify) ( ) non( ) elders _____________ government organizations 2. Community Program a) Are you aware in any community program (alam po ba ninyo na may mga programa para sa komunida)

136

( ) Aware

3.

4.

unaware () If aware identify the community program (anu ano po ung mga community program) ( ) peace and ( ) tapat ko ( ) Others (Please order linisin ko specify) ( ) sports fest _____________ b) What kind of program do you engage in (alin pos a mga ito yung mga sinasalihan nyo) ( ) peace and ( ) tapat ko ( ) Others (Please order linisin ko specify) ( ) sports fest _____________ Predominant organization in the community (kilalang Samahan sa komunida) ( ) Barangay ( ) sangguniang ( ) Others (Please Council kabataan specify) ( ) Couples for ( ) seniors _____________ Christ citizens club traditions celebrated observed in the community (trdisyongidinaraos, ipinagdiriwang sa komunidad) ( ) Fiesta ( ) Others ( ) Thanksgiving (Please specify) ( ) Holy week ___________

C.

Environmental Aspect 1. Land Ownership (pagmamay-ari ng lupang tinitirahan) () ( ) rented owned 2. House ownership (pagmamay-ari ng bahay na tinitirahan) () ( ) rented owned 3. Type of materials used for house (uri ng materyales ng bahay) () ( ) strong light ( ) mixed 4. Ventilation (don’t forget the requirement: opening 10% of floor area) ( ) well ventilated ( ) poorly ( ) fair ventilated 5. ( ) lease to own ( ) lease to own () makeshift ( ) rent free ( ) rent free

Lighting-facilities (Kung may kuryente ba? If wala ano pong ginagamit ninyo? ( ) electricity ( ) Others ( ) kerosene (Please specify) ( ) candles _____________ 6. Excreta Disposal (uri ng Palikuran) () d pit () pail priv over syste y hun m () g () bore latri open dne pit hole () privy latri anti () ne polo close type 7. Ownership of toilet facility (pagmamay-ari ng palikuran) ( ) private (sariling ( ) shared (may gamit) kahati sa gamit) 8. Sanitary condition of toilet facility ( ) good ( ) fair 9. Sewerage system in the community (uri ng kanal sa komunidad) ( ) blind drainage ( ) open drainage 10. Condition (kalagayan ng daloyang tubig sa kanal) ( ) free flowing ( ) stagnant 11. Segregation (do you segregate, if yes how?) () ( ) NO YES:___________ ____ 12. Type of waste disposal used (uri ng Pagtatapon ng basura) ( ) Animal feed ( ) Burial Pit ( ) Open Dumping ( ) Garbage ( ) Burning Collection (DPS) ( ) Composing 13. Container used for garbage () ( ) waste ( ) none garbage basket bag ( ) sack ____ covered ____ uncovered 14. Source of drinking water (pinanggagalingan ng inuming tubig) ( ) commercially ( ) artesian well prepared ( ) deep well ( ) local water ( ) rain water system 15. Storage of drinking water (imbakan ng inuming tubig) ( ) jar (banga) ( ) Bottles

() water seale d latrin e () flush type ( ) public (gamit pambayan) ( ) poor ( ) none

( ) Others (Please specify) _____________

( ) streams, rivers or spring

( ) water tank

137

( ) plastic glass ( ) drum ( ) water container dispenser ____ ____ covered uncovered 16. Methods commonly used in sanitizing water (paraang ginagamit upang mapanatiling malinis ang tubig) () apa (pagsasal (pagpapala boilin kulo a) tak) g ) () ( ) Others (Please (pagp () Sediment specify) Filtration ation _____________ 17. Domestic animals upkeep (dogs and cats ONLY) Kind (uri) Number Place Kept (pinaglalagyan) Vaccination (bacunang ginamit) (bilang) With (mayroon) Without (wala)

18.

19.

20.

Presence of vectors and rodents (pagkakaroon ng peste sa bahay) ( ) flies (langaw) ( ) Mosquitoes ( ) Roaches (ipis) (lamok) ( ) termites (anay) Presence of breeding sites of vectors (pagkakaroon ng lugar na pinamamahayan ng mga peste ____ _ With With ___ out If with, pls specify location: _________________ Ways of controlling vectors (paraang ginagawa upang mapuksa ang mga peste sa bahay) ( ) fumigation ( ) insecticides (pagpapausok) (pamatay ( ) Fly traps insecto) ( ) screens on ( ) mouse traps doors and windows

( ) Others (Please specify) _____________

( ) Others (Please specify) _____________

D.

Health Aspects 1. Community health Programs (programang pangkalusugan) Aware (alam) Utilizes (nakukunsulta) ( ) free consultation ______ ______ ( ) immunization ______ ______ ( ) family planning ______ ______ ( ) prenatal checkup ______ ______ ( ) well-baby clinic ______ ______ ( ) Others (Please specify) _____________ 2. Family health practices Health practices Practices Not practiced Frequency in a week Use of hygienic products Sleeps 6-8hrs a day Brush teeth Cuts toe nails Clean ears Change clothes Eat balanced diet Smoking Regular exercise Used of prohibited drugs Dental check-up Drinking alcoholic beverages Medical checkup Recreational relaxation activities 3. Food usually eaten (madalas na kinakaen) () () () fish veg mix () etab ed meat le 4. Food storage practices (pangangalaga sa Pagkain) ( ) refrigerator ( ) basket ( ) table ( ) Others (Please specify) _____________ ______ covered ______ uncovered 5. First person consulted in times of illness (unang taong linukunsulta tuwing my nagkakasakit) ( ) doctor ( ) BHW ( ) Relatives ( ) nurse ( ) Hilot ( ) Others (Please ( ) albularyo ( ) Midwife specify) ( ) faith healer ( ) Family _____________ 6. Medication taken during illness (gamut na iniinom) ( ) prescribed ( ) herbal ( ) Others (Please specify) _____________ ( ) over the counter

138

7. Methods of family planning (pagplaplano ng pamily) Name Age (15-44)

Acceptors

None Acceptors

Natural ( ) rhythm ( ) withdrawal ( ) cervical ( ) basal body mucus method temperature b) Artificial contraceptives ( ) condoms ( ) Others ( ) IUD (Please specify) ( ) Pills _____________ c) Permanent () ( ) tubal legation vasectomy For items 8-11 : answer only if applicable o 8 and 10 – if there are children 0-12 months o 11 - If there are children 0-83 months (0-7yrs old.) o 9 – if there is a pregnant member of the family 8. Infant feeding program ( ) breast milk ( ) formula Formula used: _____ Condensed milk _____ Powdered milk _____ Evaporated Milk _____ Others (Please specify) _____________ Name No. of Age of (pangalan) pregnancy gestation (bilang ng buwan ng Pagbubuntis)

a)

( ) Others (Please specify) _____________

( ) mixed

9. Maternal Care (pangangalaga sa mga buntis)
Expected date of delivery (inaasahang petsa ng Panganganak) Prenatal Checkup With Without

Tetanus toxoid With

10. Immunization status of Target Age Group (0-12 months) Name Age in BCG DPT mos 1 2 3

1

OPV 2

3

1

Hepatitis 2 3

AMV incomplete

11.

Nutritional Status for Children (0-83 months) Name Date of Weighing(petsa ng pagtimbang)

Date of birth (kapanganakan)

Age (in months)

Weight (bigat)

Height (taas)

Underweight

12. Morbidity (from Jan2007-Dec2007) Name

Age

Sex

Intervention (medication) With

Without

13. Mortality (from Jan2007-Dec2007) Name

Age

Sex

Cause of death

14. Others: Name

Age

Sex

Wt

Ht

BP

Smoker? Yes/no

Drink alcohol? Yes/no

Diet? Yes/no

Family history? Su hypertension, etc.

139

Appendix C Edad: male 0-4 5-6 7-9 10-14 15-18 19 20 21-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65abo ve Edad: female 0-4 5-6 7-9 10-14 15-18 19 20 21-24 25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64 65abo ve Head of the family Patriarch al Matriarch al Others pls specify Civil status single married widowed common law separated

Relihiyon: Catholic Protestant 7th Day Adventist Iglesia ni Christo Jehova’s Witnesses Others: Lenth of residency: 0-6months 7months above Place of origin: Luzon Visayas Mindana o 140

Selfemployed Primary dialect: Tagalog Bisaya Others pls specify

Type of occupation

Educational attainment Elem. Grad Elem under grad HS grad HS under grad College grad College under grad Vocational total Educational status Post grad No formal edu Presently stud Stopped stud

Place of work

Structure of the family Nuclear Extended No kin

Status of occupation|: Underemployed employed unemploye d

Other sources of income: sari-sari store craft making poultry raising livestock raising others (pls. specify) 141

SSS GSIS Savings Others Monthly Income: P1000 and below P10015000 P500110000 P1000115000 P1500120000 P2000125000 P2500130000 P30000 and above Monthly expenses: P1000 and below P1001-5000 P500110000 P1000115000 P1500120000 P2000125000 P2500130000 P30000 and above Resources allotted for health care: NO Health Insurance Phil Health Land Ownership: Owned Rented lease to own rent free House ownership: Owned Rented lease to own rent free Type of materials: Light Strong Mixed Makeshift Ventilation: well ventilated fair poorly ventilated Lighting-facilities: electricity kerosene candles Others Food usually eaten: Fish Meat Vegetable 142

Mixed Food storage practices: Covered uncovered Refrigerator Table Basket Other Priority Expenditure: 1 2 Food House rental Electric bill Water bill Health Educatio n Clothing Source of drinking water: commerciall y prepared local water system artesian well deep well rain water streams, rivers or spring

3

4

5

6

7

Storage of drinking water: jar (banga) covered uncovered Bottles covered uncovered Water tank covered uncovered Plastic glass container covered uncovered Drum 143

covered uncovered Water dispenser Methods sanitizing water: Boiling Filtration Sedimentatio n Others Segregation: Yes no Container used for garbage: garbage Animal feed bag Open covered Dumping uncovered Burning waste Composing basket Burial Pit covered Garbage uncovered Collection sack Others covered uncovered none

covered uncovered

Type of waste disposal:

Excreta Disposal: Water sealed latrine Flush type

Ownership of toilet facility: Private Shared Public Sanitary condition of toilet facility: Good Fair Poor

144

Sewerage system: Blind drainage Open drainage None drainage Condition if open drainage free flowing stagnant Presence of vectors and rodents: flies Roaches termites Mosquitoes Others Presence of breeding sites of vectors: With without Ways of controlling vectors: Fumigation Fly traps Screens on doors and windows Insecticides Mouse traps Others Domestic animals upkeep: Dogs W/ vaccine

W/o vaccine Cats W/ vaccine W/o vaccine Traditions celebrated: Fiesta Thanksgivin g Holy week Others pls. specify

First person consulted in times of illness: Doctor Nurse Albularyo Faith healer Bhw Hilot Midwife Family Relatives others Medication taken during illness: Prescribed Herbal Over the counter (self 145

prescribe) Others

Recognized leaders: Barangay officials Nongovernment organization s Religious leaders Elders Others Predominant organization: Barangay Council Couples for Christ sanggunian g kabataan seniors citizens club Others Community health Programs aware Utilize free consultati on Immuniza tion Family planning Prenatal checkup Well-baby clinic others

Immunization status 0-12 months Incomplete Complete Fully immunized Nutritional status 0-83 months Underweight Normal Overweight Family planning: Acceptor None acceptor Natural planning: Rhythm Cervical mucus method Withdrawal Basal body temperatur e Other Artificial contraceptives: Condoms IUD Pills Others Permanent: Vasectomy Tubal legation Total: Natural Artificial Permanent

Total pregnant: 146

Hypertensive: Prenatal checkup With without Tetanus toxoid immunization With without Infant feeding program Breast milk Formula Condensed Powdered Evaporated Others Mixed Health resources: NO Health Insurance Phil Health SSS GSIS Savings Others No of smoker: No. of alcohol drinker Awareness: Unaware peace and order tapat ko linisin ko sports fest Others Engage in: peace and order tapat ko linisin ko sports fest Others Recognition of authority Barangay officials Nongovernme nt organizati ons Religious leaders Elders Others Type of the family Authority Patriarchal Matriarchal OTHERS

147

Appendix D

Far Eastern University Institute of Nursing AHSE-PHC KEY INFORMANT INTERVIEW Informant (position): __________ Name: ______________________ Time of interview: ________ Date: ___________________ Place of interview: ________ Topics/Determinants: 1.)History of barangay 2.)Climate 3.)Recognized leaders 4.)Predominant organizations 5.)Type of industries associated with health 6.)Areas that contribute to vector problem 7.)Presence of air and water pollution 8.)Awareness and utilization of health 9.)Lighting facility 10.)Garbage disposal Guide Questions: History 1.)Ano po ang kasaysayan ng inyong barangay? 2.)Paano nakuha ang pangalan ng barangay? 3.)Kailan naitatag ang inyong barangay? Organizational Pattern
148

1.)Anu-ano ang mga kilalang samahan sa inyong barangay? 2.)Anu-ano ang mga programang kanilang pinapatupad? 3.)Paano ito nakakarating sa mga mamamayan?

Political Aspect 1.)Paano ninyo napapanatili ang kaayusan sa inyong barangay? 2.)Sinu-sino ang mga nakatalagang opisyal para sa pagpapatupad ng kaayusan sa inyong barngay? Sa paanong paraan? 3.)Anu-anong mga problema ang kinakaharap ng inyong barangay? 4.)Anu-ano ang ginagawa ng mga opisyal tuwing may problema sa barangay? 5.)Sino ang unang nilalapitan ng mga mamamayan kapag may problema? 6.)Anu-ano ang mga programang ipinapatupad ng barangay? 7.)Paano ito ipinapalaganap? 8.)Ibang opisyal ng barangay. 9.)Anu ang mga pinagkukuhanan ng kita ng barangay? 10.)Anu ang karaniwang pinagkakakitaan sa inyong barangay? Health Aspect 1.)Anu-anong mga sakit ang naitala ng inyong barangay sa nakalipas na taon? 2.)Nagkaroon ba ng epidemya sa inyong barangay? 3.)Mayroon po bang “seasonal disease” sa inyong barnagay o mga sakit nasa particular na panahon lamang naitatala? 4.)Sino po ang madalas magkasaki? Bata o matanda? 5.)Anung edad ang madalas magkasakit sa inyong barangay? 6.)Anu ang kadalasang mga sakit nito?
149

7.)Mayroon bang nagkasakit ng malubha sa inyong barangay sa nakalipas na taon? 8.)Mayroon bang naitalang namatay s loob ng nakalipa na taon? 9.)Ano ang karaniwang sanhi ng pagkamatay? 10.)Gaano kadalas magpatingin sa manggagamot ang mga mamamayan sa inyong barangay? 11.)Anu-anong mga programang pang-kalusugan mayroon ang inyong barnagay? 12.) Paano nakikilahok ang mga mamamayan sa mga programang ito? 13.) Sa loob ng isang taon, gaano kadalas ang pagpapatuapd ng mga programang pangkalusugan? 14.) Magkano ang nakalaang pondo para sa programang pang-kalusugan? 15.) Magkano ang nakalaang pondo para sa mga pasilidad pang-kalusugan tulad ng ospital at nga centers?

Environmental aspect 1.)Anu ang kadalasang suliraning pang-kapaligiran nag nararanasan ng inyong barangay? 2.)Anu-ano ang mga nakapagdudulot ng banta sa kalusugan sa inyong barangay? 3.)Anong polusyon ang nararanasan ng inyong barangay? 4.)Anong mga lugar sa inyong barangay ang madalas pagmulan ng mga peste? 5.)Gaano kadalas ang pangongolekta ng basura? 6.)Saan itinatapon ang mga basurang nakolekta? 7.)Nagbubukod o naghihiwalay ban g basura ang mga mamamayan sa inyong barangay? 8.)Anung klaseng mga kalsada mayroon ang inyong barangay? 9.)Mayroon bang sapat na ilaw ang mga kalsada? Communication and transportation
150

1.)Anu ang kadalasang paraan ng pakikipag-ugnayan sa inyong barangay? 2.)Anung uri ng mga sasakyan ang madalas gamitin sa inyong barangay? 3.)Paano nakakapunta ng mga mamamayan sa ospital?

Appendix E

Far Eastern University Institute of Nursing AHSE-PHC

RECORDS REVIEW CHECKLIST
Determinants A. Demographis Variable 1.) Total population of 151 Data avalable Not available Details Source

the barangay (census) 2.) Total number of families/ household 3.) Different purok in barangay 4.) Total land area per purok 5.) Type and Structure of family Number of newborns Numbers of death Urban-Rural index B. SocioEconomic and Cultural variable 1.) Highest Educational Attainment 2.) Occupation/ Livelihood/ Source of income 3.) House and land ownership 4.) Family monthly income 152

and expenditure 5.) Dependency ratio 6.) Religion C. Health and Illness Pattern 1.) Nutrirional Status of target age group (0-6 years old) 2.) Immunization status of target age group (0-12 months) 3.) Maternal care (15-44 years old0 4.) Breastfeeding (0-2 years old) 5.) Leading causes of morbidity 6.) Leading causes of mortality

Appendix F

153

154

155

Appendix G

No. 1

Head of the Family Yivencio Balasbas

Control Number 172
156

2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42

Julian Ramons Jr. Norby Ramons Nemesio Hechanora Regino Hornales Adalaida Anan Ignacio Antaso Raymond Basco Wilfredo Cadalso Lauro Cuevas Arminio Bautista Dante Divina Benjamin Labrador Luzviminda Labrador Esmeralo Hernandez Aldinard Andallo Danilo Banrion Roderick Angels Gemma Angeles Noel Angeles Eduardo Gardia Erlinda Butalano Gregorio Umali Edelberto Umali Gina Caluinusayan Nelia Cabral Luisito Binagoran Menardo Angeles Joel Angeles Rodelio Magante Angelito Gomez Paulito Bautista Teodulo Adolan Jay Uneta Maianito Oneta Amelita Igos Rodelio Magante Victoria Magante Rolando Tanonas Alberto Malvar Precilia Reyes Nenita Casasola

133 111 114 138 124 143 132 63 179 65 122 54 55 52 130 178 245 22 32 147 193 15 16 246 64 70 78 87 244 72 76 20 173 84 83 214 243 113 136 96 104
157

43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83

Sabelita Cruzat Lambert De Guia Enerberto Reyes Corazon Cuevas Lilibeth Bensurto Nelia Perdon Roylan Atanke Alberto Limacosa Melchor Cavli Ansenio Pablo Jr. Santiago Gancayco Ruben Hernandez Edgar Casama Virgilio Casania Randy Magante Raymundo Bautista Lilibeth Bautista Andres Hernandez Robin Magante Armando Aquirre Quiriro Cultura George Beltran Fernando Delos Santos Lucena Abog Emiliano Riel Armando Delos Santos Claudio Malbar Elpidio Perdon Alfredo Chores Haryy Francisco Christopher Amboy Ernesto Gomez Lauro Gomez Angelito Gomez Noel Angeles Anicia Villaranda Sabelita Cruzet Rolando Labaca Rodel Teqila Cezar Pantunal Julian Ramos Jr

97 86 99 222 95 203 163 43 67 221 112 74 93 229 66 142 94 85 89 77 103 88 107 105 98 92 91 73 123 125 116 102 71 72 32 130 2 3 64 26 133
158

84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124

Provio, Escorido Armando Perfinan Julifo Mlina Antonio Hornales Lauriana RamiresCatura Bergilio Sustal Leonardo Pareja Ruby Eseque Gloria De Guzman Nelson Angeles Jimmy Filipino Carolina Sisracon Buenifacia Pagara Chistoffer Amboy Emmauel Santos Rolie Tarrabago Romena Albrando Eduardo Garcia Roldan Gayo Bayani Mabini Ruther Andalajao Karen Joy Baylor Anthony Bautista Rogelio Huerto Rogelio Huerto Alvin Labrador Angelito De Vera Alfredo Chores Jerry Ceralon Degidirion Caculitau Joseph Aminda Juan Bersimming Arnold Labrador Belinda Ternida Romualdo Mendoza Angon Cornelio Crispin Gomez Ber Sismaet Gilbert Sismaet Raymundo Bautista Ignacio Antaso

187 189 185 33 145 166 69 180 167 103 139 79 10 101 210 169 205 202 121 120 109 108 115 135 198 166 240 239 237 191 192 6 90 162 29 19 61 30 24 142 143
159

125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165

Ernesto Alberto Helen Hernandez Armando Aquirre Yolly Alberto Garcia Danilo Alex Alaghay Carmilo Remitado Arseli Angeles Jasmin Alcantara George Gloriani Nelia Perdon Isagani Hernandez Leonilo Flores Chona Balderama Perlita Donez Cornelio Angan Leonilo Flores Desidirion Caculitan Wilfredo Cadalso Eliseo Sales Laurianna Ramirez Catura Michaael Fajatia Marcisa Igos Sonia Ramires Bivencio Basnas Melchor Cavli Fernando Garay Eduardo Gomez Joel Bognot Sergio Igos Manuel Boldogano Rolly Descasio Martina Bautista Sotera Andelen Egar Casama George Beltran Romeo Pado Agnes Antonio Donminador Anata Jaime Mojila

48 141 51 18 234 155 100 9 170 203 252 12 141 23 19 12 37 5 151 145 156 58 144 71 43 149 14 143 231 58 50 76 93 88 131 34 201 194 39 80
160

166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206

Julifo Momila Mangalindan. Anet Ylolando Lizando Lydia Guipo Angel Bambao Roberto De Guzman Virginia Bolima RJ Juerto Carmelita Mangalindan Nolando Lizardo Eduardo Incognito Cira Caminuzayan Yolly Alberto Rommel Andulan Jose Gomez Jr Victor Kadaw Buenifacio Pagara Rhoel Perez Marcelino Dela Cruz Joselito Kalaw Arnold marques Ben Reigo De Dias George Rosita Rosario Javier Rowena Albrando Elma Cadiz Alfredo Acma Jerry Ceralon Rother Andalahao Helen Hernandez Erlinda Butalano Yoi Lamato Ronald Andalajao Lydia Guipo Leonilo Flores Gina Leonera Jennifer Magsakay Edgardo Init FernandoCaraig Garay Aurora Anca Arnold marques

251 149 175 174 146 227 224 120 11 57 51 232 82 10 157 137 148 142 159 200 164 205 179 49 110 196 109 141 169 242 117 207 241 165 125 127 149 13 53 153 154
161

207 208 209

Jemmy Incleto Jun Antaque Eduardo Gardia

202 222 206

Appendix H

Focus Group Discussion
162

163

164

165

166

167

168

169

170

171

172

173

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->