P. 1
hekasi

hekasi

|Views: 1,768|Likes:
Published by Mau Kuletzz

More info:

Categories:Types, Research, History
Published by: Mau Kuletzz on Jun 22, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/14/2012

pdf

text

original

SIBIKA!

PANGKAT-ETNOLINGGWISTIKO I. MALALAKING PANGKAT A. TAGALOG dakong timog ng Gitnang Luzon: Nueva Ecija, Bulacan, Bataan, CALABARZON, Marinduque at Mindoro Mataas ang tingin sa kanilang sarili, mahirap ang iwan ng kanilang tahanan at pamilya, mabayanihan, pagtanggap ng pera o abuloy para sa pamilya ng namatay Tanyag sa palabas tungkol sa pagbati, karagatan (debate – balagtasan), tagayan, pananapatan, sablan at tibaw B. ILOKANO Sa hilaga ng Pilipinas: Ilokos, Abra, Cagayan, Nueva Vizcaya, Isabel, Pangasinan, Zambales at ilang bahagi ng Tarlac at Nueva Ecija Masipag, masikap, matiyaga, matipid, mahaba ang pasensiya, mahilig makipagsapalaran Naniniwala sa kahalagahan ng edukasyon, sipag at pasensiya Maraming tradisyon gaya ng kung may kasawian, walang bahagi ng bahay ang maaaring matamaan Mahilig sa epiko katulad ng Biag ni Lam-Ang, sa mga dal-lot na inaawit sa binyag o kasal, sa badeng na inaawit sa paghaharana at pamulinawen C. BIKOLANO Camarines Sur, Camarines Norte, Catanduanes, Masbate, Albay at Sorsogon Mahilig sa maaanghang na pagkain, relihiyoso (may pista sila bilang parangal sa Birhen ng Penafrancia) Hindi naniniwala sa masyadong pakikipagsapalaran; kung walang dapat baguhin, walang dapat galawin D. BISAYA 5 wika: Cebuano, Waray-waray, Hiligaynon, Aklanon, Karay-a Kanlurang Visayas: Panay at Romblon; Gitnang Visayas: Cebu, Negros Oriental, Negros Occidental, Bohol; Silangang Visayas: Samar, Leyte Mahilig sa bagong karanasan, paglalakbay at pakikipagsapalaran; handing umalis sa bahay Mahalaga sa kasalukuyan E. MUSLIM Malaking pagpapahalaga at pagmamahal sa kanilang kalayaan; yumayakap sa Islam Ang hindi-paginom ng mga nakalalasing na inumin at ang hindi pagkain ng baboy at dugo ng anumang hayop May limang tungkulin a. Si Allah lamang ang Panginoon at si Mohammad ang tagapagdala ng balita o mensahe niya b. Ang Salah o regular na pagdarasal ng limang beses sa isang araw sa mosque (na ang pinuno sa pagdarasal ay tinatawag na Imam) c. Ang Sakah o pagbibigay ng 2 ½ porsiyento ng kanilang sahod sa buong taon sa sambahan tuwing panahon ng Ramadan o isang buwan ng puro pagdarasal d. Ang pag-iwas ng sobrang pagkain sa panahon ng Ramadan e. Pagsama sa Lakbay-Samba sa Mecca kahit minsan sa buhay ng isang Muslim II. MALILIIT NA PAMAYANANG KULTURAL A. AGTA Palawan, Isabela 4, 000 pisna Agrikultura at pag-aalaga ng hayop Paniniwala sa anito at espiritu at diyos na pawing hayop B. IBALOI Benguet (Lungsod ng Baguio) Buhok hanggang baywang Nakatira sa Hagdang-hagdang Palayan Agricultura, pagtanim ng gulay, pag-aalaga ng hayop Pagpapasiya ay nakasalaylay sa nakatatanda C. UMAYAMNON Agusan Del Sur, Bukidnon

9, 000 tao kayumanggi, kulot na buhok pinagmumunuan ay isang datu pangingisda at paghahanap ng hayop kasal ayon sa kasunduan ng magulang na may kasamang ula (bayad ng pamilya ng lalaki sa pamilya ng babae) D. IGOROT Bontok, Ilokos Sur Pinakamaputi at makinis na balat Bahay yari sa bato o bakal Nakatatanda ang namamahala sa ritwal Lalaki ay ang tagagawa ng pasiya at tagapamagitan sa taong nagkakaalitan E. BONTOK Mountain Province 148, 000 tao nagsimula ang pagtanim at pag-alaga ng prutas at gulay para itinda nahahati ang komunidad sa kadangyang o nagmamay-ari ng lupain, alahas at hayop; at sa mahihirap F. HANUNOO Oriental Mindoro 18, 500 tao kayumanggi pag-aalaga ng manok at baboy at agrikultura G. BUKIDNON Bukidnon, Misamis Oriental, Agusan Del Norte, Agusan Del Sur Pamilya: 5-10 tao Namamahala ang datu Pagtanim ng kamote, mais, atbp H. BAGOBO Davao 80, 000 tao pagtanim ng kamote, mais, saging, buko at pangingisda at paghahayupan marunong makipagpalitan ng produktong gawa sa bakal at brass I. IFUGAO Ifugao, Banawe (Banaue Rice Terraces o Hagdan-hagdang Palayan ng Banaue) 180, 000 tao Pag-aalay ng dugo ng hayop bilang sakripisyo para sa kanilang diyos PAMBANSANG WIKA I. KAHALAGAN pinakahalagang simbolo ng bansa; nasasalamin ang paniniwala, karanasan at pagpapahalaga ng isang bansa Pambansang wika ng Pilipinas ay Filipino Ama ng Wikang Pambansa: Manuel L. Quezon II. WIKANG FILIPINO umiiral na pambansang wika dapat baguhin at pagyamanin batay sa umiiral na wikang etniko ng bansa kasangkapan sa pagpapahayag at pagbibigay-diin ng mga pambansang kaisipan, damdamin, diwa, adhikan at pangarap bukod ng pakikiisa at pagkilala 8 diyalekto ang pinakamalawak sa humigitkumulang 1, 000 diyalekto sa Pilipinas [tingnan ang PIE!] III. BATAS PAMBANSA BLG. 7104 binuo ng Komisyon ng Wikang Filipino dapat gumawa ng pananaliksik magbigay ng insentibo para sa pagpapaunlad, pangangalaga, mapayaman, mapalaganap at pagpapananatili ng Filipino Kautusang Tagapagpaganap noong 1991 na nilagdaan ni Cory Aquino: naguutos ng paggamit ng wikang Filipino sa lahat ng korespondiya at komunikasyon sa buong pamahalaan PAMAHALAAN I. KAHULUGAN hango sa salitang Latin, GUBERNARE, na nahuhulugang “magkontrol” o “mamahala”

II. PANGUNAHING TUNGKULIN ang pagpapanatili ng kaayusan at pagbigay ng proteksyon sa mga tao at ariarian mula sa karahasan at pagnanakaw ang pag-aayos ng legal na relasyon at pagpapalitan ng ari-arian ang regulasyon ng pag-aari, pagpapalitan ng ari-arian ang pagpapasiya ng pananagutan sa utang o krimen ang pagpapasiya ng karapatan ng mga tao sa isang contrata ang pagpapaliwanag ng mga krimen at kaparusahan nito paglalapat ng katarungan sa mga sibilyan ang pagtakda ng mga tungkuling pampulitika, pribilehiyo at ugnayan ng mga mamamayan ang pakikipag-ugnayan ng bansa sa ibang bansa ang pagsulong ng bansa sa kapakanang pandaigdig ang pangangalaga sa bansa sa panganib ng dayuhan o panlabas na panghihimasok, pakikialam o pananakop III. IBA’T IBANG URI NG PAMAHALAAN A. AYON SA BILANG NG TAO NA TUMUTUPAD 1. MONARKIYA – nakasalaylay ang kapangyarihan sa isang tao (datu, reyna, hari, emperador, shah) a. Absoluto – banal ang namamahala, kaloob ng diyos, walang hangganan ang kapangyarihan b. Limitado – may batas na nagbibigay ng hangganan sa namamahala 2. ARISTOKRASYA – tinutupad ng ilang pili o pribilehiyadong aristokrasya, maharlika o oligarko 3. DEMOKRASYA – kapangyarihang nakasalaylay sa maraming tao a. Puro – sa isang asembleya ng tao, naipatutupad nang direkta at kaagad-agad ang nais ng tao b. Representate – may pili o halal na tao na kumakatawan ng naisin ng tao 4. REPUBLIKA – kapangyarihang nanggaling nang tuwiran o di-tuwiran sa lahat ng tao sa pamamagitan ng halalan B. AYON SA HANGGANAN NG KAPANGYARIHAN 1. UNITARYO – kapangyarihan ay nakasalaylay sa pambansang pamahalaan

2.

FEDERAL – kapangyarihan ay nababahagi sa pambansang pamahalaan at pamahalaang lokal C. AYON SA UGNAYAN NG EHEKUTIBO AT LEHISLATIBO 1. PARLAMENTARYO – mahigpit ang ugnayan ng ehekutibo at lehislatibo; may punong ministro; iisang pangkat ng halal na kinatawan ang buubuo ng ehekutibo at lehislatibo 2. PRESIDENSYAL – hiwalay ang ehekutibo at lehislatibo IV. PAMAHALAANG UMIIRAL (present kind of government in the Philippines) Ang Pilipina ay isang estadong republikano at demokratiko. Ang ganap na kapangyarihan ay angkin ng sambayanan at nagmumula sa kanila ang lahat ng awtoridad na pampamahalaan (sa pamamagitan ng halalan) Nakapangyarihang sambayanang Pilipino ang nagtatag ng pamahalaan: 1. DEMOKRATIKO kapangyarihang mamahala ay nakasalaylay sa sambayanan; lahat ng mamamayan ay kabahagi at kalahok sa pagpili ng namumuno sa pamahalaan sa pamamagitan ng isang halalan Republikanong Demokrasya (Representatibo o Di-tuwiran): may piling pangkat na naglilingkod at nagsisilbing representate o kinatawan ng mga mamamayan KATANGIAN: a. Pamamahala ng sambayanan b. Malinis at malayang paghalal c. Makapangyarihan ang batas d. Pantay-pantay na pagkakataon e. Malayang makapaghanapbuhay o mangalakal f. Malayang pumili ng relihiyon g. Bahagi ng pamayanang global 2. UNITARYO nasa ilalim ng pamahalaang pambansa ang lahat; bagama’t may sariling pagpapasiya ang pamahalaang lokal, ito ay nasa ilalim ng control at superbisyon ng pamahalaang pambansa 3. PRESIDENSYAL

- magkahiwalay at Malaya sa isa’t isa ang ehekutibo at lehislatibo SANGAY NG PAMAHALAAN I. TAGAPAGBATAS/LEHISLATIBO may awtoridad na gumawa, magbago o magpawalang bias ng batas kapangyarihan ay nakasalaylay sa Kongreso ng Pilipinas A. SENADO (24) 1. KWALIPIKASYON  katutubong ipinanganak na mamamayan ng Pilipinas  35 taong gulang lamang sa araw ng halalan  nakababasa at nakasusulat  naninirahan sa Pilipinas sa loob ng panahong hindi kukulangin sa dalawang taon bago sumapit ang halalan 2. SENADOR  Juan Ponce Enrile (Senate President)  Manny Villar (Former Senate President)  Jinggoy Ejercito Estrada (President Pro Tempore)  Kiko Pangilinan (Majority Leader)  Miguel Zubiri (Majority Leader)  Aquilino Pimentel Jr. (Minority Floor Leader)  Edgardo G. Angara  Benigno S. Aquino III  Joker P. Arroyo  Rodolfo G. Biazon  Alan Peter Compañero S. Cayetano


Compañera Pia S. Cayetano Miriam Defensor Santiago Francis "Chiz" G. Escudero Richard "Dick" Gordon Gregorio B. Honasan II Panfilo M. Lacson Manuel "Lito" M. Lapid Loren B. Legarda Jamby A.S. Madrigal Ramon "Bong" Revilla, Jr. Mar A. Roxas

         B.

KAPULUNGAN NG MGA KINATAWAN (250) 50 (20%) dapat ihalal sa pamamagitan ng sistemang prty-list 1. KWALIPIKASYON  katutubong ipinanganak na mamamayan ng Pilipinas  25 taong hulang lamang sa araw ng halalan  nakababasa at nakasusulat  rehistradong botante sa purok na paghahalalan sa kanya (hindi nito sakop ang mga kinatawan ng party-list)  nakapanirahan doon sa loob ng panahong hindi kukulangin sa isang taon bago sumapit ang araw ng halalan C. DALOY NG PAGPAPASA NG BATAS

II. -

TAGAPAGPAGANAP/EHEKUTIBO pangangasiwa at pagpapairal o pagpapatupad ng batas sa bansa

kapangyarihan ay nakasalaylay sa pangulo, ikawalang pangulo at miembro ng gabinete A. PANGULO 1. KWALIPIKASYON  katutubong ipinanganak na mamamayan ng Pilipinas  rehistradong botante  nakababasa at nakasusulat  40 taong gulang man lamang sa araw ng halalan  resident eng Pilipinas sa loob ng sampung taon man lamang kagyat bago ang halalan 2. TUNGKULIN  Magnomina at pagsang-ayon ng Komisyon sa Paghirang, dapat humirang ng mga sumusunod: (a) mga puno ng sangay tagapagpaganap; (b) iba pang pambayang minister at konsul; (c) mga pinuno ng Sandatahang Lakas ng Pilipinas mula sa ranggong koronel o kapitan ng hukbong pandagat; (d) iba pa  Magkaroon ng control sa lahat ng sangay tagapagpaganap, kawanihan at tanggapan  Siguraduhin ang matapat na pagpapatupad ng batas  Maaari niyang atasan ang Sandatahang Lakas ng Pilipinas na pigilin o sugupin ang labag sa batas na karahasan, pananalakay o paghihimagsik  Kung sakaling may pananalakay o paghihimagsik, kapag kakailanganin ng kaligtasang pambayan, maaaring suspindihin ang writ of habeas corpus o ipailalim sa batas militar ang Pilipinas  Maaaring magkaloob ng palugit, magpagaan ng parusa, magbigay ng kapatawaran at magkaloob ng amnestisya  Maaaring mahiram ng salapi [Utang Panlabas]  Magharap sa Kongreso sa loob ng 30 araw mula sa pagbubukas ng bawat regular na sesyon ng badyet Magtalumpati sa Kongreso sa pagbubukas ng regular na sesyon 3. MAHAHALAGANG TERMINO a. WRIT OF HABEAS CORPUS  utos ng kataas-taasang hukuman na iharap ng isang tao sa hukuman bilang proteksyon sa ilegal o pagdiditni o pagbibilanggo  pagwala ito, pwede kang arrestuhin ng walang “warrant-of-arrest” b. IMPEACHMENT  ito ay isang kaso na pwede lamang isampa sa pangulo  ang kasong ito ay pwedeng maipatanggal ang pangulo, dinadala ito sa Ombudsman B. IKALAWANG PANGULO 1. KWALIPIKASYON  katutubong ipinanganak na mamamayan ng Pilipinas  rehistradong botante  nakababasa at nakasusulat  40 taong gulang man lamang sa araw ng halalan  resident eng Pilipinas sa loob ng sampung taon man lamang kagyat bago ang halalan C. AHENSIYA NG PAMAHALAAN [Kagawaran ng…]

1.
 kanilang kita

PAGSASAKA (DA: DEPT OF AGRICULTURE) tumutulong sa magsasaka at mangingisda at ang pagpapalaki ng pagpapaunlad sa agrikultura at pagpapabuti ng produktong


agrikultural

2.

REPORMANG PANLUPA (DAR: DEPT OF AGRARIAN REFORM)  direksyon at koordinasyon ng lahat ng plano upang ang lupang pansakahan ay maibigay sa magsasaka 3. BADYET AT PAMAMAHALA (DBM: DEPT OF BUDGET AND MANAGEMENT)  nangangasiwa at nagpapatupad ng pambansang pananalapi upang maisakatuparan ang plano ng pamahalaan para sa bansa 4. EDUKASYON ( DepEd: DEPT OF EDUCATION)  nagbibigay ng kumpleto at sapat na edukasyon para sa lahat 5. ENERHIYA (DOE: DEPT OF ENERGY)  nangangasiwa at sumusubaybay sa lahat ng proyektong may kinalaman sa pagkuha at distribusyon ng enerhiya ng bansa

6.

KAPALIGIRAN AT LIKAS NA KAYAMANAN (DENR: DEPT OF ENVIORNMENT AND NATURAL RESOURCES)  tiyakin ang maayos na paggamit ng likas na yaman ng bansa 7. PANANALAPI (DOF: DEPT OF FINANCE)  gumagawa ng plano kung paanong ang kaban ng pamahalaan ay pupunuin ng salaping kailangan upang matustusan ang lahat ng pangangailangan sa pagseserbisyo ng bayan 8. UGNAYANG PANLABAS (DFA: DEPT OF FOREIGN AFFAIRS)  nangangasiwa sa relasyon ng Pilipinas sa ibang bansa

 9.

pagpapakilala ng Pilipinas at representasyon sa pandaigdigang KALUSUGAN (DOH: DEPT OF HEALTH) pagbibigay ng serbisyo na tutugon sa pananailangan para sa

organisasyon  kalusugan ng lahat

10.

INTERYOR AT PAMAHALAANG LOKAL (DILG: DEPT OF INTERIOR AND LOCAL GOVT)  tumutulong sa pangangasiwa ng pamahalaang local at pagsiguro ng pagpapalakas ng komunidad, desentralisasyon at awtonomiya 11. KATARUNGAN (DOJ: DEPT OF JUSTICE)  masagawa ng imbestigasyon sa krimen at magpataw ng parusa sa criminal 12. PAGGAWA AT EMPLEYO (DOLE: DEPT OF LABOR AND EMPLOYMENT)  itaguyod ng karapatan sa paggawa at pantay-pantay na pagkakataong magkaroon ng mahusay na hanapbuhay ang mamamayan  nangangasiwa sa pagtatrabaho na nagsasama ng pagbibigay ng pagkakataong makapagtrabaho  tinitiyak na maayos ang kondisyon ng paggawa at pagtrato ng may-ari ng negosyo sa empleyado 13. TANGGULANG BANSA (DND: DEPT OF NATIONAL DEFENSE)  nagbibigay ng seguridad at proteksyon sa bansa 14. PAGAWAIN AT LANSANGANG BAYAN (DPWH: DEPT OF PUBLICWORKS AND HIGHWAYS)  nagsisilbgin inihinyeri at tagapamahala ng mga imprastruktura ng pamahalaan 15. SIYENSA AT TEKNOLOHIYA (DOST: DEPT OF SCIENCE AND TECHNOLOGY)  gumagawa ng plano para sa agham at teknolohiya 16. KAGALINGAN AT PAGPAPAUNLAD PANLIPUNAN (DSWD: DEPT OF SOCIAL WELFARE AND DEVELOPMENT)  pangangalaga, pag-iingat at rehabilitasyon ng mga indibidwal, pamilya at komunidad lalo na ang nangangailangan ng tulong  kumikilos sa panahon ng krisis tulad ng bagyo, pagsabog ng bulkan o lindol 17. TURISMO (DOT: DEPT OF TOURISM)  paghikayat, pagsulong at pagpapaunlad ng turismo ng bansa 18. KALAKALAN AT INDUSTRIYA (DTI: DEPT OF TRADE AND INDUSTRY)  mailabas at tangkilikin ang produktong Pilipino sa labas ng bansa

nagbibigay ng regulasyon sa pagpasok ng produkto mula sa ibang

bansa

19.

TRANSPORTASYON AT KOMUNIKASYON (DOTC: DEPT OF TRANSPORTATION AND COMMUNICATION)  pag-unlad ng sistema ng transportasyon at komunikasyon III. PANGHUKUMAN/TAGAPAGHUKOM/HUDISYAL nagpapasiya at naghahayag ng hatol at nagpapatupad nito sa mga tao nakasalaylay sa isang Kataas-taasang Hukuman at sa nakababang hukuman ang Kataas-taasang Hukuman ay binubuo ng isang punong hukom/mahistrado at 14 na kasamang mahistrado A. DAYAGRAM NITO

ADDITIONAL NOTES. :) Kataas-taasang Hukuman: Korte Suprema Regular na Hukuman: Mababang Hukuman Espesyal na Hukuman: Natatanging Hukuman Apelasyong Hukuman: Court of Appeals or Hukuman ng Paghahabol Naglilitis na Hukumang Rehiyonal: Regional Trial Court or Rehiyong Hukuman ng Paglilitis Naglilitis na Hukumang Metropolitan: Metropolitan Trial Court or Panglungsod na Hukuman ng Paglilitis Hukumang Panghabol ng Buwis: Court of Tax Appeals or Hukumang Pag-apila sa Buwis *Court of Industrial Relations or Hukuman ng Pagsasamahang Industriyal

B.  tao ang batas  C.

PANGUNAHING TUNGKULIN Sila ay yung check and balance na sinisigurado na ginagawa ng mga Sila ay nagpapasiya kung bibigyan ng parusa o hindi MAHAHALAGANG TERMINO EN BANC - lahat ng kagawad ng hukuman ay nagtitipon bilang isang lupon

1. 2.

MANDAMUS - isang utos ng isang nakatataas na hukuman sa isang nakabababang hukuman o korporasyon o kapulungan, o taong tumupad sa isang tungkulin 3. PROHIBISYON - isang utos ng isang nakatataas na hukuman sa isang nakabababang hukuman o korporasyon o kapulungn, o taong gumawa nang wala o higit sa kanyang hurisdiksiyon, o pagmamalabis o pang-aabuso ng pagpapasiya (desisyon) na ihinto o ititgil ang ganitong gawain 4. CERTIORARI - isang utos na nanggagaling sa nakatataas na hukuman para sa nakabababang hukuman o hinta o isang opisyal na dalhin ang mga ulat ng isang usapin sa nakatataas na hukuman upang rebyuhin 5. QUO WARRANTO - isang kilos o Gawain ng pamahalaan upang mabawi o makuha ang isang tanggapan o prangkisa (karapatan o pahintulot) mula sa isang tao o korporasyong illegal o labag sa batas na kumakamkam nito 6. RECLUSION PERPETUA - habambuhay na pagkabilanggo

7.

PLEADING - pormal na kasalutan sa paratang at sagot sa paratang ng dalawang magkatunggali sa hukuman 8. INTEGRATED BAR OF THE PHILIPPINES - kalipunan ng mga abogado sa Pilipinas 9. PRIBILEHIYO KASAYSAYAN NG SALIGANG-BATAS (Konstitusyon) 1. BIAK-NA-BATO: Nob 1, 1897 [Pedro Paterno, Amerikano] 2. MALOLOS: Nob 29, 1898 3. SALIGANG BATAS NG KOMONWELT: Peb 8 at Mayo 14, 1935 4. 1943: Sept 4 [Hapones] 5. 1973: Enero 10-15 at 17 [Hapones] 6. FREEDOM CONSTITUTION: Marso 25, 1986 [Cory Aquino] 7. 1987: Peb 2 [Cecilia Munoz-Palma]

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->