Kwentong Pasalaysay

- ito’y nagsasalaysay ng mga napakapayak na paglalahad at hindi gaanong pinagtutuunan ang mga salik. Tanging makapagsalaysay lamang.

Ang Kalupi
ni Benjamin Pascual

Mataas na ang araw nang lumabas si Aling Marta sa bakuran ng kanilang maliit na barungbarong upang mamalengke. Nang dumating siya sa panggitnang pasilyo at umakmang hahakbang na papasok ay siyang paglabas na humahangos ng isang batang lalaki, na sa kanilang pagbabangga ay muntik, na niyang ikabuwal. Ang siko ng bata ay tumama sa kanyang kaliwang dibdib. "Ano ka ba?" bulyaw ni Aling Marta. "kaysikip na ng daraanan ay patakbo ka pa kung lumabas!" "Pasensya na kayo, Ale," sabi ng bata. Hawak nito ang isang maliit na bangos. -tig-bebente, sa loob-loob ni Aling Marta. Ang bata ay takot na nakatingin sa kanya. "Hindi ko ho kayo sinasadya. Nag mamadali ho ako, e." "PASENSYA!" sabi ni Aling Marta. Agad siyang tumalikod at tuloy- tuloy na pumasok. . Dumating siya sa tindahan ng tuyong paninda at bumili ng isang kartong mantika. Pagkaraan ay dumukot sa bulsa ng kanyang bestido upang magbayad. Wala ang kanyang kalupi! Napansin ng kaharap ang kanyang anyo. "Bakit ho?" anito. "E. . .e, nawawala ho ang aking pitaka," "Ku, e magkano ho naman ang laman?" "E, sandaan at sampung piso ho." Mayamaya ay parang kidlat na gumuhit sa kanyang alaala ang gusgusing batang kanyang nakabangga. Sa labas, sa harap ng palengke na kinaroroonan ng ilang tindahang maliliit. Nakatayo ito sa harap ng isang bilao ng kangkong at sa malas niya ay tumatawad. Maliksi siyang lumapit at binatak ang kanyang liig. "Nakita ring kita!" ang sabi niyang humihingal. "Ikaw ang dumukot ng pitaka ko, ano? Huwag kang magkakaila!" "Ano hong pitaka?" ang sabi, "Wala ho akong knukuha sa inyong pitaka" May luha nang nakapamintana sa kanyang mga mata at ang uhog at laway ay sabay na umaagos sa kanyang liig. Buhat sa likuran ng mga manonood ay lumapit ang isang pulis, na tanod. "Iho ano ang pangalan mo?" ang tanong niya sa bata. "Andres Reyes po." "Saan ka nakatira?" ang muling tanong ng pulis. Sa bahay ng Tiyang Ines ko sa Blumentritt, kapatid ng nanay ko rito sa Tundo. Inuutusan lang ho niya "kong bumili ng ulam, para mamayang tanghali." Naalala ni Aling Marta ang kanyang dalagang magtatapos, ang kanyang asawa na kaipala ay naiinip na sa pag hihintay. "Tinamaan ka ng lintik na bata ka!" Sabi niyang pinanginginigan ng laman. Angbisig nito ay halos napaabot ni Aling Marta sa kanyang balikat sa likod.

Pero nakalimutan kong isauli. Hindi siya makapag. Sang ka kumuha ng pinamili mo nyan. . Bahagya nang umabot sa kanyang pandinig ang malakas na busina ng isang humahagibis na sasakyan. . " Matabang na nagsabi ang pulis sa kanya. Saan ka kumuha ng ipangbili mo nyan?" Biglang-bigla anki'y kidlat na gumuhit sa karimlan. "Maari na" sabi ng Pulis. Nag ka tinginan ang mag-ama.angat ng paningin. "Duguan ang katawan at natatakpan ng dyaryo." "Patay na ang dumukot ng kuwarta ninyo. Umikot ang kanyang paligid." Halos mabali ang kanyang siko at ang nais lamang niya ay makaalpas sa matigas na bisig ni Aling Marta." . Pagdating ng pulis." Hindi ko kinuha ang iyong pitaka!" Ilang pang sandali pa ay lumangayngay ang ulo nito at ng pulsuhan ng isang naroon ay marahan itong napailing. E naiwan mo" Kanina bago ka umalis ay kinuha ko iyon sa Bestido mo at kumuha ako ng pambili ng Tabacco. e wala kayong makukuha sa akin. Tanghali na sya ay umuwi. Nag balik sa gunita ni Aling Marta ang isang batang payat." sabing pagatul-gatol na nilalabasan ng dugo sa ilong. e. Naalala nya ang kanyang anak na ga-graduate. Wala siyang makita kundi ang madidilim na anino ng mga mukang nakatunghay sa kanyang lupaypay at duguang katawan. "Ang pitaka mo. Nanay? "E." Hindi magkantuntong sagot ni Aling Marta.uwi na. ang ulam na dapat na naiuwi nya sanay nai. "Maski kapkapan nyo ako. Sa isang sandali ay nagdilim sa kanya ang buong paligid. "Ngunit Marta" ang sabi ng kanyang asawa."Napahiyaw ang bata sa sakit. Siya ay humanap ng malulusutan at nang makakita ay walang habas na tumakbo. "Makaka alis na po ako?" Tanong ni Aling Marta. ayaw pa muling nag mulat ito ng paningin at ang mga mata ay ipinako sa maputlang muka ni Aling Marta. "Patay na" Naisaloob ni Aling Marta sa kanyang Sarili. patungo sa ibayo ng maluwag na daan. At tuluyang nawalan ng malay.

ang sentro ng kwento ay ang tauhan lamang. Lumabas kaming magkasabay sa paaralan. Maya-maya pa'y nakita ko ang bahagyang ngiti sa kanyang labi. galaw. Nakinig siya sa akin. ay ibinilang kong kahihiyan at kababaan ang pagkikita pa naming muli sa hinaharap. nakikita ko siya at ako'y lumiligaya. Ang salitang iyon ang simula ng halos lahat ng kanyang pagsasalita. Sa pagsasalita niya mula sa hapag. Ma'am. Hinuhulaan ko kuing nagtutungo pa siya roon." ngayo'y magsisimula tayo sa araling ito. at alam ko na ang pagmamalasakit niya'y tunay na matapat.aming dalawa. . Ang Kwento ni Mabuti ni Genoveva Matute Hindi ko siya nakikita ngayon. ngunit ang suliranin." Ibig kong tumakas sa kanya at huwag nang bumalik pa kailanman. sumagot. At habang tumataginting sa silid naming ang kanyang tinig sa pagtuturo'y hinuhulaan ko ang dahilan o mga dahilan ng pagtungo niya sa sulok na iyon ng silid-aklatan. walang masasabing anumang pangkaraniwan sa kanya." ang sinabi niya nang hapong iyon. nating dalawa. Iyon ang mga pumalit sa mga salitang hindi niya maalala kung minsan.. pananaw. . "Mabuti. sa paglkalim ng kunot sa noo niya sa kanyang pagkayamot. sa pagngiti niyang mabagal at mahihiyain niyang mga ngiti sa amin. at nagiging pamuno sa mga sandaling pag-aalanganin. Ang panukalang naghihiwalay sa amin ay natatanaw na nng bigla kong makaalala. "Iniiyakan natin. Lagi ko siyang inuugnay sa kariktan ng buhay." wika niyang ikinukubli ang pag-aagam-agam sa narinig. . . sa tanawin.. Doon niya ako natagpuan. Sa isa sa mga lumang silid sa ikalawang palapag. Sa bata kong isipan. Lahat ng kanyang kilos. Saan man sa kagandahan. Ang ibig kong sabihin ay . pagkikitang magbabalik sa gunita ng hapong iyon. Ngunit siya'y nakinig nang buong pagkaunawa.pinilit kong lutasin ang aking suliranin sa pagluha.. atbp. Nakababa ang kanyang paningin sa aking kandungan. . Ngunit. maghintay ng mga bakas ng . . Mabuti nama't umabot tayo nsa bahaging to Mabuti Mabuti!" Hindi ako kailanman magtatapat sa kanya ng anuman kung di lamang nahuli niya akonginsangt lumuluha nang hapong iyon'y iniluha ng bata kong puso ang pambata ring suliranin. "Mabuti't may tao pala rito. Walang sinumang nag-ukol sa kanya ng pansin. . Sa isang paraangalirip. hindi ako makakilos sa sinabi niya pagkatapos. at bumubuhay ng isang uri ng karunungang sa kanya ko lamang natutuhan. ang buong paligid ay tahimik na. pagtatanong. "Siyanga pala. saloobin. iniiyakan natin. "Tila may suliranin mabuti sana kung makakatulong ako." Nawala ang marahang halakhak sa kanyang tinig:"sanay'y masabi ko sa iyo. sa paglingon ko sa pangyayaring iyo'y nagtataka ako kung paanong napigil niya ang paghalakhak sa gayong kamusmos na bagay.naparito ako upang umiyak din. at sa kanyang buhay. At sapagkat natuklasan ko ang katotohanang iyon tungkol sa kanya. Ang sulok na iyon. kayo? Kayo nga pala? Ano ho iyong ipinunta niyo sa sulok na iyon na…iniiyakan ko?" Tumawa siya ng marahan at inulit ang mga salitang iyon. Mula sa pananamit hanggang sa paraan ng pagdadala niya ng mga pananagutan sa paaralan. Sa isang tagong sulok ng silid-aklatan. Tinanganan niya ang aking mga kamay at narinig ko na lamang ang tinig sa pagtatapat sa suliraning sa palagay ko noo'y siyang pinakamabigat. Noo'y magtatakipsilim na at maliban sa pabugsobugsong hiyawan ng mga nagsisipanood sa pagsasanay ng mga manlalaro ng paaralan. iyon ay nagging salaminan ng uri ng paniniwala sa buhay. nagsimula akong magmasid. sa isang isipan o sa isang tunog kaya. Ngunit walang anumang maganda sa kanyang anyo. naririnig kong muli ang mga yabag na palapit sa sulok na iyon ng silid-aklatan. at ngayon.buhay. sa itaas ng lumang hagdang umiingit sa bawat hakbang. doon sa kung manunungaw ay matatanaw ang maitim na tubig ng isang estero. Napatda ako na napaupong bigla sa katapat na luklukan. . . Ngunit sinasabi nilang naroroon pa siya sa dating pinagtuturuan." Si Mabuti'y nagging isang bagong nilikha sa akin mula nang araw na iyon." ang sasabihin niya. maging higit na mabuti sana sa iyo ang." Hindi ako nakapangusap sa katapatang naulinig ko sa kanyang tinig. Siya'y tinatawag naming lahat na si Mabuti kung siya'y nakatalikod. Naroon pa siya't nagtuturo ng mga kaalamang pang-aklat.Kwento ng tauhan . sa walang pintang paaralang una kong kinakitaan ng sa kanya. Siya ay isa sa mga pangkaraniwang guro noon. sa aming sulok na iyong. "Hindi ko alam na may tao rito".kailanman. . "ang sulok na iyon na .

sa sangkatauhan. Marahil. ang masasabi ko sa aking sarili pagkatapos na maipadama niya sa amin ang kagandahan ng buhay sa aming aralin." habang tumatakas ang dugo sa kanyang mukha.muli niyang ipinamalas sa amin ang mga natatagong kagandahan sa aralin naming sa Panitikan. At naunawaan ko ang lahat. "Oo. Ang ama ng mbatang iyon marahil ay magiging isang manggagamot din balang araw. kumirot ang pusoko sa pagnanasang lumapit sa kanya. habang unti-unting bumabalik ang dating kulay ng mukha niya. At minsan pa. Nasa bahaging iyon ang pagsasalita ng aming guro nang isang bata sa aking likuran ang bumulong: "Gaya ng kanyang ama!" Narinig n gaming guro ang sinabing iyon ng batang lalaki.." ang wika niya. Ngunit tumakas ang dugo sa kanyang mukha habang sumisilay ang isang pilit na ngiti sa kanyang labi. paulit-ulit niyang pagbanggit sa kanyang anak ay iisa lamang sa mga bagay na "pinagtitiisang" pakinggan sapagkat walang paraang maiwasan iyon. At hindi nagging akin ang pagtuklas na ito sa kariktan kundi pagkatapos lamang ng pangyayaring iyon sa silid-aklatan. Ang anak niya'y anim na taong gulang na. dalawa sa mga kamag-aral naming ang nakababatid na siya'y hindi balo. ito ang sumupil sa pagnanasa kong yaon. Nakasasaling ng damdamin. . Tiningnan niya ako ng buong tapang na pinipigil ang pagngionig ng mga labi at sinabi ang ganito: "Mabuti. sa tangi niyang anak. Pinuno nya ng maririkit na guni-guni an gaming isipan at ng mga tunog ang aming mga pandinig at natutuhan naming unti-unti ang kagandahan ng buhay. Ngunit bumabanggit siya tungkol sa kanyang anak na babae. at hilinging magbukas ng dibdib sa akin. Mabuti. Ngunit. pananalig. nang umagang iyon. Sa hubad na katotohanan niyon at sa buong kalupitan niyon ay naunawaan ko ang lahat. gaya ng pagkakatiyak ko ngayon na hindi akin ang pangungusap na iyon. Hindi rin siya bumabanggit sa amin kailanman tungkol sa ama ng batang iyon. Sa susunod na taon niya'y magsisimula na iyong mag-aral. Bawat aralin naming sa panitikan ay nagging isang pagtighaw sa kauhawan naming sa kagandahan at ako'y humanga. At ibig ng guro naming maging manggagamot ang kanyang anak at isang mabuting manggagamot. pag-asa ang taglay niya sa aming silidaralan. . nadama kong siya at ako ay iisa. Ang kariktan ng katapangan. Walang pag-aalinlangan ang lahat ng bagay at pangarap niyang maririkit ay nakapaligid sa batang iyon. sa lahat na. "Oo. ang mga kaibigan niyong mga bata rin. gaya ng kanyang ama. At kami ay bahagi ng mga nilalang na sapagkat nakaranas ng mgan lihim na kalungkutan ay nakakilala ng mga lihim na kaligayahan. gaya ng kanyang ama.kapaitan sa kanyang mga sinsabi. At habang nakaupo ako sa aking luklukan. isa sa mga pinakamatibay na aking nakilala. Ngunit. Sa kanyang magandang salaysay. sa tuwina. Iyon ang una at huling pagbanggit sa aming klase ang tungkol sa ama ng batang may kaarawan. Ang pananalig niya sa kalooban ng Maykapal. ang nabubuong layunin niyon niyang baka siya ay hindi umabot sa matatayog na pangarap ng kanyang anak. Marahil. ang kariktan ng pagpapatuloy anuman ang kulay ng buhay. kasyahan. At ngayon. Sa akin. magsimula sa ating aralin" Natiyak ko noon. At siya'y nagsalita. may dalawang dipa lamang ang layo sa kanya. Isinalaysay niya sa amin ang katabilan niyon.nang paulit-ulit. mabuti gaya ng sasabihin nitong Fe-iyon lamang nakararanas ng mga lihim na kalkungkutan ang maaaring makakilala ng mga lihim na kaligayahn. Matitiyak ko noong may isang bagau ngang mali siya sa buhay niya. makagagaan sa kanyang damdamin kung may mapagtatapatan siyang isang tao man lamang. Mali siya nang ganoon na lamang. ang kanilang mga handog.. ay nalalaman ang tungkol sa kaarawan ng kanyang anak. Hindi siya bumabanggit ng anuman tungkol sa kanyang sarili sa buonmg panahon ng pag-aaral naming sa kanya. Ngunit. Ang paglaki ng mga pangarap niyon. ay namatay at naburol ng dalawang gabi at dalawang araw sa isang bahay na hindi siyang tirahan ni Mabuti at ng kanyang anak. Pagkatapos. ang bawat pagbanggit niyon ay nagkakaroon ng kahulugan sapagkat noon pa man ay nabubuo na sa akingt isipan ang isang hinala. at ngayon. ang mga kamag-aral kong nakikinig ng walang anumang malasakit sa kanyang sinasabing. may sinabi siyang hindi ko makakalimtan kailanman. Wala iyon bdoon kanina. ang bagong kasuotan niyong may malaking lasong pula sa baywang. ang pananalig niyang iyon ang nagpakita sa kanya ng kagandahan sa mga bagay na kiaraniwan na lamang sa amin ay walang kabuluhan. ilang araw lamang ang nakararaan buhat nang mabalitaan ko ang tungkol sa pagpanaw ng manggagamot na iyon. tanganan ang kanyang mga kamay gaya ng ginawa niya nang hapong iyon sa sulok ng silid-aklatan. Maliban sa iilan sa aming pangkat.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful