Panitikan sa Matandang Panahon

(Bago ang Kastila)
Grp.1 : Kit Agad, Ed Barroga, CamilleCarreon, Criza Calabon, Rheena Dampil,Therese Gayagoy, Erika Juanson, Al’ya Sarmago 10 - Acacia

Kapaligirang Pangkasaysayan
Sinasabi na noong unang panahon, nagkaroon ng iba’t-ibang migrasyon sa Pilipinas na siyang pinagmulan ng ating mga ninuno.

Negrito o Ita
Sila ang mga unang nanirahan sa Pilipinas. Sinasabing nakarating sila sa lugar na ito sa pamamagitan ng tulay na lupa. Sila ay nangaso at namitas ng mga bunga para mabuhay. Ang kanilang panitikan ay binubuo ng mga awitin at pamahiin.

Indonesyo
Ang mga unang sapit na Indonesyo ay mapuputi at manilaw-nilaw ang balat dahil may lahing Mongol at Kaukau. Sila’y marunong nang mamahay ng sarili, magtanim ng halaman at mangisda. Makalipas ang 4000 taon ay dumating naman ang ikalawang sapit na Indonesyo. Naiiba ang kanilang hitsura sa nauna at mas nakahihigit sa kalinangan. Sila ay may sarili nang sistemang pamahalaan, may mga hanapbuhay, marunong magluto ng pagkain at may dalang panitikan gaya ng epiko, kuwentong bayan, alamat, pamahiin at pananampalatayang pagano. Sinasabing sila ang mga ninuno ng mga Ipugaw.

Tumira sila sa kabundukan ng Luzon at naging ninuno ng mga Igorot. mukha. hukom at dukha. Intsik Dahil sa dalang wika kaya mahigit 600 salitang Intsik ang naging bahagi ng wikang Pilipino. Ang ikatlong pangkat ay mga Malay na Muslim. awiting bayan at liriko. Ingkong. Dahil nagkaroon rin ng palitan ng kultura sa kalakalan. Marami ring salitang Bumbay ang naging bahagi ng wikang Pilipino tulad ng guro. kuwentong bayan. tingi. kuwentong bayan at pananampalatayang Islam. mga alamat at mga karunungang bayan. alamat. Dumating ang unang pangkat ng mga 200 taon bago namatay si Kristo at 100 taon pagkamatay ni Kristo. dula at alamat. Impo. Sila rin ang nagdala ng barangay at naging ninuno ng mga Tagalog. Bisaya . Bontok at Tinguanes. mangkok. Ilokano at iba pa. nagdala ito ng mga impluwensya sa panitikan. Sa panahong ito ay nagsimula nang makipagkalakalan ang Pilipinas sa mga karatig-bansa nito. awiting bayan. Nagdala sila ng epiko. alpabeto. talyasi. May dala silang wika. diko at sangko. Sila ay nagdala ng kanilang pananampalatayang pagano at awiting panrelihiyon. likha. kuwentong bayan. Dumating naman ang ikalawang pangkat mula 100 hanggang 1300 taon pagkamatay ni Kristo. kuya. Ilan sa mga ito ay: susi. kawa. Bumbay Sila ay nagdala ng pananampalatayang Bramanistiko at panitikang epiko. Layunin ng Panitikan • • libangan pagpapahayag ng damdamin . Arabo at Persiyano Nagdala sila ng mga epiko. bakya. bayaw. kawali. bansa.Malay Tatlong pangkat ng mga Malay ang nakarating sa Pilipinas.

hal.• pagpapaliwanag ng mga bagay. Si Malakas at si Maganda Buwan at Araw Kuwentong Bayan.mga kuwentong naglalarawan ng mga kaugalian. hal. pangyayari at iba pa Mga Akdang Lumitaw Ang mga akda noon ay nahahati sa dalawang uri: kuwento at tula. pook o pangyayari. Alamat ng Bigas Alamat ng Bundok Kanlaon Mito. Biag ni Lam-Ang (Iloko) . pananampalataya at suliraning panlipunan ng mga katutubo. Naipasa ang mga ito sa iba-ibang henerasyon sa pamamagitan ng oral na tradisyon at pag-awit. Juan Tamad (Tagalog) Abunawas (Muslim) Epiko- tulang pasalaysay na karaniwang tungkol sa pakikipagsapalaran. pinagmulan.mga kuwento na nagsasalaysay sa pinagmulan ng mga bagay. katapangan at kabayanihan ng isang bayani.tulad ng alamat na nagsasalaysay ng mga pinagmulan ngunit gumagamit ng mga diyos at diyosa bilang tauhan. Mga Kuwento ♥Alamat. hal. hal.

hal. pagpapagaling sa maysakit.nagpapahayag ng damdamin. kaugalian.awit pandigma Ang nuno nating lahat Sa kulog ay hindi nasisindak Sa labanan. kasaganahan sa buhay.awit panrelihiyon na tungkol sa debosyon.kuwentong gumagamit ng mga hayop bilang tauhan at naglalaman ng leksyong moral.awit sa kasal Umawit tayo at ipagdiwang Ang dalawang pusong ngayo’y ikakasal Ang daraanan niyang landas Sabuyan ng bigas Kumintang. Pumanaog. nagkakatuwaan at nagluluksa sa patay. bukid at dagat. di naaawat . paghingi ng tawad. Sa katunayan. pumanaog Si Mansilatan sana Si Badla ay bababa Mamimigay ng lakas Pasasayawin ang mga Baylan Paligiran ang mga Baylan paghingi ng Diona. pananampalataya at gawain o hanapbuhay ng mga taong nakatira sa isang pook. sila ay umaawit habang naglalayag. Sapuso ito ng ating mga katutubo. “Ang Gamu-gamo” Mga Tula Awiting Bayan. nagsasaka.Ibalon (Bikol) Maragtas (Bisaya) Bantugan (Maranaw) Tuwaang (Bagobo) Pabula. Dalit. karanasan. hal.

Bugtong.maikling tula na nagpapahula ng isang bagay sa pamamagitan ng paglalarawan . pagod ay tiisin Ang lahat ng hirap. binyagan at burol. tulog anay Wala diri imong nanay Kadto tienda. bakal papay Ili. ili. piyesta.awit sa pamamangka Hala. gaud tayo. pangit pa sa tingin Bakit naman ngayo’y iyong iibigan? Oyayi.Pinuhunan buhay. tulog anay Suliranin. ili. mga haling Ipagtatanggol ang bukirin Ang mga anak natin Tayo naman may patalim Dugo’t buhay punuanin Kundiman.awit ng pag-ibig Noong unang panahaong ako’y bata pa Natitisod mo na’y di mo alintana Nang ako’y lumaki at maging dalaga Tila sa wari ko’y may pagbabanta ka Pagsinta mo sakin ay di ko tatanggapin Pagkat akong ito’y alangan pa sa tingin Ako’y mahirap.hele o awit na pampatulog ng sanggol Ili-Ili Ili. pag-aralang bathin Kahit malayo man kung ating ibigin Daig ang malapit na ayaw lakbayin Mga Karunungang Bayan Madalas nagpapalitan ng kaisipang-bayan ang mga katutubo sa kasal. hirap Upang tayong mga anak Mabuhay nang panatag Halina at usigin Ang alikatya.

Iisa ang tukod. Laganap sa buong bahay.isang patalinhagang pahayag na ginagamit ng matatanda noon upang mangaral at akayin ang mga kabataan sa mabuting asal. pakanan.patulang panunukso o panunudyo. Kawikaan. Isinusulat ito ng pababa at binabasa mula kaliwa.kabute Salawikain. Malakas nga ang loob. Dahil sa kawalan ng gamit pang-imprinta. Anak na hindi paluhain.nasa anyong patula na humihingi ng kalutasan sa isang suliranin Sa isang kulungan ay may 5 baboy na inaalagaan si Mang Juan pero lumundag ang isa. . – ilaw Bahay ko sa gulod. Mahina naman ang tuhod Ika’y isang lalaking matapang Huni ng tuko ay kinatatakutan Palaisipan.Isang butil palay. ang mga katutubo ay . Ina ang patatangisin. Hindi makakarating sa pinaroroonan. Ilan ang natira? . Ang hindi lumingon sa pinanggalingan.5 parin dahil lumundag lang naman yung isa Alibata Ang alibata ay ang sinaunang sistema ng pagsulat ng mga Pilipino na binubuo ng alpabeto na may 3 pantig at 14 na katinig.

Mga Kilalang Manunulat Ang mga sinaunang akda ay kinikilala bilang pagmamay-ari ng grupo dahil ang mga ito ay nilikha at inawit nila bilang isang grupo. Sa kabila nito. Ang sistema ng pagsulat na ito ay naging mahalaga upang magkaintindihan ang mga Pilipino na noo’y walang iisang wika. talukap ng niyog o bunga at mga dahon ng kahoy o saging. .gumamit ng matulis na kahoy bilang panulat at sumulat sa biyas ng kawayan. ang mga naisulat sa makinis na bato ay siyang tumagal ng mahabang panahon.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful