Kwentong Pasalaysay

- ito’y nagsasalaysay ng mga napakapayak na paglalahad at hindi gaanong pinagtutuunan ang mga salik. Tanging makapagsalaysay lamang.

Ang Kalupi
ni Benjamin Pascual

Mataas na ang araw nang lumabas si Aling Marta sa bakuran ng kanilang maliit na barungbarong upang mamalengke. Nang dumating siya sa panggitnang pasilyo at umakmang hahakbang na papasok ay siyang paglabas na humahangos ng isang batang lalaki, na sa kanilang pagbabangga ay muntik, na niyang ikabuwal. Ang siko ng bata ay tumama sa kanyang kaliwang dibdib. "Ano ka ba?" bulyaw ni Aling Marta. "kaysikip na ng daraanan ay patakbo ka pa kung lumabas!" "Pasensya na kayo, Ale," sabi ng bata. Hawak nito ang isang maliit na bangos. -tig-bebente, sa loob-loob ni Aling Marta. Ang bata ay takot na nakatingin sa kanya. "Hindi ko ho kayo sinasadya. Nag mamadali ho ako, e." "PASENSYA!" sabi ni Aling Marta. Agad siyang tumalikod at tuloy- tuloy na pumasok. . Dumating siya sa tindahan ng tuyong paninda at bumili ng isang kartong mantika. Pagkaraan ay dumukot sa bulsa ng kanyang bestido upang magbayad. Wala ang kanyang kalupi! Napansin ng kaharap ang kanyang anyo. "Bakit ho?" anito. "E. . .e, nawawala ho ang aking pitaka," "Ku, e magkano ho naman ang laman?" "E, sandaan at sampung piso ho." Mayamaya ay parang kidlat na gumuhit sa kanyang alaala ang gusgusing batang kanyang nakabangga. Sa labas, sa harap ng palengke na kinaroroonan ng ilang tindahang maliliit. Nakatayo ito sa harap ng isang bilao ng kangkong at sa malas niya ay tumatawad. Maliksi siyang lumapit at binatak ang kanyang liig. "Nakita ring kita!" ang sabi niyang humihingal. "Ikaw ang dumukot ng pitaka ko, ano? Huwag kang magkakaila!" "Ano hong pitaka?" ang sabi, "Wala ho akong knukuha sa inyong pitaka" May luha nang nakapamintana sa kanyang mga mata at ang uhog at laway ay sabay na umaagos sa kanyang liig. Buhat sa likuran ng mga manonood ay lumapit ang isang pulis, na tanod. "Iho ano ang pangalan mo?" ang tanong niya sa bata. "Andres Reyes po." "Saan ka nakatira?" ang muling tanong ng pulis. Sa bahay ng Tiyang Ines ko sa Blumentritt, kapatid ng nanay ko rito sa Tundo. Inuutusan lang ho niya "kong bumili ng ulam, para mamayang tanghali." Naalala ni Aling Marta ang kanyang dalagang magtatapos, ang kanyang asawa na kaipala ay naiinip na sa pag hihintay. "Tinamaan ka ng lintik na bata ka!" Sabi niyang pinanginginigan ng laman. Angbisig nito ay halos napaabot ni Aling Marta sa kanyang balikat sa likod.

" Hindi ko kinuha ang iyong pitaka!" Ilang pang sandali pa ay lumangayngay ang ulo nito at ng pulsuhan ng isang naroon ay marahan itong napailing. ayaw pa muling nag mulat ito ng paningin at ang mga mata ay ipinako sa maputlang muka ni Aling Marta. ang ulam na dapat na naiuwi nya sanay nai. Tanghali na sya ay umuwi. Sa isang sandali ay nagdilim sa kanya ang buong paligid. E naiwan mo" Kanina bago ka umalis ay kinuha ko iyon sa Bestido mo at kumuha ako ng pambili ng Tabacco. e. patungo sa ibayo ng maluwag na daan. Nag ka tinginan ang mag-ama."Napahiyaw ang bata sa sakit. Siya ay humanap ng malulusutan at nang makakita ay walang habas na tumakbo. "Makaka alis na po ako?" Tanong ni Aling Marta. Hindi siya makapag. Nanay? "E. e wala kayong makukuha sa akin.angat ng paningin. At tuluyang nawalan ng malay. . Nag balik sa gunita ni Aling Marta ang isang batang payat. Pero nakalimutan kong isauli." "Patay na ang dumukot ng kuwarta ninyo. Pagdating ng pulis." . "Ngunit Marta" ang sabi ng kanyang asawa." Halos mabali ang kanyang siko at ang nais lamang niya ay makaalpas sa matigas na bisig ni Aling Marta. Bahagya nang umabot sa kanyang pandinig ang malakas na busina ng isang humahagibis na sasakyan. "Duguan ang katawan at natatakpan ng dyaryo." Hindi magkantuntong sagot ni Aling Marta. " Matabang na nagsabi ang pulis sa kanya. Naalala nya ang kanyang anak na ga-graduate. Umikot ang kanyang paligid. "Patay na" Naisaloob ni Aling Marta sa kanyang Sarili." sabing pagatul-gatol na nilalabasan ng dugo sa ilong.uwi na. "Maari na" sabi ng Pulis. "Ang pitaka mo. Sang ka kumuha ng pinamili mo nyan. Saan ka kumuha ng ipangbili mo nyan?" Biglang-bigla anki'y kidlat na gumuhit sa karimlan. Wala siyang makita kundi ang madidilim na anino ng mga mukang nakatunghay sa kanyang lupaypay at duguang katawan. "Maski kapkapan nyo ako. .

Lumabas kaming magkasabay sa paaralan. ngunit ang suliranin. . Hinuhulaan ko kuing nagtutungo pa siya roon.. at ngayon. Saan man sa kagandahan. Ang sulok na iyon. at nagiging pamuno sa mga sandaling pag-aalanganin.pinilit kong lutasin ang aking suliranin sa pagluha." Hindi ako nakapangusap sa katapatang naulinig ko sa kanyang tinig. "Mabuti't may tao pala rito. Sa isa sa mga lumang silid sa ikalawang palapag. Ngunit walang anumang maganda sa kanyang anyo. walang masasabing anumang pangkaraniwan sa kanya. maghintay ng mga bakas ng . Ang Kwento ni Mabuti ni Genoveva Matute Hindi ko siya nakikita ngayon. Nakababa ang kanyang paningin sa aking kandungan. . Ngunit. pagkikitang magbabalik sa gunita ng hapong iyon. Nakinig siya sa akin. At habang tumataginting sa silid naming ang kanyang tinig sa pagtuturo'y hinuhulaan ko ang dahilan o mga dahilan ng pagtungo niya sa sulok na iyon ng silid-aklatan. atbp. "Hindi ko alam na may tao rito". Tinanganan niya ang aking mga kamay at narinig ko na lamang ang tinig sa pagtatapat sa suliraning sa palagay ko noo'y siyang pinakamabigat. sa isang isipan o sa isang tunog kaya. Napatda ako na napaupong bigla sa katapat na luklukan. At sapagkat natuklasan ko ang katotohanang iyon tungkol sa kanya. Sa pagsasalita niya mula sa hapag. Lagi ko siyang inuugnay sa kariktan ng buhay." Si Mabuti'y nagging isang bagong nilikha sa akin mula nang araw na iyon. Ngunit sinasabi nilang naroroon pa siya sa dating pinagtuturuan. sa paglkalim ng kunot sa noo niya sa kanyang pagkayamot. maging higit na mabuti sana sa iyo ang. . pananaw. Ang salitang iyon ang simula ng halos lahat ng kanyang pagsasalita.. Noo'y magtatakipsilim na at maliban sa pabugsobugsong hiyawan ng mga nagsisipanood sa pagsasanay ng mga manlalaro ng paaralan. Iyon ang mga pumalit sa mga salitang hindi niya maalala kung minsan. "Siyanga pala. nating dalawa. sumagot. at alam ko na ang pagmamalasakit niya'y tunay na matapat. ." ang sinabi niya nang hapong iyon.. Doon niya ako natagpuan.kailanman. sa walang pintang paaralang una kong kinakitaan ng sa kanya. "Mabuti. "Tila may suliranin mabuti sana kung makakatulong ako. kayo? Kayo nga pala? Ano ho iyong ipinunta niyo sa sulok na iyon na…iniiyakan ko?" Tumawa siya ng marahan at inulit ang mga salitang iyon. . sa pagngiti niyang mabagal at mahihiyain niyang mga ngiti sa amin.ang sentro ng kwento ay ang tauhan lamang. sa itaas ng lumang hagdang umiingit sa bawat hakbang." Nawala ang marahang halakhak sa kanyang tinig:"sanay'y masabi ko sa iyo. doon sa kung manunungaw ay matatanaw ang maitim na tubig ng isang estero. . Walang sinumang nag-ukol sa kanya ng pansin. sa aming sulok na iyong.naparito ako upang umiyak din. "Iniiyakan natin. Ang panukalang naghihiwalay sa amin ay natatanaw na nng bigla kong makaalala. ." ang sasabihin niya. Sa bata kong isipan. at sa kanyang buhay. Lahat ng kanyang kilos. ay ibinilang kong kahihiyan at kababaan ang pagkikita pa naming muli sa hinaharap. galaw. Sa isang tagong sulok ng silid-aklatan. Mabuti nama't umabot tayo nsa bahaging to Mabuti Mabuti!" Hindi ako kailanman magtatapat sa kanya ng anuman kung di lamang nahuli niya akonginsangt lumuluha nang hapong iyon'y iniluha ng bata kong puso ang pambata ring suliranin. Sa isang paraangalirip. iniiyakan natin. sa paglingon ko sa pangyayaring iyo'y nagtataka ako kung paanong napigil niya ang paghalakhak sa gayong kamusmos na bagay." wika niyang ikinukubli ang pag-aagam-agam sa narinig. Ma'am. ang buong paligid ay tahimik na. at bumubuhay ng isang uri ng karunungang sa kanya ko lamang natutuhan. iyon ay nagging salaminan ng uri ng paniniwala sa buhay. saloobin." Ibig kong tumakas sa kanya at huwag nang bumalik pa kailanman. Ang ibig kong sabihin ay .buhay. pagtatanong. Mula sa pananamit hanggang sa paraan ng pagdadala niya ng mga pananagutan sa paaralan. naririnig kong muli ang mga yabag na palapit sa sulok na iyon ng silid-aklatan. nakikita ko siya at ako'y lumiligaya. Naroon pa siya't nagtuturo ng mga kaalamang pang-aklat. Maya-maya pa'y nakita ko ang bahagyang ngiti sa kanyang labi.Kwento ng tauhan . hindi ako makakilos sa sinabi niya pagkatapos. . Siya ay isa sa mga pangkaraniwang guro noon. Siya'y tinatawag naming lahat na si Mabuti kung siya'y nakatalikod. sa tanawin." ngayo'y magsisimula tayo sa araling ito. . "ang sulok na iyon na . . nagsimula akong magmasid. Ngunit siya'y nakinig nang buong pagkaunawa.aming dalawa.

mabuti gaya ng sasabihin nitong Fe-iyon lamang nakararanas ng mga lihim na kalkungkutan ang maaaring makakilala ng mga lihim na kaligayahn. makagagaan sa kanyang damdamin kung may mapagtatapatan siyang isang tao man lamang.. ang bawat pagbanggit niyon ay nagkakaroon ng kahulugan sapagkat noon pa man ay nabubuo na sa akingt isipan ang isang hinala. Walang pag-aalinlangan ang lahat ng bagay at pangarap niyang maririkit ay nakapaligid sa batang iyon. . Sa kanyang magandang salaysay. At naunawaan ko ang lahat. ang mga kaibigan niyong mga bata rin. ang kariktan ng pagpapatuloy anuman ang kulay ng buhay. ang kanilang mga handog. pananalig. Ngunit tumakas ang dugo sa kanyang mukha habang sumisilay ang isang pilit na ngiti sa kanyang labi. magsimula sa ating aralin" Natiyak ko noon. gaya ng kanyang ama. Wala iyon bdoon kanina. dalawa sa mga kamag-aral naming ang nakababatid na siya'y hindi balo. ang masasabi ko sa aking sarili pagkatapos na maipadama niya sa amin ang kagandahan ng buhay sa aming aralin. Hindi siya bumabanggit ng anuman tungkol sa kanyang sarili sa buonmg panahon ng pag-aaral naming sa kanya. ang mga kamag-aral kong nakikinig ng walang anumang malasakit sa kanyang sinasabing. Ang anak niya'y anim na taong gulang na. Isinalaysay niya sa amin ang katabilan niyon. Mali siya nang ganoon na lamang. ito ang sumupil sa pagnanasa kong yaon. Marahil. sa sangkatauhan. ay nalalaman ang tungkol sa kaarawan ng kanyang anak.muli niyang ipinamalas sa amin ang mga natatagong kagandahan sa aralin naming sa Panitikan. may sinabi siyang hindi ko makakalimtan kailanman. At minsan pa. At kami ay bahagi ng mga nilalang na sapagkat nakaranas ng mgan lihim na kalungkutan ay nakakilala ng mga lihim na kaligayahan. kumirot ang pusoko sa pagnanasang lumapit sa kanya. Sa hubad na katotohanan niyon at sa buong kalupitan niyon ay naunawaan ko ang lahat. "Oo. Matitiyak ko noong may isang bagau ngang mali siya sa buhay niya. Ngunit bumabanggit siya tungkol sa kanyang anak na babae. Hindi rin siya bumabanggit sa amin kailanman tungkol sa ama ng batang iyon. gaya ng kanyang ama. nadama kong siya at ako ay iisa." ang wika niya. Bawat aralin naming sa panitikan ay nagging isang pagtighaw sa kauhawan naming sa kagandahan at ako'y humanga. Ngunit. Sa akin. kasyahan.nang paulit-ulit. Tiningnan niya ako ng buong tapang na pinipigil ang pagngionig ng mga labi at sinabi ang ganito: "Mabuti. ang nabubuong layunin niyon niyang baka siya ay hindi umabot sa matatayog na pangarap ng kanyang anak. At habang nakaupo ako sa aking luklukan. nang umagang iyon. isa sa mga pinakamatibay na aking nakilala. At hindi nagging akin ang pagtuklas na ito sa kariktan kundi pagkatapos lamang ng pangyayaring iyon sa silid-aklatan. ang pananalig niyang iyon ang nagpakita sa kanya ng kagandahan sa mga bagay na kiaraniwan na lamang sa amin ay walang kabuluhan. may dalawang dipa lamang ang layo sa kanya. Pagkatapos. ang bagong kasuotan niyong may malaking lasong pula sa baywang. sa tangi niyang anak. At siya'y nagsalita. sa tuwina. At ibig ng guro naming maging manggagamot ang kanyang anak at isang mabuting manggagamot. Pinuno nya ng maririkit na guni-guni an gaming isipan at ng mga tunog ang aming mga pandinig at natutuhan naming unti-unti ang kagandahan ng buhay. Sa susunod na taon niya'y magsisimula na iyong mag-aral.. Iyon ang una at huling pagbanggit sa aming klase ang tungkol sa ama ng batang may kaarawan. Maliban sa iilan sa aming pangkat. gaya ng pagkakatiyak ko ngayon na hindi akin ang pangungusap na iyon. Ang kariktan ng katapangan. sa lahat na.kapaitan sa kanyang mga sinsabi. ilang araw lamang ang nakararaan buhat nang mabalitaan ko ang tungkol sa pagpanaw ng manggagamot na iyon. tanganan ang kanyang mga kamay gaya ng ginawa niya nang hapong iyon sa sulok ng silid-aklatan. Mabuti. Nakasasaling ng damdamin. pag-asa ang taglay niya sa aming silidaralan." habang tumatakas ang dugo sa kanyang mukha. Marahil. Nasa bahaging iyon ang pagsasalita ng aming guro nang isang bata sa aking likuran ang bumulong: "Gaya ng kanyang ama!" Narinig n gaming guro ang sinabing iyon ng batang lalaki. Ang pananalig niya sa kalooban ng Maykapal. "Oo. Ang paglaki ng mga pangarap niyon. at ngayon. Ngunit. habang unti-unting bumabalik ang dating kulay ng mukha niya. at hilinging magbukas ng dibdib sa akin. paulit-ulit niyang pagbanggit sa kanyang anak ay iisa lamang sa mga bagay na "pinagtitiisang" pakinggan sapagkat walang paraang maiwasan iyon. Ang ama ng mbatang iyon marahil ay magiging isang manggagamot din balang araw. . Ngunit. At ngayon. ay namatay at naburol ng dalawang gabi at dalawang araw sa isang bahay na hindi siyang tirahan ni Mabuti at ng kanyang anak.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful