Kwentong Pasalaysay

- ito’y nagsasalaysay ng mga napakapayak na paglalahad at hindi gaanong pinagtutuunan ang mga salik. Tanging makapagsalaysay lamang.

Ang Kalupi
ni Benjamin Pascual

Mataas na ang araw nang lumabas si Aling Marta sa bakuran ng kanilang maliit na barungbarong upang mamalengke. Nang dumating siya sa panggitnang pasilyo at umakmang hahakbang na papasok ay siyang paglabas na humahangos ng isang batang lalaki, na sa kanilang pagbabangga ay muntik, na niyang ikabuwal. Ang siko ng bata ay tumama sa kanyang kaliwang dibdib. "Ano ka ba?" bulyaw ni Aling Marta. "kaysikip na ng daraanan ay patakbo ka pa kung lumabas!" "Pasensya na kayo, Ale," sabi ng bata. Hawak nito ang isang maliit na bangos. -tig-bebente, sa loob-loob ni Aling Marta. Ang bata ay takot na nakatingin sa kanya. "Hindi ko ho kayo sinasadya. Nag mamadali ho ako, e." "PASENSYA!" sabi ni Aling Marta. Agad siyang tumalikod at tuloy- tuloy na pumasok. . Dumating siya sa tindahan ng tuyong paninda at bumili ng isang kartong mantika. Pagkaraan ay dumukot sa bulsa ng kanyang bestido upang magbayad. Wala ang kanyang kalupi! Napansin ng kaharap ang kanyang anyo. "Bakit ho?" anito. "E. . .e, nawawala ho ang aking pitaka," "Ku, e magkano ho naman ang laman?" "E, sandaan at sampung piso ho." Mayamaya ay parang kidlat na gumuhit sa kanyang alaala ang gusgusing batang kanyang nakabangga. Sa labas, sa harap ng palengke na kinaroroonan ng ilang tindahang maliliit. Nakatayo ito sa harap ng isang bilao ng kangkong at sa malas niya ay tumatawad. Maliksi siyang lumapit at binatak ang kanyang liig. "Nakita ring kita!" ang sabi niyang humihingal. "Ikaw ang dumukot ng pitaka ko, ano? Huwag kang magkakaila!" "Ano hong pitaka?" ang sabi, "Wala ho akong knukuha sa inyong pitaka" May luha nang nakapamintana sa kanyang mga mata at ang uhog at laway ay sabay na umaagos sa kanyang liig. Buhat sa likuran ng mga manonood ay lumapit ang isang pulis, na tanod. "Iho ano ang pangalan mo?" ang tanong niya sa bata. "Andres Reyes po." "Saan ka nakatira?" ang muling tanong ng pulis. Sa bahay ng Tiyang Ines ko sa Blumentritt, kapatid ng nanay ko rito sa Tundo. Inuutusan lang ho niya "kong bumili ng ulam, para mamayang tanghali." Naalala ni Aling Marta ang kanyang dalagang magtatapos, ang kanyang asawa na kaipala ay naiinip na sa pag hihintay. "Tinamaan ka ng lintik na bata ka!" Sabi niyang pinanginginigan ng laman. Angbisig nito ay halos napaabot ni Aling Marta sa kanyang balikat sa likod.

." Hindi magkantuntong sagot ni Aling Marta." sabing pagatul-gatol na nilalabasan ng dugo sa ilong." Halos mabali ang kanyang siko at ang nais lamang niya ay makaalpas sa matigas na bisig ni Aling Marta. Naalala nya ang kanyang anak na ga-graduate. "Ngunit Marta" ang sabi ng kanyang asawa. E naiwan mo" Kanina bago ka umalis ay kinuha ko iyon sa Bestido mo at kumuha ako ng pambili ng Tabacco. patungo sa ibayo ng maluwag na daan. e wala kayong makukuha sa akin. Nanay? "E. At tuluyang nawalan ng malay. e. Sang ka kumuha ng pinamili mo nyan. "Maski kapkapan nyo ako. "Duguan ang katawan at natatakpan ng dyaryo.angat ng paningin. Wala siyang makita kundi ang madidilim na anino ng mga mukang nakatunghay sa kanyang lupaypay at duguang katawan. Hindi siya makapag. Bahagya nang umabot sa kanyang pandinig ang malakas na busina ng isang humahagibis na sasakyan. Pagdating ng pulis. "Makaka alis na po ako?" Tanong ni Aling Marta. Sa isang sandali ay nagdilim sa kanya ang buong paligid. ."Napahiyaw ang bata sa sakit. Tanghali na sya ay umuwi. " Matabang na nagsabi ang pulis sa kanya. Pero nakalimutan kong isauli. "Ang pitaka mo.uwi na. "Patay na" Naisaloob ni Aling Marta sa kanyang Sarili. ayaw pa muling nag mulat ito ng paningin at ang mga mata ay ipinako sa maputlang muka ni Aling Marta." Hindi ko kinuha ang iyong pitaka!" Ilang pang sandali pa ay lumangayngay ang ulo nito at ng pulsuhan ng isang naroon ay marahan itong napailing. Umikot ang kanyang paligid." . ang ulam na dapat na naiuwi nya sanay nai. Saan ka kumuha ng ipangbili mo nyan?" Biglang-bigla anki'y kidlat na gumuhit sa karimlan. Nag ka tinginan ang mag-ama. "Maari na" sabi ng Pulis. Siya ay humanap ng malulusutan at nang makakita ay walang habas na tumakbo." "Patay na ang dumukot ng kuwarta ninyo. Nag balik sa gunita ni Aling Marta ang isang batang payat.

ang sentro ng kwento ay ang tauhan lamang.aming dalawa. pananaw. kayo? Kayo nga pala? Ano ho iyong ipinunta niyo sa sulok na iyon na…iniiyakan ko?" Tumawa siya ng marahan at inulit ang mga salitang iyon. "Mabuti. Doon niya ako natagpuan. Saan man sa kagandahan. . Ngunit walang anumang maganda sa kanyang anyo. saloobin. . sa paglkalim ng kunot sa noo niya sa kanyang pagkayamot. "Siyanga pala." ang sasabihin niya. . at ngayon. sa walang pintang paaralang una kong kinakitaan ng sa kanya. Sa pagsasalita niya mula sa hapag. Sa isang paraangalirip. Ma'am. at sa kanyang buhay. Napatda ako na napaupong bigla sa katapat na luklukan." ngayo'y magsisimula tayo sa araling ito. Siya'y tinatawag naming lahat na si Mabuti kung siya'y nakatalikod. sa aming sulok na iyong." Si Mabuti'y nagging isang bagong nilikha sa akin mula nang araw na iyon. Tinanganan niya ang aking mga kamay at narinig ko na lamang ang tinig sa pagtatapat sa suliraning sa palagay ko noo'y siyang pinakamabigat. naririnig kong muli ang mga yabag na palapit sa sulok na iyon ng silid-aklatan. At sapagkat natuklasan ko ang katotohanang iyon tungkol sa kanya. Nakinig siya sa akin. ay ibinilang kong kahihiyan at kababaan ang pagkikita pa naming muli sa hinaharap." ang sinabi niya nang hapong iyon. Naroon pa siya't nagtuturo ng mga kaalamang pang-aklat. Mabuti nama't umabot tayo nsa bahaging to Mabuti Mabuti!" Hindi ako kailanman magtatapat sa kanya ng anuman kung di lamang nahuli niya akonginsangt lumuluha nang hapong iyon'y iniluha ng bata kong puso ang pambata ring suliranin. maging higit na mabuti sana sa iyo ang. "Hindi ko alam na may tao rito". . doon sa kung manunungaw ay matatanaw ang maitim na tubig ng isang estero. atbp.pinilit kong lutasin ang aking suliranin sa pagluha. Ngunit siya'y nakinig nang buong pagkaunawa." Nawala ang marahang halakhak sa kanyang tinig:"sanay'y masabi ko sa iyo. Ang sulok na iyon. Ngunit sinasabi nilang naroroon pa siya sa dating pinagtuturuan.. Iyon ang mga pumalit sa mga salitang hindi niya maalala kung minsan.Kwento ng tauhan . Mula sa pananamit hanggang sa paraan ng pagdadala niya ng mga pananagutan sa paaralan. Lagi ko siyang inuugnay sa kariktan ng buhay. sa paglingon ko sa pangyayaring iyo'y nagtataka ako kung paanong napigil niya ang paghalakhak sa gayong kamusmos na bagay. Noo'y magtatakipsilim na at maliban sa pabugsobugsong hiyawan ng mga nagsisipanood sa pagsasanay ng mga manlalaro ng paaralan. At habang tumataginting sa silid naming ang kanyang tinig sa pagtuturo'y hinuhulaan ko ang dahilan o mga dahilan ng pagtungo niya sa sulok na iyon ng silid-aklatan. at bumubuhay ng isang uri ng karunungang sa kanya ko lamang natutuhan. at nagiging pamuno sa mga sandaling pag-aalanganin. sa tanawin. Ang panukalang naghihiwalay sa amin ay natatanaw na nng bigla kong makaalala. Ang Kwento ni Mabuti ni Genoveva Matute Hindi ko siya nakikita ngayon. Nakababa ang kanyang paningin sa aking kandungan. . Walang sinumang nag-ukol sa kanya ng pansin.. ang buong paligid ay tahimik na." wika niyang ikinukubli ang pag-aagam-agam sa narinig. . . nakikita ko siya at ako'y lumiligaya. Siya ay isa sa mga pangkaraniwang guro noon. Maya-maya pa'y nakita ko ang bahagyang ngiti sa kanyang labi. sumagot. "ang sulok na iyon na . "Mabuti't may tao pala rito." Hindi ako nakapangusap sa katapatang naulinig ko sa kanyang tinig. maghintay ng mga bakas ng . at alam ko na ang pagmamalasakit niya'y tunay na matapat. sa pagngiti niyang mabagal at mahihiyain niyang mga ngiti sa amin. Sa isa sa mga lumang silid sa ikalawang palapag.. Sa isang tagong sulok ng silid-aklatan. ngunit ang suliranin. Ang ibig kong sabihin ay .kailanman. "Tila may suliranin mabuti sana kung makakatulong ako." Ibig kong tumakas sa kanya at huwag nang bumalik pa kailanman. galaw.naparito ako upang umiyak din. Hinuhulaan ko kuing nagtutungo pa siya roon. Ang salitang iyon ang simula ng halos lahat ng kanyang pagsasalita. iyon ay nagging salaminan ng uri ng paniniwala sa buhay. nating dalawa. hindi ako makakilos sa sinabi niya pagkatapos. Lahat ng kanyang kilos. . sa itaas ng lumang hagdang umiingit sa bawat hakbang. sa isang isipan o sa isang tunog kaya. nagsimula akong magmasid. Lumabas kaming magkasabay sa paaralan. "Iniiyakan natin.buhay. walang masasabing anumang pangkaraniwan sa kanya. . pagtatanong. Ngunit. Sa bata kong isipan. iniiyakan natin. . pagkikitang magbabalik sa gunita ng hapong iyon.

tanganan ang kanyang mga kamay gaya ng ginawa niya nang hapong iyon sa sulok ng silid-aklatan. ang nabubuong layunin niyon niyang baka siya ay hindi umabot sa matatayog na pangarap ng kanyang anak. Tiningnan niya ako ng buong tapang na pinipigil ang pagngionig ng mga labi at sinabi ang ganito: "Mabuti. ang mga kamag-aral kong nakikinig ng walang anumang malasakit sa kanyang sinasabing. Sa kanyang magandang salaysay. "Oo. ang bawat pagbanggit niyon ay nagkakaroon ng kahulugan sapagkat noon pa man ay nabubuo na sa akingt isipan ang isang hinala. . Nakasasaling ng damdamin. Ang ama ng mbatang iyon marahil ay magiging isang manggagamot din balang araw. pag-asa ang taglay niya sa aming silidaralan. sa sangkatauhan. Marahil. ang masasabi ko sa aking sarili pagkatapos na maipadama niya sa amin ang kagandahan ng buhay sa aming aralin. Isinalaysay niya sa amin ang katabilan niyon. Mali siya nang ganoon na lamang.. ang kanilang mga handog.kapaitan sa kanyang mga sinsabi. ang bagong kasuotan niyong may malaking lasong pula sa baywang. Ngunit. nadama kong siya at ako ay iisa. gaya ng kanyang ama. At siya'y nagsalita. Bawat aralin naming sa panitikan ay nagging isang pagtighaw sa kauhawan naming sa kagandahan at ako'y humanga. At ngayon. Pinuno nya ng maririkit na guni-guni an gaming isipan at ng mga tunog ang aming mga pandinig at natutuhan naming unti-unti ang kagandahan ng buhay.muli niyang ipinamalas sa amin ang mga natatagong kagandahan sa aralin naming sa Panitikan. Ngunit bumabanggit siya tungkol sa kanyang anak na babae. Pagkatapos. magsimula sa ating aralin" Natiyak ko noon. sa tuwina. may dalawang dipa lamang ang layo sa kanya. Wala iyon bdoon kanina. Ang anak niya'y anim na taong gulang na. Hindi siya bumabanggit ng anuman tungkol sa kanyang sarili sa buonmg panahon ng pag-aaral naming sa kanya. habang unti-unting bumabalik ang dating kulay ng mukha niya. ang kariktan ng pagpapatuloy anuman ang kulay ng buhay. At kami ay bahagi ng mga nilalang na sapagkat nakaranas ng mgan lihim na kalungkutan ay nakakilala ng mga lihim na kaligayahan. isa sa mga pinakamatibay na aking nakilala. At minsan pa. At ibig ng guro naming maging manggagamot ang kanyang anak at isang mabuting manggagamot. at ngayon. Ngunit. Maliban sa iilan sa aming pangkat. may sinabi siyang hindi ko makakalimtan kailanman. Walang pag-aalinlangan ang lahat ng bagay at pangarap niyang maririkit ay nakapaligid sa batang iyon. at hilinging magbukas ng dibdib sa akin. paulit-ulit niyang pagbanggit sa kanyang anak ay iisa lamang sa mga bagay na "pinagtitiisang" pakinggan sapagkat walang paraang maiwasan iyon. ay nalalaman ang tungkol sa kaarawan ng kanyang anak. Ngunit tumakas ang dugo sa kanyang mukha habang sumisilay ang isang pilit na ngiti sa kanyang labi. ito ang sumupil sa pagnanasa kong yaon. Ang pananalig niya sa kalooban ng Maykapal. "Oo. Sa susunod na taon niya'y magsisimula na iyong mag-aral. sa tangi niyang anak. pananalig. Matitiyak ko noong may isang bagau ngang mali siya sa buhay niya. makagagaan sa kanyang damdamin kung may mapagtatapatan siyang isang tao man lamang. Sa hubad na katotohanan niyon at sa buong kalupitan niyon ay naunawaan ko ang lahat. Iyon ang una at huling pagbanggit sa aming klase ang tungkol sa ama ng batang may kaarawan. . ang mga kaibigan niyong mga bata rin. Mabuti. nang umagang iyon. At naunawaan ko ang lahat. ang pananalig niyang iyon ang nagpakita sa kanya ng kagandahan sa mga bagay na kiaraniwan na lamang sa amin ay walang kabuluhan. dalawa sa mga kamag-aral naming ang nakababatid na siya'y hindi balo." habang tumatakas ang dugo sa kanyang mukha. sa lahat na.nang paulit-ulit. gaya ng pagkakatiyak ko ngayon na hindi akin ang pangungusap na iyon. Ngunit. ilang araw lamang ang nakararaan buhat nang mabalitaan ko ang tungkol sa pagpanaw ng manggagamot na iyon. ay namatay at naburol ng dalawang gabi at dalawang araw sa isang bahay na hindi siyang tirahan ni Mabuti at ng kanyang anak. gaya ng kanyang ama. kumirot ang pusoko sa pagnanasang lumapit sa kanya. Ang paglaki ng mga pangarap niyon.. kasyahan. At hindi nagging akin ang pagtuklas na ito sa kariktan kundi pagkatapos lamang ng pangyayaring iyon sa silid-aklatan. Ang kariktan ng katapangan. Hindi rin siya bumabanggit sa amin kailanman tungkol sa ama ng batang iyon. Marahil. At habang nakaupo ako sa aking luklukan. Sa akin. Nasa bahaging iyon ang pagsasalita ng aming guro nang isang bata sa aking likuran ang bumulong: "Gaya ng kanyang ama!" Narinig n gaming guro ang sinabing iyon ng batang lalaki." ang wika niya. mabuti gaya ng sasabihin nitong Fe-iyon lamang nakararanas ng mga lihim na kalkungkutan ang maaaring makakilala ng mga lihim na kaligayahn.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful