PANIMULANG LINGGWISTIKA

BSEd FILIPINO II 2009

PASASALAMAT Buong-puso naming pasasalamat kay Bb.Elsie V. Tillor, ang napakaaktibo naming guro sa Filipino Major 2 – Panimulang Linggwistika, sa kanyang paghikayat na isakatuparan ang aklat na ito. At gayundin sa aming mga magulang, kaibigan at sa Poong Maykapal na siyang nagbibigay lakas at inspirasyon na nakatulong nang sa pagkakabuo ng aklat na ito.

PANIMULA Isang pagmamalaki naming mga may-akda ang makatugon sa utos ng aming guro na si Bb. Elsie V. Tillor tungkol sa aming asignaturang Filipino Major 2 – Panimulang Linggwistika . Layunin naming makabahagi sa kinakailangan ng aming mga kapwa mag-aaral sa kasalukuyan at sa hinaharap. Sinikap naming maipaloob sa aklat na ito ang iba’t ibang paksang panglinggwistika. Naniniwala kami sa pamamagitan ng pagsasanib ng makabagong balarila, ang kakayahang (1) bumasa, (2) umunawa, (3) magsalita at (4) sumulat ng mga mag-aaral ay madaling malilinang. Sinadya naming huwag maging saklaw ang pagtatalakay sa ilang paksa upang sa gayo’y maging daan naman ito ng mga mag-aaral na maatasan ang kanilang mga sarili ng wastong pananaliksik. Isa ring paghamon sa mga mag-aaral na gawing mabisa ang pagtatalakay sa mga paksang naririto upang maging kawili-wili at kapaki-pakinabang ang lahat ng nilalaman ng aklat na ito. BSEd – FILIPINO II 2009-2010

PAGTUTUKOY NG KAHULUGAN Denotasyon Ang tawag sa kahulugang galing sa diksyunaryo. Tinatawag din na aktwal na kahulugan. Halimbawa: Ibili mo nga ako ng balimbing sa palengke. Ang salitang balimbing sa pangungusap na ito ay nangangahulugang prutas. Konotasyon Ang tawag sa kahulugang iba sa kahulugang mababasa sa diksyunaryo. Kadalasan, ito ay nagbibigay ng matalinghagang kahulugan. Halimbawa: Huwag mong iboto ang ang pulitikong balimbing. Ang salitang balimbing ay sa pangungusap na ito ay nangangahulugang palipat-lipat o paiba-iba ang kinakampihan. Ang konotasyon ay maari ring tawaging:  Pahayag na Idyomatiko Pahayag na hindi literal ang kahulugan ng mga salita o di-tuwiran ang kahulugan. Halimbawa: magbanat ng buto (nagtatrabaho nang mabuti) hindi masikmura (hindi matanggap)  Patayutay na Pananalita Pahayag na sadyang lumilihis sa karaniwang paraan ng pagpapahayag nang ang pahayag ay magawang maganda at kaakit-akit. Halimbawa: kinakalawang na ang utak (mahina ang kakayahan) kamay na bakal (malupit na pakikitungo)  Eupemistikong Pananalita Pananalitang ipinapalit sa mga salitang maaaring makasakit ng damdamin. Halimbawa: binawian ng buhay (namatay) balat sibuyas (maramdamin)

 Makulay/Masining na Pananalita Pananalitang karaniwang ginagamit ng mga makata na may kakaiba ngunit maganda ang paglalarawan. Halimbawa: mala-makopang pisngi (kulay rosas ang pisngi) Ekstensyon Ito ay Tumutukoy sa lahat ng paksa maging isahan man o maramihan na nagtataglay ng mga katangiang isinasaad ng pangkalahatang kaisipan. Halimbawa:

PILIPINO

TSINO

ASYANO

MALAY

INDONESYO

MUSIKERO

RETRATISTA

ARTISTA

ISKULTOR

MANUNULAT

Ang salitang Asyano ay may mga ekstensyong “Pilipino”, “Tsino”, “Malay” at “Indonesyo”. Ang salitang artista ay may mga ekstensyong “musikero”, “retratista”, “manunulat” at “iskultor”.

Ang ina ay ilaw ng tahanan. .  Unang Intensyon Kaisipang inilalahad ang kalikasan o uri ng isang bagay sa kung ano ang malimit na makikita sa pisikal na katotohanan. Ang leon ay isang mabangis na hayop. [.  Ikalawang Intensyon Kaisipang inilalahad ang ibang paraan ng pagpapakahulugan kung saan nauunawan ng isipan ang uri o kalikasan ng isang bagay ayon sa lohikal na katotohanan. “wala” at “kaibahan” ng katangian ng isang bagay. Komponensyal Analisis Tumutukoy sa paglalarawan ng kahulugan ng mga salita sa pamamagitan ng nabuong set ng sematikang katangian. Ipinapakita rito ang pagiging “meron”. bata (young) at babae (female).lalaki ]. Halimbawa: Ang puso ay punla ng pag-ibig.nasa hustong gulang na ] = [ . ang salitang babae (girl) ay maaaring magkaroon ng tatlong semantikang katangian.nasa hustong gulang na ] Sa madaling sabi.nasa hustong gulang na ] = [+/.Intensyon Pagpapakahulugan ng isipan ayon sa katotohanan.lalaki]. [ . [+ nasa hustong gulang na ] = [ + lalaki ]. Tinatawag din itong feature analysis o contrast analysis. [ + nasa hustong gulang na ] = [ .lalaki ]. tao (human). Halimbawa: Ang mga penggwin ay hindi lumilipad. Halimbawa: tao (man) babae (woman) batang lalaki (boy) batang babae (girl) bata (child) = [ + lalaki ]. [.

ngunit hindi lang pagpapalit ang nagaganap dito. Anumang maliit na salitang ikakabit nito ay nakaimpluwensiya sa pagbabagong anyo ng morpema.MGA PANDIWANG DI-KARANIWAN Pandiwang di-karaniwan ang tawag sa mga pandiwang nagkakaroon ng mga pagbabagong morpoponimeko o ito yong mga pandiwang hindi sumusunod sa pangkaraniwang tuntunin ng palapantigan at paglalapi. Ito ay magaganap kung ang huling ponemang patinig ng salitang – ugat na hinuhulapian ay nawawala. Pitong uri 1. Halimbawa: Ang mga sumusunod na ponema ay nagpapalitan na di nagbabago ang kahulugan gaya ng: Salitang – ugat + panlapi Lakad + in = lakadin Sunod + in = Sunudin Tawa + han = tawahan Halili + han = halilihan Kuha + in = kukunin Di-karaniwang anyo ng pawatas lakarin sunurin tawanan halinhan kunin o 2. mayroon ring isa higit pang titik na nakakaltas. anumang pagbabagong mapapansin natin sa isang morpema ay bunga ng impluwensya ng kapaligiran. Paalala: Pagbabagong morpoponimeko ay tumutukoy sa pagbabago ng morpema na taglay ng kanyang kapaligiran.) Maypalit – ito ay ang pagkakaroon ng pagpapalit ng titik sa loob ng pandiwa.) Maykaltas ( Sunscope ) – ito ay nangangahulugangang pagkawala ng isang ponema o morpema sa isang salita . .

pagkakaltas ng ponema o mga ponema Salitang – ugat + Panlapi Hali + an = halikan Bili + han = bilihan Palit + an = palitan Sara + han = sarahan Takip + an = takipan Buhos + an = buhusan Dumi + han = dumihan Di – karaniwang anyo ng pawatas halkan bilhan paltan sarhan takpan busan dumhan 3. Ang mga salitang ugat na nagsisimula sa / I / at / y / na ginigitlapian ng / in / ay magkakaroon ng paglilipat ng posiston ng / n / at ng / I / at / y /.) Maypungos ( Apostrope ) – May nawawalang titik o pantig sa unahan na berb. Halimbawa: Magpadala Pakahigpitan Magpahanap Padala Higpitan Pahanap 5. Tinatawag din itong paglilipat.ng mga pandiwang di – karaniwan na ma. Makikita ito sa paglilipatan ng posisyon ng ponema.) Maylipat (Metathesis) Ito ay paglilipat ng titk sa loob ng isang salita. . Narito ang ilang hal. Halimbawa: Salitang – ugat + Panlapi Tanim + an = taniman Talab + an = talaban Silid + an = sidlan Atip + an = atipan Lagay + in = linagay ( l ) + in+ agay Yari + in -y + in + ari = yinari Yaya + in = yinaya Lipad + in = linipad Di – karaniwang anyo ng pawatas tamnan tablan sidlan aptan nilagay niyari niyaya nilipad 4.) Maytulad ( Paragoge ) – May nawawalang titik sa hulihan ng pandiwa / berb. At mayroon din titik na nawawala.

Halimbawa: Tayo na – kana Hintay ka – teka Hayaan mo – namo Paalala: Sa talaan ng mga halimbawa na ibinigay sa itaas ay mapapansing nagaganap lamang sa mga pandiwang di Karaniwan ang mga pagbabagong morpoponemiko kung ito ay ginagamitan ng panlaping – an / .han Maging ito man ay nag – iisa o may kasamahang iba pang panlapi… .) May paningit ( epenthesis ) – Mga pandiwa / berb na nagkakaroon ng paningit na titik na salita.Halimbawa: Halkan Takpan Buksan _ Halki Takpi buksi 6. Halimbawa: Kilalahin --Abalahin --Pagkakaisahan --Kilalahin Abalahin Pagkakaisahan 7.) May-angkop ( hypology ) – makikita ditto ang pag-iisa ng dalawang magkasunod na berb at nagkakaroon ng kaltas o palit sa anumang berb.

Wasto: Lubhang maliwanag ang mga ebidensiya ng abogado. . Wasto: Ang batang si Lito ay matalas kung mag-isip.MORPOSINTAKS Ang pagpili ng wasto at angkop na salitang gagamitin sa isang pahayag na hindi lumilihis sa tunay na nakis ipahayag ng pangungusap. Wasto: Higit na matangkad si Raul kaysa kay Robert. mataas-matangkad Di-wasto: Higit na mataas si Raul kaysa kay Robert. Halimbawa: mataas-matangos Di-wasto: Mataas ang ilong ng pinsang kong Amerikano. matingkad-maliwaang Di-wasto: Lubhang matingkad ang mga ebidensiya ng abogado. Ito ay ang paglakip ng tumpak na salita upang mas maging kaaya-aya at kaakit-akit pakinggan ang isang pahayag. Wasto: Ang silid nina Karen at Judy ay maalinsangan. Wasto: Matangos ang ilong ng pinsan kong Amerikano. matalas-matalim Di-wasto: Ang batang si Lito ay matalim kung mag-isip. mainit-maalinsangan Di-wasto: Ang silid nina Karen at Judy ay mainit.

2. 3.MGA PANURING PANG-URI Ito ay bahagi ng pananalita na nagbibigay-turing sa pangngalan at panghalip. tiyak man o hindi ng mga pangngalan at panghalip Halimbawa: Tiyak 1. Ipinakikita ang katangian o bilang ng isang bagay. Di-Tiyak 1. *Pamilang Ito ay nagpapahayag ng bilang o halaga. tao. URI NG PAMILANG *Pamilang Na Patakaran O Pamilang Na Kardinal Ito ang likas at basal na mga bilang na pinagbabatayan ng tawag ng iba’t ibang uri ng pagbibilang. Tatlong baroto ang dala ni Matet. Buwig ng saging ang pasalubong niya. Masayang-masaya si Inday nang dumating ang matandang si Allen. Dalawang libo ang kinita nina Adel. URI NG PANG-URI *Panlarawan Ito ang mga likas na pang-uri na iniuugnay sa mga pangngalan na nagpapahayag ng katangiang taglay ng salitang binibigyang turing. Pulutong ng mga kadete ang sumalubong. Malungkot si Adel sa nangyari sa kapatid. Si Juan ay mapagsamantala at abusado. Halimbawa: isa Labingwalo Dalawampu Tatlumpu’t isa apatnapu dalawang daan isang angaw pitong daan . Halimbawa: 1. 2. 2. lunan o pangyayari.

Magkakasimbilis ang mga kabayo na alaga niya. 2. Magkamukha ang magkapatid na Mike at Choy. Kapwa dalubhasang mangingisda ang mga binatang iyon. Halimbawa: 1. May panlapi itong ika-. o sa paggamit ng sallitang nagsasaad ng bilang na higit sa dalawa. Ginagamit ang pantukoy na mga. tulad ng ma-. .atbp. Mga mapagkakatiwalaang kawaksi sa bahay ang mga iyan. *Dalawahan Ito ay ginagamit kung dalawa ang inilalarawan.at –ka. ng walang pag-uulit ng salitang-ugat o walang panandang mga.atbp. Halimbawa: Ikalima Ikasiyam Ikalabing-isa Ikaisang daan at isa panglima pansiyam panlabing-isa pang-isang daan at isa KAILANAN NG PANG-URI *Isahan Ito ay ginagamit kung iisa lamang ang inilalarawan.sa mga panlaping magka. o sa paggamit ng pamilang na dalawa o ng salitang kapwa. magsing-. o pang. Halimbawa: 1. Maligayang pamilya ang pamilyang malusog. Halimbawa: 1. Ginagamit ang mga panlaping magka-.at magkasing-.*Pamilang Na Panunuran O Pamilang Na Ordinal Ito’y ginagamit sa pagpapahayag ng pagkakasunud-sunod ng tao. o iba pang salitang nagsasaad ng bilang na higit sa isa. ka-. *Maramihan Ito ay ginagamit kung higit sa dalawa ang inilalarawan. Ang anyong isahan ay naipapakita sa paggamit ng panlaping pang-isa. magkasing-. pang-. Kapalagayang-loob ko siya. 2. bagay atbp. 2. sa pag-uulit ng pantig na -na.

Patalinghagang kahulugan Balat-sibuyas ang nakababata kong kapatid. Halimbawa: 1. Mataba ang alaga naming baboy. Halimbawa: 1. *Maylapi . Ang bahay namin ay malapit sa punong Akasya. *Inuulit . Dahil sa pag-ibig niya sa kalikasan.ang pang-uri kung binubuo ng likas na salita lamang o salitang walang lapi. Pinakagamitin ang mga panlaping ka-. ma-. *Tambalan . Halimbawa: Karaniwang kahulugan Biglang-yaman ang pamilya ko nang manalo si nanay sa lotto. Ang mga ganitong uri ay maaaring may kahulugang karaniwan o patalinghaga. maka-. 2. kay-. Maaaring ganap o di-ganap ang pag-uulit.salitang-ugat o salitang maylapi na may pag-uulit. pang- . Halimbawa: Pag-uulit na Ganap Ang puti-puti ng damit ni Tolits. 2. at mala-.ang pang-uri kung binubuo ng dalawang salitang pinag-isa.KAYARIAN NG PANG-URI *Payak . Pag-uulit na Di-Ganap Maliliit ang alaga kong pusa.ang pang-uri kung binubuo ng salitang –ugat na may panlapi. masasabi kong siya ay makakalikasan. Panlaping makauri ang tawag sa mga panlaping ginagamit sa pagbubuo ng pang-uri. Ang tiyan ng matanda ay malalobo sa laki.

Di-Magkatulad – maaaring palamang o pasahol. Walang paghahambing na nangyari. Halimbawa: Maligayang lahat ang mga busero at mangangabog. B.nagpapahayag ng kataasang uri o katangiang namumukod sa lahat. Pasahol – sahol o kulang o may kaliitan at kababaan sa pinagtutularan. Ginagamit ang panlaping napaka-. Halimbawa: Higit na marunong si Linda kaysa kay Nene. at wala ng iba. hari ng. Halimbawa: Kasingganda ng birhen si Nora. kasing. A. at sukdulan ng. Halimbawa: Di-lubhang mataas ang marka ko na gaya ng marka mo. kawangis atbp. pag-uulit ng salita at mga katagang ubod ng. Magkatulad – patas at walang lamangan. *Pasukdol . . B. ang paghahambing ay maaaring magkatulad o di-magkatulad.1. Palamang – nakahihigit ng katangian sa pinagtutularan. B.ito’y tuwirang nagbibiga-turing sa pangngalan o panghalip na inaabayan. *Pahambing -kung ang pang-uri ay nagtutulad sa dalawang tao o bagay. Halimbawa: Ubod ng yabang ang taong iyan. at pinaka-. atbp.2. at mga salitang tulad. labis. ginagamit ang magsing-.KAANTASAN NG PANG-URI *Lantay* .

Katawanin Ang mga pandiwa kapag walang tuwirang layong tumatanggap ng kilos. 2. Nag-ipon sin sila. Ang layong itoy pinangungunahan ng. 4. 2. Mga Uri ng Pandiwa ayon sa Kaukulan 1. Kapag ang pandiwa ay may tuwirang layon. um . an.in. Bumili ng baging telebisyon ang nanay sa Makati. han.PANDIWA (VERB) • • • Bahagi ng pananalitang nagsasaad ng kilos o galaw. Ito’y binubuo ng salitang-ugat at panlaping makadiwa tulad ng mga. Ito ang nagbibigay diwa sa isang pangungusap. 3. PANDIWANG PALIPAT(transitive verb) Ang mga parirala ay nasa tuwirang layon at pinangungunahan ng pang-ukol na ng. sa mga. PANDIWANG KATAWANIN (intransitive verb) Kung ang pandiwa’y hindi na kailangan ng tuwirang layon at nagtataglay ng kahulugang buo sa ganang sarili kaya’t hindi na kailangan ang tagatanggap ng kilos. Ang tubero ay nag-aayos ng tubo sa aming bahay. Ito ay may simuno at tuwirang layon. at kinang. sa. Gumagawa sina Mang Ben at Mang Lino. 4. ito ay tintawag na pandiwang katawanin. mak. ito ay pandiwang palipat Palipat Ang pandiwa kapag ito ay may tuwirang layon na tumatanggap ng kilos. sa at kay. 2. magsi. Naglinis ng kwarto si Delia. kay.isa. maki. hin.Ang masipag at determinado ay nagtatagumpay . Mga halimbawa: 1. Nakinig kay Elvis Presley ang mga bata bago sila sumayaw. 3. mga. ma. at iba pa. Pareho silang naghahanap. Ito ay may simuno ngunit walang layong tumatanggap Mga halimbawa: 1.ang pandiwa ay nakatatayong mag.

Halimbawa: Nagsasaliksik ako tungkol sa AIDS.ASPEKTO NG PANDIWA Perpektibo Nasimulan na at natapos na ang kilos. Halimbawa: Nagsaliksik ako tungkol sa AIDS. Imperpektibo Nasimulan na subalit hindi pa tapos ang kilos. Halimbawa: Magsasaliksik ako tungkol sa AIDS. Kontemplatibo Hindi pa nasisimulan ang kilos . .

. Ang huling ponema. ang + na   2. May mga bagong alkaldeng hinirang ang Pangulo ng Bansa. Mapapansing sa mga salitang kail.angang at halamang ay amy pagbabagong morpoponemikong naganap. ng mga salitang ito ay naasimilang pangangkop na –ng. ang – ng   nag simbolong (–) sa – ng ay nangangahulugang ang pang-angkop ay ikinakabit sa salitang inaangkupan. 3. na Ginagamit ito kung ang inaangkupan ay nagtatapos sa ponemang katinig maliban sa /n/. Para sa matatag na ekonomiya ng bansa. Dapat na magtanim pa ng mga halamang namumunga. Ang dalawang pang-angkop sa Filipino : 1. Halimbawa: 1. Ito ang katuturang pangkayarian nito. kailangang maging higit na malaki ang produksyon ng pagkain. /n/. Ginagamit ito kung ang inaangkupan ay nagtatapos sa tunog na patinig o sa ponemang /n/.ANGKOP   Ay mga katagang nag-uuganay sa panuring at salitang tinuturingan. 2.MGA PANG. ang simbolong (+) sa + na ay nangangahulugang ang pang-angkop na ay hindi ikinakabit sa salitang inaangkupan.

PASYENTE Isang kalahok na kung saan ang isang bagay ay nangyari na at bilang maapektuhan na kung ano ang mangyayari sa mga ito. INSTRUMENT Isang kalahok na ginagamit upang isagawa ang aksyon. Halimbawa:. o bilang ng isang istado o posisyon. Tumugtog si ng Torete gamit ang kanyang gitara. Sumakay si Joanna ng dyipney papuntang paaralan. Masaya si Rochie sa pagdating ni Kyle. Halimbawa: Kinain ni Shira ang sorbetes.TEMATIK NA TUNTUNIN (PAMPAKAY PAPEL) Ito ay semantikong relasyon sa pagitan ng isang tambalan at ng isang argumento ng isang pangungusap. 5. Halimbawa: Nahulog ang naglalakihang bato kung kaya’t nasira ang karsada. Ang susing ito ang gagamiting pambukas ng pinto sa bahay. AGENTS Isang kalahok na kung saan ang kahulagan ng pandiwa ay tumutukoy bilang paggawa o nagiging sanhi ng isang bagay. 3. EXPERIENCER Isang kalahok na nagbibigay kamalayan ng isang bagay. 4. Mga uri ng Tematik na Tuntunin: 1. Sumulat si Lito ng liham para kay Lloyd. Halimbawa: Gustong ipadala ni Cecile ang sobre sa simbahan. . Halimbawa: Maraming tao ang takot sa ahas. TEMA Isang kalahok na nagbibigay ng pagbabago sa kanyang posisyon o kondisyon. Nagkaroon ng malakas na ulan datapwa’t sinuspende ang klase. 2.

LAYUNIN Kung ano ang itinuturo ng aksyon. Ang rocket ay inilunsad ng Central Command.6. 9. Si Rose ay nagpunta sa palengke. MAGING SANHI NGMindlessly gumaganap ng aksyon. LOKASYON Saan nangyari ang aksyon. Namatay lahat ng Kamatis dahil sa pagsulpot ng epidemya. Halimbawa: Nasira ng Avalanche ang lumang templo. . Halimbawa: Si Lovereign at Jehreign ay nag-aaral sa Cebu Normal University. Halimbawa: Ang libro ay ibenenta ng Rex bookstore. Laging nakatingin sa malayo si Jan. Halimbawa: Ang caravan ay patuloy na nagtungo sa malalayong lugar. 8. 7. PINAGMULAN Kung saan buhat ang aksyon.

Mapapamnsin ito sa panlaping /pam/ na inuunlapian sa ponemang /p/ tulad ng patay o pasigla.PAGBABAGONG MORPOPONEMIKO = tawag sa anumang pagbabago ng morpema na taglay ng kanyang kapaligiran.PAGPAPALIT NG PONEMA Ang mga sumusunod na mga ponema ay nagpapalitan na hindi nagbabago ang kahulugan gaya ng: /o/ at /u/ Bago + bago = bagung-bago Damo + damo = damung-damo /e/ at /i/ Putahe + ng Pan + lalaki = putahing-putahe/ putahi = panlalake/ panlalaki /d/ at /r/ ma + dami ma + damot = marami = maramot /h/ at /n/ tawa + han = tawanan talo + han = talunan . mananatiling pang ang panlaping ito kapag ang salitang-ugat ay nagsisimula sa mga letrang hindi nabanggit. Ang /n/ ng /pang/ ay nagging /m/ o /n/ at mangyayari ay manatili /n/ ayon sa kasunod na tunog.b. Ang mga salitang-ugat na inuunlapian ay mananatili ang anyo nito gaya ng: pampalakas = hindi pamalakas pambarko = hindi pamarko 2.l. /pang/ + takas = pantakas /pang/ + lagay = panlagay /pang/ + babae = pambabae Mapapansin sa mga halimbawa sa itaas ang asimilasyong nangyari ay di-ganap o asimilasyong parsyal. at ito’y magiging pan. Ito ay nagpapakita ng asimilasyong ganap.s. ASIMILASYON Nagbabago ang panlaping pang kapag kinakabitan ng mga salitang-ugat na nagsisimula sa letrang d. Ang mga salitang pantakot at pansukat ay mga parsyal samakatuwid. dalawang beses ang pag-aasimila sa asimilasyong ganap.s. Asimilasyong Ganap Taglay ang asimilasyong ganap kung ang unang ponemang inuunlapian ay naasimilang ganap ng tunog ng panlapi. 1. Ang anumang maliit na sa salitang ikakabit nito ay nakaimpluwensiya sa pagbabagong anyo ng morpema.t.r. sa halip na bigkasing pampatay ay nagging pamatay. a. Minsan lamang ang pagbabagong naganap. /pang/ + takot = pantakot = PANAKOT /pang/ + sukat = pansukat = PANUKAT Hindi lahat ng mga salitang nagsisimula sa /p. Asimilasyong Parsyal Ito ay mapapansin sa sa pagbabagong naganap sa isang morpema sanhi ng posisyong pinal na sinusundan ng mga salitang nagsisimula sa bigkas na pailong. Ang tunog na /p/ sa patay ay naasimila ng ponemang /m/ ng /pam/ kaya.t/ ay nagkakaroon ng asimilasyong ganap. b. Sa kabilang dako naman. ito ay magiging pam kapag ang ikinakabit sa mga salitang-ugat ay nagsisimula sa p at b. Ang pagbabagong nangyari sa salita ay tinatawag na asimilasyon.

PAGSUSUDLONG Nanganhulugan ito ng pagdaragdag ng isa pang morpema sa hulihan ng salitang-ugat. METATESIS Ito ay paglilipat ng titik sa loob ng isang salita. pinagsama ang dalawang salita upang makabuo ng isang bagong salita. Ka + totoo + han + an Alala + han + in = KATOTOHANAN = ALALAHANIN 7. Makikita ito sa pagpapalitan ng posisyon ng ponem. PAG-AANGKOP Sa pagbabagong ito. Ana. o dalawang sugnay. Hintay + ka Hayaan + mo SOURCE: Leyson. Komunikasyon sa Akademikong Filipino. Hindi maiiwasan na magkaroon ito ng pagkakaltas upang mapaikli ang anyo ng nabuong bagong salita. Dakip + in > dakipin Takip + an > takipan = DAKPIN = TAKPAN 5. Ka+ ginhawa + an Ka + tapat + an = KAGINHAWAAN = KATAPATAN 6. Tinatawag din itong paglilipat. Lagay + in >l + in + agay > linagay = NILAGAY Yari + in > y + in + ari > yinari = NIYARI Tanim + an > taniman = TAMNAN 4.. Godfrey M. Manila: ACCORD Printing Press PANG-UGNAY = ito ay salitang nagpapakita ng relasyon ng dalawang yunit sa pangungusap. al.3. = TEKA = HAMO . Ang mga salitang-ugat na nagsisimula sa /l/ at /y/ ginigitlapian ng posiyon ng /in/ ay magkaroon ng paglilipat ng pusisyon ng /n/ at ng /l/ at /y/. Sta. Maaaring salita. 2008. Ito ay magaganap kung ang huling patinig ng salitang-ugat na hinuhunlapian ay nawawala. PAGKAKALTAS NG PONEMA Ito ay nangangahulugang pagkawala ng isang ponema o morpema sa isang salita. PAGLILIPAT-DIIN Nagbabago ang diin sa pagbabago ng mga panlaping ginagamit. et. Maari itong malipat ng isa o dalawang pantig tungo sa huling pantig o isang pantig sa unahan ng salita. Ito ay magaganap kung ang huling ponema o morpema sa isang salita. dalawang parirala.

datapwat. Panlinaw 7. sakali. ♥ Sakaling may bayad. pagbubukod o pagtanggi. sanhi sa. ♥ Sa di kawasa ang pulong ay tinapos na. ♥ Naghihirap sila ngayon sapagkat nasunug ang kanilang bahay. pagtatakwil. PANINSAY = Ginagamit ito kapag sinasalungat ng unang bahagi ng pangungusap ang ikalawa [ ngunit. sa lahat ng ito. Pangatnig 2. PANANHI = Nagbibigay ito ng dahilan o katuwiran. pag. hindi pwede may lakad ako mamaya. PANAPOS = Nagpapahuwatig ng nalalapit na katapusan sa pagsasalita [ upang. parirala sa kapwa parirala at sugnay sa kapwa sugnay. sa di kawasa.3 Ang Mga Pang-ugnay: 1. maging ] ♥ Siya ba o ikaw ang tutulungan ko. Panagot sa tanong na BAKIT at nagbibigay ng katuwiran o kadahilanan. bagaman. Paninsay 4. sapagkat. ni man. Panimbang PAMUKOD = Ginagamit ito sa pagpili. Pang-angkop 3. ♥ Kahit wala siyang pera. sa bagay na ito ] ♥ Hindi na siya nagsalita upang matapos ang lahat. subalit. ♥Gustuhin ko man. nalusutan nya ang kanyang mga problema. PANUBALI = Nagsasabi ito ng pag-aalinlangan. Panubali 3. Pamukod 2. Nangangailangan din ng paliwanag [ kung. samantala. Pananhi 5. hindi nalang kami tutuloy. Panapos 6. . para sa pagkanap ng kilos. disin sana ] ♥ Kung uulan. mangyari ] ♥ Namaos siya dahil sa pagkanta. May 7 Uri Ng Pangatnig: 1. Pang-ukol PANGATNIG = ito ang tawag sa kataga na nag-uugnay ng isang salita sa kapwa salita. hindi ako sasama. kahit ] ♥ Gwapo nga siya subalit suplado naman. kahiman. [ dahil sa. [ o. kapag.

INC.1999.PANLINAW = Ginagamit ito upang ipaliwang ang bahagi o kabuuan ng isang banggit. kaya.al. sa kabilang dako ] ♥ Marami akong pera at bahay samakatuwid ako ay mayaman. kung gayon. TIMBULAN II Batayang Aklat. AILENE L. kung gayon magsasama na silang muli. ARDIZA Source: Javier. Nora D. ♥ Nagkasundo na ang mag-asawa. . may trabaho saka may sariling bahay na. samakatuwid. [ anupa’t.. PANIMBANG = Ginagamit sa pahayag ng karagdagang isipan [ at. saka. pati ] ♥ Wala na syang kaibigan at mapagkakatiwalaan. ♥ Maunlad na si Tom ngayon. Marikina City: FOUR J ARTS.et.

Tagalog ang isa sa pinaka ginagamit na wika ditto sa Pilipinas. nakabatay sa kultura . (may masistemang ayos ang mga salita sa isang pangungusap) 2. 3.Wika Ang wika ay isang bahagi ng pakikipagtalastasan. at mga kaugnay na batas upang maipahayag ang nais sabihin ng kaisipan. Sa pamamagitan nito. nagkakaugnayan. Isa rin itong likas na makataong pamamaraan ng paghahatid ng mga kaisipan.Nakakahatak ng impluwensya ang pagsasalita. 6.Madali ang pag aaral kung ikaw ay matiyaga. 5. at kabuuan din ito ng mga sagisag sa paraang binibigkas. ginagamit . damdamin at mga hangarin sa pamamagitan ng isang kaparaanang lumilikha ng tunog.Ako ay nag aaral sa de la sale college of saint benilde.Ang wika ay parte ng pang araw-araw na buhay natin. tunog. Kalipunan ito ng mga simbolo. may antas .may pulitika . . arbitraryo . binubuo ng makahulugang tunog .Ang wika ay nahahati sa apat na uri.Laging nagbabago ang wika ayon sa panahon. 7.Gumagamit ang mga tao ng piling tunog upang magkaroon ng kahulugan ang wika. 4. pinipili at isinasa-ayos . Mga katangian ng wika: 1.Ang wika ay nakaka-kontrol ng pagiisip ng isang indibidual. nagkakaunawaan at nagkakaisa ang mga kaanib ng isang pulutong ng mga tao.Ang wika ay may kakayahan na umakit ng mga tao. Ginagamit ang pamamaraang ito sa pagpapaabot ng kaisipan at damdamin sa pamamagitan ng pagsasalita at pagsulat. 10. makapangyarihan . 9. kagila-gilagis . may balangkas . 8.

lahat tayo ay gumagamit ng wika upang maipahay natin ang atin mga layunin araw-araw. Ginagamit araw-araw .10. .

isinisalarawan ang kanyang mga dulo ng sumusunod: • Synchronic at diachronic .Binabahala ng linggwistikang kontekstwal kung papaano iangkop ang wika sa mundo: ang kanyang tungkulin sa lipunan. Teoretiko at nilapat .Linggwistika Ang linggwistika ay ang pag-aaral sa wika ng tao at tinatawag na isang linggwista ang mga dalubhasa dito. Maaaring isadiwa ang pag-aaral ng linggwistika sa tatlong malalaking aksis. paano ito nakuha. maliban sa panlabas na kaugnay na wika. Kontekstwal at malaya . • • . paano ito nilikha at namataan.Binabahala ng synchronic na pag-aaral ng wika ang kanyang anyo sa isang bigay na sandali samantala sinasakop ng diachronic na pag-aaral ang kasaysayan ng isang (grupo ng) wika at ang pagbabago ng kayarian sa palipas ng panahon. Binabahala naman ng malayang linggwistika ang wika para sa kanyang sariling kapakinabangan.Binabahala ng linggwistikang teoretiko ang mga framework para isalarawan ang kanya-kanyang wika at teoriya tungkol sa unibersal na aspekto ng wika samantala ang nilalapat ng linggwistikang nilapat ang mga teoriyang ito sa ibang larangan.

gamitin.MGA GAMIT NG WIKA Etnolinggwistiks • ay isang larangan ng wikang panganthropolohiya na pag-aaral ang relasyon sa pagitan ng mga wika at kultura. kabilang ang mga kultura kaugalian. kasarian. edad. • http://en. na nagsasabing pang-unawa ay limitado lamang sa pamamagitan ng kung ano ang maaaring inilalarawan sa sariling wika. habang ang focus sa huli ay sa bisa ng wika sa ang lipunan.org/wiki/Sociolinguistics Saykolinggwistiks • sikolohiya ng wika ay ang pag-aaral ng sikolohiya at neurobiological sa kadahilanan na paganahin ang mga tao para makakuha. lahi.wikipedia. cognitive science. antas ng pag-aaral. kasarian. edukasyon.wikipedia. sa wika na paraan ay ginamit. Ito rin ay pag-aaral kung paano ang wikang varieties sa pagitan ng mga grupo ay pinaghihiwalay ng mga tiyak na sosyal na variable. katayuan. at impormasyon ng teorya sa pag-aaral kung paano ang utak ang proseso ng wika. Ang isang halimbawa ay ang paraan ng malapad orientation ay ipinahayag sa iba't-ibang kultura (Bernd Heine 1997. katayuan. na pinag-aaralan ang epekto ng lipunan sa mga wika nito sa mga tuntunin ng lahi. maunawaan at gumawa ng mga wika. at sa konteksto. naiiba mula sa sosyolohiya ng mga wika na ang mga sentro ng sociolinguistics ay ang epekto ng lipunan sa mga wika. pag-aaral sa paraan sa pang-unawa at konseptong impluwensya ng wika. . relihiyon. Sociolinguistics ay ang sangay . atbp • • http://en. at ang paraan ng iba't-ibang grupo ng etniko mahalata ng mundo Isang kilalang (ngunit pinagtatalunan) ethnolinguistic na paksa ay ang Sapir-Whorf haka. Paunang forays sa psycholinguistics ay higit na pangpilosopo . dahil unangunadahil sa kakulangan ng datus sa kung paano ang utak ng tao ay gumagana Sa ngayon may mga pananaliksik sa paggamit ng biology. relihiyon. inaasahan. at ipakita kung paano ito naaayon sa iba't ibang kultura at lipunan. edad. Yi-Fu Tuan 1974). atbp.org/wiki/Ethnolinguistics Sosyolinggwistiks • • ay ang pag-aaral ng epekto ng anumang aspeto ng lipunan. halimbawa. neuroscience. at kung paano binuo at malasakit sa mga tuntunin ay ginagamit upang bigyan ang mga tao ng lipunan o socioeconomic classes.

• Psycholinguistics sumasaklaw sa proseso ng pag-unawa na gumawa ng mga posible sa pagbuo ng isang panggramatika at makahulugang pangungusap sa labas ng bokabularyo at panggramatika istruktura. http://en. pati na rin ang proseso na ito posible na maunawaan utterances. salita. etc.org/wiki/Psycholinguistics .wikipedia. Developmental psycholinguistics pag-aaral ng kakayahan ng mga bata upang malaman ang wika . text.

-in 2. linis.Ang Morpema Ang morpema ay pinakamaliit na yunit ng isang salita na nagtataglay ng kahulugan.+ salitang ugat = nagdasal Gitlaping –um. Hindi lahat ng pinagsama-samang pantig ay makakabuo ng salita. dilim. -um-.Morpema di-malaya ma-.Ang morpemang di-malaya ay tinatawag ding panlapi. sipag. Ang salita ay binubuo ng pinagsama-samang pantig. mag-. dasal 3.Morpemang Di-malaya + Salitang Ugat Unlaping nag. linaw.Morpemang Malaya galing. Halimbawa: 1.+ salitang ugat = bumili Hulaping -in + salitang ugat = linisin . Ang morpemang malaya ay tinatawag ding salitang ugat.

Maaring Pariralang nominal (pangngalan at panghalip).) B. a.) Pariralang Nominal Nagkaisa ang mga taong bayan Nagkaisa sina Juan b)Pariralang Panguri kailangan ang matalino Si haring Solomon ang matalino c)Pariralang Pang-ukol Awa ang nasa Diyos Gawa ang nasa tao d)Pariralang Eksistensyal Mabuti rin ang may sasakyan Mainam ang may sariling bahay e)Pariralang Pandiwa Madali ang magsalita Mahirap ang gumawa f)Pariralang Pangabay Paghandaan natin ang bukas Kalimutan natin ang kahapon (Itinuturi na ring parirala ang isang salita dahil sa pagbabalangkas ng mga pangungusap makikita ay pang-ilalim na istruktura noon sa hindi talagang iisang salita iyon.SINTAKS Ang pagaaral ng pagbubuo ng mga pangungusap o sentens ang tinatawag na sintaks. pagpapanaguri/pridekeyt at 2.Ang Pagpapanaguri Tinatawag na pagpapanaguri ang pangungusap na may simuno/sabjekt/tapik/paksa at panaguri/koment/predikeyt.Pinangunahan ito ng marker na ang Parirala ang tawag salipon ng mga salitang walang simuno't panaguri.panguri.Ang panaguriang nagsasaad ng tungkol sa simuno. ekstensyal. Ang Panaguri .pandiwa. di-pagpapanaguri/non-predikeyt A. 1.pangabay.. Ang simuno Napag aralan na sa dakong una ng aklat una ng aklat na ang ay nagpapakilala sa simuno at ipinakita na rin ang mga panghalili sa nga panghalip panao at pamatlig.Dalawang uri ang pangungusap sa Filipino. o pang-ukol ang simuno.

Sa kanila ang pangaral 4)Pariralang Pang-ukol Nasa tao ang gawa Sa kanila ang pangaral 5)Pariralang Pang-abay Patalikod ang lapit niya Patingkayad ang lapit niya.reyes 2)Pariralang Panghalip Ikaw ang may sala Ito ang katarungan 3)Pariralang Pang-uri Masinop si Deny. pangabay. depende sa pokus ang nagiging panlapi nito.(2) gol na siyang tumatanggap ng kilos (3) lokatib na siyang pook na pinangyarihan.Kabilang sa komplenton na pangungusap ang (1) aktor na siyang gumagawa ng kilos.Pariralang Di-berbal Tinatawag na pariralang di-berbal ang mga pariralang pangngalan o panghalip. Sa pariralang berbal dapat talakayin ng muli abg tungkol sa pokus at komplemento ng paniwa Naiiba ang pandiwa dahil nababanghay ito. pang-uk0ol at ekistensyal.Maaring pariralang berbal o di-berbal ang panag-uri ng mga pangungusap. nababago ang anyo batay sa aspekto. a. pang-uri. (5) benepaktib na siyang pinaglalaanan. (6) instrumental na siyang kagamitan sa pagsasakilos at (7) kawsatib na siyang kadahilanan ng kilos at (8) resiprokal.(4)direksyunal na siyang pinag-uukulan. . 6)Pariralang Ekestensyal Mayroon nga sila Wala na ang pag-asa ' nya. 1)Pariralang Pangngalan Anawnser si Rey Langit Presidente si Gng.

Ang lapis sa kahon ay akin.PANG-UKOL Ang pang-ukol ay bahagi ng panalitang nagpapakilala ng kaugnayan ng isang pangngalan. alinsunod kay hinggil sa. sa tabi ni. ukol kina sa tabi ng. ipinakikilala na pang-ukol na ng ang kaugnayan ng sumulat ng salaysay. Sa unang pangungusap. Ang salaysay ay siyang layon ng pang-ukol na ng. Si Gil ay siyang layon ng pang-ukol na kay. Sila ay sumulat ng salaysay. 4. sa tabi nina alinsunod sa. ng kay o sa at ni. para kay. laban kay. para kina sa tabi ng ukol sa. Sa ikalawang pangungusap . And damit ni Dora ay bago. Mga halimbawa na pang-ukol: sa kina ay nina ng ni kay 1. ngunit karaniwang sinasamahan ng sa o ng sa at ng. hinggil kay labag sa. ipinakikilala ng pang-ukol na sa ang kaugnayan ng lapis sa kahon. 3. ukol kay. laban kina sa likuran ng para sa. o panghalip sa ibang salita sa loob ng pangungusap. May mga pang-ukol na mahigit sa isa. gayon din. Sa ikaapat na pangungusap. ayon kina sa gilid ng laban sa. ayon kay. 2. ipinakikilala ng pang-ukol na ni ang kaugnayan ng damit ni Dora. Sa ikatlong pangungusap. sa kabila ng . Ang piso kay Gil ay nawala. ipinakikilala ng pang-ukol na kay ang kaugnayan ng piso kay Gil. Ang kahon ay siyang layon ng pang-ukol na sa. Mga Halimbawa: ayon sa. Si Dora ay siyang layon ng pang-ukol na ni.

4. ang ng labag sa batas ang pariralang pang-ukol dito. . ukol sa sa harap ng ayon kay. sa ibabaw ng PARIRALANG PANG-UKOL Ang pariralang pang-ukol ay binubuo ng pang-ukol at layon nito. Halimbawa: 1. At ang layon ng pang-ukol naman ay ang wika. Ang layon ng pang-ukol ay maaaring pangngalan o panghalip. Sa ikatlong pangungusap. At ang layon ng pang-ukol naman ay ang bagong damit.. Tinuruan kami ng aming magulang ng ayon sa kagandahang asal. Sa ikaapat na pangungusap. 3. Sa unang pangungusap. 5. ang ng ayon sa kagandahang asal ang pariralang pang-ukol dito. At ang layon ng pang-ukol naman ay ang mesa.ukol kay. Bumili si Karen ng bagong damit. ang ng bagong damit ang pariralang pang-ukol dito. ang sa ibabaw ng mesa ang pariralang pang-ukol dito. At ang layon ng pang-ukol naman ay ang kagandahang asal. Hindi gumagawa ng labag sa batas ang aming pamilya. Ang prutas ay inilagay sa ibabaw ng mesa ni Karen. Sa ikalawang pangungusap. ang ng tungkol sa wika ang pariralang pang-ukol dito. Ang aming guro ay nagtatalumpati ng tungkol sa wika. At ang layon ng pang-ukol naman ay ang batas. Sa ikalimang pangungusap. 2.

• Ang salitang komunikasyon ay pagsasa-Filipino ng salitang Ingles na communication na hango sa salitang Latin na “communis” at nangangahulugang panlahat o para sa lath ng tao ang komunikasyon. impresyon. panonod ng telebisyon o pelikula. DEPINISYON NG KOMUNIKASYON Napakahalaga ng komunikasyon sa buhay bawat individual. pagpapabatid o pagbibigay ng impormasyon sa mabisang paraan. Kominikasyong Interpersonal • Ito ay komunikasyong nagaganap sa pagitan ng dalawang tao at maliit na pangkat. • • • • Samakatuwid. pagbabasa ng magazine.I. Iba-iba ang pagpapakahulugan ng mga manunulat at mga dalubhasa sa pakikipagtalastasan o komunikasyon. kaalaman. Narito ang ilan sa kanila. pag-iisip. Ito ay napiling pagtugon ng organismo sa anumang bagay na nangangailangan ng pagkilos o reaksyon ayon sa isang sikologo. pakikipagpalagayan o pakikipag-unawaan batay sa katuturan ni Webster. pag-aalala. Ito rin ang pinakakaraniwang uri ng komunikasyong nagaganap sa ating paligid. at ibang pakiramdam. Ito ay pagpapahayag. ang komunikasyon ay isang proseso ng pagbibigay at pagtanggap ng mga impormasyon. . Komunikasyong Intrapersonal • Ito ay komunikasyong nagaganap sa internal nating katauhan gaya ng pagbubulong sa sarili. Saklaw ng proseso ng komunikasyon ang sumusunod na mga uri: A. MGA URI NG PROSESONG PANGKOMUNIKASYON Ang komunikasyon ay proseso ng pagpapadala at pagtanggap ng mensahe sa pamamagitan ng simbolikong cues na maaring berbal o di berbal. Komunikasyong Pangmadla o Pampubliko • Ito ay komunikasyong nagaganap sa pagitan ng isa o malaking pangkat ng mga tao gaya ng pagtatalumpati sa harap ng mga tao. Ito ay pagpapahayag at pagpapalitan ng ideya. B. opinion. kaisipan. Ito ay pakikibahagi ng tao sa mga Gawain at kalakaran ng buhay sa pamamagitan ng umiiral na mga tuntunin ayon sa mga dalubwika. pagsusulat o pagsenyas ayon sa American College Dictionary nina Barnheart. o inpormasyon sa pamamgitan ng pagsasalita. pati na ang saloobin. isang pakikipag-uganayan. aklat o dyaryo. pakikinig sa radio. kuro-kuro at damdamin. C.

ang mga simbolo at senyas.ito ay maaring sa paggamitng galaw o kilos ng katawan. pagpapaliatan at pakikipag-uasp sa pamamgitan ng pasalitang pagpapahayag.ay isang kontinuwum ng mga Gawain sa pagitan ng mekanikal o pormal na aspekto ng pagsulat sa isang banda at nang mas kompleks na Gawain ng paglikha sa kabilang dulo . ekspresyon ng mukha gaya ngpagpangiti. . pag-aaway at iba pa. pagtango. pagbabati. pagmulagat. paggalaw ng mga mata gaya ng pagkinda. PROSESO NG PAGSULAT Isang proseso ang pagsusulat at dalawa ang direksyon nito : una. upang tuklasin sa sarili ang kakayahang makapagpapahayag ng ideya dahil ito’y mekanikal lamang at basta lalabas ang . II. Karaniwang ginagawa sa pag-uusap o dayalog. pagtatalumpati. . - DI-BERBAL . . Ito ay ginagamitan ng mga tunog at pingasama-samang mga salitang tao na nakapagpapalitan ng mga pahayag o pangungusap sa komunikasyon.Ito ay isang sistema para sa komunikasyog interpersonal na gumagamit na simbolo. MAKRONG KASANAYAN SA PAGSULAT Katutran at Kahalagahan ng Pagsulat Makrong kasanayan sa pagsulat : . Ang komunikasyong berbal ay tumutukoy sa lahat ng uri ng nasusulat at sinasalita samantalang ang di-berbal naman au tumutugon sa lahat ng aspetong hindi ginagamitan ng salita. pagsmangot. kulay. galaw ng mga kamayat iba pang paraang ginagamit upang maipahatid natin ang gusting maiparating.ito ay isang multidimensyonal na proseso. pag-iling. . tunog.ay isang gawaing nag-uugat mula sa pagtamo ng kasanayan (skill –getting) hanngang ang mga kasanayang ito ay aktwal na magagamit (skill-using).isang anyo o kasanayang komunikasyon.Ito’y isang prosesong pangkaisipan na nangangailangan ng maingat na pagpili at pag-ayos ng kaisipan at karanasang naaayon sa layunin ng nagpapahayag. pagngiwi. paglelektyur. .URI NG KOMUNIKASYON Madaling makikilala ang pagkakaiba ng dalawang uri ng komunikasyon. BERBAL .ay ang paggamit ng wikang sinasalita o sinusulat.

Pag-eedit D. Itama ang maling gramatika at gamit ng mga salita. pagbabasa. bantas at baybay. Panghuling Pagsulat . C. Sa pagsulat natin ng teksto ay nagsisimula tayo sa isang blankong papel patungo sa isang kumpletong sulatin. Mga Patnubay sa Huling Pagsulat a. Sinasabi niyang mahirap ang magsulat at lalong mahirap ito kung hindi natin alam an gating isusulat. Muling Pagsulat (Rewriting ) 1. Ito ang unang hakbang na isasagawa sa pagpapaunlad ng paksang isusulat.alam ng gustong sabihin.ito’y aktwal na pagsulat nang tuloy-tuloy na hindi isinaalang-alang ang maaaring pagkakamali. Pumili ng paksa b.dito isinagawa ang maingat ng magpatnubay-wasto (proofread) kung kontento na sa nilalaman ng katha. nagkakaroon tayo ng suliranin kung paano at saan kukuha ng mga kailangang impormasyon na siyang pupuno sa mga pahina. pagmamalaking titik sa mga ngalang tangi. Kasangkot ditto ang manunulat sa pag-iisip. Konsultahin ang diksyunaryo kung nagdududa. Pagsulat ng Burador (Draft Writing) . tama ang baybay ng mga salita. Pagrebisa 2. pagsusulat. Ang pagsulat ay isang prosesong paulit-ulit na pagsulat at pagkatapos ay pagsulat muli hanggang sa mabuo ang sulatin. B. pag-eedit at pagsulat muli sa nabuong sulatin. MGA YUGTO SA PROSESO NG PAGSULAT A. pagpaplano. Kaya lang. Alamin ang tiyak na layunin sa pagsulat at ang tiyak na babasa nito. pagtatalakay.ang prewriting ay isang istratehiya tungo sa pormal na pagsulat. Bago Sumulat (Prewriting) . Ang proseso ng pagsulat ay hindi lamang nakapokus sa akto ng pagsulat. . ikalawa. Ang gawaing ito ay maaring ginagawa nang isahan o nang pangkatan. Ang unang yugto ng pagsulat ay naisasagawa ayon sa sumusunod na paraan: a. upang makabuo ng sulating naaayon sa pagkasunod-sunod at pagkakaugnay-ugnayan ng mga kaisipan.

Paglalathala ng mga napiling sulatinsa pahayagang pangkampus. et. Lededica D. Inc. 2003. E. .b. Paglalathala (Publishing) -ang paglalathala ay pakikibahagi ng nabuong sulatin sa mga target na tagabasa. 2005. Leyson.. Komunikasyon sa Akademinkong Filipino. Quezon City: Adriana Printing Co. Filipino I Komunikasyon sa Akademikong Filipino. al. Manila: Accord Printing Press. tama ba ang kayarian ng mga pangungusap ? c. ang paggamit ng malaking titik sa mga pangangalang pantangi d. al. et. iasaalang-alang ang mga bantas. Kabilang sa Gawain ito ang mga sumusunod: • • • • • Pagbabasa sa klase ng kanilang sinulat Pakikinig sa pagbasa ng iba Paggawa ng isang buklet o album ng kalipunan ng mga sinulat Pagdidispley sa bulletin bord na mga naisulat na akda. Cid V. BIBLIOGAFI : Alcaraz.

Kasaysayan Page history last edited by GREG 1 yr ago Mga Probisyong Pangwika sa Saligang-Batas • Saligang-Batas ng Biyak-na-Bato (1896) – Ang Wikang Tagalog ang magiging opisyal na wika ng Pilipinas. Samantalang nililinang. Ang Kasaysayan ng Komisyon sa Wikang Filipino . • Saligang-Batas ng 1935 – Ang Kongreso ay gagawa ng mga hakbang tungo sa pagpapaunlad at pagpapatibay ng isang wikang pambansa na batay sa isa sa mga umiiral na katutubong wika. Hanggang hindi nagtatadhana ng iba ang batas. • Saligang-Batas ng 1973 – Ang Batasang Pambansa ay dapat gumawa ng mga hakbang tungo sa paglinang at pormal na adopsyon ng isang panlahat na wikang pambansa na tatawaging Filipino • Saligang-Batas ng 1987 – Ang Wikang Pambansa ng Pilipinas ay Filipino. ang Ingles at Kastila ay patuloy ng gagamiting mga wikang opisyal. ito’y dapat payabungin at pagyamanin pa salig sa umiiral na mga wika ng Pilipinas at sa iba pang mga wika.

inilipat ang pangangasiwa ng SWP sa Kagawaran ng Pagtuturo. 184 na nilagdaan ng Pangulo ng Komonwelt. at noong 1940. Nang itadhana ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. de Veyra ang naging unang direktor. Quezon noong Nobyembre 13. Ang naging unang tahanan ng Surian ay ang isang maliit na silid sa Department of Public Information. nagkaroon ng silid sa Malacañang. 94 at ang Batas ng Pagbabagong Tatag ng 1947. Pagkaraan.Itinatag ang Surian ng Wikang Pambansa (SWP) alinsunod sa Batas Komonwelt Blg. at ito ay nanahanan sa gusali ng Edukasyon sa Arroceros. hinirang ng Pangulo ang mga kagawad ng SWP. Noong 1942. napunta sa gusali ng UP Alumni sa Padre Faura. Lungsod Quezon. Ang pangunahing layunin ng Surian ay piliin ang katutubong wika na gagamiting batayan ng pagpapalaganap at pagpapatibay ng wikang pambansa ng Pilipinas. si Manuel L. Tumagal ito roon ng 34 na taon. 1936.” Noong Enero 13. nalipat sa Philippine Columbian. . 326 ng Kongreso. Nagbalik ito sa Malacañang noong 1947 bago napunta sa Philippine School at Arts and Trade. Maynila. Noong 1984. nang buwagin ang nasabing gusali at nalipat ang noo’y Ministri (ngayo’y Kagawaran) ng Edukasyon. 1937. Si Jaime C. napunta naman ito sa Philippine Normal School (naging College at ngayo’y University) bago napalipat sa “radio room” ng Mataas na Paaralang Mapa noong 1946. Nagkaroon din ito ng opisina sa isang “Japanese Temple” sa kalye Lipa. lumipat ang SWP sa ikatlo at ikaapat na palapag ng Gusaling LDCI sa kanto ng EDSA at East Avenue. Ang batas ay pag-alinsunod sa Konstitusyon ng 1935 na nagtatadhanang “ang Kongreso ay gagawa ng hakbang upang linangin at palaganapin ang wikang pambansa sa isang wikang katutubo. nagpalipat-lipat ito: napatira sa Silid Blg. Kultura at Isports sa Palacio del Gobernador.

Ang natural na kundisyon ng karaniwang Pilipino at ng karaniwang mamamayan sa daigdig ay hindi lang iisa ang alam na wika. Aquino. DURAN NOLASCO(2006-Kasalukuyan). 14-g). magugnay at magtaguyod ng mga pananaliksik para sa pagpapaunlad. batay sa nilagdaang Kautusang Tagapagpaganap Blg. Linangan ng mga Wika sa Pilipinas at Komisyon sa Wikang Filipino RICARDO MA. 1610 J. pagpapalaganap at preserbasyon ng Filipino at ng iba pang mga wika ng Pilipinas. Mga Naging Direktor/Tagapangulo Surian ng Wikang Pambansa. Ang katwiran nito ay ibinatay sa pagiging multilinggwal at pagiging multikultural ng mga Pilipino. Nakatuon sa ang komitment sa multilinggwal na adhikain. Sek. May atas ang Komisyon na magsagawa. San Miguel. Kinikilala ng KWF ang .Noong Enero taong 1987. Guro.P. Petsa Agosto 14. iskolar at linggwista. ang komisyon sa Wikang Filipino ay nasa ilalim ng Tanggapan ng Pangulo ng Pilipinas at nakabahay sa ikalawang palapag (second floor) ng Gusaling Watson. 1991 nang likhain sa bisa ng Batas Republika Blg. Ang kasalukuyang administrasyon ng KWF ay naniniwala sa napakalaking bentahe ng pagkakaroon ng Pilipinas ng mahigit na 170ng wika sa halip na isang disbentahe. ang SWP ay pinalitan ng Linangan ng mga Wika ng Pilipinas na pagkaraan ay binuwag naman nang buuin ang Bagong Konstitusyon ng Pilipinas noong 1987. 117 ng Pangulong Corazon C. Maynila. 7104 ang Komisyon sa Wikang Filipino. Laurel Street. mga plano at mga programa ng iniuugnay sa iba’t ibang tanggapang pampamahalaan at maging pribado man (RA 7104. Ang pagpapabilis ng pagsasakatuparan ng atas ay isinagawa sa pamamagitan ng pagbabalangkas ng mga patakaran. Sa kasalukuyan.

lektyur. programa para sa endangered languages. NITA P. pakikipag-ugnayan at pagkakakilanlan. . ang wikang pambansa para sa pambansang kamalayan. at higit sa lahat sinisikap na magkaroon ng sarili tahanan at gusali ng wika. pinapaganda ang website. workshop. ponetika at ortograpiya. napataas ang kantidad at kalidad ng mga publikasyon. at iba pang aktibidad na pang-edukasyon. etnikong pangangailangan at pang-arawaraw na gamit. Kaugnay ng bagong bisyon ng KWF. Binigyang tuon ang pagpapatibay sa mga proyekto ng mga Panrehiyong Sentro sa Wikang Filipino (PSWF) sa bawat etnolinggwistikong rehiyon na nakabase sa isang pang-estadong unibersidad o kolehiyo. Sinisikap ng KWF na itayo ang Library at Archives of Philippine languages. Binigyang pagpapahalaga at pansin ang mga rehiyunal na wika sa pamamagitan ng paghanda/pagbuo ng mga diksyunaryong traylinggwal. programa sa balarila ng Pilipinas. BUENAOBRA (1999-2006) Guro at manunulat. nagkaroon ito ng mga bagong programa at proyekto. corpus ng mga wika sa Pilipinas. pagkakaunawaan. nagdadaos ng mga seminar. nagtatayo ng mga language councils sa mga rehiyon. at ang mga wikang pang-ibayong dagat na tutugon sa pangangailangan ng wika ng malawak na komunikasyon (language of wider communication) at wika ng ugnayang pang-internasyonal. nagkakaloob ng mga research grants o tinutulungan ang mga stakeholder na makakuha ng mga research grants. pambansang programa sa pagsasalin.kahalagahan ng mga wikang ginagamit ng mga Pilipino – ang katutubong wika para sa literasiya at edukasyon ng mga mamamayan. programa sa ponolohiya. pinalalakas ang mga kakayahang pang-IT at pampananaliksik. proyekto sa sa pagmamapa ng mga wika sa Pilipinas. proyekto sa bibliograpiya ng mga wika sa Pilipinas. tulad ng mga sumusunod: pinalalakas nito ang mga programa sa leksikograpiya.

ang Wikang Pambansa na batay sa Tagalog ay tinawag na Pilipino. Nagdaos ng mga pasanayan sa korespondensya opisyal sa buong bansa. at sinimulan ang talasalitaan ng walong pangunahing wika sa Pilipinas. JOSE VILLA PANGANIBAN (1955-1970) (1946-1947) Makata. atb. lexicographer at linggwista. Itinatag ang 12 Panrehiyong Sentro ng Wikang Filipino sa buong kapuluan. PINEDA (1970-1999). Panganiban. Binalikat ang pagsasalin at pananaliksik.PONCIANO B. Manunulat. Nailathala ang English. linggwista at abogada. CECILIO LOPEZ (1954-1955) . Bunga nito ang paggamit ng wikang pambansa sa mga diploma. ang wikang Filipino na ang nucleus ay Pilipino (na unang inlunsad noong 1983 at naging batayan ng probisyong pangwika ng Konstitusyon ng 1986) at ang Alpabetong Filipino na pinagtibay noong 1987. Pinagtuunan ng pansin ang pagpapaunlad ng wika. Noong 1959. Tatlong rebolusyonaryong pagbabago ang ibinunsod ng SWP sa kanyang pangunguna: ang Edukasyong Bilinggwal noong 1974.Tagalog Dictionary na sinimulan sa panahon ng panunungkulan ni Cirio H. pasaporte. guro.P.

mandudula. Binigyang-diin ang linggwistika at pinasigla ang makabagong linggwistikong pag-aaral sa wikang pambansa at iba pang mga katutubong wika sa Pilipinas. nobelista. CIRIO H. tulad ng Legal Terms. Pinasimulan ang paghahanda ng mga ispesyalisadong talasalitaan. lpinagpatuloy ang diksyunaryong pinasimulan ng kanyang sinundan. makata. abogado. Binuong muli ang Lupong Sanggunian ng SWP. JULIAN CRUZ BALMACEDA (1947-1948) Mandudula. . Nakapagpalimbag ng mga panayam at inumpisahan ang paggawa ng Diksiyunaryong Tagalog. Arithmetical and GeometrIcal Terms at iba pa.Iskolar at linggwista. PANGANIBAN (1948-1954) Manunulat. makata.

Pinasigla ang pagsusulat sa wikang pambansa. lider manggagawa at pulitiko. JAIME C.LOPE K. 1937. nobelista. ipinag-utos ang pagtuturo ng Wikang pambansa sa lahat ng pampubliko at pribadong paaralan sa buong bansa. PNU at iba pa. . Ang mga dokumento at palatastasan ng pamahalaan ay isinalin at ang opisyal na Gazatte ay inilathala sa wikang pambansa." Sa panahon ng kanyang panunungkulan. SANTOS (1941-1946) Makata. Magkakabisa ang proklamasyong ito dalawang taon matapos itong mapagtibay. Ebolusyon ng Wikang Pambansa • Disyembre 30. • Simula Hunyo 4. iprinoklama ng Pangulong Quezon na ang wikang Tagalog ang magiging batayan ng Wikang Pambansa. Nagdaos ng mga seminar at pasanayan sa paggamit ng wikang pambansa sa UP. DE VEYRA (1937-1941) Unang direktor at "tagapagtatag ng wikang pambansa. • Noong 1940. 570 na nagproklama na ang Wikang Pambansa na tatawaging Wikang Pambansang Pilipino ay isa nang wikang opisyal. Napili ang Tagalog at naghanda ng gramatika at bokabularyo ng nasabing wika na inilathala noong 1940. pinag-aralan ang mga wika sa PIlipinas upang piliin ang isa sa mga ito na magiging batayan ng wikang pambansa. nagkabisa ang Batas Komonwelt Blg. mandudula. 1946.

Romero ng Edukasyon ang Kautusang Pangkagawaran blg. na may 28 letra: a b c d e f g h i j k I m n ñ ng o p q r s t u v w x y z . • Ngayon. muling nireporma ng SWP ang alpabetong Filipino at mga tuntunin ng palabaybayang Filipino. may sarili nang palatitikan ang ating mga ninuno. guro.1971. pagunlad at paglaganap ng wikang pambansa. nabuo ang sumusunodna Alpabetong Filipino.• Noong 1959 ibinaba ng Kalihim Jose B. 7 na nagsasaad na ang Wikang Pambansa ay tatawagin nang Pilipino upnag mailagan na ang mahabang katawagang “Wikang pambansang Pilipino” o “Wikang Pambansa Batay sa Tagalog”. na may 20 titik: a b k d e g h i I m n ng o p r s t u w y Noong Oktubre 4. sa kanyang Balarila ng Wlkang Pumbansa. Matapos ang seryengmga simposyum at sangguniang pulong na dinaluhan ng mga linggwista. edukador. ito'y may nukleyus. na binubuo ng 31 letra: a b c ch d e f g h i j k 1 11 m n ñ ng o p q r rr s t u v w x v z Kaugnay ng pagbago ng Konstitusyon. manunulat at iskolar ng wika. binuo ni Lope K. ang Alibata o Baybayin. Pinalitan ito ng mga Kastila ng alpabetong Romano. Ito ay bilang pagtugon sa mabilis na pagbabago. bagkus. Ebolusyon ng Alpabetong Filipino Nang dumating ang mga Kastila noong Dantaon 16." Ito ay hindi pinaghalu-halong sangkap mula sa iba't ibang katutubong wika. Noong 1940. Filipino na ang ngalan ng wikang pambansa. Santos ang Abakada. na binubuo ng 14 katinig at 3 patinig. pinagtibay ng Sanggunian ng SWP ang pinayamang alpabeto. alinsunod sa Konstitusyon ng 1987 na nagtatadhanang "ang wikang pambansa ng Pilipinas ay Filipino. ang Pilipino o Tagalog.

karamihan mula sa Ingles at Kastila. Sa rebisyong ito. superbisor sa Filipino at sa mga larangang ito sa buong bansa noong 2007 hanggang 2007. Ipinagagamit ang mga ito sa ispeling ng lahat ng hiram na salita anuman ang barayti nito kasama ang hindi pormal at hindi teknikal na barayti. z. inilabas ng KWF ang borador ng Ortograpiya ng Wikang Pambansa na binuo ng KWF sa pamamagitan ng serye ng mga konsultasyon sa mga guro. gamit ang walong karagdagang letra ng alpabeto. v. ñ. magulang at iba pang tagagamit ng wika sa 2001 rebisyon sa ispeling. sinasabi na pinaluwag ang paggamit ng walong dagdag na letra. j. Itinaguyod ng rebisyong ito ang leksikal na pagpapayaman ng Filipino sa pamamagitan ng pagluluwag sa panghihiram ng salita at pagsasalin. ang pinal na bersyon ng patnubay ay ipalalabas ng KWF bago matapos ang 2007. nagkaroon ng maraming negatibong reaksyon at feedback mula sa mga guro.Noong 2001. 2006 ang Kagawaran ng Edukasyon sa kahilingan ng KWF ay nagpalabas ng isang memorandum na pansamantalang nagpapatigil sa implementasyon ng “2001 Revisyon ng Alfabeto at patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino”. 2007. Noong Agosto. Gayunpaman. estudyante. muling nagkaroon ng rebisyon sa alpabetong Filipino upang tugunan ang patuloy na development at/o istandardisasyon ng sistema ng pagsulat sa Filipino. . o iyong tinatawag na karaniwang salita. Kaugnay nito. ang mga letrang c. noong Oktubre 9. q. dalubhasa sa wika. f. x.

E.Tatlong Salik sa Pagsasalita (Three factors in Speaking) 1. bahay. G. oy at uy. ey. ay.D. Enerhiya (Energy) . init [baguhin] Inuulit Ito ay kung inuulit ang kabuuan nito ang isa o higit pang patinig. okoy. The mouth and nasal passageway are considered as resonators. S Pangngalangala (sounds produced by the throat) .Ponolohiya (Phonology) . O. Artikulador (Articulator) .) Ponolohiya ng Filipino PONEMA (Phoneme) .alin man patinig na sinusundan ng malapatinig na w at y. P. M Pangipin (sounds produced by the teeth) .nagmomodipika ng tunog.isang makabuluhang tunog. Ang bibig at guwang ng ilong ang itinuturing na resonador (modifies the sound.nagpapakatal sa mga babagtingang pantinig (Vocal) 3.K. iw. U Diptonggo (Dipthong) . iy. W Pasutsot (sounds produced by exhaling) . 15 ang katinig at 5 ang patinig "katinig means consonant and patinig means vowel" Mga katinig: Panlabi (sounds produced by the lips) .L. R. baliw Kayarian ng mga Salita [baguhin] Payak Ito ay ang salitang-ugat lamang. . N.B. Halimbawa (Example): aw. Ng. tulog. T Panggilagid (sounds produced by the gums) . Halimbawang salita (Example word): bahaw.H Mga Patinig: A. I. Halimbawa: basa. Dalawa ang uri ng pag-uulit. Ang Filipino ay may 20 ponema. Resonador (Resonator) .nilikhang presyon ng papalabas na hiningang galing sa baga (pressure created when exhaling) 2.

.[baguhin] Pag-uulit na ganap Ito ay ang inuulit ang salitang-ugat. etc. (ma-. ni-. Halimbawa: araw-araw gabi-gabi [baguhin] Pag-uulit na di-ganap Ito ay ang inuulit ay bahagi lamang ng salita. Halimbawa: kakanta lalakad lulundag ] [baguhinMaylapi Ito ay binubuo ng salitang-ugat na may isa o higit pang panlapi. [baguhin] Unlapi ito naman ay ang mga salitang mayroong panlapi sa unahan ng salita.) [baguhin] Hulapi ito ay mga salita na dinadagdagan ng mga panlapi tulad ng ng -in.-han.-an.

Mas makakabuti kung ang salitang sumipot ang gagamitin sapagkat ang salitang yaon ay mas angkop at mas magandang pakinggan at mas maiintindihan at mas maunawaan kung ano and dapat ipabatid. Sa pangungusap. . Dahil semantik na relasyon ng kahulugan ng salita at pangungusap ang pinag-uusapan. mauunawaan ng tagapakinig at tagabasa kung ano ang ipakahulugan ng nagawang pangungusap. At dahil ditto. D AKADEMIKONG FILIPINO SA EPEKTIBONG KOMUNIKASYON Bernales. Hindi sumulpot ang kausap ko kahapon.al. Ed. e. Rolando A. Maraming salita sa Filipino ang nagkakapalitan ng gamit. . . talagang naroroon ang diwa na wala talagang nakipagkita kaysa pangalawa na pwede naming magkaroon ng kahulugan na maaring nandyan subalit sa hindi sa pasulpot na paraan.Semantik na Relasyon na Kahulugan ng Salita at Pangungusap . Kapag maayos ang gamit ng salita sa isang pangungusap. Dahil kung pagbabasihan natin ang kahulugan sa unang pangungusap. REFERENCE: BATAYANG LINGGWISTIKA EDISYON 2005 Irma V. Maaring magbago ang kahulugan ng isang pahayag kung mali ang gamit ng salita. ang bawat salitang ginagamit ay may tiyak na kahulugan. Ito ay bunga ng kakulangan ng pag-uunawa sa kahulugan ng salita at gamit nito sa pangungusap. Ugot. HALIMBAWA: 1. Hindi sumipot ang kausap ko kahapon. nagkakaroon tuloy ng kamalian at hindi malinaw na pagpakahulugan sa mensahe o pahayag. Rolando A. B. kailangang maipakita ang pagkakaugnay nila upang maipahayag o maibigay ang tamang diwa o kahulugan ng pangungusap. A.2007 RETORIKA MASINING NA PAGPAPAHAYAG Bernales.

kailangang maagapan ang mga ito ng isa pang kapangyarihan. Ayon kay Webster. pagtukoy sa mahaagang pangyayari. Hal.Nasa loob ng pamilya ang interacting and interdependent personalities 2.PAGPAPAHAYAG NG KONSEPTO Makapangyarihan ang isang ideya. sa aklat nilang Developing Language Skills ang komunikasyon bilang isang intensyonal o konsyus na paggamit ng anumang simbolong tunog o anumang uri ng simbolo upang makapagpadala ng katotohanan.tumutukoy sa paghingi ng sagot sa tanong. pagbibigay ng opinion o reaksyon at iba pa. Imformativtumutukoy sa pagbibigay ng imformasyon tulad ng pag-uulat. Hal. ideya. Ang mga ideyang nanatili sa isipan ng may likha niyon ay nanatiling inefektibo at kadalasang naglalaho na lamang kalaunan. Maaari nitong aguhin ang kasaysayan. Why calls Rizal being a prophet?Alam nyo naman ang . Elisiting. damdamin o emosyon mula sa isang indibidwal tungo sa iba. Imformativ at Elisiting/ Elisiting at Imformativ Nagpapahayag ng paghingi ng imformasyon at pagbigay ng imformasyon/pagbigay ng imformasyon at paghingi ng imformasyon Hal. kawili-wili at kaakit-akit URI NG PAGPAPAHAYAG 1. gabayan o baguhin ang kapalaran ng mga tao at mga bansa.ang kapangyarihan ng komunikasyon. Samakatuwid. Ang mga ideyang nagkaroon ng gayong kapangyarihan ay hindi nananatili lamang sa isipan ng pinanggalingan niyon. ang komunikasyon ay ang akto ng pagpapahayag ng ideya sa pamamagitan ng pasalita o pasulat na paraan. Mga Batayan sa matagumpay na Pagpapahayag • Kahandaan ng sarili • May tiyak na ideya o paksa • Lawak ng kaisipan sa paksa o ideyang nais ipahayag • Epektibo. Kasi hindi iyunfair di ba? Ilan tayong men dito? 3. upang maging lalong makapangyarihan ang mga ideya. pagpapaliwanag. Inilarawan naman nina Greene at Petty. Iyon ay mga ideyang nakarating sa isipan ng ibang tao at naging makapangyarihang tagapakilos. paglalahad.

Inferring. 6. Hal. Well. galit. He’s cute parang siyang si Rainer Castillo. Kontak. Expresiv.” Sabi nila. Hal.propeta noon at ngayon ay iba.nagpapahayag ng positivo o negatibong saloobin gaya ng tuwa. “there is something inside. maybe he said it kasi nabigla lang siya. Hal. 7. Pag-uulit –nagpapahayag ng pagbibigay-diin o paglilinaw sa mensahe o pagtanggap sa mensahe Hal. 4. Sabi na “ what men can do women can do. Hal. pagpapanatili at pagwawakas ng isang usapan Hal. paghanga. What? Pakiulit mo. ganito ang gagawin natin. Direktang Pahayag. Gusto kong makapagtapos ng pag-aaral to help my family.nagpapahayag ng pag-aalinlangan o hangaring nais mangyari sa hinaharap. Actually. . So. Do you hear me? 8. Do you have any reactions? Me reaksyon ba? Narinig mo ba ako.ito ay tuwirang pagsipi o pagbigkas ng pahayag ng isang tao. 5.nagpapakitya ng mga pahayag na nagpapahiwatig ng pagsisimula. pagsang-ayon. pagbibiro at iba pa. pagsalungat. hindi naman siya ang gumawa noon. Direktiv ito ay nagpapahayag ng pag-uutos o pakikiusap.” 9.