Panitikan sa Matandang Panahon

(Bago ang Kastila)
Grp.1 : Kit Agad, Ed Barroga, CamilleCarreon, Criza Calabon, Rheena Dampil,Therese Gayagoy, Erika Juanson, Al’ya Sarmago 10 - Acacia

Kapaligirang Pangkasaysayan
Sinasabi na noong unang panahon, nagkaroon ng iba’t-ibang migrasyon sa Pilipinas na siyang pinagmulan ng ating mga ninuno.

Negrito o Ita
Sila ang mga unang nanirahan sa Pilipinas. Sinasabing nakarating sila sa lugar na ito sa pamamagitan ng tulay na lupa. Sila ay nangaso at namitas ng mga bunga para mabuhay. Ang kanilang panitikan ay binubuo ng mga awitin at pamahiin.

Indonesyo
Ang mga unang sapit na Indonesyo ay mapuputi at manilaw-nilaw ang balat dahil may lahing Mongol at Kaukau. Sila’y marunong nang mamahay ng sarili, magtanim ng halaman at mangisda. Makalipas ang 4000 taon ay dumating naman ang ikalawang sapit na Indonesyo. Naiiba ang kanilang hitsura sa nauna at mas nakahihigit sa kalinangan. Sila ay may sarili nang sistemang pamahalaan, may mga hanapbuhay, marunong magluto ng pagkain at may dalang panitikan gaya ng epiko, kuwentong bayan, alamat, pamahiin at pananampalatayang pagano. Sinasabing sila ang mga ninuno ng mga Ipugaw.

kuwentong bayan at pananampalatayang Islam. mga alamat at mga karunungang bayan. hukom at dukha. nagdala ito ng mga impluwensya sa panitikan. Sila ay nagdala ng kanilang pananampalatayang pagano at awiting panrelihiyon. likha. bansa. Tumira sila sa kabundukan ng Luzon at naging ninuno ng mga Igorot. Intsik Dahil sa dalang wika kaya mahigit 600 salitang Intsik ang naging bahagi ng wikang Pilipino. mangkok. Bontok at Tinguanes. Nagdala sila ng epiko. tingi. Dumating naman ang ikalawang pangkat mula 100 hanggang 1300 taon pagkamatay ni Kristo. Sa panahong ito ay nagsimula nang makipagkalakalan ang Pilipinas sa mga karatig-bansa nito. May dala silang wika. Layunin ng Panitikan • • libangan pagpapahayag ng damdamin . Ilan sa mga ito ay: susi. awiting bayan at liriko. Dahil nagkaroon rin ng palitan ng kultura sa kalakalan. mukha. Marami ring salitang Bumbay ang naging bahagi ng wikang Pilipino tulad ng guro.Malay Tatlong pangkat ng mga Malay ang nakarating sa Pilipinas. alpabeto. Bisaya . kuwentong bayan. Sila rin ang nagdala ng barangay at naging ninuno ng mga Tagalog. kuya. Impo. talyasi. bayaw. Bumbay Sila ay nagdala ng pananampalatayang Bramanistiko at panitikang epiko. Ang ikatlong pangkat ay mga Malay na Muslim. awiting bayan. bakya. kuwentong bayan. kawali. Dumating ang unang pangkat ng mga 200 taon bago namatay si Kristo at 100 taon pagkamatay ni Kristo. dula at alamat. kawa. Arabo at Persiyano Nagdala sila ng mga epiko. diko at sangko. Ingkong. Ilokano at iba pa. alamat.

pangyayari at iba pa Mga Akdang Lumitaw Ang mga akda noon ay nahahati sa dalawang uri: kuwento at tula. Si Malakas at si Maganda Buwan at Araw Kuwentong Bayan. Juan Tamad (Tagalog) Abunawas (Muslim) Epiko- tulang pasalaysay na karaniwang tungkol sa pakikipagsapalaran. hal.• pagpapaliwanag ng mga bagay. Biag ni Lam-Ang (Iloko) .mga kuwentong naglalarawan ng mga kaugalian. hal.tulad ng alamat na nagsasalaysay ng mga pinagmulan ngunit gumagamit ng mga diyos at diyosa bilang tauhan. Alamat ng Bigas Alamat ng Bundok Kanlaon Mito. pananampalataya at suliraning panlipunan ng mga katutubo. pinagmulan. Mga Kuwento ♥Alamat. hal. hal. Naipasa ang mga ito sa iba-ibang henerasyon sa pamamagitan ng oral na tradisyon at pag-awit. pook o pangyayari.mga kuwento na nagsasalaysay sa pinagmulan ng mga bagay. katapangan at kabayanihan ng isang bayani.

awit panrelihiyon na tungkol sa debosyon. hal. “Ang Gamu-gamo” Mga Tula Awiting Bayan. Pumanaog. hal.kuwentong gumagamit ng mga hayop bilang tauhan at naglalaman ng leksyong moral. sila ay umaawit habang naglalayag.awit pandigma Ang nuno nating lahat Sa kulog ay hindi nasisindak Sa labanan.awit sa kasal Umawit tayo at ipagdiwang Ang dalawang pusong ngayo’y ikakasal Ang daraanan niyang landas Sabuyan ng bigas Kumintang. pumanaog Si Mansilatan sana Si Badla ay bababa Mamimigay ng lakas Pasasayawin ang mga Baylan Paligiran ang mga Baylan paghingi ng Diona.nagpapahayag ng damdamin. Sapuso ito ng ating mga katutubo. Dalit. nagsasaka.Ibalon (Bikol) Maragtas (Bisaya) Bantugan (Maranaw) Tuwaang (Bagobo) Pabula. karanasan. kaugalian. Sa katunayan. di naaawat . bukid at dagat. pananampalataya at gawain o hanapbuhay ng mga taong nakatira sa isang pook. nagkakatuwaan at nagluluksa sa patay. pagpapagaling sa maysakit. paghingi ng tawad. kasaganahan sa buhay.

ili. pagod ay tiisin Ang lahat ng hirap. tulog anay Suliranin. mga haling Ipagtatanggol ang bukirin Ang mga anak natin Tayo naman may patalim Dugo’t buhay punuanin Kundiman.maikling tula na nagpapahula ng isang bagay sa pamamagitan ng paglalarawan . pangit pa sa tingin Bakit naman ngayo’y iyong iibigan? Oyayi. binyagan at burol. piyesta.awit sa pamamangka Hala.Pinuhunan buhay.hele o awit na pampatulog ng sanggol Ili-Ili Ili. gaud tayo. pag-aralang bathin Kahit malayo man kung ating ibigin Daig ang malapit na ayaw lakbayin Mga Karunungang Bayan Madalas nagpapalitan ng kaisipang-bayan ang mga katutubo sa kasal.awit ng pag-ibig Noong unang panahaong ako’y bata pa Natitisod mo na’y di mo alintana Nang ako’y lumaki at maging dalaga Tila sa wari ko’y may pagbabanta ka Pagsinta mo sakin ay di ko tatanggapin Pagkat akong ito’y alangan pa sa tingin Ako’y mahirap. bakal papay Ili. ili. hirap Upang tayong mga anak Mabuhay nang panatag Halina at usigin Ang alikatya. Bugtong. tulog anay Wala diri imong nanay Kadto tienda.

Mahina naman ang tuhod Ika’y isang lalaking matapang Huni ng tuko ay kinatatakutan Palaisipan. .Isang butil palay.nasa anyong patula na humihingi ng kalutasan sa isang suliranin Sa isang kulungan ay may 5 baboy na inaalagaan si Mang Juan pero lumundag ang isa. pakanan. Laganap sa buong bahay. Iisa ang tukod.5 parin dahil lumundag lang naman yung isa Alibata Ang alibata ay ang sinaunang sistema ng pagsulat ng mga Pilipino na binubuo ng alpabeto na may 3 pantig at 14 na katinig. Ang hindi lumingon sa pinanggalingan. – ilaw Bahay ko sa gulod. Anak na hindi paluhain. Ilan ang natira? .kabute Salawikain.isang patalinhagang pahayag na ginagamit ng matatanda noon upang mangaral at akayin ang mga kabataan sa mabuting asal. Hindi makakarating sa pinaroroonan.patulang panunukso o panunudyo. Dahil sa kawalan ng gamit pang-imprinta. Isinusulat ito ng pababa at binabasa mula kaliwa. Kawikaan. ang mga katutubo ay . Malakas nga ang loob. Ina ang patatangisin.

Sa kabila nito. talukap ng niyog o bunga at mga dahon ng kahoy o saging. Ang sistema ng pagsulat na ito ay naging mahalaga upang magkaintindihan ang mga Pilipino na noo’y walang iisang wika. . ang mga naisulat sa makinis na bato ay siyang tumagal ng mahabang panahon. Mga Kilalang Manunulat Ang mga sinaunang akda ay kinikilala bilang pagmamay-ari ng grupo dahil ang mga ito ay nilikha at inawit nila bilang isang grupo.gumamit ng matulis na kahoy bilang panulat at sumulat sa biyas ng kawayan.