Panitikan sa Matandang Panahon

(Bago ang Kastila)
Grp.1 : Kit Agad, Ed Barroga, CamilleCarreon, Criza Calabon, Rheena Dampil,Therese Gayagoy, Erika Juanson, Al’ya Sarmago 10 - Acacia

Kapaligirang Pangkasaysayan
Sinasabi na noong unang panahon, nagkaroon ng iba’t-ibang migrasyon sa Pilipinas na siyang pinagmulan ng ating mga ninuno.

Negrito o Ita
Sila ang mga unang nanirahan sa Pilipinas. Sinasabing nakarating sila sa lugar na ito sa pamamagitan ng tulay na lupa. Sila ay nangaso at namitas ng mga bunga para mabuhay. Ang kanilang panitikan ay binubuo ng mga awitin at pamahiin.

Indonesyo
Ang mga unang sapit na Indonesyo ay mapuputi at manilaw-nilaw ang balat dahil may lahing Mongol at Kaukau. Sila’y marunong nang mamahay ng sarili, magtanim ng halaman at mangisda. Makalipas ang 4000 taon ay dumating naman ang ikalawang sapit na Indonesyo. Naiiba ang kanilang hitsura sa nauna at mas nakahihigit sa kalinangan. Sila ay may sarili nang sistemang pamahalaan, may mga hanapbuhay, marunong magluto ng pagkain at may dalang panitikan gaya ng epiko, kuwentong bayan, alamat, pamahiin at pananampalatayang pagano. Sinasabing sila ang mga ninuno ng mga Ipugaw.

likha. Layunin ng Panitikan • • libangan pagpapahayag ng damdamin . Bumbay Sila ay nagdala ng pananampalatayang Bramanistiko at panitikang epiko. Arabo at Persiyano Nagdala sila ng mga epiko. dula at alamat. Dahil nagkaroon rin ng palitan ng kultura sa kalakalan. talyasi. Sila rin ang nagdala ng barangay at naging ninuno ng mga Tagalog. nagdala ito ng mga impluwensya sa panitikan. Bisaya . tingi. Sa panahong ito ay nagsimula nang makipagkalakalan ang Pilipinas sa mga karatig-bansa nito. mukha. Intsik Dahil sa dalang wika kaya mahigit 600 salitang Intsik ang naging bahagi ng wikang Pilipino. hukom at dukha. alpabeto. awiting bayan at liriko.Malay Tatlong pangkat ng mga Malay ang nakarating sa Pilipinas. bansa. mga alamat at mga karunungang bayan. Ang ikatlong pangkat ay mga Malay na Muslim. kawa. bakya. kuya. bayaw. Nagdala sila ng epiko. kawali. Marami ring salitang Bumbay ang naging bahagi ng wikang Pilipino tulad ng guro. kuwentong bayan. alamat. awiting bayan. diko at sangko. Dumating ang unang pangkat ng mga 200 taon bago namatay si Kristo at 100 taon pagkamatay ni Kristo. Ingkong. May dala silang wika. Impo. Ilokano at iba pa. Dumating naman ang ikalawang pangkat mula 100 hanggang 1300 taon pagkamatay ni Kristo. kuwentong bayan. mangkok. Sila ay nagdala ng kanilang pananampalatayang pagano at awiting panrelihiyon. kuwentong bayan at pananampalatayang Islam. Ilan sa mga ito ay: susi. Tumira sila sa kabundukan ng Luzon at naging ninuno ng mga Igorot. Bontok at Tinguanes.

tulad ng alamat na nagsasalaysay ng mga pinagmulan ngunit gumagamit ng mga diyos at diyosa bilang tauhan. Mga Kuwento ♥Alamat.mga kuwento na nagsasalaysay sa pinagmulan ng mga bagay. pananampalataya at suliraning panlipunan ng mga katutubo. pook o pangyayari. pangyayari at iba pa Mga Akdang Lumitaw Ang mga akda noon ay nahahati sa dalawang uri: kuwento at tula.• pagpapaliwanag ng mga bagay. Si Malakas at si Maganda Buwan at Araw Kuwentong Bayan. hal. hal. katapangan at kabayanihan ng isang bayani. Juan Tamad (Tagalog) Abunawas (Muslim) Epiko- tulang pasalaysay na karaniwang tungkol sa pakikipagsapalaran.mga kuwentong naglalarawan ng mga kaugalian. pinagmulan. hal. Alamat ng Bigas Alamat ng Bundok Kanlaon Mito. Biag ni Lam-Ang (Iloko) . Naipasa ang mga ito sa iba-ibang henerasyon sa pamamagitan ng oral na tradisyon at pag-awit. hal.

kaugalian.awit pandigma Ang nuno nating lahat Sa kulog ay hindi nasisindak Sa labanan. hal. Sa katunayan. paghingi ng tawad. bukid at dagat. karanasan. nagkakatuwaan at nagluluksa sa patay. Sapuso ito ng ating mga katutubo. pumanaog Si Mansilatan sana Si Badla ay bababa Mamimigay ng lakas Pasasayawin ang mga Baylan Paligiran ang mga Baylan paghingi ng Diona.kuwentong gumagamit ng mga hayop bilang tauhan at naglalaman ng leksyong moral.awit panrelihiyon na tungkol sa debosyon. Dalit. “Ang Gamu-gamo” Mga Tula Awiting Bayan. nagsasaka. di naaawat . sila ay umaawit habang naglalayag. Pumanaog.Ibalon (Bikol) Maragtas (Bisaya) Bantugan (Maranaw) Tuwaang (Bagobo) Pabula. pagpapagaling sa maysakit.awit sa kasal Umawit tayo at ipagdiwang Ang dalawang pusong ngayo’y ikakasal Ang daraanan niyang landas Sabuyan ng bigas Kumintang. kasaganahan sa buhay. pananampalataya at gawain o hanapbuhay ng mga taong nakatira sa isang pook.nagpapahayag ng damdamin. hal.

bakal papay Ili. binyagan at burol. pangit pa sa tingin Bakit naman ngayo’y iyong iibigan? Oyayi. mga haling Ipagtatanggol ang bukirin Ang mga anak natin Tayo naman may patalim Dugo’t buhay punuanin Kundiman. tulog anay Suliranin. ili. tulog anay Wala diri imong nanay Kadto tienda. Bugtong.hele o awit na pampatulog ng sanggol Ili-Ili Ili. pagod ay tiisin Ang lahat ng hirap.awit sa pamamangka Hala.maikling tula na nagpapahula ng isang bagay sa pamamagitan ng paglalarawan . piyesta.awit ng pag-ibig Noong unang panahaong ako’y bata pa Natitisod mo na’y di mo alintana Nang ako’y lumaki at maging dalaga Tila sa wari ko’y may pagbabanta ka Pagsinta mo sakin ay di ko tatanggapin Pagkat akong ito’y alangan pa sa tingin Ako’y mahirap. pag-aralang bathin Kahit malayo man kung ating ibigin Daig ang malapit na ayaw lakbayin Mga Karunungang Bayan Madalas nagpapalitan ng kaisipang-bayan ang mga katutubo sa kasal. gaud tayo.Pinuhunan buhay. ili. hirap Upang tayong mga anak Mabuhay nang panatag Halina at usigin Ang alikatya.

Laganap sa buong bahay. – ilaw Bahay ko sa gulod.5 parin dahil lumundag lang naman yung isa Alibata Ang alibata ay ang sinaunang sistema ng pagsulat ng mga Pilipino na binubuo ng alpabeto na may 3 pantig at 14 na katinig.nasa anyong patula na humihingi ng kalutasan sa isang suliranin Sa isang kulungan ay may 5 baboy na inaalagaan si Mang Juan pero lumundag ang isa. pakanan. Hindi makakarating sa pinaroroonan. Anak na hindi paluhain.kabute Salawikain.isang patalinhagang pahayag na ginagamit ng matatanda noon upang mangaral at akayin ang mga kabataan sa mabuting asal. Ang hindi lumingon sa pinanggalingan. Ilan ang natira? . Kawikaan. Dahil sa kawalan ng gamit pang-imprinta. Isinusulat ito ng pababa at binabasa mula kaliwa. ang mga katutubo ay .patulang panunukso o panunudyo.Isang butil palay. . Ina ang patatangisin. Iisa ang tukod. Malakas nga ang loob. Mahina naman ang tuhod Ika’y isang lalaking matapang Huni ng tuko ay kinatatakutan Palaisipan.

. talukap ng niyog o bunga at mga dahon ng kahoy o saging. ang mga naisulat sa makinis na bato ay siyang tumagal ng mahabang panahon. Ang sistema ng pagsulat na ito ay naging mahalaga upang magkaintindihan ang mga Pilipino na noo’y walang iisang wika.gumamit ng matulis na kahoy bilang panulat at sumulat sa biyas ng kawayan. Sa kabila nito. Mga Kilalang Manunulat Ang mga sinaunang akda ay kinikilala bilang pagmamay-ari ng grupo dahil ang mga ito ay nilikha at inawit nila bilang isang grupo.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful