TEORYANG PAMPANITIKAN Ang teoryang pampanitikan ay ang sistematikong pagaaral ng panitikan at ang mga paraan sa pagaaral ng panitikan.

[1] Mayroong iba't ibang teorya para sa pag-aaral na ito. Katotohanan kaysa kagandahan ang mababakas sa teoryang ito. Kahit sino, ano mang bagay at lipunan ay dapat makatotohanan ang paglalarawan o paglalahad. Nagpapahayag din ito ng pagtanggap sa katotohanan o realidad. Tulad sa akda, totoong ang tao ay nasisilaw sa ginhawang maibibigayng kayamanan. Natanggap ng isang tauhan ang nangyari subalit tinakasan ng isang tauhan ang katotohanan at siya ay nawala sa sarili. Ang sobrang paghahangad ng materyal na bagay ay totoong makasisira rin sa tao. Romantisismo Sa teoryang romantisimo, ang binibigyang-tuon ng akda ay ang pagtakas sa katotohanan. Karaniwan ang mga akda sa wika, kapaligiran at tauhan. Pinahahalagahan din sa akda ang kalikasan, nakaraang institusyong panlipunan at damdaming nakapaloob dito. Ito ay nagpapakita ng pagmamahal ng tao sa kanyang kapwa, bayan at iba pa. Humanismo Binibigyang pansin ang magagandang saloobin ng taong nakapaloob sa isang akdang pampanitikan. Binibigyan din ng pansin ang magagandang damdaming taglay ng isang tao.Itinataas din ang karangalan ng tao bilang sentro ng akda. Ipinakikita ang magagandang saloobin ng tao na nakapaloob sa mga tiyak na pahayag sa akda. Maari ring idagdag ang magagandang damdaming taglay ng tauhan. Ito'y namayagpag sa makabagong panahon.ito ay nagtataglay ng mga magagandang ugali meron ang isang tao batay sa kanyang kilos o ginagawa. Eksistensyalismo Binibigyan-diin ang mga bahagi ng akda na nagpapakita ng mga paniniwala, kilos at gawi ng tauhan. Gumagawa siya ng pagpapasya na kailangan niyang harapin anuman ang magiging kahinatnan nito. Mahalagang makita ang kalakasan ng paninindigan ng tauhan. Malaya siya sa kanyang pagbuo ng desisyon at kung paano niya ito harapin. Ito'y namayagpag sa panahon ng Kastila at hanggang sa kasalukuyan.Ang teoryang ito ay nagpapakita ng isang konseptong ipinaglalaban ng karakter.Ipinapakita rin nito kung papaano nya iyon ipinaglaban. Naturalismo Ang teoryang Naturalismo ay nagtataglay ng mga pinasidhing katangian ng teoryang Realismo. Sa teoryang Naturalismo, itinuturing na mabangis na gubat ang buhay sa mga walang kalaban-labang mga tao. Mas detalyado ang paglalarawan ng mga kasuklamsuklam na pangyayari sa buhay ng tao. Tinitignan ang tao na parang hayop na pinageeksperementuhan sa isang laboratoryo. Natural sa teoryang ito ang pagkakahati ng lipunan: mayaman at mahirap, babae at lalaki, mabait at masama.

Ginagamit ng manunulat ang kanyang akda bilang instrumentong maaring paghanguan ng mga aral na gagabay sa pangaraw-araw na buhay at pagdedesisyon ng kanyang mambabasa. Ang tugmaan naman ay ang pagkakahawig ng mga tunog ng mga huling salita sa bawat taludtod.Pormalismo Pinagtutuunan ng pansin sa teoryang ito ay ang mga istruktura o pagkabuo nito. lugar. Ginagamit ng mga oriyentasyon na ito upang mabuksan ang mga isipan at ang mga mata ng tao sa pang-aapi at pagsasamantalang nagaganap sa lipunan. Markismo Mahalagang mapagtuunan ng pansin ang mga bahaging tiyakang nagpapakita ng paglabanan ng malakas at mahina. Ito'y sumibol sa panahon ng kastila at hapon. Isa sa mga tinitignan ay ang kabisaan ng pagkakagamit ng matatalinghagang pahayag. maari niyang dalhin ang kanyang mambabasa sa mabuti o masamang landas. Kung gayon. Ito’y namayani sa panahon ng amerikano at kasalukuyan. Sosyolohikal Naniniwala ang mga tagapagtaguyod nito na ang manunulat ay produkto ng kanyang panahon. Tumutukoy ito sa mga salitang kapag binanggit sa akda ay nagiiwan ng malinaw at tiyak na larawan sa isipan ng mambabasa. ipinalalagay na ang akdang kanilang nilikha ay repleksyon o salamin ng mga nagaganap sa lipunang kanyang kinalalagyan. at institusyon sa kanyang kapaligiran kung saan itinuturing sila bilang boses ng kanyang panahon. lalabing-anim at iba pa. Ito'y naghari sa panahon ng amerikano. Namayagpag ito sa panahon ng kastila at makabagong panahon. Imahismo Nakatutulong nang malaki sa teoryang ito ay ang mga larawang-diwa o imahe sa ikagaganda ng akda. at namayagpag naman sa makabagong panahon. Kariktan naman kapag gumagamit ng maririkit na salita upang mapukaw ang damdamin at kawilihan ng mambabasa dahil may adhikaing gawing obhektibo ang pagsusuri . Maaring itong lalabindalawahin. Moralistiko Ipinalalagay ng mga tagapagtaguyod nito na ang manunulat ay isang nilalang na balon ng maraming kaalaman. mayaman at mahirap. Makabuluhan rin kung paano natalo ng mahina ang malakas ng dukha ang mayaman. Namayagpag ito sa panahon ng propaganda. . Kabilang din dito ang sukat sa tula na nagpapakita ng bilang ng pantig sa bawat taludtod. wala rin lugar ang opinyon at interpretasyon ng mambabasa. mga kaganapan. Nagpapatalas ito sa pandama ng mga mamababasa. kultura. Dahil dito.

Tungkulin ng manunuri nito na pag-aralan ang kabataan at personalidad ng may akda at kung paano nilikha ng manunulat ang kanyang akda. Peminismo Sa teoryang ito. posisyon at gawain ng mga babae sa loob ng akda at maaring ilantad din ang mga de kahong mga imahen ng mga babae sa akda. ang tao ay isang iceberg na lumulutang sa ibabaw ng karagatan. naniniwala siya sa pananaw ni Freud na may di-malay na bahagi ang tao. maaring tignan ang imahen. Pinaniniwalaan kasi ng ilang mga pilosopo at manunulat na walang iisang pananaw ang nag-udyok sa may-akda na sumulat kundi ang pinaghalu-halong pananaw na ang nais iparating ay ang kabuuan ng pagtao at mundo. Ang layunin ng panitikan ay ipakita ang iba’t ibang aspekto na bumubuo sa tao at mundo. Ang nakikitang bahagi ay ang malay na bahagi ng ating katauhan: ito ang mga impormasyon na alam ng tao ukol sa kanyang sarili. kultural. Ito'y maaring komokompows ng mga panlipunan. Ang nakalubog na bahagi naman ay ang di-malay na bahagi ng ating katauhan.subalit hindi ito personal na unconscious. at moral na pilosopiya na isyu na may kinalaman sa di pantay o pantay na kalagayan ng kasarian. Sikolohikal Ayon kay Freud at crionatekstong matapang (ama at ina ng sikolohiya). Ito'y namayagpag sa kasalukuyan. Arketipal Ayon kay Carl Jung at krionaitalikong teksto. . bagkus ay kolektibong unconscious. Ito ay bunga ng iisang karanasan ng mga ninuno ng tao na naipapasa sa kasalukuyang henerasyon at dahil dito nakalilikha ang mga manunulat ng mga imahen at pangyayaring hango sa mga sinaunang teksto. Namayagpag ito sa kasalukuyan.Biyograpikal Naniniwala ang mga biyograpikalista na ang manunulat ay nagsusulat ng mga bagay na personal niyang nararanasan at nakikita sa kanyang paligid. pagpapakalarawan. Patuloy itong namamayagpag sa kasalukuyan. Kung gayon. pulitikang pamamalakad. ang mga isinusulat niyang mga akda ay mga hibo o impluwensiya ng mga karanasan at nangyari sa buhay. Naniniwala rin siya na magkakatulad o iisa lamang ang karanasan ng nasa di-malay na bahagi ng isipan ng mga tao. Nahahati ang iceberg ("bundok ng yelo") sa dalawa ang nakikitang bahagi at ang nakalubog na bahagi. teorya.

bundok mo’t gubat ikaw laguna ang buhay at tanging patnubay . O Laguna Laguna. o Laguna Lalawigang marangal Tanging pinagpala Ng butihing Bathala Supling mo ang pinili ng bayani ng lahi kapurihan at dangal ng liping kayumanggi laguna ang iyong pangalan sagisag ng kagitingan sa lawa mo’t kaparangan mga bayani’y nahimlay kadluan ng mithi’t pangarap sa bukirin.Laguna.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful