Panitikan sa Matandang Panahon

(Bago ang Kastila)
Grp.1 : Kit Agad, Ed Barroga, CamilleCarreon, Criza Calabon, Rheena Dampil,Therese Gayagoy, Erika Juanson, Al’ya Sarmago 10 - Acacia

Kapaligirang Pangkasaysayan
Sinasabi na noong unang panahon, nagkaroon ng iba’t-ibang migrasyon sa Pilipinas na siyang pinagmulan ng ating mga ninuno.

Negrito o Ita
Sila ang mga unang nanirahan sa Pilipinas. Sinasabing nakarating sila sa lugar na ito sa pamamagitan ng tulay na lupa. Sila ay nangaso at namitas ng mga bunga para mabuhay. Ang kanilang panitikan ay binubuo ng mga awitin at pamahiin.

Indonesyo
Ang mga unang sapit na Indonesyo ay mapuputi at manilaw-nilaw ang balat dahil may lahing Mongol at Kaukau. Sila’y marunong nang mamahay ng sarili, magtanim ng halaman at mangisda. Makalipas ang 4000 taon ay dumating naman ang ikalawang sapit na Indonesyo. Naiiba ang kanilang hitsura sa nauna at mas nakahihigit sa kalinangan. Sila ay may sarili nang sistemang pamahalaan, may mga hanapbuhay, marunong magluto ng pagkain at may dalang panitikan gaya ng epiko, kuwentong bayan, alamat, pamahiin at pananampalatayang pagano. Sinasabing sila ang mga ninuno ng mga Ipugaw.

bayaw. nagdala ito ng mga impluwensya sa panitikan. Ang ikatlong pangkat ay mga Malay na Muslim. Sila ay nagdala ng kanilang pananampalatayang pagano at awiting panrelihiyon. awiting bayan. alpabeto. Sa panahong ito ay nagsimula nang makipagkalakalan ang Pilipinas sa mga karatig-bansa nito. bansa. diko at sangko. Tumira sila sa kabundukan ng Luzon at naging ninuno ng mga Igorot. bakya. talyasi. Sila rin ang nagdala ng barangay at naging ninuno ng mga Tagalog. mukha. mangkok. kuwentong bayan. kuya. Dumating naman ang ikalawang pangkat mula 100 hanggang 1300 taon pagkamatay ni Kristo. Marami ring salitang Bumbay ang naging bahagi ng wikang Pilipino tulad ng guro. Bisaya . alamat. Intsik Dahil sa dalang wika kaya mahigit 600 salitang Intsik ang naging bahagi ng wikang Pilipino. Ilan sa mga ito ay: susi. Bontok at Tinguanes. tingi. Dumating ang unang pangkat ng mga 200 taon bago namatay si Kristo at 100 taon pagkamatay ni Kristo. kawali. hukom at dukha. Arabo at Persiyano Nagdala sila ng mga epiko. Layunin ng Panitikan • • libangan pagpapahayag ng damdamin . May dala silang wika. Nagdala sila ng epiko. kawa. awiting bayan at liriko. kuwentong bayan. Ilokano at iba pa. kuwentong bayan at pananampalatayang Islam. mga alamat at mga karunungang bayan. Ingkong. likha. Dahil nagkaroon rin ng palitan ng kultura sa kalakalan.Malay Tatlong pangkat ng mga Malay ang nakarating sa Pilipinas. Impo. dula at alamat. Bumbay Sila ay nagdala ng pananampalatayang Bramanistiko at panitikang epiko.

Alamat ng Bigas Alamat ng Bundok Kanlaon Mito. Juan Tamad (Tagalog) Abunawas (Muslim) Epiko- tulang pasalaysay na karaniwang tungkol sa pakikipagsapalaran. Biag ni Lam-Ang (Iloko) . pananampalataya at suliraning panlipunan ng mga katutubo.• pagpapaliwanag ng mga bagay.mga kuwentong naglalarawan ng mga kaugalian. pangyayari at iba pa Mga Akdang Lumitaw Ang mga akda noon ay nahahati sa dalawang uri: kuwento at tula.tulad ng alamat na nagsasalaysay ng mga pinagmulan ngunit gumagamit ng mga diyos at diyosa bilang tauhan. pinagmulan. hal.mga kuwento na nagsasalaysay sa pinagmulan ng mga bagay. Mga Kuwento ♥Alamat. Si Malakas at si Maganda Buwan at Araw Kuwentong Bayan. hal. Naipasa ang mga ito sa iba-ibang henerasyon sa pamamagitan ng oral na tradisyon at pag-awit. pook o pangyayari. katapangan at kabayanihan ng isang bayani. hal. hal.

karanasan. kaugalian.awit pandigma Ang nuno nating lahat Sa kulog ay hindi nasisindak Sa labanan. Sapuso ito ng ating mga katutubo. nagsasaka. pumanaog Si Mansilatan sana Si Badla ay bababa Mamimigay ng lakas Pasasayawin ang mga Baylan Paligiran ang mga Baylan paghingi ng Diona. di naaawat . sila ay umaawit habang naglalayag. Pumanaog. Dalit.awit sa kasal Umawit tayo at ipagdiwang Ang dalawang pusong ngayo’y ikakasal Ang daraanan niyang landas Sabuyan ng bigas Kumintang.nagpapahayag ng damdamin. hal. pagpapagaling sa maysakit. nagkakatuwaan at nagluluksa sa patay.awit panrelihiyon na tungkol sa debosyon. kasaganahan sa buhay. pananampalataya at gawain o hanapbuhay ng mga taong nakatira sa isang pook.Ibalon (Bikol) Maragtas (Bisaya) Bantugan (Maranaw) Tuwaang (Bagobo) Pabula. “Ang Gamu-gamo” Mga Tula Awiting Bayan. paghingi ng tawad. Sa katunayan. bukid at dagat. hal.kuwentong gumagamit ng mga hayop bilang tauhan at naglalaman ng leksyong moral.

pangit pa sa tingin Bakit naman ngayo’y iyong iibigan? Oyayi. hirap Upang tayong mga anak Mabuhay nang panatag Halina at usigin Ang alikatya. Bugtong.awit sa pamamangka Hala. pag-aralang bathin Kahit malayo man kung ating ibigin Daig ang malapit na ayaw lakbayin Mga Karunungang Bayan Madalas nagpapalitan ng kaisipang-bayan ang mga katutubo sa kasal.hele o awit na pampatulog ng sanggol Ili-Ili Ili.maikling tula na nagpapahula ng isang bagay sa pamamagitan ng paglalarawan . mga haling Ipagtatanggol ang bukirin Ang mga anak natin Tayo naman may patalim Dugo’t buhay punuanin Kundiman. bakal papay Ili. gaud tayo. ili. pagod ay tiisin Ang lahat ng hirap.awit ng pag-ibig Noong unang panahaong ako’y bata pa Natitisod mo na’y di mo alintana Nang ako’y lumaki at maging dalaga Tila sa wari ko’y may pagbabanta ka Pagsinta mo sakin ay di ko tatanggapin Pagkat akong ito’y alangan pa sa tingin Ako’y mahirap. tulog anay Suliranin. ili. piyesta. tulog anay Wala diri imong nanay Kadto tienda. binyagan at burol.Pinuhunan buhay.

nasa anyong patula na humihingi ng kalutasan sa isang suliranin Sa isang kulungan ay may 5 baboy na inaalagaan si Mang Juan pero lumundag ang isa. Kawikaan. Ang hindi lumingon sa pinanggalingan. Malakas nga ang loob. Mahina naman ang tuhod Ika’y isang lalaking matapang Huni ng tuko ay kinatatakutan Palaisipan. Anak na hindi paluhain.kabute Salawikain. – ilaw Bahay ko sa gulod.isang patalinhagang pahayag na ginagamit ng matatanda noon upang mangaral at akayin ang mga kabataan sa mabuting asal. Hindi makakarating sa pinaroroonan.Isang butil palay. Iisa ang tukod. ang mga katutubo ay . Laganap sa buong bahay. . Ilan ang natira? . Ina ang patatangisin. Dahil sa kawalan ng gamit pang-imprinta. pakanan.patulang panunukso o panunudyo. Isinusulat ito ng pababa at binabasa mula kaliwa.5 parin dahil lumundag lang naman yung isa Alibata Ang alibata ay ang sinaunang sistema ng pagsulat ng mga Pilipino na binubuo ng alpabeto na may 3 pantig at 14 na katinig.

ang mga naisulat sa makinis na bato ay siyang tumagal ng mahabang panahon.gumamit ng matulis na kahoy bilang panulat at sumulat sa biyas ng kawayan. talukap ng niyog o bunga at mga dahon ng kahoy o saging. Mga Kilalang Manunulat Ang mga sinaunang akda ay kinikilala bilang pagmamay-ari ng grupo dahil ang mga ito ay nilikha at inawit nila bilang isang grupo. Ang sistema ng pagsulat na ito ay naging mahalaga upang magkaintindihan ang mga Pilipino na noo’y walang iisang wika. Sa kabila nito. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful