MAKRONG KASANAYAN

:

PAGSASALITA
Lahat sila‟y may mataas na antas ng kakayahang magpahayag ng ideya ng kanilang naging kasangkapan upang umakit ng mga tagahanga at tagasunod. MGA PINUNO I. Abraham Lincoln – dating pangulo ng Estados Unidos, ay natanyag at nagiwan ng hindi na mabuburang bahagi sa kasaysayan hindi lamang sa Amerika kundi maging sa buong mundo. Hindi ,mataas ang pinag-aralan sapagkat wala siyang pormal na edukasyon at siya‟y mahirap na mamamayan lamang. Ang tagumpay ni Lincoln ay maiuugnay sa kanyang determinasyon na linangin at paunlarin ang kanyang kakayahang magsalita sa harap ng publiko. Dahil sa kakulangan ng “speech schools”, matamang inobserbahan at pinakinggan ni Lincoln ang paraan ng pagsasalita ng ibang tao kahit noong bata pa lamang siya. Hanggang sa kasalukuyan, ipiapalagay na ang kanyang Gettysburg Address at ikalawang Inaugural Speech ay ilan sa natatanging pinakamahusay na talumpati sa buong kasaysayan ng daigdig. II. Franklin Delano Roosevelt – nanatali sa White House nang apat na sunud-sunod na termino mula 1923-1945.

“Ang isang taong epektib na magsalita sa harap ng pangkat ng mga tao ay higit na madaling nakakakuha ng respeto ng ibang tao.” KAHULUGAN NG PAGSASALITA  Ito ay kakayahan at kasanayan ng isang tao na maihayag ang kanyang ideya, paniniwala at nadarama sa pamamagitan ng paggamit ng wikang nauunawaan ng kanyang kausap.  Pag-uusap ng dalawa o higit pang bilang ng mga tao: ang nagsasalita at ang kinakausap KAHALAGAHAN NG PAGSASALITA 1. Naipaaabot sa kausap ang kaisipan at damdaming niloloob ng nagsasalita; 2. Nagiging kasangkapan sa pagkakaunawaan ng mga tao. 3. Nakapag-aanyaya o nakikinig; at nakaiimpluwensya ng saloobin ng

4. Naibubulalas sa publiko ang opinyon at katwirang may kabuluhan sa kapakanang panlipunan upang magamit sa pagbuo ng mga patakaran at istratehiya sa pagpapatupad ng mga ito. 5. Madaling nakakakuha ng respeto ng ibang tao. KAHALAGAHAN NG PAGLINANG MABISANG PAGSASALITA NG KASANAYAN SA

Ang mga pangunahing pinunong natanyag sa kasaysayan ng daigdig ay may isang katangiang ipinagkatulad sa isa‟t isa. J.F. Vergara | Pagsasalita Pahina 1

III. mabagal na pananalita. paglalarawan atbp. Dahil sa kanyang epektib na pagsasalita. TIWALA SA SARILI – Ang isang taong walang tiwala sa sarili ay karaniang nagiging kimi o hindi palakibo. retorika. paglalahad. (May mga sitwasyon kasing nangangailangan ng presence of mind. garalgal na boses. at balarila. Kennedy – Isa sa mga susi ng kanyang tagumpay ay ang husay na ipinakita niya sa serye ng mga debateng ipinalabas ng mga programang pantelebisyon. Maging ang kanyang mga kalaban sa pulitika ay umaming ang kanyang sunud-sunod na tagumpay ay nakaugat sa kanyang impluwensya sa kanyang tagapakinig.MAKRONG KASANAYAN: PAGSASALITA MGA PANGANGAILANGAN SA MABISANG PAGSASALITA 1. pautal-utal o ang panginginig ang kakulangan niya ng tiwala sa sarili. Mapilitan man siyang magsalita paminsan-minsan. tinalo niya si Nixon sa nasabing halalalan. Kailangang mayroong kasanayan. kailangang alam mo ang paksa ng usapan. Vergara | Pagsasalita . Kailangang matatag ang damdamin at malawak ang kaisipan. Madalas na nagsusubo siya ng maliit na bato upang maituwid lamang ang kanyang pananalita. KAALAMAN – Upang maging epektib na tagapagsalita. 3. tanyag na isang Pautal magsalita ngunit tinuruan niya ang kanyang sarili magsalita nang tuluy-tuloy at tuwid sa pamamagitan ng pagtatalumpati sa harap ng hampas ng alon sa dalampasigan. sa iyong sariling kultura at maging sa kultura ng iyong kausap. John F. inilalantad naman ng kanyang mahinang tinig. 2.F. sa wika. Kailangang may sapat kang kaalaman sa gramatika. IV. ------------------------o-------------------------J. galaw at iba pang anyong di-berbal.) Kailangang may sapat siyang kasanayan sa paggamit ng mga kasangkapan sa pagsasalita tuland ng tinig. KASANAYAN – Ang pagsasalita ay isang kasanayang maaaring linangin. Kailangan rin na may sapat kang kaalaman sa kultura ng pinanggalingan ng wikang ginagamit mo. Kailangang may sapat siyang kasanayan sa pagpapahayag sa iba‟t ibang genre tulad ng pagsasalaysay. Halos lahat ng kanyang talumpati sa radyo ay praktisado ng lubusan. tindig. Pahina 2 Nilinang niya ang kanyang kakaya han sa pagsasalita sa pamamagitan ng pagbibigay ng matamang atensyon sa mga malalayang simulain ng pagsasalita. Demosthenes – dakilang orador. Kailangang may sapat siyang kasanayan sa pag-iisip ng mensahe sa pinakamikling panahon.

Ngunit ang kumpas ng kamay ay kailangang maging angkop o tumutugma sa diwa ng salita o mga salitang binibigkas upang maging malinaw ang mensaheng nais iparating sa mga tagapakinig.Kung wala nito. „ika nga. 5. Ang mga mata. Ang maling pagbigkas ng mga salita ay maaaring magbunga ng ibang kahulugan. 2. Kilos at Ekspresyon – Ang emosyon ng nagsasalita ay nailalantad sa kilos ng katawan at espresyon ng mukha. Ethos (Ethical) – Tumutukoy ito sa kredibilidad ng isang ispiker. diin. ito ay pinaghihirapan at pinagyayaman. 3. J. Ang pananaw na ito ay isang mahalagang salik tungo sa mabisang pagsasalita. Nararapat kasing maramdaman ng awdyens ang sinseridad ng ispiker Pahina 3 Ang mga ganitong tao ay mahirap na makaakit o makahikayat ng pagsang-ayon sa mga tagapakinig. lakas. sikolohikal. paa. Pathos (Pathetic) – Tumutukoy naman ito sa emosyong hatid ng ispiker sa kanyang awdyens. haba. 4. Sa maraming pagkakataon. lalo na sa isang pagtitipon o sa mga timpalak-pambigkasan napakahalaga ng tindig. Mahalaga ito upang paniwalaan siya ng kanyang awdyens at nakatutulong ito upang mas mapataas pa ng ispiker ang tiwala sa kanyang sarili. pagpapahayag ng saloobin o damdamin na kung saan ay nakaapekto sa kilos o gawi. Kailangang bigyang-pansin ng tagapagsalita ang bigkas ng mga salita kasama nito ang tinis.MAKRONG KASANAYAN: PAGSASALITA Kinakailangang may tikas. Bigkas – Napakahalagang maging wasto ang bigkas ng isang nagsasalita. nararapat na may timbre na siyang nakakakuha ng atensyon ng tagapakinig. Hindi magiging kapani-paniwala ang isang mambibigkas kung siya‟y parang nanghihina o kaya‟y siya ay mukhang sakitin. Tindig – Sa isang tagapagsalita. bagal at hinto ng pagsasalita. ang nagsasalita ay mukhang tuod o robot. kung kalian lumalakas at kalian humihina. kinakailangan ang tinig ay maging mapanghikayat at nakakaakit pakinggan. Tinig – Ito ang mahalagang puhunan ng isang nagsasalita. 2. Vergara | Pagsasalita . May mga sitwasyong nangangailangan ng malakas na tinig ngunit may ilan na mahinang tinig lamang. MGA KASANGKAPAN SA PAGSASALITA 1. intonasyon. PAMANTAYAN NG ISANG USAPAN Ang isang usapan o conversation ay isang prosesong pangkomunikasyon na kinasasangkutan ng dalawa o higit pang kalahok na gumagamit ng verbal o senyas na wika sa pagpapalitan ng kaalaman. Sabi nga. at ulo. Ang pagkilos ng mga ito ay maaaring makatulong o makasira sa isang nagsasalita MGA PANANAW SA PAGSASALITA 1. Kumpas . kaalaman at damdamin ng mga partikular na kalahok. intensidad. ang kredibilidad ay hindi nakukuha sa mabilis na paraan. Siguraduhing angkop ang kilos at ekspresyon habang nagsasalita upang ito‟y di magdulot ng kalituhan sa mga tagapakinig. Kailangang siya ay magtaglay ng kawili-wili at kalugod-lugod na personalidad upang siya ay maging higit na mapanghikayat. bagkus.F. bilis. May bentahe ang isang tagapagsalita kung may kaalaman siya sa tamang pagtimpla ng tinig. balikat. mula ulo hanggang paa.

Makibahagi. Iwasan ang pagiging mapagmataas o makipag-alit sa mga kasama. Logos (Logical) – Tumutukoy ito sa pagiging rasyonal ng isang ispiker. huwag matakot maglahad ng katotohanan. Huwag lilihis sa paksang pinag-uusapan na maaaring makapagpabagal sa talakayan. Pagtatala ng mga katanungan na maaaring itanong sa kakapanayamin. Magpasalamat sa kinakapanayam pagkatapos ng interbyu. Vergara | Pagsasalita .MAKRONG KASANAYAN: PAGSASALITA • • Pakikipagtipan sa kakapanayamin. gayon din naman sa pagiging makatotohanan ng kanyang sinasabi. Magkaroon ng bukas na isipan. bukal at kusang-loob. • • • • • • Pakinggan ang bawat sasabihin ng mga kasama sa pagtatalakayan. 3. PANGKATANG-TALAKAYAN Mga dapat tandaan kung kalahok sa pangkatang talakayan. Ang pag-uusap ay likas. hindi lamang sa pananalita. 3. Iwasan ang pagtatanong na makaka-ofend sa kinakausap at mga katanungang sinasagot ng oo o hindi lamang. MGA TEKNIK SA PAGBUBUKAS NG MABISANG USAPAN 1. huwag manatiling tahimik. Sa pakikipag-usap. 5. kinakailangan ng palitan ng ideya. PAKIKIPANAYAM (INTERBYU) Mga dapat pakikipanayam: tandaan sa pakikipag-ayos/pagsasagawa ng • • • Ipahayag ang kamalian ng kalaban Ilahad ang walang katotohanang sinabi ng kalaban Talakayin ang mga kahinaang katibayan ng kalaban Pahina 4 J. 4. Kadalasan. Maging maayos sa pananamit at dumating sa takdang oras Maging magalang.F. May matapat na layunin sa pakikipag-usap. Iwasan ang maling pangangatwiran at pag-iisip. ang katotohanan ng mensaheng inilalahad ng ispiker ay dulot ng pagiging likas na matanong niya kaugnay sa mga nangyayari sa kanyang paligid. Pagbanggit sa kakapanayamin tungkol sa pangkalahatang paksa. oras. pagtatakda ng araw. pananaw at paniniwala Mga pangyayaring pareho ninyong naranasan • • • • • 3. huwag solohin ng isa sa alinman sa nag-uusap ang pagsasalita. 4. at lugar na maluwag sa kakapanayamin. Ang pokus ng usapan ay may kinalaman sa interes at karanasan ng nag-uusap. makinig ng mataman at magpakita ng kawilihan. huwag sasalungat sa katuwiran ng higit na nakararami. PAKIKIPAG-USAP Sa pakikipag-usap kinakailangang isaalang-alang ang: • • • • • Kailangang kakitaan ng paggalang sa isa‟t-isa. Mga pinakabagong balita Mga bagong impormasyon Mga kinagigiliwang gawin Mga opinyon. LIMANG KASANAYAN SA PAGSASALITA 1. 2. PAKIKIPAGDEBATE O PAGTATALO Tungkol sa pagtuligsa: 2.

katawan at wakas/konklusyon ay dapat na magkakaugnay at may kaisahan. Alamin kung ano ang iyong mga kalakasan. ang isinulat 3. Impromptu Ito ay biglaang talumpati na binibigkas nang walang ganap na paghahanda. Pagbasa ng isang Itinakdang Papel Ito ay sinasabing pinakamahirap sa apat na paraan ng pagsasalita. Memoryadong Pagsasalita Mula sa terminong memoryado. Isang halimbawa nito ay ang pagbasa ng hatol sa loob ng korte. gitna hanggang wakas. Sa ibang pagkakataon. ang pag-oorganisa ng mga ideya at ang pagsulat ng panimula. 5. maaari itong tawaging pinaghandaang talumpati. Tandaan ang iyong panimula at wakas. 2. Pahina 5 Ipahatid na wala sa paksa ang mga patunay at katuwiran ng kalaban Tungkol sa pagtatanong: • • • Magtanong tungkol sa talumpating kabibigay ng sinundang tagapagsalita. may paghahanda na sa ganitong tipo ng pagtatalumpati at kailangang memoryado o saulado ang pyesa bago bigkasin ang talumpati. Vergara | Pagsasalita . Samakatwid. Dagdag pa. Di dapat magtanong ang dalawang tagapagsalita sa iisang tagapagsalita. isa sa mga estilo ng pagsasagawa nito ay ang paggamit ng mga salitang hindi lantarang isinasangkot ang awdyens. Sa bahaging ito ang tagapagsalita ay gumagawa muna ng kanyang talumpati. Nagbubunsod din ito ng pagkawala ng eye-contact at pagiging monotone na anyo ng tinig. at ekstemporenyus. Nagagawa kasi nitong alisin ang tuwirang kontak ng ispiker sa kanyang awdyens dahil nakapokus siya sa kanyang binabasa. Huwag payagang magtanong sa kanya ang kalaban kung siya ang nagtatanong. Gumawa ng balangkas. Ang mga ito ay ang mga sumusunod: pagbasa ng isang itinakdang papel. Mahirap ito dahil maaari itong makapagdulot ng pagkabagot ng awdyens. impromptu.MAKRONG KASANAYAN: • PAGSASALITA Pagbasa ng papel sa panayam o kumperensya Ito ang kasanayang pagsulat ng papel na babasahin sa kumperensya. memoryadong pagsasalita. J.F. Gabay sa pagbigkas ng biglaang talumpati: • • • • • Pag-aralan ng mabuti ang iyong paksa. Sa ibang aklat. isinasagawa ng ispiker na magsalita kung saan nakaimbak na sa kanyang isipan ang lahat ng kanyang sasabihin mula sa simula. Uri ng Talumpati o Pagsasalita 1. PAGTATALUMPATI May apat na pangkalahatang uri ng pagsasalita o pagtatalumpati. Bigyan ang sarili ng isa hanggang dalawang minuto para makapag-isip.

Ekstemporenyus Ito ang pagbigkas sa isang kompetisyon na walang tiyak na kahandaan sa pagbigkas. Hindi naman tiyak o lubusan ang kahandaan ng tagapagsalita ngunit mayroon pa rin o taglay pa rin niya ang limitadong kahandaan. Tiyak – tiyak ang pagtuturo sa tao o bagay na itinuturo 4. at laging dapat tandaan na siya ay nasa harap at pinakikinggan at pinanonood ng mga tao. Ang Mananalumpati Dapat isaalang-alang ng mananalumpati ang kanyang sarili sa harap ng kanyang tagapakinig. May magandang personalidad Malinaw magsalita May malawak na kaalaman sa paksang tinatalakay May kasanayan sa pagtatalumpati Mahusay gumamit ng kumpas Habang ikaw ay nagsasalita. kumpas ng kamay. Tanging umaasa lamang siya sa mga impormasyong awtomatikong hatid ng kanyang isip. Ang Tagapanood / Tagapakinig Higit na mabuting malaman ng isang mananalumpati ang uri at antas ng kanyang tagapakinig upang makapag-isip siya ng mabuting paraang gagamitin na makapupukaw sa atensyon ng mga ito at nang mahikayat ang mga ito na makinig hanggang sa wakas ng talumpati. Sa wikang Ingles.MAKRONG KASANAYAN: • PAGSASALITA kaisipang nais iparating ng talumpati upang maipaabot ito ng malinaw sa mga tagapakinig. Ang Talumpati Kailangang isaalang-alang ang nilalaman ng talumpati upang matukoy ang wasto at pinakamabuting paraan ng pagbigkas nito at higit sa lahat dapat matukoy ang layunin at J. hindi nauuna o nahuhuli sa dapat nitong paglagyan 5. 4.F. Nasa panahon – nasa tayming ang kumpas. kanyang pananamit. ito ay tinatawag na spur of the moment kung saan ang ispiker ay binibigyan ng pagkakataong makapagsalita ng wala ni anumang kahandaan. maging mulat sa istilo at intonasyon. Vergara | Pagsasalita MGA KATANGIAN NG MABUTING KUMPAS 1. mahalaga ring malaman kung sino ang tagapakinig upang maibigay sa kanila ang talumpati at maging malinaw ang kahalagahan ng talumpati para sa kanila. 4. 2. Angkop sa mga nakikinig – iayon ang mga kumpas sa uri at antas ng tagapakinig at ang laki/dami ng mga ito ANG TAKOT SA PAGSASALITA SA HARAP NG MADLA Pahina 6 . Mga itinakdang konsiderasyon para sa extempore: • • Limitado sa oras sa pagitan ng pagkuha ng paksa at sa mismong paligsahan Pagtatakda ng oras sa pagtatalumpati MGA DAPAT ISAALANG-ALANG SA PAGTATALUMPATI 1. ang kanyang paraan ng pagbigkas ng mga salita. May buhay at hindi matamlay – iba‟t-ibang sigla ang dapat taglayin ng mga kumpas 3. kanyang asal sa entablado. 3. 2. 3. Maluwag at maginhawa – higit na magandang tingnan kung natural ang pagkumpas at hindi naninigas 2. KATANGIAN NG ISANG MAHUSAY NA MANANALUMPATI 1. 5.

Iwasan ang paulit-ulit na pagpapaliwanag. 7. MAKAPAGSASALITA NG MGA MUNGKAHI KUNG PAANO MAAYOS SA HARAP NG MADLA: • • • Magkaroon ng positibong pananaw. 3. Magsimula sa pagharap sa maliliit na pangkat hanggang sa malalaking madla.F. isiping maging ang mga taong may depekto ay maari ring magtagumpay. gawing kontrolado ang kilos gayon din ang pagsasalita. isiping may mahalagang ideya na ibabahagi sa madla. Ang takot sa pagsasalita sa harap ng madla ay tinatawag na “xenophobia” o stage fright. Ang kalinawan. 8. Magpraktis ka ng magpraktis. Di kaaya-ayang karansan sa pagsasalita sa harap ng madla. Makikita kasi rito ang pagiging pursigido niya sa buong daloy ng pakikipagsalitaan. 6. Ito ang takot na mapagtawanan bunga ng maling gramar. Hindi ka magkakaroon ng karanasan kung hindi mo susubukan. Vergara | Pagsasalita . pagiging kaaya-aya at kumbersasyonal na anyo ng pananalita ay nararapat ding isaalang-alang. Kakulangan o Kawalan sa karanasan sa pagsasalita sa harap ng maraming tao. Tiyaking malinaw na mailalahad ang iyong mensahe sa pamamagitan ng paggamit ng mga simpleng salita at simpleng paliwanag. IBA’T IBANG DAHILAN SA STAGE FRIGHT • • • • • • Takot sa malaki at di-pamilyar na madlang tagapakinig. Hindi maramdaman ng mga tagapakinig ang kataimtiman at katotohanan ng bawat salitang binibitiwan. Pagiging alerto ng katawan at isipan ng isang ispiker kaugnay sa pagsasalita at interaksyon niya sa kanyang awdyens. ang iyong tagumpay at kabiguan. Kakulangan o kawalan ng kahandaan. Magtiwala sa iyong sarili. masagwang tindig o postyur. • • • • • TIPS SA MABISANG PAGSASALITA Ang pagsasalita ay kinapapalooban ng maraming salik upang maayos at mabisa itong maisagawa. Pahina 7 KAHINAAN SA PAGTATALUMPATI • • • • Nauumid.MAKRONG KASANAYAN: PAGSASALITA kagandahan at kapintasan. isiping kaya mong magsalita sa harap ng madla. Ang tuwirang pagtingin sa mata ng mga awdyens ay mahalagang salik din dahil nakikita rito ang sinseridad ng ispiker. Kaayusan ng buong kilos o galaw na inihahatid ng ispiker. Ilan sa mga dapat tandaan tungo sa mabisang pagsasalita ay ang mga sumusunod: 1. Tanggapin mo ang iyong sarili. Maging tuwiran sa nais mong sabihin. 5. Isiping ang mga madlang tagapakinig ay palakaibigan at hindi mapanghusga. Damdaming kakulangan o insekyuriti bunga ng anyong pisikal. ang iyong J. huwag mong takasan. Magdasal. Harapin mo ang takot. Isipin ding hindi nag-iisa. 2. Masyadong magalaw ang katawan at hindi nakapokus ang pansin sa mga nakikinig. nauutal at hindi makapagsalita ng maayos kapag nakaharap sa maraming tao. Paminsan-minsan. dahil lahat ng tagapagsalita ay kinakabahan sa mga unang segundo o minuto ng pagsasalita. Masyadong mahina ang tinig at hindi sapat upang marinig ng lahat ang sinasabi ng mananalumpati. Magkaroon ng marubdob na pagnanasang maging mahusay na tagapagsalita. 4. Siguraduhing nagtataglay ng malakas na impak ang iyong mensahe at paraan ng pagsasalita. kakatwang ideya o anyong pisikal. Kakulangan o Kawalan ng pamilyaridad sa lugar o okasyon. humingi ng lakas at dunong sa Poong Maykapal. ang iyong kalakasan at kahinaan. maling bigkas.

Kronolohikal na paraan. et al. Ang isang mensahe ay maaari rin namang maorganisa sa paraang patuklas. Halimbawa nito ay ang paggamit ng mga sumusunod: . Vergara | Pagsasalita Pahina 8 . Akademikong Filipino Tungo sa Epektibong Komunikasyon. Kadalasan itong masasaksihan sa mga miyembro ng charity group kung inilalahad nila ang kanilang layunin sa paghingi ng tulong o donasyon. Paano at Bakit . Ginagamit naman ito kung ang impormasyong ilalahad ay may kaugnayan sa heograpiya. 4. Ang mga mensahe ay maaari rin namang maorganisa sa paraang papaksa. Sa paraang ito mahihinuha ang pagtalakay kaugnay sa isang simple hanggang kompleks na mga ideya. Lohikal na paraan.Politikal . Talasanggunian: Badayos. A. Gamit ang paraang pabilang at paalpabetikal. Bernales.Sosyal at iba pa 8. Paraang spatial. Paraang papaksa. (2010).. 7. 5. 3. R. PARAAN NG PAG-OORGANISA NG MENSAHENG SASABIHIN Upang maging mabisang ispiker. puno‟t dulo ng pangyayari at iba pang mga kahalintulad na paraan. Paraang patuklas. Inc. Paraang motibasyonal. ang mensahe ay diretso na agad sa paksang sasabihin ng ispiker. Kailan.F. Komunikasyon sa Akademikong Filipino. Progresibong paraan. Ibig sabihin. problema tungo sa solusyon o implikasyon. Narito ang ilang uri ng pag-oorganisa ng iyong sasabihing mensahe: 1. Inc.. gitna at wakas. (2009). Layunin nitong maipakita ang isang bagay sa teritoryal na paraan. et al. Ang paggamit ng mga motibasyonal na lunsaran sa pagsasalita ay malaking tulong sa pagkuha ng atensyon ng awdyens. Isinasagawa ito sa paksang maaaring maipakita ang order o ayos o di naman kaya ay ang pagkakaroon at pagkawala ng isang bagay. 2. 6. maaaring magamit ang pagbilang kung saan maaari mong lagyan ng bilang ang pagkakasunod-sunod ng iyong sasabihin nang sa gayon ay madali mong matutunton ang lahat ng impormasyon. P. lahat ng impormasyon ay kailangang nakaayos sa paraang organisado. Malabon City: Mutya Publishing House. Saan. Ang paraang ito ay tumutukoy sa paglalahad ng simula. J. Sino. Sa pagsasaayos ng impormasyon.. guide map atbp. Malabon City: Mutya Publishing House. Ang lohikal na paraan ay ang pagsasagawa gamit ang tiyak tungo sa pangkalahatang pananaw o kaya naman ay ang pangkalahatang pananaw tungo sa tiyak. madali hanggang pinakamahirap at iba pa na kung saan makikita ang pagsulong o debelopment ng isang bagay o pangyayari.MAKRONG KASANAYAN: PAGSASALITA travelogue.Ano.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful