Grado 7 Markahan 2 Modyul 3 Gawain Bilang ng oras Mga Saksi ng Kasaysayang Pilipino Pagsibol ng kamalayang Pilipino Kilusang Propaganda

1. Mga repormista at kanilang adhikain 2. Mga problema ng kolonya ayon sa propagandista 3. Sariling dyaryong pampropaganda Pito (7) MODYUL SA PAGKATUTO Pangkalahatang Ideya

1  

Isa sa mga tagapaghubog ng kamalayang Pilipino sa siglo 19 ay ang Kilusang Propaganda. Marami sa mga kasapi nito ay mga kabataan at mag-aaral. Bunga ng kanilang edukasyon, naging mapanuri ang mga propagandista sa mga suliranin ng bayan tulad ng maling pamamalakad ng mga Espanyol sa Pilipinas, pang-aabuso ng mga prayle at ang kawalan ng kamalayan bilang Pilipino. Dahil sa kanilang karanasan at kamulatan, naging aktibo ang mga edukadong Pilipino sa kampanya tungo sa reporma at iba’t iba ang kanilang pamamaraan. May ilang nagbigay ng talumpati, may ilang gumamit ng siningbiswal, at ang karamihan ay idinaan sa panulat. Iba-iba man ang pamamaraan, nagkaisa sila sa pagpaparating ng totoong kalagayan ng Pilipinas at sa paghingi ng reporma. Sa Espanya umikot ang kampanya ng mga Pilipinong propagandista at ang mga opisyal na Espanyol ang pangunahing pinag-ukulan ng panawagan sa reporma. Sa modyul na ito, tatalakayin ang mga panulat ng mga repormista at kanilang adhikain, ang mga suliranin ng Pilipinas at ilang mungkahi para mabigyang solusyon ang mga ito. Gawain 1. Mga Repormista at ang kanilang Adhikain 1. Magbalik-aral sa nakaraang modyul tungkol sa tema ng progreso sa ika-19 na siglo. Sa kanyang Ang Progreso ng Pilipinas (1881), hiningi ni Gregorio Sancianco mula sa pamahalaang Espanyol ang mga pagbabago sa Pilipinas na magbibigay daan sa kaunlaran ng kolonya. Isa si Sancianco sa mga unang Pilipinong nag-aral at nanirahan sa Espanya. Ang iba pang mga Pilipinong magaaral sa Espanya noong ika-19 na siglo ang sumusunod.

Bago ito talakayin.   Jose Rizal Paaralan: Ateneo Municipal. ang dyaryo ng kilusang reporma. na sumulat sa Tagalog bago siya lumipat sa Espanya (dahil hinahabol na siya ng gobyerno sa Pilipinas). Kanilang isinagawa ang kampanya para sa reporma sa pamamagitan ng pagsulat ng mga artikulo sa dyaryo. Universidad Central de Madrid Kurso: Medisina Juan Luna Paaralan: Ateneo Municipal. Sa pamamagitan ng edukasyon. kung kaya tinawag na Kilusang Propaganda ang kanilang kampanya. Universidad de Santo Tomas. 3. at nilayon ng mga ilustrado na magkaroon ng pagbabago sa Pilipinas. maliban kay Marcelo del Pilar. na karamihan ay nanggaling sa mga pamilyang may kaya. _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ . kadalasan silang sumulat sa Kastila. Hinarap nila ang kanilang mga petisyon sa mga nanungkulan sa Espanya. Universidad de Barcelona Kurso: Parmasya Graciano Lopez-Jaena Paaralan: Universidad de Valencia Kurso: Medisina 2   2. ipaliwanag ang halaga o ang gamit ng dyaryo (lokal o pahayagan ng paaralan) sa araw-araw na buhay. Universidad Central de Madrid Kurso: Medisina Marcelo H. 4. Ilan din sa kanila ay nag-aral at o nanirahan sa Espanya tulad ng mga nasa itaas. ang midyum ng pagtuturo sa paaralan—at nanirahan sa Espanya. Dahil mga edukado—bihasa sa wikang Kastila. Ilustrado ang tawag sa mga edukadong Pilipino. del Pilar Paaralan: Colegio de San Juan de Letran. Ibahagi ang iyong sagot sa klase. Noong 1889 itinatag sa Barcelona (sa timog silangang Espanya) ang La Solidaridad (“Ang Pagkakaisa”). nabuksan ang kanilang mundo sa Europa at mga bagong ideya. Academio de Dibujo y Pintura Kurso: Pagpipinta Antonio Luna Paaralan: Universidad de Santo Tomas. Universidad de Santo Tomas Kurso: Abogasya Mariano Ponce Paaralan: Colegio de San Juan de Letran.

the Minister of Colonies Your Excellency. iniukol din ang pahayagan para sa mga opisyal ng pamahalaang Espanya. Jose Alejandrino. Espanya. Isabelo de los Reyes. ulat tungkol sa kondisyon at pangyayari sa Pilipinas. a newspaper published in Barcelona. Tingnan ang sumusunod na impormasyon. La Solidaridad •  Opisyal na pahayagan ng Kilusang Propaganda. and various Spaniards whose signatures appear below. Lumabas ang unang isyu nito noong 15 Pebrero 1889. Naging punong-patnugot si Graciano Lopez-Jaena na sinundan ni Marcelo H. the Solidaridad. Kabilang sa mga nagbigay ng kontribusyon sa pahayagan ay sina Jose Rizal. Bagaman mahigpit ang sensura sa Pilipinas. ang ilang kopya ng pahayagan ay nakapasok sa Maynila. at iba pa. La Solidaridad. at mga akda tungkol sa kasaysayan. Inilabas ang huling isyu noong Nobyembre 1895. an association of Filipinos living in Catalonia. kultura at wikang Pilipino. mga talumpati at kautusan na may kinalaman sa Pilipinas. . •  Naglalaman ang pahayagan ng mga hiling para sa reporma sa kolonya. Ganoon din ang papel ng dyaryong La Solidaridad sa komunidad ng mga Pilipino sa Espanya at mga Espanyol na nakiisa sa mga repormistang Pilipino. Naging kasamang patnugot si Mariano Ponce. 6. Maliban sa mga Pilipino na nakatira sa Europa. Bahasin ang sipi mula sa isyu ng La Solidaridad noong 15 Abril 1889 na nagpaliwanag ng layunin ng pahayagan at adhikain ng mga ilustradong repormista. del Pilar. The Spanish-Filipino Association in Madrid. The Aspirations of Filipinos His Excellency. have the honor to submit to Your Excellency this petition. Ferdinand Blumentritt. •  Nakasentro ang pahayagan sa Barcelona.   3   _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ 5.

Antonio Moreno. Ricardo Villanueva. a. Mariano Ponce. Bilugan o kulayan ang bahagi ng petisyong sumasagot sa tanong sa ibaba. Julla. 25 Abril 1889. 1. The time has come therefore to grant to that Spanish region [Philippines] the fundamental rights enjoyed by every Spaniard. A. the culture of the Philippines has been developing in such a way that it is now equal to that of the other provinces of Spain. Isulat kung aling tanong ang sinasagot ng binilugan o kinulayan. 2. d. Emilio Junoy. Graciano Lopez. Galicano Apacible. Celso Mir Deas. Manuel Dodero. e. such as: 1. 3. by Guadalupe Fores-Ganzon (Lungsod Pasay: Fundacion Santiago. Sino ang sinulatan ng liham-petisyon? Sinu-sino ang pumirma sa liham-petisyon? Anu-ano ang nasyonalidad ng mga pumirma? Ano ang hiningi ng mga pumirma sa petisyon? Ano ang ginamit na batayan ng mga nagpetisyon para isulong ang kanilang hinihiling?   . Santiago Icasiano. del Pilar. (more signatures follow) La Solidaridad. Pablo Rianzares. 25 April 1889 Miguel Morayta. Jomapa. P. 1996): 1: 121. Ma.   During the last few years. nakabase ito sa Espanya mismo Prohibition – pagbawal 7. Sumapi sa grupo. vol. Glosari Catalonia – rehiyon sa hilagang silangan ng Espanya Cortes – Lehislatura ng pamahalaang Espanya Censorship – pagpuna at pagbawal sa pahayagan at ibang publikasyon Deport – itapon sa ibang lugar Minister of Colonies – Opisyal ng Espanya na nangangasiwa sa administrasyon ng mga kolonya. etc. the petitioners have the honor to request the Minister of Colonies to do everything possible so that there may be an immediate application in the Philippines of all laws which guarantee said rights. Marcelo H. Antonio Bicamps. c. trans. Damaso Ponce. Agustin Rexeres. Barcelona. b. Representation in the Cortes Abolition of censorship Speedy and final prohibition of the current practice… [of] deporting citizens 4   In view thereof.

Gawain 2. Pang-aabuso ng mga prayleng Espanyol Kawalan ng kamalayan bilang bansa Maling pamamahala ng kolonya . Marami ang mga problema sa panahong iyon. Bakit sumulat sa   Ministro ng Kolonya sa Espanya at hindi sa opisyal na nasa Pilipinas?   b. Sagutin ang tsart. Mga Problema ng Kolonya ayon sa Propagandista 1.   8. Anong mga   benepisyo ang makukuha ng Pilipinas sa mga repormang hiningi sa petisyon?   8. at ang pinakamahalaga ay nahahati sa tatlong kategorya. Ano kaya impact ng kung may Espanyol pumirma hinihinging pagbabago?   ang   sulat mga ding sa c. Ang mga repormang pinetisyon ng mga propagandista ay tugon sa nakikita nilang problema sa kolonya. Ibahagi sa klase ang mga sagot ng grupo. Talakayin ang kahalagahan ng mga repormang hiniling ng Kilusang Propaganda. 5   a.

trans. the government abstains from emancipating the schools in the Philippines from theocraticmonarchal tutelage. Espanya noong 12 Enero 1888. • • • Grupo 1 at 2: sipi mula kay Marcelo H. dogmas. ang kanilang impluwensiya at kapangyarihan   Pastoral – gawain ispiritwal ng Simbahang Katoliko Pulpit – ang tinatayuan ng pari tuwing nagbibigay ng sermon at ng mga tagabasa ng Bibliya. kadalasang makikita sa harap ng simbahan . Glosari Abstain – pigilan. Marcelo H. Based on this assumption. for it cannot but accept that in the Philippines it requires great effort to reveal the truth and it has always been difficult. by Leonor Grava (Manila: National Historical Institute. Para sa Grupo 1 at 2. Rizal 3. huwag ipatupad Assumption – palagay Defendant – nasasakdal. rites and all the most sacred things were very subtly invoked by the clergy in defense of their casual [financial] collections. Funeral services and ceremonies.   6   2. del Pilar. del Pilar It has always been said that the friar handles the Filipino as he pleases. pp. Frailocracy in the Philippines. Basahin ang inatasang sipi sa bawat grupo at sagutin ang mga gabay na tanong. pananampalataya Imposition – pasanin Monarchism – pamamahala ng mga prayle o paring Kastila. ang sipi sa ibaba ni del Pilar ay unang lumabas sa isang pahayagan sa Barcelona. if not impossible. Monarchism in the Philippines Marcelo H. in the pulpits as well as in diocesan pastorals. The poor has swallowed all these abuses in silence. to obtain justice when the defendants belong to the regular clergy. Sumali sa grupo upang suriin ang mga problemang ito sa pananaw ng mga repormista. Orally and in writing. And we can cite thousands of cases when a lack of means to pay for funeral ceremonies had made destitute orphans shed bitter tears. 2009). akusado Destitute – kaawa-awa Diocesan – tumutukoy sa Simbahan o parokyang Katoliko Dogma – paniniwala. 47-51. are an imposition on the Filipino people. del Pilar Grupo 3 at 4: sipi mula may Graciano Lopez-Jaena Grupo 5 at 6: sipi mula kay Jose P. whatever these may cost.

sa panahon ng mga Espanyol. at lahat ay Espanyol. karamihan sa mga parokya ay pinamunuan ng mga orden   Rite – ritwal. ang gobyerno at ang simbahan ay magkasanib at kapwa makapangyarihan Tutelage – pananakop. . gawaing ispiritwal Shed tears – umiyak Theocratic – pangingibabaw ng relihiyon sa pamahalaan. del Pilar sa satiriko (satire). Ilista ang mga impormasyong makukuha at mahihinuha tungkol sa mga prayle sa panahon ng mga Espanyol. Bakit nasabing di makatarungan ang ginawang pangongolekta? e. sa panahon ng kolonyalismong Espanyol. Basahin ang sipi mula sa “Dasalan at Toksohan” ni del Pilar. Gabay na Tanong a. Aling salita ang nagsasaad ng lawak ng kontrol ng mga prayle sa mga Pilipino? b. tulad ng ‘dasal’ sa ibaba. at Dominikano. Ano ang ginamit na dahilan ng mga prayle para mangolekta ng pera sa mga Pilipino? Sagot Talata 1 2 at 3 d.   7   Regular clergy – mga paring nabibilang sa isang orden katulad ng mga Agostino. Anong aspeto ang hinayaan ng gobyerno na impluwensyahan ng mga pari? c. Bakit magiging walang silbi kung ireklamo man sa korte ang di makatarungang pangongolekta? 4 b. kontrol   a. Ang satiriko ay ang paggamit ng katatawanan o eksaherasyon upang ilantad o tuligsain ang isang kamalian. Gamitin ang gabay na tanong. Heswita. Mahilig si Marcelo H.

del Pilar Aba ginoong Barya. The ineptitude of the chief executives in the Philippines is the prime cause of the disaster that threatens to destroy it completely. The rapid turn-over of civil service personnel is another prolific source of corruption and confusion in the Philippines. 240. mga pari na nabibilang sa isang orden   Deretsos – batas o katuwiran c. ipanalangin mo kaming huwag anitan ngayon at kami ipapatay. develops nothing. pinagpala naman ang kaban mong mapasok. Mabisa kaya ang paggamit ng   satiriko? Bakit o bakit hindi? a. ang Fraile ay sumasainyo. ang sipi mula sa sanaysay ni Graciano Lopez Jaena. Anong mga pagmamalabis ng prayle ang inilantad sa sipi? Tukuyin ang mga salita sa ‘dasal’ na nagpapahiwatig ng pagmamalabis. . Santa Barya. Siya naua. del Pilar. Glosari Anitan – kalbuhin o ahitan ng buhok gaya sa mga pari Fraile – prayle. Para sa Grupo 3 at 4. Bukod ka niyang pinagpala’t higit sa lahat. and civilizes no one. sa panahon ng Espanya. There is no material improvement at all that anyone can see in the archipelago. Para kanino. Diwa at Panulat (Bulacan: Samahang Pangkalinangan ng Bulakan.” sa Antonio Valeriano. isa sa mga patnugot ng La Solidaridad. na pinamagatang “The Distressing Situation of the Philippines. 1984) p. If to this is added the notorious incapacity of most of these bureaucrats. Marcelo H. 8             b. The Office of Civil Administration administers nothing.” inilathala noong 1887. Marcelo H. nakapupuno ka nang alkansya.   Aba Ginoong Barya Marcelo H. Del Pilar: Ang kanyang Buhay. Ina nang Deretsos. 4. ang   ‘dasal’ na ito? Sino ang kausap ni del Pilar? c. The governor-general… has little time to spare for governing the Philippines or promoting its development. as indeed in all colonial countries. “Dasalan at Toksohan. it is clear that as wave after wave of them passes through the country there will soon be nothing left. sa tingin ninyo. Suriin ang ‘dasal’ ni del Pilar at sagutin ang mga tanong.

Pagtupad batas tungkol pag-empleyo mga Pilipino pamahalaan e. 225-227. that the law on this point is a dead letter. Pagpapalit mga opisyal empleyado d.   9   We are perfectly aware of the fact that there are royal decrees directing that natives be employed in the colonial government and civil service. 1965) pp. “The Distressing Situation of the Philippines. Kasanayan ng   mga empleyado ng pamahalaan c. as well as everything else that has been written on the subject. Glosari Bureaucrat – taong gobyerno Dead letter – walang pakinabang.” sa Horacio de la Costa (ed.). We are also perfectly aware that these decrees are not observed. Aspeto a. Pagtupad ng   mga opisyal ng kanilang tungkulin b. Readings in Philippine History (Manila: Bookmark. Kalagayan Pilipinas ng   at sa   sa ng sa ng   Anong problema ang nakita sa … . Graciano Lopez Jaena. walang bias Distressing – nakakabagabag Governor-General – pinakamataas na opisyal ng gobyernong kolonyal sa Pilipinas Ineptitude – kawalan ng kakayahan Notorious – kilala bilang masama o di kanais-nais Prolific – mabunga Time to spare – oras na gugulin Turnover – pagpalit-palit Sagutin ang tsart sa ibaba.

na inilathala sa La Solidaridad.. Sa tingin ninyo. In addition to this. ang sipi ni Jose Rizal ay galing sa sanaysay na kanyang sinulat noong 1890. with inhabitants who live in great hardship from the moment they begin to breathe. “On the Indolence of Filipinos” (“Tungkol sa Katamaran ng mga Pilipino”). “On the Indolence of the Filipinos.. all goes well apparently until later the evils are felt….   f.   mayroon pa bang problema sa itaas na nananatili pa rin ngayon? Aling problema? Magbigay ng halimbawa. with the frequent changes [of officials] . with employees who nearly all strive to amass a fortune…. place at the head of the towns the most stupid and incapable men.” 31 Agosto 1890. 39: 419. The organism has neither nerves nor voice…. but as it must not speak. La Solidaridad II. those who submit to everything. no one protests.. Para sa Grupo 5 at 6. initiative. with a people without a voice. Rizal. it keeps silent and remains without the need…. love of peace and the honor many have of accepting the few administrative positions which fall to the Filipinos on account of inconveniences and annoyances these cause them. he is weak and slow. Glosari Amass – makakuha ng maraming bagay. found enterprises and companies…? Jose P. agriculture and industry. or cohesion. It needs a reform. A man in the Philippines is nothing more but an individual. With stupidity in the lower spheres of power and ignorance and indifference in the upper echelons. He is forbidden and he is denied the right of association. [is it possible to] create prosperity. 10   5. therefore. The Philippines is an organism whose cells do not seem to have either an arterial system to irrigate it or a nervous system to communicate its impressions…. The lack of national sentiment brings another evil which is the absence of all oppositions to measures prejudicial to the people and the absence of any initiative in whatever may redound to its good. he is not a member of a nation. pera o ari-arian Annoyance – pagkainis Apparent – malinaw . The result of this is that if a prejudicial measure is ordered. those who can endure all the caprices and exactions of the curate and of officials.

magtatag Impression – nararamdaman Inconvenience – istorbo Indifference – kawalang bahala. magdulot Submit – tanggapin. walang pakialam Initiative – kusang loob Prejudicial – mapanganib Redound – magresulta. Bakit mahalaga ang pagbuo ng damdaming pambansa sa ika-19 na siglo? . Anu-anong mga halimbawa ang ibinigay niya upang patunayan ang kawalan ng ganitong kamalayan? c. Ano ang ibig sabihin ni Rizal sa “national sentiment” (damdaming pambansa)? b. pagkuha Found – magtayo. bakit wala o mahirap hubugin ang kamalayang ito? d. Sa tingin ni Rizal. pumayag Sagutin ang sumusunod na tanong. a.   11   Arterial system – tumutukoy sa koneksyon ng mga ugat sa katawan na pinagdadaluyan ng dugo Caprice – kapritso Cohesion – pagkakaisa Curate – prayle o paring Espanyol Echelon – antas Enterprise – negosyo Exaction – pangingikil.

Mga Malikhaing Akda •  Isang tula. o tauhan noong siglo 19. Sariling Dyaryong Pampropaganda 1. Isulat ang mga balita sa sarili ninyong salita. Lagyan din ito ng logo at motto. Nakalista sa ibaba ang lalamanin ng peryodiko. Sa tingin ninyo. 3. Pangalan ng Dyaryo •  Gumawa ng sariling pamagat para sa pahayagan na nagpapahiwatig ng layunin ng samahan at ng panahong siglo 19. Editoryal •  Ang punong patnugot ay gagawa ng editoryal. . Lumahok sa pagtataya ng klase sa kasalukuyang panahon: alin sa mga problemang tinukoy ng mga repormista sa siglo 19 ay problema pa rin ngayon? Gawain 3. Gamitin ang pamantayan sa ibaba para sa ebalwasyon ng bawat dyaryo. 2. pangyayari. Sumapi sa grupo upang gumawa ng sariling dyaryong nilalayong ikalat ang reporma ng Pilipinas sa ika-19 na siglo. Gamitin ang mga sipi sa Gawain 1 at 2 bilang basehan ng nilalaman. Naglalaman ito ng opinyon o pananaw tungkol sa isang isyu o kaganapan noong siglo 19. Mga Balita •  Sumulat ng tatlong balita tungkol sa problema ng kolonya at mga mungkahing solusyon ng Kilusang Propaganda. Iharap sa klase ang ginawa ng grupo at ipaskil sa bulletin board upang makita ng lahat. Pakinggang mabuti ang sagot ng bawat grupo upang maunawaan ang mga problema noong ika-19 na siglo. Ibahagi sa klase ang mga sagot ng grupo. problema pa ba ngayon ang kawalan ng damdaming pambansa? Patunayan ang inyong sagot. kakikatura o maikling sanaysay tungkol sa isyu. Huwag kalimutang isulat ang pinagkunan ng impormasyon. 12   6. Huwag kopyahin ang sipi. gawin lamang itong gabay.   e.

o karikatura. isa sa mga lider ng Katipunan. Sapat ang bilang ng mga balita. . guhit o ibang malikhaing akda Mga sanggunian b. Malikhain ang tula. ay katulad ng istruktura ng La Liga Filipina na itinayo ni Rizal noong 3 Hulyo 1892. Tatalakayin ng susunod na modyul ang rebolusyon laban sa Espanya. naimpluwensiyahan nito ang Katipunan na itinatag pagkatapos itinapon si Rizal sa Dapitan. Ang kabuuang marka ay ang average ng lahat ng marka. Grupo 1 Grupo 2 Grupo 3 Grupo 4 Grupo 5 Grupo 6 Bahagi ng Dyaryo Pangalan Logo Motto Editoryal Mga balita Tula.   a. Kalidad ng Dyaryo Grupo 1 2 3 4 5 6 Malinaw ang paglahad ng editoryal at ang isyung tinalakay. Markahan ang nilalaman ng dyaryo gamit ang sumusunod na rubric: 1 bilang pinakamababa at 5 bilang pinakamataas. Sa mga unang buwan ng Katipunan ay dinalaw si Rizal ni Pio Valenzuela. 13   Lagyan ng tsek ang kolum kung natugunan ng bawat grupo ang mga hinihinging bahagi sa paggawa ng dyaryo. kumpleto ang detalye ng mga balita. may halimbawang sumusuporta sa posisyon ng editorial. sinasalamin nito ang mga pangyayari at problema noong siglo 19. naipaliwanag sa klase ang kahulugan ng logo at motto Kabuuang Marka Transisyon sa Susunod na Modyul Hindi man nagtagumpay ang Kilusang Propaganda. Ang organisasyon ng Katipunan. malikhain ang kabuuang disenyo ng pahayagan Sumasalamin ang pangalan. sanaysay. sinasalamin ang panahon ng siglo 19 Mahusay ang lay-out. halimbawa. logo at motto ng dyaryo sa adhikain ng Kilusang Propaganda. karikatura. upang hingin ang kanyang opinyon at payo para sa pinaplanong himagsikan.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Special offer for students: Only $4.99/month.

Master your semester with Scribd & The New York Times

Cancel anytime.