P. 1
REHIYON 13 ( CARAGA)

REHIYON 13 ( CARAGA)

3.0

|Views: 15,143|Likes:
Published by Madel Demate

More info:

Published by: Madel Demate on Jul 25, 2012
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as RTF, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/05/2015

pdf

text

original

REHIYON XIII CARAGA

Ang Caraga o Rehiyon XIII ay rehiyong administratibo ng Pilipinas, at nasa hilagang- silangang bahagi ng isla ng Mindanao. Tinatawag din ang Caraga na Rehiyon XIII, ang pinakabagong rehiyon sa Pilipinas. Nabuo ito sa bisa ng Batas Republika Bilang 7901 na pinagtibay noong 25 Pebrero 1995. Ang Caraga ay binubuo ng limang lalawigan: Agusan del Norte, Agusan del Sur, Dinagat Islands, Surigao del Norte, at Surigao del Sur. Tatlo sa mga lungsod ng Caraga ang Butuan, Surigao, at Bislig, samantalang may 70 munisipalidad at 1,346 barangay ang taglay nito. Ang Lungsod Butuan ang nananatiling sentro at kabisera ng rehiyon.

Mga lalawigan

Agusan del Norte Agusan del Sur Surigao del Norte Surigao del Sur Dinagat Islands 18,847- kabuuan sukat 1,942,687 populasyon

Kasaysayan: Ang kasaysayan ng Caraga ay nagsimula noong ika-15ng siglo, nang ang mga maglalayag ay matuklasan ang mga "Kalagan", na pinaniniwalaang Visaya ang pinanggalingan, na mula sa isa sa tatlong distrito ng Mindanao. Nabuo ang pangalang Caraga sa salitang Bisaya na kalagan na mula sa kalag na nangangahulugang "kaluluwa (soul)" o "tao (people)" at An na ngangahulugang "lupain (land)". Ang mga "Kalagan" ay may mahabang kasaysayan ng katapangan at walang kinatatakutan. Kaya ang Rehiyon ay tinawag ng mga unang mga tagapag-tala na "Lupa ng Matatapang at Walang Takot." Ang mga "Kalagan", na tinawag na "Caragan" ng mga Kastila ay namuhay sa bahagi na binubuo ng dalawang lalawigan ng Surigao, hilagang dako ng Davao Oriental at Silangang Ozamis Oriental. Ang dalawang lalawigan ng Agusan ay huling binuo sa ilalim ng pangangasiwa ng Surigao at nag-sarili bilang Lalawigan ng Agusan noong 1914. Noong 1960, ang Surigao ay nahati sa Norte at Sur, at noong 1967, ang Agusan ay sumunod na rin. Samantalang ang Butuan noon ay isa pa lamang bayan ng Agusan, ang paglago ng industriya ng pag-totroso ay humikayat ng pangangalakal at mga mangangalakal sa lugar na ito. Noong ika-2 ng Agosto 1950, sa bisa ng Republic Act 523, ang saligan ng pagka-lungsod ng Butuan ay pinagtibay.

Agusan del Norte
Ang Agusan del Norte (Filipino: Hilagang Agusan) ay isang lalawigan ng Pilipinas na matatagpuan sa rehiyon ng Caraga sa Mindanao. Ang Lungsod ng Cabadbaran ang kapital nito at napapaligiran ng Surigao del Norte sa hilaga, Surigao del Sur sa silangan, Agusan del Sur sa timog, at Misamis Oriental sa kanluran. Nakaharap sa Look ng Butuan, bahagi ng Dagat Bohol, sa hilagang-kanluran.

Selyo ng Agusan del norte

AGUSAN__hilagang silangan bahagi ng mindanao.Nagmula sa salitang "AGUS" (daloy ng tubig).

PANGINGISDA___ang pangunahing ikinabubuhay ng mga tao dito..

AGUSAN DEL NORTE (Butuan City) ay kapatagan na napapaligiran ng bundok ang Mt. Milong-milong na may taas na 2,012 mitro. may sampung bayan at isang lungsod.ang mga maipagamamalaking lugar at tanawin ng agusan del norte ay ang mga sumusunod; Lake Mainit Shoreline Area__ matatagpuan sa jabongga .63 kms ang layo sa

siyudad.magandang lugar para sa bathing,pamamangka at pangingisda. MT.HILAY- HILAY __matatagpuan sa Remedios T. Romualdes. May taas na 2,012m. Above sea level at kinikilalang pinakamataas na bundok sa agusan del norte. CENTURY OLD BITUAG TREE__ matatagpuan sa Caloc-an, Magallanes,27kms ang layo sa syudad.Tinatayang 150 taon ng nabubuhay.Pinamumugaran ng mga alitaptap at nagsisilbing kanlungan ng mga magsasaka tuwing gabi. AGUSAN DEL SUR (Prosperidad) nasa hilagang bahagi ng Mindanao sa baybay ng dagat.Binubuo ng 14 na munisipalidad na may 311 barangay ito ay may populasyong di kukulangin sa 200,000 iba-ibang wika ang ginagamit ng mga tao rito. AGUSAN RIVER __pangatlong pinakamalaking ilog sa bansa na may habang 259 kilometro. Nakakatulong ng malaki sa kalagayang pangkabuhayan sa hilagang mindanao sapagkat ito ay nadadaanan ng transpormasyon mula sa kanugnug na lugar. RIVERS TOWN ___Sta.josefa,VERUELA,LORETA, LA PAZ,TALACOGON,At ESPERANZA HIGHWAY TOWNS ___SIBAGAT,BAYUGAN,PROSPERIDAD at SAn Luis MAIS AT PALAY __pangunahing produkto. PAGHAHAYUPAN AT PAGTATANIM___ ikinabubuhay ng mga tao sa lugar na ito.

SURIGAO DEL NORTE (SURIGAO) 1 sang lungsod,26 munisipalidad,410 brgy.walang tag-init sa lugar na ito. Tag-ulan sa buong taon malapit sa "philippine deep"kaya nakakaranas ng apat na lindol tauntaon. Batay sa ulat na ito ay may pinakamalaking prodyus ng nikel sa buong bansa. BONOK- BONOK FISTEVAL ___pinagdiriwang sa surigao del norte,ipinaparada nila ang mahal na sto.nino. CITY PARK___ isang pook na ipinagmamalaki ng mga tao sa surigao del norte dahil sa kalinisan at kagandahan ng lugar. LITERATURA NG MANOBO mga bogtong ng manobo

1. if you cut into it,its a bow, if you pierce it,its a pool. sagot; coconut 2.a pool surrounded by fishing poles sago;the eye 3.a mountain which can only be dimly seen, yet you can reach itwith your hand. sagot;nose SALAWIKAIN /KASABIHAN 1. ang hindi lumingon sa pinangalingan ,ay di makarating sa paroroonan. 2.kung ang kalabaw ay may apat na paa'y nagkakamali pa,paano pa ang tao. 3.ang taong lumakad ng matulin,kung madadapa at magkakasugat ay malalim. MGA KILALANG SAYAW Inamo(Monkey dance) nagbuhat sa pangkat ng mga lalaking may asawa na. sumasama silang magsayaw ng inamo upang ipagdiwang ang kanilang gawain hanggang sa huling hibla ng kanilang hininga ng buhay.may takip ang kanilang ulo na gawa sa abaka at habang sumasayaw, sila ay lumulundag,sumisigaw at kumukumpas na katulad ng sa unggoy. ITIK_ITIK ___kilala bilang isang katutubong sayaw. nang lumaon, ito ay nabago at naging bahagi pa ng bayanihan dance troupe.naging sikat ito halos sa lahat ng bahagi ng mundo nuong 1960s. PANDAGITAN nakuha ang pangalan ng pandagitan sa isang katutubo na kalagana na ang ngalan ng pundagan o pandanganan,pundagitan at pandagitan. ang pandagitan ay tumutukoy sa isang lugar na kung saan ang maliit na nilikha,tao man o hindi ay nagiging biktima ng malaking nilikha. ang mga bagay-bagay, patay man oh buhay o dinadaklot na tulad ng ibon. ang parting sayaw ay tinatawag na dagit at dito nagsimula ang pangalang pandagitan. MGA KILALANG AWITIN ginagamit bilang ritwal ang awitin ng mga manobo.ilan sa mga awitin ay ang mga

sumusunod; OWAGING/UWAHiNGeN ___isang mahalagang awiting pang-epiko na ang katumbas sa kulaman Valley ay ang DUYO'Y TAGUDeN. MANDATA ___Awit ng pag-ibig. DELINDAY ____awit ng hanap buhay,pakikidigma,pagpapatulog,pagtatanim at pagaani. NALIT ___isang uri ng awiteng nakakaugnay sa buhay AWITING PANGRETWAL Ay Ding-ding__awit ng pangising Hiya..hiya,,Humiya___inaawit sa seremonyang samayaan.. Masundanayen___wake song of woman Masulanti___awit sa pakikipag-usap ng anak na babae sa kanyang ina. Tamanda___mapanganib na awitin sapagkat inaawit ito ng mga mangkukulam. MGA AWIT PASALAYSAY Andang__panimula sa epikong tulan Bimbiya___pakikipagsapalaran ng isang bayan Idangdang___entertaintment Mandagan___historical tales Tulalang___epic narrative Tuwa___ story of tuwa Ulahing___epic narrative MGA AWITING PANGLIBING Dalwananay___tungkol sa pag-alala ng isang ina sa isang sundalong anak. Dampilay___payo sa pagpili ng mapapangasawa Inkakak___ang pagtakas ng asawa sa bungangerang kabiyak Mantiay-ay___awit sa pakikisalamuha

Piririt___nakakatawang awitin Migkoy___awit tungkol sa isang tinalo ng ahas AWIT SA PAG_IBIG Dinday__panunuyo ng lalakisa babae na sana huwag munang umalis Kasumba sa rawasan___awit ng pamamaalam at nagpapaalala sa maiiwan na magpakabuti Lawgan___tungkol sa isang babae na na-inlove sa isang lalaking mahusay tumugtog ng kudyapi. Awit sa patay__dingsing

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->