Panitikan sa Matandang Panahon

(Bago ang Kastila)
Grp.1 : Kit Agad, Ed Barroga, CamilleCarreon, Criza Calabon, Rheena Dampil,Therese Gayagoy, Erika Juanson, Al’ya Sarmago 10 - Acacia

Kapaligirang Pangkasaysayan
Sinasabi na noong unang panahon, nagkaroon ng iba’t-ibang migrasyon sa Pilipinas na siyang pinagmulan ng ating mga ninuno.

Negrito o Ita
Sila ang mga unang nanirahan sa Pilipinas. Sinasabing nakarating sila sa lugar na ito sa pamamagitan ng tulay na lupa. Sila ay nangaso at namitas ng mga bunga para mabuhay. Ang kanilang panitikan ay binubuo ng mga awitin at pamahiin.

Indonesyo
Ang mga unang sapit na Indonesyo ay mapuputi at manilaw-nilaw ang balat dahil may lahing Mongol at Kaukau. Sila’y marunong nang mamahay ng sarili, magtanim ng halaman at mangisda. Makalipas ang 4000 taon ay dumating naman ang ikalawang sapit na Indonesyo. Naiiba ang kanilang hitsura sa nauna at mas nakahihigit sa kalinangan. Sila ay may sarili nang sistemang pamahalaan, may mga hanapbuhay, marunong magluto ng pagkain at may dalang panitikan gaya ng epiko, kuwentong bayan, alamat, pamahiin at pananampalatayang pagano. Sinasabing sila ang mga ninuno ng mga Ipugaw.

awiting bayan at liriko. Ilokano at iba pa. Sila ay nagdala ng kanilang pananampalatayang pagano at awiting panrelihiyon. diko at sangko. dula at alamat. tingi. bansa. hukom at dukha. Marami ring salitang Bumbay ang naging bahagi ng wikang Pilipino tulad ng guro. awiting bayan. likha. Sila rin ang nagdala ng barangay at naging ninuno ng mga Tagalog.Malay Tatlong pangkat ng mga Malay ang nakarating sa Pilipinas. mga alamat at mga karunungang bayan. alpabeto. Intsik Dahil sa dalang wika kaya mahigit 600 salitang Intsik ang naging bahagi ng wikang Pilipino. Bumbay Sila ay nagdala ng pananampalatayang Bramanistiko at panitikang epiko. kuya. kawali. mangkok. talyasi. Dahil nagkaroon rin ng palitan ng kultura sa kalakalan. mukha. bayaw. Nagdala sila ng epiko. bakya. Arabo at Persiyano Nagdala sila ng mga epiko. kuwentong bayan. kawa. Impo. kuwentong bayan. Ilan sa mga ito ay: susi. alamat. Bisaya . Dumating ang unang pangkat ng mga 200 taon bago namatay si Kristo at 100 taon pagkamatay ni Kristo. Tumira sila sa kabundukan ng Luzon at naging ninuno ng mga Igorot. Layunin ng Panitikan • • libangan pagpapahayag ng damdamin . Bontok at Tinguanes. Ingkong. Sa panahong ito ay nagsimula nang makipagkalakalan ang Pilipinas sa mga karatig-bansa nito. nagdala ito ng mga impluwensya sa panitikan. Ang ikatlong pangkat ay mga Malay na Muslim. May dala silang wika. Dumating naman ang ikalawang pangkat mula 100 hanggang 1300 taon pagkamatay ni Kristo. kuwentong bayan at pananampalatayang Islam.

pangyayari at iba pa Mga Akdang Lumitaw Ang mga akda noon ay nahahati sa dalawang uri: kuwento at tula. hal. pananampalataya at suliraning panlipunan ng mga katutubo.mga kuwento na nagsasalaysay sa pinagmulan ng mga bagay. pook o pangyayari. Mga Kuwento ♥Alamat. Alamat ng Bigas Alamat ng Bundok Kanlaon Mito. Si Malakas at si Maganda Buwan at Araw Kuwentong Bayan. hal. hal. hal. katapangan at kabayanihan ng isang bayani.mga kuwentong naglalarawan ng mga kaugalian.tulad ng alamat na nagsasalaysay ng mga pinagmulan ngunit gumagamit ng mga diyos at diyosa bilang tauhan.• pagpapaliwanag ng mga bagay. Biag ni Lam-Ang (Iloko) . Naipasa ang mga ito sa iba-ibang henerasyon sa pamamagitan ng oral na tradisyon at pag-awit. pinagmulan. Juan Tamad (Tagalog) Abunawas (Muslim) Epiko- tulang pasalaysay na karaniwang tungkol sa pakikipagsapalaran.

kasaganahan sa buhay.nagpapahayag ng damdamin. Sapuso ito ng ating mga katutubo. Sa katunayan.awit pandigma Ang nuno nating lahat Sa kulog ay hindi nasisindak Sa labanan. hal. hal.Ibalon (Bikol) Maragtas (Bisaya) Bantugan (Maranaw) Tuwaang (Bagobo) Pabula. pananampalataya at gawain o hanapbuhay ng mga taong nakatira sa isang pook. pumanaog Si Mansilatan sana Si Badla ay bababa Mamimigay ng lakas Pasasayawin ang mga Baylan Paligiran ang mga Baylan paghingi ng Diona. pagpapagaling sa maysakit. Pumanaog. bukid at dagat. Dalit. nagsasaka.awit sa kasal Umawit tayo at ipagdiwang Ang dalawang pusong ngayo’y ikakasal Ang daraanan niyang landas Sabuyan ng bigas Kumintang.kuwentong gumagamit ng mga hayop bilang tauhan at naglalaman ng leksyong moral. karanasan. “Ang Gamu-gamo” Mga Tula Awiting Bayan. nagkakatuwaan at nagluluksa sa patay. paghingi ng tawad.awit panrelihiyon na tungkol sa debosyon. sila ay umaawit habang naglalayag. kaugalian. di naaawat .

tulog anay Suliranin. piyesta. pag-aralang bathin Kahit malayo man kung ating ibigin Daig ang malapit na ayaw lakbayin Mga Karunungang Bayan Madalas nagpapalitan ng kaisipang-bayan ang mga katutubo sa kasal.awit ng pag-ibig Noong unang panahaong ako’y bata pa Natitisod mo na’y di mo alintana Nang ako’y lumaki at maging dalaga Tila sa wari ko’y may pagbabanta ka Pagsinta mo sakin ay di ko tatanggapin Pagkat akong ito’y alangan pa sa tingin Ako’y mahirap. ili. pangit pa sa tingin Bakit naman ngayo’y iyong iibigan? Oyayi. bakal papay Ili.Pinuhunan buhay. mga haling Ipagtatanggol ang bukirin Ang mga anak natin Tayo naman may patalim Dugo’t buhay punuanin Kundiman. binyagan at burol. pagod ay tiisin Ang lahat ng hirap. hirap Upang tayong mga anak Mabuhay nang panatag Halina at usigin Ang alikatya. tulog anay Wala diri imong nanay Kadto tienda.hele o awit na pampatulog ng sanggol Ili-Ili Ili.awit sa pamamangka Hala. ili. Bugtong. gaud tayo.maikling tula na nagpapahula ng isang bagay sa pamamagitan ng paglalarawan .

Laganap sa buong bahay.5 parin dahil lumundag lang naman yung isa Alibata Ang alibata ay ang sinaunang sistema ng pagsulat ng mga Pilipino na binubuo ng alpabeto na may 3 pantig at 14 na katinig. Dahil sa kawalan ng gamit pang-imprinta.nasa anyong patula na humihingi ng kalutasan sa isang suliranin Sa isang kulungan ay may 5 baboy na inaalagaan si Mang Juan pero lumundag ang isa. Malakas nga ang loob. Anak na hindi paluhain.isang patalinhagang pahayag na ginagamit ng matatanda noon upang mangaral at akayin ang mga kabataan sa mabuting asal. Mahina naman ang tuhod Ika’y isang lalaking matapang Huni ng tuko ay kinatatakutan Palaisipan.Isang butil palay. Ang hindi lumingon sa pinanggalingan. ang mga katutubo ay .kabute Salawikain. Ilan ang natira? . Ina ang patatangisin. Isinusulat ito ng pababa at binabasa mula kaliwa. Kawikaan. Iisa ang tukod. . pakanan.patulang panunukso o panunudyo. – ilaw Bahay ko sa gulod. Hindi makakarating sa pinaroroonan.

talukap ng niyog o bunga at mga dahon ng kahoy o saging. ang mga naisulat sa makinis na bato ay siyang tumagal ng mahabang panahon. Sa kabila nito. Mga Kilalang Manunulat Ang mga sinaunang akda ay kinikilala bilang pagmamay-ari ng grupo dahil ang mga ito ay nilikha at inawit nila bilang isang grupo. Ang sistema ng pagsulat na ito ay naging mahalaga upang magkaintindihan ang mga Pilipino na noo’y walang iisang wika.gumamit ng matulis na kahoy bilang panulat at sumulat sa biyas ng kawayan. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful