PANIMULANG LINGGWISTIKA

BSEd FILIPINO II 2009

PASASALAMAT Buong-puso naming pasasalamat kay Bb.Elsie V. Tillor, ang napakaaktibo naming guro sa Filipino Major 2 – Panimulang Linggwistika, sa kanyang paghikayat na isakatuparan ang aklat na ito. At gayundin sa aming mga magulang, kaibigan at sa Poong Maykapal na siyang nagbibigay lakas at inspirasyon na nakatulong nang sa pagkakabuo ng aklat na ito.

PANIMULA Isang pagmamalaki naming mga may-akda ang makatugon sa utos ng aming guro na si Bb. Elsie V. Tillor tungkol sa aming asignaturang Filipino Major 2 – Panimulang Linggwistika . Layunin naming makabahagi sa kinakailangan ng aming mga kapwa mag-aaral sa kasalukuyan at sa hinaharap. Sinikap naming maipaloob sa aklat na ito ang iba’t ibang paksang panglinggwistika. Naniniwala kami sa pamamagitan ng pagsasanib ng makabagong balarila, ang kakayahang (1) bumasa, (2) umunawa, (3) magsalita at (4) sumulat ng mga mag-aaral ay madaling malilinang. Sinadya naming huwag maging saklaw ang pagtatalakay sa ilang paksa upang sa gayo’y maging daan naman ito ng mga mag-aaral na maatasan ang kanilang mga sarili ng wastong pananaliksik. Isa ring paghamon sa mga mag-aaral na gawing mabisa ang pagtatalakay sa mga paksang naririto upang maging kawili-wili at kapaki-pakinabang ang lahat ng nilalaman ng aklat na ito. BSEd – FILIPINO II 2009-2010

PAGTUTUKOY NG KAHULUGAN Denotasyon Ang tawag sa kahulugang galing sa diksyunaryo. Tinatawag din na aktwal na kahulugan. Halimbawa: Ibili mo nga ako ng balimbing sa palengke. Ang salitang balimbing sa pangungusap na ito ay nangangahulugang prutas. Konotasyon Ang tawag sa kahulugang iba sa kahulugang mababasa sa diksyunaryo. Kadalasan, ito ay nagbibigay ng matalinghagang kahulugan. Halimbawa: Huwag mong iboto ang ang pulitikong balimbing. Ang salitang balimbing ay sa pangungusap na ito ay nangangahulugang palipat-lipat o paiba-iba ang kinakampihan. Ang konotasyon ay maari ring tawaging:  Pahayag na Idyomatiko Pahayag na hindi literal ang kahulugan ng mga salita o di-tuwiran ang kahulugan. Halimbawa: magbanat ng buto (nagtatrabaho nang mabuti) hindi masikmura (hindi matanggap)  Patayutay na Pananalita Pahayag na sadyang lumilihis sa karaniwang paraan ng pagpapahayag nang ang pahayag ay magawang maganda at kaakit-akit. Halimbawa: kinakalawang na ang utak (mahina ang kakayahan) kamay na bakal (malupit na pakikitungo)  Eupemistikong Pananalita Pananalitang ipinapalit sa mga salitang maaaring makasakit ng damdamin. Halimbawa: binawian ng buhay (namatay) balat sibuyas (maramdamin)

 Makulay/Masining na Pananalita Pananalitang karaniwang ginagamit ng mga makata na may kakaiba ngunit maganda ang paglalarawan. Halimbawa: mala-makopang pisngi (kulay rosas ang pisngi) Ekstensyon Ito ay Tumutukoy sa lahat ng paksa maging isahan man o maramihan na nagtataglay ng mga katangiang isinasaad ng pangkalahatang kaisipan. Halimbawa:

PILIPINO

TSINO

ASYANO

MALAY

INDONESYO

MUSIKERO

RETRATISTA

ARTISTA

ISKULTOR

MANUNULAT

Ang salitang Asyano ay may mga ekstensyong “Pilipino”, “Tsino”, “Malay” at “Indonesyo”. Ang salitang artista ay may mga ekstensyong “musikero”, “retratista”, “manunulat” at “iskultor”.

bata (young) at babae (female). Halimbawa: tao (man) babae (woman) batang lalaki (boy) batang babae (girl) bata (child) = [ + lalaki ].nasa hustong gulang na ] = [+/.lalaki ].lalaki ]. [ . Ang leon ay isang mabangis na hayop.  Ikalawang Intensyon Kaisipang inilalahad ang ibang paraan ng pagpapakahulugan kung saan nauunawan ng isipan ang uri o kalikasan ng isang bagay ayon sa lohikal na katotohanan.nasa hustong gulang na ] Sa madaling sabi. [. [+ nasa hustong gulang na ] = [ + lalaki ].  Unang Intensyon Kaisipang inilalahad ang kalikasan o uri ng isang bagay sa kung ano ang malimit na makikita sa pisikal na katotohanan. . “wala” at “kaibahan” ng katangian ng isang bagay. Halimbawa: Ang puso ay punla ng pag-ibig. Ipinapakita rito ang pagiging “meron”. [.lalaki]. Tinatawag din itong feature analysis o contrast analysis.nasa hustong gulang na ] = [ . Halimbawa: Ang mga penggwin ay hindi lumilipad. tao (human). Ang ina ay ilaw ng tahanan. ang salitang babae (girl) ay maaaring magkaroon ng tatlong semantikang katangian.Intensyon Pagpapakahulugan ng isipan ayon sa katotohanan. [ + nasa hustong gulang na ] = [ . Komponensyal Analisis Tumutukoy sa paglalarawan ng kahulugan ng mga salita sa pamamagitan ng nabuong set ng sematikang katangian.

Pitong uri 1. anumang pagbabagong mapapansin natin sa isang morpema ay bunga ng impluwensya ng kapaligiran.MGA PANDIWANG DI-KARANIWAN Pandiwang di-karaniwan ang tawag sa mga pandiwang nagkakaroon ng mga pagbabagong morpoponimeko o ito yong mga pandiwang hindi sumusunod sa pangkaraniwang tuntunin ng palapantigan at paglalapi.) Maypalit – ito ay ang pagkakaroon ng pagpapalit ng titik sa loob ng pandiwa. mayroon ring isa higit pang titik na nakakaltas. ngunit hindi lang pagpapalit ang nagaganap dito. Halimbawa: Ang mga sumusunod na ponema ay nagpapalitan na di nagbabago ang kahulugan gaya ng: Salitang – ugat + panlapi Lakad + in = lakadin Sunod + in = Sunudin Tawa + han = tawahan Halili + han = halilihan Kuha + in = kukunin Di-karaniwang anyo ng pawatas lakarin sunurin tawanan halinhan kunin o 2. . Anumang maliit na salitang ikakabit nito ay nakaimpluwensiya sa pagbabagong anyo ng morpema. Paalala: Pagbabagong morpoponimeko ay tumutukoy sa pagbabago ng morpema na taglay ng kanyang kapaligiran. Ito ay magaganap kung ang huling ponemang patinig ng salitang – ugat na hinuhulapian ay nawawala.) Maykaltas ( Sunscope ) – ito ay nangangahulugangang pagkawala ng isang ponema o morpema sa isang salita .

 Narito ang ilang hal. Halimbawa: Magpadala Pakahigpitan Magpahanap Padala Higpitan Pahanap 5.ng mga pandiwang di – karaniwan na ma. Makikita ito sa paglilipatan ng posisyon ng ponema. Halimbawa: Salitang – ugat + Panlapi Tanim + an = taniman Talab + an = talaban Silid + an = sidlan Atip + an = atipan Lagay + in = linagay ( l ) + in+ agay Yari + in -y + in + ari = yinari Yaya + in = yinaya Lipad + in = linipad Di – karaniwang anyo ng pawatas tamnan tablan sidlan aptan nilagay niyari niyaya nilipad 4. Ang mga salitang ugat na nagsisimula sa / I / at / y / na ginigitlapian ng / in / ay magkakaroon ng paglilipat ng posiston ng / n / at ng / I / at / y /. .) Maylipat (Metathesis) Ito ay paglilipat ng titk sa loob ng isang salita.) Maytulad ( Paragoge ) – May nawawalang titik sa hulihan ng pandiwa / berb. At mayroon din titik na nawawala. Tinatawag din itong paglilipat.pagkakaltas ng ponema o mga ponema Salitang – ugat + Panlapi Hali + an = halikan Bili + han = bilihan Palit + an = palitan Sara + han = sarahan Takip + an = takipan Buhos + an = buhusan Dumi + han = dumihan Di – karaniwang anyo ng pawatas halkan bilhan paltan sarhan takpan busan dumhan 3.) Maypungos ( Apostrope ) – May nawawalang titik o pantig sa unahan na berb.

Halimbawa: Kilalahin --Abalahin --Pagkakaisahan --Kilalahin Abalahin Pagkakaisahan 7. Halimbawa: Tayo na – kana Hintay ka – teka Hayaan mo – namo Paalala: Sa talaan ng mga halimbawa na ibinigay sa itaas ay mapapansing nagaganap lamang sa mga pandiwang di Karaniwan ang mga pagbabagong morpoponemiko kung ito ay ginagamitan ng panlaping – an / .) May-angkop ( hypology ) – makikita ditto ang pag-iisa ng dalawang magkasunod na berb at nagkakaroon ng kaltas o palit sa anumang berb.han Maging ito man ay nag – iisa o may kasamahang iba pang panlapi… .) May paningit ( epenthesis ) – Mga pandiwa / berb na nagkakaroon ng paningit na titik na salita.Halimbawa: Halkan Takpan Buksan _ Halki Takpi buksi 6.

mainit-maalinsangan Di-wasto: Ang silid nina Karen at Judy ay mainit. . Wasto: Higit na matangkad si Raul kaysa kay Robert. Ito ay ang paglakip ng tumpak na salita upang mas maging kaaya-aya at kaakit-akit pakinggan ang isang pahayag. Wasto: Lubhang maliwanag ang mga ebidensiya ng abogado. matingkad-maliwaang Di-wasto: Lubhang matingkad ang mga ebidensiya ng abogado. Wasto: Matangos ang ilong ng pinsan kong Amerikano. Halimbawa: mataas-matangos Di-wasto: Mataas ang ilong ng pinsang kong Amerikano. Wasto: Ang batang si Lito ay matalas kung mag-isip. Wasto: Ang silid nina Karen at Judy ay maalinsangan. mataas-matangkad Di-wasto: Higit na mataas si Raul kaysa kay Robert.MORPOSINTAKS Ang pagpili ng wasto at angkop na salitang gagamitin sa isang pahayag na hindi lumilihis sa tunay na nakis ipahayag ng pangungusap. matalas-matalim Di-wasto: Ang batang si Lito ay matalim kung mag-isip.

lunan o pangyayari. Di-Tiyak 1. tiyak man o hindi ng mga pangngalan at panghalip Halimbawa: Tiyak 1. 2. Buwig ng saging ang pasalubong niya. tao. Masayang-masaya si Inday nang dumating ang matandang si Allen. Malungkot si Adel sa nangyari sa kapatid. 3.MGA PANURING PANG-URI Ito ay bahagi ng pananalita na nagbibigay-turing sa pangngalan at panghalip. Halimbawa: isa Labingwalo Dalawampu Tatlumpu’t isa apatnapu dalawang daan isang angaw pitong daan . Si Juan ay mapagsamantala at abusado. URI NG PANG-URI *Panlarawan Ito ang mga likas na pang-uri na iniuugnay sa mga pangngalan na nagpapahayag ng katangiang taglay ng salitang binibigyang turing. *Pamilang Ito ay nagpapahayag ng bilang o halaga. Tatlong baroto ang dala ni Matet. Ipinakikita ang katangian o bilang ng isang bagay. 2. Dalawang libo ang kinita nina Adel. Pulutong ng mga kadete ang sumalubong. Halimbawa: 1. 2. URI NG PAMILANG *Pamilang Na Patakaran O Pamilang Na Kardinal Ito ang likas at basal na mga bilang na pinagbabatayan ng tawag ng iba’t ibang uri ng pagbibilang.

Mga mapagkakatiwalaang kawaksi sa bahay ang mga iyan. Halimbawa: 1. 2. Ginagamit ang mga panlaping magka-. sa pag-uulit ng pantig na -na. o sa paggamit ng sallitang nagsasaad ng bilang na higit sa dalawa. Magkakasimbilis ang mga kabayo na alaga niya. 2. tulad ng ma-. Kapwa dalubhasang mangingisda ang mga binatang iyon. Ginagamit ang pantukoy na mga. o pang. Halimbawa: 1.atbp. *Maramihan Ito ay ginagamit kung higit sa dalawa ang inilalarawan.*Pamilang Na Panunuran O Pamilang Na Ordinal Ito’y ginagamit sa pagpapahayag ng pagkakasunud-sunod ng tao. Magkamukha ang magkapatid na Mike at Choy. Halimbawa: 1. May panlapi itong ika-. magkasing-. o iba pang salitang nagsasaad ng bilang na higit sa isa. 2. Maligayang pamilya ang pamilyang malusog.at –ka.sa mga panlaping magka. pang-.at magkasing-. *Dalawahan Ito ay ginagamit kung dalawa ang inilalarawan. Ang anyong isahan ay naipapakita sa paggamit ng panlaping pang-isa. magsing-. o sa paggamit ng pamilang na dalawa o ng salitang kapwa. ka-.atbp. ng walang pag-uulit ng salitang-ugat o walang panandang mga. . Halimbawa: Ikalima Ikasiyam Ikalabing-isa Ikaisang daan at isa panglima pansiyam panlabing-isa pang-isang daan at isa KAILANAN NG PANG-URI *Isahan Ito ay ginagamit kung iisa lamang ang inilalarawan. bagay atbp. Kapalagayang-loob ko siya.

ma-.ang pang-uri kung binubuo ng salitang –ugat na may panlapi. Maaaring ganap o di-ganap ang pag-uulit. *Tambalan . Panlaping makauri ang tawag sa mga panlaping ginagamit sa pagbubuo ng pang-uri.KAYARIAN NG PANG-URI *Payak . 2. Halimbawa: Karaniwang kahulugan Biglang-yaman ang pamilya ko nang manalo si nanay sa lotto.salitang-ugat o salitang maylapi na may pag-uulit.ang pang-uri kung binubuo ng likas na salita lamang o salitang walang lapi. Ang bahay namin ay malapit sa punong Akasya. kay-. *Inuulit . masasabi kong siya ay makakalikasan. Halimbawa: 1. at mala-. maka-. Patalinghagang kahulugan Balat-sibuyas ang nakababata kong kapatid. Pinakagamitin ang mga panlaping ka-. *Maylapi . Ang mga ganitong uri ay maaaring may kahulugang karaniwan o patalinghaga. pang- . Mataba ang alaga naming baboy. Halimbawa: 1.ang pang-uri kung binubuo ng dalawang salitang pinag-isa. 2. Ang tiyan ng matanda ay malalobo sa laki. Halimbawa: Pag-uulit na Ganap Ang puti-puti ng damit ni Tolits. Dahil sa pag-ibig niya sa kalikasan. Pag-uulit na Di-Ganap Maliliit ang alaga kong pusa.

B. Di-Magkatulad – maaaring palamang o pasahol.KAANTASAN NG PANG-URI *Lantay* . Walang paghahambing na nangyari. *Pasukdol . Halimbawa: Di-lubhang mataas ang marka ko na gaya ng marka mo. B. pag-uulit ng salita at mga katagang ubod ng. labis.2. at sukdulan ng. at pinaka-. at wala ng iba. A. hari ng.nagpapahayag ng kataasang uri o katangiang namumukod sa lahat.ito’y tuwirang nagbibiga-turing sa pangngalan o panghalip na inaabayan. Pasahol – sahol o kulang o may kaliitan at kababaan sa pinagtutularan. . kawangis atbp. atbp. Magkatulad – patas at walang lamangan. kasing. *Pahambing -kung ang pang-uri ay nagtutulad sa dalawang tao o bagay. Halimbawa: Maligayang lahat ang mga busero at mangangabog. B. Halimbawa: Kasingganda ng birhen si Nora. ginagamit ang magsing-. Halimbawa: Higit na marunong si Linda kaysa kay Nene. Palamang – nakahihigit ng katangian sa pinagtutularan. ang paghahambing ay maaaring magkatulad o di-magkatulad. Ginagamit ang panlaping napaka-. at mga salitang tulad. Halimbawa: Ubod ng yabang ang taong iyan.1.

at kinang. sa. um . Ang layong itoy pinangungunahan ng. Naglinis ng kwarto si Delia. mga. Nakinig kay Elvis Presley ang mga bata bago sila sumayaw. han. Mga halimbawa: 1. 4. 3. PANDIWANG PALIPAT(transitive verb) Ang mga parirala ay nasa tuwirang layon at pinangungunahan ng pang-ukol na ng. hin.isa. Pareho silang naghahanap. Katawanin Ang mga pandiwa kapag walang tuwirang layong tumatanggap ng kilos. Ito ay may simuno ngunit walang layong tumatanggap Mga halimbawa: 1. Ang tubero ay nag-aayos ng tubo sa aming bahay. Gumagawa sina Mang Ben at Mang Lino. 2.Ang masipag at determinado ay nagtatagumpay . ma. mak. at iba pa. an. magsi. ito ay tintawag na pandiwang katawanin. Mga Uri ng Pandiwa ayon sa Kaukulan 1. sa mga. Ito’y binubuo ng salitang-ugat at panlaping makadiwa tulad ng mga. sa at kay. ito ay pandiwang palipat Palipat Ang pandiwa kapag ito ay may tuwirang layon na tumatanggap ng kilos. PANDIWANG KATAWANIN (intransitive verb) Kung ang pandiwa’y hindi na kailangan ng tuwirang layon at nagtataglay ng kahulugang buo sa ganang sarili kaya’t hindi na kailangan ang tagatanggap ng kilos. 4. Nag-ipon sin sila. kay.ang pandiwa ay nakatatayong mag. Ito ay may simuno at tuwirang layon. 2. maki. Ito ang nagbibigay diwa sa isang pangungusap. Bumili ng baging telebisyon ang nanay sa Makati. Kapag ang pandiwa ay may tuwirang layon. 3.PANDIWA (VERB) • • • Bahagi ng pananalitang nagsasaad ng kilos o galaw. 2.in.

ASPEKTO NG PANDIWA Perpektibo Nasimulan na at natapos na ang kilos. Imperpektibo Nasimulan na subalit hindi pa tapos ang kilos. Halimbawa: Magsasaliksik ako tungkol sa AIDS. Halimbawa: Nagsasaliksik ako tungkol sa AIDS. Kontemplatibo Hindi pa nasisimulan ang kilos . . Halimbawa: Nagsaliksik ako tungkol sa AIDS.

ang + na   2. ang – ng   nag simbolong (–) sa – ng ay nangangahulugang ang pang-angkop ay ikinakabit sa salitang inaangkupan.angang at halamang ay amy pagbabagong morpoponemikong naganap. ng mga salitang ito ay naasimilang pangangkop na –ng. Ang huling ponema. ang simbolong (+) sa + na ay nangangahulugang ang pang-angkop na ay hindi ikinakabit sa salitang inaangkupan. na Ginagamit ito kung ang inaangkupan ay nagtatapos sa ponemang katinig maliban sa /n/.MGA PANG. Ginagamit ito kung ang inaangkupan ay nagtatapos sa tunog na patinig o sa ponemang /n/. Halimbawa: 1. kailangang maging higit na malaki ang produksyon ng pagkain. /n/.ANGKOP   Ay mga katagang nag-uuganay sa panuring at salitang tinuturingan. Para sa matatag na ekonomiya ng bansa. Dapat na magtanim pa ng mga halamang namumunga. Ito ang katuturang pangkayarian nito. 2. Mapapansing sa mga salitang kail. . May mga bagong alkaldeng hinirang ang Pangulo ng Bansa. 3. Ang dalawang pang-angkop sa Filipino : 1.

EXPERIENCER Isang kalahok na nagbibigay kamalayan ng isang bagay. Sumakay si Joanna ng dyipney papuntang paaralan. PASYENTE Isang kalahok na kung saan ang isang bagay ay nangyari na at bilang maapektuhan na kung ano ang mangyayari sa mga ito. 2. Masaya si Rochie sa pagdating ni Kyle. Halimbawa: Maraming tao ang takot sa ahas. Nagkaroon ng malakas na ulan datapwa’t sinuspende ang klase. o bilang ng isang istado o posisyon. Halimbawa: Nahulog ang naglalakihang bato kung kaya’t nasira ang karsada. TEMA Isang kalahok na nagbibigay ng pagbabago sa kanyang posisyon o kondisyon. Halimbawa:. INSTRUMENT Isang kalahok na ginagamit upang isagawa ang aksyon. AGENTS Isang kalahok na kung saan ang kahulagan ng pandiwa ay tumutukoy bilang paggawa o nagiging sanhi ng isang bagay. Sumulat si Lito ng liham para kay Lloyd. . Tumugtog si ng Torete gamit ang kanyang gitara. 3. 4. Mga uri ng Tematik na Tuntunin: 1. Halimbawa: Kinain ni Shira ang sorbetes. Ang susing ito ang gagamiting pambukas ng pinto sa bahay. Halimbawa: Gustong ipadala ni Cecile ang sobre sa simbahan.TEMATIK NA TUNTUNIN (PAMPAKAY PAPEL) Ito ay semantikong relasyon sa pagitan ng isang tambalan at ng isang argumento ng isang pangungusap. 5.

9. Halimbawa: Ang caravan ay patuloy na nagtungo sa malalayong lugar.6. Laging nakatingin sa malayo si Jan. Si Rose ay nagpunta sa palengke. MAGING SANHI NGMindlessly gumaganap ng aksyon. . Halimbawa: Si Lovereign at Jehreign ay nag-aaral sa Cebu Normal University. 8. Ang rocket ay inilunsad ng Central Command. Halimbawa: Ang libro ay ibenenta ng Rex bookstore. LOKASYON Saan nangyari ang aksyon. LAYUNIN Kung ano ang itinuturo ng aksyon. PINAGMULAN Kung saan buhat ang aksyon. Namatay lahat ng Kamatis dahil sa pagsulpot ng epidemya. 7. Halimbawa: Nasira ng Avalanche ang lumang templo.

b. Asimilasyong Parsyal Ito ay mapapansin sa sa pagbabagong naganap sa isang morpema sanhi ng posisyong pinal na sinusundan ng mga salitang nagsisimula sa bigkas na pailong. Ang mga salitang pantakot at pansukat ay mga parsyal samakatuwid. Minsan lamang ang pagbabagong naganap. 1. ASIMILASYON Nagbabago ang panlaping pang kapag kinakabitan ng mga salitang-ugat na nagsisimula sa letrang d. Ang pagbabagong nangyari sa salita ay tinatawag na asimilasyon.l. mananatiling pang ang panlaping ito kapag ang salitang-ugat ay nagsisimula sa mga letrang hindi nabanggit. Ito ay nagpapakita ng asimilasyong ganap. Asimilasyong Ganap Taglay ang asimilasyong ganap kung ang unang ponemang inuunlapian ay naasimilang ganap ng tunog ng panlapi. /pang/ + takot = pantakot = PANAKOT /pang/ + sukat = pansukat = PANUKAT Hindi lahat ng mga salitang nagsisimula sa /p.r.t. dalawang beses ang pag-aasimila sa asimilasyong ganap.s. at ito’y magiging pan. Ang mga salitang-ugat na inuunlapian ay mananatili ang anyo nito gaya ng: pampalakas = hindi pamalakas pambarko = hindi pamarko 2. a.b. Ang tunog na /p/ sa patay ay naasimila ng ponemang /m/ ng /pam/ kaya.t/ ay nagkakaroon ng asimilasyong ganap. Ang /n/ ng /pang/ ay nagging /m/ o /n/ at mangyayari ay manatili /n/ ayon sa kasunod na tunog.PAGBABAGONG MORPOPONEMIKO = tawag sa anumang pagbabago ng morpema na taglay ng kanyang kapaligiran. sa halip na bigkasing pampatay ay nagging pamatay. Ang anumang maliit na sa salitang ikakabit nito ay nakaimpluwensiya sa pagbabagong anyo ng morpema. /pang/ + takas = pantakas /pang/ + lagay = panlagay /pang/ + babae = pambabae Mapapansin sa mga halimbawa sa itaas ang asimilasyong nangyari ay di-ganap o asimilasyong parsyal. ito ay magiging pam kapag ang ikinakabit sa mga salitang-ugat ay nagsisimula sa p at b.s. Mapapamnsin ito sa panlaping /pam/ na inuunlapian sa ponemang /p/ tulad ng patay o pasigla. Sa kabilang dako naman.PAGPAPALIT NG PONEMA Ang mga sumusunod na mga ponema ay nagpapalitan na hindi nagbabago ang kahulugan gaya ng: /o/ at /u/ Bago + bago = bagung-bago Damo + damo = damung-damo /e/ at /i/ Putahe + ng Pan + lalaki = putahing-putahe/ putahi = panlalake/ panlalaki /d/ at /r/ ma + dami ma + damot = marami = maramot /h/ at /n/ tawa + han = tawanan talo + han = talunan .

PAGLILIPAT-DIIN Nagbabago ang diin sa pagbabago ng mga panlaping ginagamit. Lagay + in >l + in + agay > linagay = NILAGAY Yari + in > y + in + ari > yinari = NIYARI Tanim + an > taniman = TAMNAN 4. 2008. Makikita ito sa pagpapalitan ng posisyon ng ponem. al. Maari itong malipat ng isa o dalawang pantig tungo sa huling pantig o isang pantig sa unahan ng salita. Komunikasyon sa Akademikong Filipino. Ka+ ginhawa + an Ka + tapat + an = KAGINHAWAAN = KATAPATAN 6. PAGKAKALTAS NG PONEMA Ito ay nangangahulugang pagkawala ng isang ponema o morpema sa isang salita. METATESIS Ito ay paglilipat ng titik sa loob ng isang salita. dalawang parirala. Dakip + in > dakipin Takip + an > takipan = DAKPIN = TAKPAN 5.. PAG-AANGKOP Sa pagbabagong ito. Maaaring salita. Manila: ACCORD Printing Press PANG-UGNAY = ito ay salitang nagpapakita ng relasyon ng dalawang yunit sa pangungusap. Ang mga salitang-ugat na nagsisimula sa /l/ at /y/ ginigitlapian ng posiyon ng /in/ ay magkaroon ng paglilipat ng pusisyon ng /n/ at ng /l/ at /y/. PAGSUSUDLONG Nanganhulugan ito ng pagdaragdag ng isa pang morpema sa hulihan ng salitang-ugat. = TEKA = HAMO . o dalawang sugnay. Ito ay magaganap kung ang huling ponema o morpema sa isang salita. Ito ay magaganap kung ang huling patinig ng salitang-ugat na hinuhunlapian ay nawawala. Sta. pinagsama ang dalawang salita upang makabuo ng isang bagong salita. et. Hintay + ka Hayaan + mo SOURCE: Leyson.3. Hindi maiiwasan na magkaroon ito ng pagkakaltas upang mapaikli ang anyo ng nabuong bagong salita. Tinatawag din itong paglilipat. Ana. Godfrey M. Ka + totoo + han + an Alala + han + in = KATOTOHANAN = ALALAHANIN 7.

kahiman. hindi pwede may lakad ako mamaya. nalusutan nya ang kanyang mga problema. samantala. PANAPOS = Nagpapahuwatig ng nalalapit na katapusan sa pagsasalita [ upang. Panapos 6. sa di kawasa. Pananhi 5. pagtatakwil. ♥ Sakaling may bayad. maging ] ♥ Siya ba o ikaw ang tutulungan ko. ♥Gustuhin ko man. sakali. bagaman. parirala sa kapwa parirala at sugnay sa kapwa sugnay. subalit. May 7 Uri Ng Pangatnig: 1. Panubali 3. sa bagay na ito ] ♥ Hindi na siya nagsalita upang matapos ang lahat. datapwat. PANINSAY = Ginagamit ito kapag sinasalungat ng unang bahagi ng pangungusap ang ikalawa [ ngunit. sapagkat. PANANHI = Nagbibigay ito ng dahilan o katuwiran. Pamukod 2. kapag. [ o. ni man. sanhi sa. ♥ Kahit wala siyang pera. Pang-ukol PANGATNIG = ito ang tawag sa kataga na nag-uugnay ng isang salita sa kapwa salita.3 Ang Mga Pang-ugnay: 1. pagbubukod o pagtanggi. ♥ Naghihirap sila ngayon sapagkat nasunug ang kanilang bahay. ♥ Sa di kawasa ang pulong ay tinapos na. para sa pagkanap ng kilos. Paninsay 4. PANUBALI = Nagsasabi ito ng pag-aalinlangan. kahit ] ♥ Gwapo nga siya subalit suplado naman. sa lahat ng ito. Panagot sa tanong na BAKIT at nagbibigay ng katuwiran o kadahilanan. Pangatnig 2. [ dahil sa. Nangangailangan din ng paliwanag [ kung. . disin sana ] ♥ Kung uulan. Panlinaw 7. pag. Panimbang PAMUKOD = Ginagamit ito sa pagpili. mangyari ] ♥ Namaos siya dahil sa pagkanta. Pang-angkop 3. hindi ako sasama. hindi nalang kami tutuloy.

♥ Nagkasundo na ang mag-asawa. [ anupa’t. INC. . kaya.1999. ARDIZA Source: Javier.et. samakatuwid. Marikina City: FOUR J ARTS. may trabaho saka may sariling bahay na.PANLINAW = Ginagamit ito upang ipaliwang ang bahagi o kabuuan ng isang banggit. kung gayon magsasama na silang muli.. TIMBULAN II Batayang Aklat. saka. ♥ Maunlad na si Tom ngayon. PANIMBANG = Ginagamit sa pahayag ng karagdagang isipan [ at. Nora D. sa kabilang dako ] ♥ Marami akong pera at bahay samakatuwid ako ay mayaman. AILENE L.al. pati ] ♥ Wala na syang kaibigan at mapagkakatiwalaan. kung gayon.

arbitraryo . Kalipunan ito ng mga simbolo.Gumagamit ang mga tao ng piling tunog upang magkaroon ng kahulugan ang wika. damdamin at mga hangarin sa pamamagitan ng isang kaparaanang lumilikha ng tunog. Isa rin itong likas na makataong pamamaraan ng paghahatid ng mga kaisipan. 10. 4. 8. binubuo ng makahulugang tunog . tunog. 9. nakabatay sa kultura .Laging nagbabago ang wika ayon sa panahon. 3. at kabuuan din ito ng mga sagisag sa paraang binibigkas. Sa pamamagitan nito.Ang wika ay nakaka-kontrol ng pagiisip ng isang indibidual. (may masistemang ayos ang mga salita sa isang pangungusap) 2. at mga kaugnay na batas upang maipahayag ang nais sabihin ng kaisipan. Ginagamit ang pamamaraang ito sa pagpapaabot ng kaisipan at damdamin sa pamamagitan ng pagsasalita at pagsulat. pinipili at isinasa-ayos .Ang wika ay may kakayahan na umakit ng mga tao.may pulitika .Ang wika ay parte ng pang araw-araw na buhay natin. 5. 7.Wika Ang wika ay isang bahagi ng pakikipagtalastasan. may balangkas .Ako ay nag aaral sa de la sale college of saint benilde. nagkakaunawaan at nagkakaisa ang mga kaanib ng isang pulutong ng mga tao.Madali ang pag aaral kung ikaw ay matiyaga. may antas . kagila-gilagis . .Nakakahatak ng impluwensya ang pagsasalita.Ang wika ay nahahati sa apat na uri. makapangyarihan . 6.Tagalog ang isa sa pinaka ginagamit na wika ditto sa Pilipinas. ginagamit . nagkakaugnayan. Mga katangian ng wika: 1.

lahat tayo ay gumagamit ng wika upang maipahay natin ang atin mga layunin araw-araw. . Ginagamit araw-araw .10.

Binabahala ng linggwistikang kontekstwal kung papaano iangkop ang wika sa mundo: ang kanyang tungkulin sa lipunan. Maaaring isadiwa ang pag-aaral ng linggwistika sa tatlong malalaking aksis. Kontekstwal at malaya . Binabahala naman ng malayang linggwistika ang wika para sa kanyang sariling kapakinabangan.Linggwistika Ang linggwistika ay ang pag-aaral sa wika ng tao at tinatawag na isang linggwista ang mga dalubhasa dito. isinisalarawan ang kanyang mga dulo ng sumusunod: • Synchronic at diachronic . • • . Teoretiko at nilapat .Binabahala ng synchronic na pag-aaral ng wika ang kanyang anyo sa isang bigay na sandali samantala sinasakop ng diachronic na pag-aaral ang kasaysayan ng isang (grupo ng) wika at ang pagbabago ng kayarian sa palipas ng panahon. maliban sa panlabas na kaugnay na wika.Binabahala ng linggwistikang teoretiko ang mga framework para isalarawan ang kanya-kanyang wika at teoriya tungkol sa unibersal na aspekto ng wika samantala ang nilalapat ng linggwistikang nilapat ang mga teoriyang ito sa ibang larangan. paano ito nilikha at namataan. paano ito nakuha.

wikipedia. katayuan. na nagsasabing pang-unawa ay limitado lamang sa pamamagitan ng kung ano ang maaaring inilalarawan sa sariling wika. inaasahan. relihiyon. kasarian. halimbawa. kabilang ang mga kultura kaugalian. Yi-Fu Tuan 1974). at impormasyon ng teorya sa pag-aaral kung paano ang utak ang proseso ng wika. cognitive science. at sa konteksto. habang ang focus sa huli ay sa bisa ng wika sa ang lipunan. relihiyon. edad.MGA GAMIT NG WIKA Etnolinggwistiks • ay isang larangan ng wikang panganthropolohiya na pag-aaral ang relasyon sa pagitan ng mga wika at kultura. atbp • • http://en. katayuan. dahil unangunadahil sa kakulangan ng datus sa kung paano ang utak ng tao ay gumagana Sa ngayon may mga pananaliksik sa paggamit ng biology.org/wiki/Ethnolinguistics Sosyolinggwistiks • • ay ang pag-aaral ng epekto ng anumang aspeto ng lipunan. sa wika na paraan ay ginamit.org/wiki/Sociolinguistics Saykolinggwistiks • sikolohiya ng wika ay ang pag-aaral ng sikolohiya at neurobiological sa kadahilanan na paganahin ang mga tao para makakuha. pag-aaral sa paraan sa pang-unawa at konseptong impluwensya ng wika. antas ng pag-aaral. gamitin. Paunang forays sa psycholinguistics ay higit na pangpilosopo . na pinag-aaralan ang epekto ng lipunan sa mga wika nito sa mga tuntunin ng lahi. lahi. Sociolinguistics ay ang sangay . atbp. naiiba mula sa sosyolohiya ng mga wika na ang mga sentro ng sociolinguistics ay ang epekto ng lipunan sa mga wika. . at kung paano binuo at malasakit sa mga tuntunin ay ginagamit upang bigyan ang mga tao ng lipunan o socioeconomic classes. Ang isang halimbawa ay ang paraan ng malapad orientation ay ipinahayag sa iba't-ibang kultura (Bernd Heine 1997. at ipakita kung paano ito naaayon sa iba't ibang kultura at lipunan. Ito rin ay pag-aaral kung paano ang wikang varieties sa pagitan ng mga grupo ay pinaghihiwalay ng mga tiyak na sosyal na variable. at ang paraan ng iba't-ibang grupo ng etniko mahalata ng mundo Isang kilalang (ngunit pinagtatalunan) ethnolinguistic na paksa ay ang Sapir-Whorf haka. • http://en. kasarian. edukasyon. neuroscience.wikipedia. maunawaan at gumawa ng mga wika. edad.

Developmental psycholinguistics pag-aaral ng kakayahan ng mga bata upang malaman ang wika .• Psycholinguistics sumasaklaw sa proseso ng pag-unawa na gumawa ng mga posible sa pagbuo ng isang panggramatika at makahulugang pangungusap sa labas ng bokabularyo at panggramatika istruktura.org/wiki/Psycholinguistics . pati na rin ang proseso na ito posible na maunawaan utterances. etc.wikipedia. text. http://en. salita.

Ang morpemang di-malaya ay tinatawag ding panlapi. sipag.Morpema di-malaya ma-.Morpemang Di-malaya + Salitang Ugat Unlaping nag.+ salitang ugat = bumili Hulaping -in + salitang ugat = linisin . -um-. dilim. Ang morpemang malaya ay tinatawag ding salitang ugat. -in 2. linaw.Ang Morpema Ang morpema ay pinakamaliit na yunit ng isang salita na nagtataglay ng kahulugan. Hindi lahat ng pinagsama-samang pantig ay makakabuo ng salita. linis.Morpemang Malaya galing. dasal 3. Halimbawa: 1. Ang salita ay binubuo ng pinagsama-samang pantig.+ salitang ugat = nagdasal Gitlaping –um. mag-.

Ang Panaguri . o pang-ukol ang simuno. di-pagpapanaguri/non-predikeyt A.) B. pagpapanaguri/pridekeyt at 2. Maaring Pariralang nominal (pangngalan at panghalip).pandiwa. Ang simuno Napag aralan na sa dakong una ng aklat una ng aklat na ang ay nagpapakilala sa simuno at ipinakita na rin ang mga panghalili sa nga panghalip panao at pamatlig. ekstensyal.Pinangunahan ito ng marker na ang Parirala ang tawag salipon ng mga salitang walang simuno't panaguri.Ang Pagpapanaguri Tinatawag na pagpapanaguri ang pangungusap na may simuno/sabjekt/tapik/paksa at panaguri/koment/predikeyt.Ang panaguriang nagsasaad ng tungkol sa simuno.Dalawang uri ang pangungusap sa Filipino.pangabay. 1.SINTAKS Ang pagaaral ng pagbubuo ng mga pangungusap o sentens ang tinatawag na sintaks. a.panguri.) Pariralang Nominal Nagkaisa ang mga taong bayan Nagkaisa sina Juan b)Pariralang Panguri kailangan ang matalino Si haring Solomon ang matalino c)Pariralang Pang-ukol Awa ang nasa Diyos Gawa ang nasa tao d)Pariralang Eksistensyal Mabuti rin ang may sasakyan Mainam ang may sariling bahay e)Pariralang Pandiwa Madali ang magsalita Mahirap ang gumawa f)Pariralang Pangabay Paghandaan natin ang bukas Kalimutan natin ang kahapon (Itinuturi na ring parirala ang isang salita dahil sa pagbabalangkas ng mga pangungusap makikita ay pang-ilalim na istruktura noon sa hindi talagang iisang salita iyon..

1)Pariralang Pangngalan Anawnser si Rey Langit Presidente si Gng. Sa pariralang berbal dapat talakayin ng muli abg tungkol sa pokus at komplemento ng paniwa Naiiba ang pandiwa dahil nababanghay ito.Maaring pariralang berbal o di-berbal ang panag-uri ng mga pangungusap. pangabay. . nababago ang anyo batay sa aspekto.Pariralang Di-berbal Tinatawag na pariralang di-berbal ang mga pariralang pangngalan o panghalip. depende sa pokus ang nagiging panlapi nito.Kabilang sa komplenton na pangungusap ang (1) aktor na siyang gumagawa ng kilos. (6) instrumental na siyang kagamitan sa pagsasakilos at (7) kawsatib na siyang kadahilanan ng kilos at (8) resiprokal.(4)direksyunal na siyang pinag-uukulan. pang-uk0ol at ekistensyal. pang-uri. 6)Pariralang Ekestensyal Mayroon nga sila Wala na ang pag-asa ' nya.(2) gol na siyang tumatanggap ng kilos (3) lokatib na siyang pook na pinangyarihan. Sa kanila ang pangaral 4)Pariralang Pang-ukol Nasa tao ang gawa Sa kanila ang pangaral 5)Pariralang Pang-abay Patalikod ang lapit niya Patingkayad ang lapit niya.reyes 2)Pariralang Panghalip Ikaw ang may sala Ito ang katarungan 3)Pariralang Pang-uri Masinop si Deny. a. (5) benepaktib na siyang pinaglalaanan.

Ang piso kay Gil ay nawala. gayon din. Sa ikaapat na pangungusap. Ang kahon ay siyang layon ng pang-ukol na sa. hinggil kay labag sa. ukol kina sa tabi ng.PANG-UKOL Ang pang-ukol ay bahagi ng panalitang nagpapakilala ng kaugnayan ng isang pangngalan. Ang lapis sa kahon ay akin. Sa ikalawang pangungusap . para kina sa tabi ng ukol sa. ukol kay. 4. Sa unang pangungusap. sa tabi ni. ayon kina sa gilid ng laban sa. laban kay. ayon kay. ipinakikilala ng pang-ukol na kay ang kaugnayan ng piso kay Gil. Sila ay sumulat ng salaysay. Si Dora ay siyang layon ng pang-ukol na ni. Ang salaysay ay siyang layon ng pang-ukol na ng. ng kay o sa at ni. 3. ipinakikilala ng pang-ukol na sa ang kaugnayan ng lapis sa kahon. Mga halimbawa na pang-ukol: sa kina ay nina ng ni kay 1. 2. sa kabila ng . sa tabi nina alinsunod sa. laban kina sa likuran ng para sa. May mga pang-ukol na mahigit sa isa. Mga Halimbawa: ayon sa. para kay. ipinakikilala ng pang-ukol na ni ang kaugnayan ng damit ni Dora. ipinakikilala na pang-ukol na ng ang kaugnayan ng sumulat ng salaysay. Sa ikatlong pangungusap. o panghalip sa ibang salita sa loob ng pangungusap. Si Gil ay siyang layon ng pang-ukol na kay. And damit ni Dora ay bago. ngunit karaniwang sinasamahan ng sa o ng sa at ng. alinsunod kay hinggil sa.

At ang layon ng pang-ukol naman ay ang wika. ang ng tungkol sa wika ang pariralang pang-ukol dito. Sa ikalimang pangungusap. ang ng ayon sa kagandahang asal ang pariralang pang-ukol dito. Bumili si Karen ng bagong damit. Hindi gumagawa ng labag sa batas ang aming pamilya. Sa ikalawang pangungusap. Sa unang pangungusap. At ang layon ng pang-ukol naman ay ang mesa. 5. ukol sa sa harap ng ayon kay.. 3. Sa ikaapat na pangungusap. Ang prutas ay inilagay sa ibabaw ng mesa ni Karen. ang ng labag sa batas ang pariralang pang-ukol dito. Tinuruan kami ng aming magulang ng ayon sa kagandahang asal. At ang layon ng pang-ukol naman ay ang bagong damit. At ang layon ng pang-ukol naman ay ang kagandahang asal. sa ibabaw ng PARIRALANG PANG-UKOL Ang pariralang pang-ukol ay binubuo ng pang-ukol at layon nito.ukol kay. 2. Ang layon ng pang-ukol ay maaaring pangngalan o panghalip. Sa ikatlong pangungusap. At ang layon ng pang-ukol naman ay ang batas. 4. . Halimbawa: 1. ang ng bagong damit ang pariralang pang-ukol dito. Ang aming guro ay nagtatalumpati ng tungkol sa wika. ang sa ibabaw ng mesa ang pariralang pang-ukol dito.

opinion. Kominikasyong Interpersonal • Ito ay komunikasyong nagaganap sa pagitan ng dalawang tao at maliit na pangkat.I. Saklaw ng proseso ng komunikasyon ang sumusunod na mga uri: A. DEPINISYON NG KOMUNIKASYON Napakahalaga ng komunikasyon sa buhay bawat individual. B. pag-iisip. • • • • Samakatuwid. pakikipagpalagayan o pakikipag-unawaan batay sa katuturan ni Webster. kaisipan. kuro-kuro at damdamin. Ito ay pakikibahagi ng tao sa mga Gawain at kalakaran ng buhay sa pamamagitan ng umiiral na mga tuntunin ayon sa mga dalubwika. pagsusulat o pagsenyas ayon sa American College Dictionary nina Barnheart. Ito ay napiling pagtugon ng organismo sa anumang bagay na nangangailangan ng pagkilos o reaksyon ayon sa isang sikologo. at ibang pakiramdam. kaalaman. pag-aalala. aklat o dyaryo. MGA URI NG PROSESONG PANGKOMUNIKASYON Ang komunikasyon ay proseso ng pagpapadala at pagtanggap ng mensahe sa pamamagitan ng simbolikong cues na maaring berbal o di berbal. o inpormasyon sa pamamgitan ng pagsasalita. impresyon. Komunikasyong Intrapersonal • Ito ay komunikasyong nagaganap sa internal nating katauhan gaya ng pagbubulong sa sarili. . Komunikasyong Pangmadla o Pampubliko • Ito ay komunikasyong nagaganap sa pagitan ng isa o malaking pangkat ng mga tao gaya ng pagtatalumpati sa harap ng mga tao. ang komunikasyon ay isang proseso ng pagbibigay at pagtanggap ng mga impormasyon. pagbabasa ng magazine. pagpapabatid o pagbibigay ng impormasyon sa mabisang paraan. pati na ang saloobin. pakikinig sa radio. Ito ay pagpapahayag. C. • Ang salitang komunikasyon ay pagsasa-Filipino ng salitang Ingles na communication na hango sa salitang Latin na “communis” at nangangahulugang panlahat o para sa lath ng tao ang komunikasyon. Ito ay pagpapahayag at pagpapalitan ng ideya. Ito rin ang pinakakaraniwang uri ng komunikasyong nagaganap sa ating paligid. Narito ang ilan sa kanila. panonod ng telebisyon o pelikula. Iba-iba ang pagpapakahulugan ng mga manunulat at mga dalubhasa sa pakikipagtalastasan o komunikasyon. isang pakikipag-uganayan.

paggalaw ng mga mata gaya ng pagkinda. PROSESO NG PAGSULAT Isang proseso ang pagsusulat at dalawa ang direksyon nito : una. pagmulagat.Ito’y isang prosesong pangkaisipan na nangangailangan ng maingat na pagpili at pag-ayos ng kaisipan at karanasang naaayon sa layunin ng nagpapahayag. tunog.ito ay maaring sa paggamitng galaw o kilos ng katawan. pagpapaliatan at pakikipag-uasp sa pamamgitan ng pasalitang pagpapahayag. . pagngiwi. kulay.ay ang paggamit ng wikang sinasalita o sinusulat. BERBAL . II. .isang anyo o kasanayang komunikasyon. Ang komunikasyong berbal ay tumutukoy sa lahat ng uri ng nasusulat at sinasalita samantalang ang di-berbal naman au tumutugon sa lahat ng aspetong hindi ginagamitan ng salita. Karaniwang ginagawa sa pag-uusap o dayalog. . pagsmangot. . pag-aaway at iba pa. upang tuklasin sa sarili ang kakayahang makapagpapahayag ng ideya dahil ito’y mekanikal lamang at basta lalabas ang . - DI-BERBAL . pag-iling. ekspresyon ng mukha gaya ngpagpangiti.Ito ay isang sistema para sa komunikasyog interpersonal na gumagamit na simbolo.ay isang kontinuwum ng mga Gawain sa pagitan ng mekanikal o pormal na aspekto ng pagsulat sa isang banda at nang mas kompleks na Gawain ng paglikha sa kabilang dulo . pagtatalumpati.ito ay isang multidimensyonal na proseso.ay isang gawaing nag-uugat mula sa pagtamo ng kasanayan (skill –getting) hanngang ang mga kasanayang ito ay aktwal na magagamit (skill-using). ang mga simbolo at senyas. paglelektyur.URI NG KOMUNIKASYON Madaling makikilala ang pagkakaiba ng dalawang uri ng komunikasyon. Ito ay ginagamitan ng mga tunog at pingasama-samang mga salitang tao na nakapagpapalitan ng mga pahayag o pangungusap sa komunikasyon. galaw ng mga kamayat iba pang paraang ginagamit upang maipahatid natin ang gusting maiparating. pagtango. MAKRONG KASANAYAN SA PAGSULAT Katutran at Kahalagahan ng Pagsulat Makrong kasanayan sa pagsulat : . . pagbabati.

Pumili ng paksa b. Sinasabi niyang mahirap ang magsulat at lalong mahirap ito kung hindi natin alam an gating isusulat. nagkakaroon tayo ng suliranin kung paano at saan kukuha ng mga kailangang impormasyon na siyang pupuno sa mga pahina. pagtatalakay. Ang gawaing ito ay maaring ginagawa nang isahan o nang pangkatan. Pag-eedit D. pagpaplano.dito isinagawa ang maingat ng magpatnubay-wasto (proofread) kung kontento na sa nilalaman ng katha. bantas at baybay. Panghuling Pagsulat . C. Kasangkot ditto ang manunulat sa pag-iisip. tama ang baybay ng mga salita. Kaya lang. Alamin ang tiyak na layunin sa pagsulat at ang tiyak na babasa nito. pagbabasa. Ito ang unang hakbang na isasagawa sa pagpapaunlad ng paksang isusulat. Pagrebisa 2.alam ng gustong sabihin. Ang unang yugto ng pagsulat ay naisasagawa ayon sa sumusunod na paraan: a. ikalawa. pagmamalaking titik sa mga ngalang tangi.ang prewriting ay isang istratehiya tungo sa pormal na pagsulat. MGA YUGTO SA PROSESO NG PAGSULAT A. Muling Pagsulat (Rewriting ) 1. Konsultahin ang diksyunaryo kung nagdududa. Ang proseso ng pagsulat ay hindi lamang nakapokus sa akto ng pagsulat. upang makabuo ng sulating naaayon sa pagkasunod-sunod at pagkakaugnay-ugnayan ng mga kaisipan.ito’y aktwal na pagsulat nang tuloy-tuloy na hindi isinaalang-alang ang maaaring pagkakamali. Ang pagsulat ay isang prosesong paulit-ulit na pagsulat at pagkatapos ay pagsulat muli hanggang sa mabuo ang sulatin. Sa pagsulat natin ng teksto ay nagsisimula tayo sa isang blankong papel patungo sa isang kumpletong sulatin. pag-eedit at pagsulat muli sa nabuong sulatin. Mga Patnubay sa Huling Pagsulat a. Pagsulat ng Burador (Draft Writing) . . Itama ang maling gramatika at gamit ng mga salita. pagsusulat. B. Bago Sumulat (Prewriting) .

iasaalang-alang ang mga bantas. et. 2005. Inc. al. Komunikasyon sa Akademinkong Filipino. Manila: Accord Printing Press. Kabilang sa Gawain ito ang mga sumusunod: • • • • • Pagbabasa sa klase ng kanilang sinulat Pakikinig sa pagbasa ng iba Paggawa ng isang buklet o album ng kalipunan ng mga sinulat Pagdidispley sa bulletin bord na mga naisulat na akda. Filipino I Komunikasyon sa Akademikong Filipino.b. ang paggamit ng malaking titik sa mga pangangalang pantangi d. Cid V. Leyson. Paglalathala (Publishing) -ang paglalathala ay pakikibahagi ng nabuong sulatin sa mga target na tagabasa. al. Quezon City: Adriana Printing Co. 2003. et. BIBLIOGAFI : Alcaraz. .. tama ba ang kayarian ng mga pangungusap ? c. Paglalathala ng mga napiling sulatinsa pahayagang pangkampus. E. Lededica D.

• Saligang-Batas ng 1935 – Ang Kongreso ay gagawa ng mga hakbang tungo sa pagpapaunlad at pagpapatibay ng isang wikang pambansa na batay sa isa sa mga umiiral na katutubong wika.Kasaysayan Page history last edited by GREG 1 yr ago Mga Probisyong Pangwika sa Saligang-Batas • Saligang-Batas ng Biyak-na-Bato (1896) – Ang Wikang Tagalog ang magiging opisyal na wika ng Pilipinas. Hanggang hindi nagtatadhana ng iba ang batas. ito’y dapat payabungin at pagyamanin pa salig sa umiiral na mga wika ng Pilipinas at sa iba pang mga wika. Ang Kasaysayan ng Komisyon sa Wikang Filipino . • Saligang-Batas ng 1973 – Ang Batasang Pambansa ay dapat gumawa ng mga hakbang tungo sa paglinang at pormal na adopsyon ng isang panlahat na wikang pambansa na tatawaging Filipino • Saligang-Batas ng 1987 – Ang Wikang Pambansa ng Pilipinas ay Filipino. Samantalang nililinang. ang Ingles at Kastila ay patuloy ng gagamiting mga wikang opisyal.

Noong 1984. Lungsod Quezon. de Veyra ang naging unang direktor. nagkaroon ng silid sa Malacañang. 184 na nilagdaan ng Pangulo ng Komonwelt. Nagkaroon din ito ng opisina sa isang “Japanese Temple” sa kalye Lipa. Ang pangunahing layunin ng Surian ay piliin ang katutubong wika na gagamiting batayan ng pagpapalaganap at pagpapatibay ng wikang pambansa ng Pilipinas. 326 ng Kongreso. nagpalipat-lipat ito: napatira sa Silid Blg. napunta sa gusali ng UP Alumni sa Padre Faura. si Manuel L. lumipat ang SWP sa ikatlo at ikaapat na palapag ng Gusaling LDCI sa kanto ng EDSA at East Avenue. nang buwagin ang nasabing gusali at nalipat ang noo’y Ministri (ngayo’y Kagawaran) ng Edukasyon. Si Jaime C. Nang itadhana ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. Maynila. at noong 1940. at ito ay nanahanan sa gusali ng Edukasyon sa Arroceros. Pagkaraan.” Noong Enero 13. Tumagal ito roon ng 34 na taon. Noong 1942. Quezon noong Nobyembre 13. hinirang ng Pangulo ang mga kagawad ng SWP.Itinatag ang Surian ng Wikang Pambansa (SWP) alinsunod sa Batas Komonwelt Blg. inilipat ang pangangasiwa ng SWP sa Kagawaran ng Pagtuturo. Ang batas ay pag-alinsunod sa Konstitusyon ng 1935 na nagtatadhanang “ang Kongreso ay gagawa ng hakbang upang linangin at palaganapin ang wikang pambansa sa isang wikang katutubo. 1937. Nagbalik ito sa Malacañang noong 1947 bago napunta sa Philippine School at Arts and Trade. . Ang naging unang tahanan ng Surian ay ang isang maliit na silid sa Department of Public Information. 94 at ang Batas ng Pagbabagong Tatag ng 1947. 1936. napunta naman ito sa Philippine Normal School (naging College at ngayo’y University) bago napalipat sa “radio room” ng Mataas na Paaralang Mapa noong 1946. nalipat sa Philippine Columbian. Kultura at Isports sa Palacio del Gobernador.

ang komisyon sa Wikang Filipino ay nasa ilalim ng Tanggapan ng Pangulo ng Pilipinas at nakabahay sa ikalawang palapag (second floor) ng Gusaling Watson. Ang kasalukuyang administrasyon ng KWF ay naniniwala sa napakalaking bentahe ng pagkakaroon ng Pilipinas ng mahigit na 170ng wika sa halip na isang disbentahe. Laurel Street. mga plano at mga programa ng iniuugnay sa iba’t ibang tanggapang pampamahalaan at maging pribado man (RA 7104.P. magugnay at magtaguyod ng mga pananaliksik para sa pagpapaunlad. 1610 J. Guro. Mga Naging Direktor/Tagapangulo Surian ng Wikang Pambansa. pagpapalaganap at preserbasyon ng Filipino at ng iba pang mga wika ng Pilipinas. Ang katwiran nito ay ibinatay sa pagiging multilinggwal at pagiging multikultural ng mga Pilipino. 14-g). 7104 ang Komisyon sa Wikang Filipino. May atas ang Komisyon na magsagawa. iskolar at linggwista.Noong Enero taong 1987. Maynila. Ang natural na kundisyon ng karaniwang Pilipino at ng karaniwang mamamayan sa daigdig ay hindi lang iisa ang alam na wika. Ang pagpapabilis ng pagsasakatuparan ng atas ay isinagawa sa pamamagitan ng pagbabalangkas ng mga patakaran. 117 ng Pangulong Corazon C. DURAN NOLASCO(2006-Kasalukuyan). Aquino. San Miguel. ang SWP ay pinalitan ng Linangan ng mga Wika ng Pilipinas na pagkaraan ay binuwag naman nang buuin ang Bagong Konstitusyon ng Pilipinas noong 1987. Kinikilala ng KWF ang . Petsa Agosto 14. Sek. batay sa nilagdaang Kautusang Tagapagpaganap Blg. Linangan ng mga Wika sa Pilipinas at Komisyon sa Wikang Filipino RICARDO MA. Sa kasalukuyan. 1991 nang likhain sa bisa ng Batas Republika Blg. Nakatuon sa ang komitment sa multilinggwal na adhikain.

proyekto sa sa pagmamapa ng mga wika sa Pilipinas. pambansang programa sa pagsasalin. BUENAOBRA (1999-2006) Guro at manunulat. nagkaroon ito ng mga bagong programa at proyekto. nagtatayo ng mga language councils sa mga rehiyon. pinapaganda ang website. ang wikang pambansa para sa pambansang kamalayan. programa para sa endangered languages. programa sa ponolohiya. nagdadaos ng mga seminar. ponetika at ortograpiya. proyekto sa bibliograpiya ng mga wika sa Pilipinas. corpus ng mga wika sa Pilipinas. at higit sa lahat sinisikap na magkaroon ng sarili tahanan at gusali ng wika. NITA P. Sinisikap ng KWF na itayo ang Library at Archives of Philippine languages. programa sa balarila ng Pilipinas. napataas ang kantidad at kalidad ng mga publikasyon. at ang mga wikang pang-ibayong dagat na tutugon sa pangangailangan ng wika ng malawak na komunikasyon (language of wider communication) at wika ng ugnayang pang-internasyonal. Binigyang pagpapahalaga at pansin ang mga rehiyunal na wika sa pamamagitan ng paghanda/pagbuo ng mga diksyunaryong traylinggwal. etnikong pangangailangan at pang-arawaraw na gamit. at iba pang aktibidad na pang-edukasyon. workshop. nagkakaloob ng mga research grants o tinutulungan ang mga stakeholder na makakuha ng mga research grants. pakikipag-ugnayan at pagkakakilanlan. lektyur. pagkakaunawaan. Kaugnay ng bagong bisyon ng KWF. Binigyang tuon ang pagpapatibay sa mga proyekto ng mga Panrehiyong Sentro sa Wikang Filipino (PSWF) sa bawat etnolinggwistikong rehiyon na nakabase sa isang pang-estadong unibersidad o kolehiyo. . tulad ng mga sumusunod: pinalalakas nito ang mga programa sa leksikograpiya.kahalagahan ng mga wikang ginagamit ng mga Pilipino – ang katutubong wika para sa literasiya at edukasyon ng mga mamamayan. pinalalakas ang mga kakayahang pang-IT at pampananaliksik.

ang wikang Filipino na ang nucleus ay Pilipino (na unang inlunsad noong 1983 at naging batayan ng probisyong pangwika ng Konstitusyon ng 1986) at ang Alpabetong Filipino na pinagtibay noong 1987.Tagalog Dictionary na sinimulan sa panahon ng panunungkulan ni Cirio H. JOSE VILLA PANGANIBAN (1955-1970) (1946-1947) Makata. Nagdaos ng mga pasanayan sa korespondensya opisyal sa buong bansa. Nailathala ang English.PONCIANO B. Tatlong rebolusyonaryong pagbabago ang ibinunsod ng SWP sa kanyang pangunguna: ang Edukasyong Bilinggwal noong 1974. linggwista at abogada. guro. at sinimulan ang talasalitaan ng walong pangunahing wika sa Pilipinas. Bunga nito ang paggamit ng wikang pambansa sa mga diploma. Manunulat. atb. Noong 1959. lexicographer at linggwista. Pinagtuunan ng pansin ang pagpapaunlad ng wika.P. Itinatag ang 12 Panrehiyong Sentro ng Wikang Filipino sa buong kapuluan. Panganiban. pasaporte. Binalikat ang pagsasalin at pananaliksik. ang Wikang Pambansa na batay sa Tagalog ay tinawag na Pilipino. PINEDA (1970-1999). CECILIO LOPEZ (1954-1955) .

Arithmetical and GeometrIcal Terms at iba pa. PANGANIBAN (1948-1954) Manunulat. CIRIO H. Pinasimulan ang paghahanda ng mga ispesyalisadong talasalitaan. tulad ng Legal Terms. abogado. mandudula. . nobelista. makata. Binigyang-diin ang linggwistika at pinasigla ang makabagong linggwistikong pag-aaral sa wikang pambansa at iba pang mga katutubong wika sa Pilipinas. lpinagpatuloy ang diksyunaryong pinasimulan ng kanyang sinundan. Binuong muli ang Lupong Sanggunian ng SWP.Iskolar at linggwista. Nakapagpalimbag ng mga panayam at inumpisahan ang paggawa ng Diksiyunaryong Tagalog. makata. JULIAN CRUZ BALMACEDA (1947-1948) Mandudula.

lider manggagawa at pulitiko. • Simula Hunyo 4. ipinag-utos ang pagtuturo ng Wikang pambansa sa lahat ng pampubliko at pribadong paaralan sa buong bansa. nobelista. 570 na nagproklama na ang Wikang Pambansa na tatawaging Wikang Pambansang Pilipino ay isa nang wikang opisyal. Napili ang Tagalog at naghanda ng gramatika at bokabularyo ng nasabing wika na inilathala noong 1940. Pinasigla ang pagsusulat sa wikang pambansa. SANTOS (1941-1946) Makata. • Noong 1940. Ang mga dokumento at palatastasan ng pamahalaan ay isinalin at ang opisyal na Gazatte ay inilathala sa wikang pambansa. Magkakabisa ang proklamasyong ito dalawang taon matapos itong mapagtibay. DE VEYRA (1937-1941) Unang direktor at "tagapagtatag ng wikang pambansa. nagkabisa ang Batas Komonwelt Blg. Nagdaos ng mga seminar at pasanayan sa paggamit ng wikang pambansa sa UP.LOPE K. Ebolusyon ng Wikang Pambansa • Disyembre 30. 1937. iprinoklama ng Pangulong Quezon na ang wikang Tagalog ang magiging batayan ng Wikang Pambansa. . JAIME C. mandudula. pinag-aralan ang mga wika sa PIlipinas upang piliin ang isa sa mga ito na magiging batayan ng wikang pambansa. 1946. PNU at iba pa." Sa panahon ng kanyang panunungkulan.

pinagtibay ng Sanggunian ng SWP ang pinayamang alpabeto. nabuo ang sumusunodna Alpabetong Filipino. ang Alibata o Baybayin.1971. na binubuo ng 31 letra: a b c ch d e f g h i j k 1 11 m n ñ ng o p q r rr s t u v w x v z Kaugnay ng pagbago ng Konstitusyon. Ebolusyon ng Alpabetong Filipino Nang dumating ang mga Kastila noong Dantaon 16. edukador. muling nireporma ng SWP ang alpabetong Filipino at mga tuntunin ng palabaybayang Filipino. binuo ni Lope K. Romero ng Edukasyon ang Kautusang Pangkagawaran blg.• Noong 1959 ibinaba ng Kalihim Jose B. Pinalitan ito ng mga Kastila ng alpabetong Romano. pagunlad at paglaganap ng wikang pambansa. • Ngayon. bagkus. manunulat at iskolar ng wika. Santos ang Abakada. alinsunod sa Konstitusyon ng 1987 na nagtatadhanang "ang wikang pambansa ng Pilipinas ay Filipino. 7 na nagsasaad na ang Wikang Pambansa ay tatawagin nang Pilipino upnag mailagan na ang mahabang katawagang “Wikang pambansang Pilipino” o “Wikang Pambansa Batay sa Tagalog”. na may 28 letra: a b c d e f g h i j k I m n ñ ng o p q r s t u v w x y z . guro. na may 20 titik: a b k d e g h i I m n ng o p r s t u w y Noong Oktubre 4. Filipino na ang ngalan ng wikang pambansa. na binubuo ng 14 katinig at 3 patinig." Ito ay hindi pinaghalu-halong sangkap mula sa iba't ibang katutubong wika. Noong 1940. Ito ay bilang pagtugon sa mabilis na pagbabago. ito'y may nukleyus. Matapos ang seryengmga simposyum at sangguniang pulong na dinaluhan ng mga linggwista. may sarili nang palatitikan ang ating mga ninuno. sa kanyang Balarila ng Wlkang Pumbansa. ang Pilipino o Tagalog.

ñ. v. q. 2007. j. Itinaguyod ng rebisyong ito ang leksikal na pagpapayaman ng Filipino sa pamamagitan ng pagluluwag sa panghihiram ng salita at pagsasalin. Gayunpaman. magulang at iba pang tagagamit ng wika sa 2001 rebisyon sa ispeling. Noong Agosto. Sa rebisyong ito. . noong Oktubre 9. ang pinal na bersyon ng patnubay ay ipalalabas ng KWF bago matapos ang 2007. gamit ang walong karagdagang letra ng alpabeto. dalubhasa sa wika. estudyante. f. ang mga letrang c. 2006 ang Kagawaran ng Edukasyon sa kahilingan ng KWF ay nagpalabas ng isang memorandum na pansamantalang nagpapatigil sa implementasyon ng “2001 Revisyon ng Alfabeto at patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino”. o iyong tinatawag na karaniwang salita. sinasabi na pinaluwag ang paggamit ng walong dagdag na letra.Noong 2001. z. Ipinagagamit ang mga ito sa ispeling ng lahat ng hiram na salita anuman ang barayti nito kasama ang hindi pormal at hindi teknikal na barayti. Kaugnay nito. nagkaroon ng maraming negatibong reaksyon at feedback mula sa mga guro. x. muling nagkaroon ng rebisyon sa alpabetong Filipino upang tugunan ang patuloy na development at/o istandardisasyon ng sistema ng pagsulat sa Filipino. inilabas ng KWF ang borador ng Ortograpiya ng Wikang Pambansa na binuo ng KWF sa pamamagitan ng serye ng mga konsultasyon sa mga guro. karamihan mula sa Ingles at Kastila. superbisor sa Filipino at sa mga larangang ito sa buong bansa noong 2007 hanggang 2007.

ey. 15 ang katinig at 5 ang patinig "katinig means consonant and patinig means vowel" Mga katinig: Panlabi (sounds produced by the lips) . okoy.Ponolohiya (Phonology) . Halimbawa (Example): aw. U Diptonggo (Dipthong) .nagpapakatal sa mga babagtingang pantinig (Vocal) 3. Resonador (Resonator) . Enerhiya (Energy) . S Pangngalangala (sounds produced by the throat) . iw. .Tatlong Salik sa Pagsasalita (Three factors in Speaking) 1. tulog.D. I.nagmomodipika ng tunog. iy. oy at uy.H Mga Patinig: A. P. init [baguhin] Inuulit Ito ay kung inuulit ang kabuuan nito ang isa o higit pang patinig. Artikulador (Articulator) . Dalawa ang uri ng pag-uulit.L. M Pangipin (sounds produced by the teeth) . E. T Panggilagid (sounds produced by the gums) . ay. R. Ang Filipino ay may 20 ponema. baliw Kayarian ng mga Salita [baguhin] Payak Ito ay ang salitang-ugat lamang.isang makabuluhang tunog. O.K.) Ponolohiya ng Filipino PONEMA (Phoneme) . bahay. Halimbawang salita (Example word): bahaw. Ang bibig at guwang ng ilong ang itinuturing na resonador (modifies the sound.alin man patinig na sinusundan ng malapatinig na w at y. W Pasutsot (sounds produced by exhaling) .nilikhang presyon ng papalabas na hiningang galing sa baga (pressure created when exhaling) 2. The mouth and nasal passageway are considered as resonators. Halimbawa: basa. G. Ng. N.B.

etc.[baguhin] Pag-uulit na ganap Ito ay ang inuulit ang salitang-ugat.-han. . (ma-. ni-. Halimbawa: araw-araw gabi-gabi [baguhin] Pag-uulit na di-ganap Ito ay ang inuulit ay bahagi lamang ng salita. [baguhin] Unlapi ito naman ay ang mga salitang mayroong panlapi sa unahan ng salita.) [baguhin] Hulapi ito ay mga salita na dinadagdagan ng mga panlapi tulad ng ng -in. Halimbawa: kakanta lalakad lulundag ] [baguhinMaylapi Ito ay binubuo ng salitang-ugat na may isa o higit pang panlapi.-an.

Rolando A. B. At dahil ditto. nagkakaroon tuloy ng kamalian at hindi malinaw na pagpakahulugan sa mensahe o pahayag. .al. A. Rolando A. HALIMBAWA: 1. REFERENCE: BATAYANG LINGGWISTIKA EDISYON 2005 Irma V. . talagang naroroon ang diwa na wala talagang nakipagkita kaysa pangalawa na pwede naming magkaroon ng kahulugan na maaring nandyan subalit sa hindi sa pasulpot na paraan. Hindi sumulpot ang kausap ko kahapon. Sa pangungusap. Dahil kung pagbabasihan natin ang kahulugan sa unang pangungusap. Kapag maayos ang gamit ng salita sa isang pangungusap. Maaring magbago ang kahulugan ng isang pahayag kung mali ang gamit ng salita. e. mauunawaan ng tagapakinig at tagabasa kung ano ang ipakahulugan ng nagawang pangungusap. Maraming salita sa Filipino ang nagkakapalitan ng gamit.Semantik na Relasyon na Kahulugan ng Salita at Pangungusap . Ed. Mas makakabuti kung ang salitang sumipot ang gagamitin sapagkat ang salitang yaon ay mas angkop at mas magandang pakinggan at mas maiintindihan at mas maunawaan kung ano and dapat ipabatid. ang bawat salitang ginagamit ay may tiyak na kahulugan. Dahil semantik na relasyon ng kahulugan ng salita at pangungusap ang pinag-uusapan.2007 RETORIKA MASINING NA PAGPAPAHAYAG Bernales. Hindi sumipot ang kausap ko kahapon. Ugot. D AKADEMIKONG FILIPINO SA EPEKTIBONG KOMUNIKASYON Bernales. kailangang maipakita ang pagkakaugnay nila upang maipahayag o maibigay ang tamang diwa o kahulugan ng pangungusap. Ito ay bunga ng kakulangan ng pag-uunawa sa kahulugan ng salita at gamit nito sa pangungusap. .

Hal. pagpapaliwanag. Hal. damdamin o emosyon mula sa isang indibidwal tungo sa iba. Ayon kay Webster. Maaari nitong aguhin ang kasaysayan. sa aklat nilang Developing Language Skills ang komunikasyon bilang isang intensyonal o konsyus na paggamit ng anumang simbolong tunog o anumang uri ng simbolo upang makapagpadala ng katotohanan.PAGPAPAHAYAG NG KONSEPTO Makapangyarihan ang isang ideya. Elisiting. Imformativtumutukoy sa pagbibigay ng imformasyon tulad ng pag-uulat.ang kapangyarihan ng komunikasyon. upang maging lalong makapangyarihan ang mga ideya. Iyon ay mga ideyang nakarating sa isipan ng ibang tao at naging makapangyarihang tagapakilos. paglalahad. kawili-wili at kaakit-akit URI NG PAGPAPAHAYAG 1.tumutukoy sa paghingi ng sagot sa tanong. Mga Batayan sa matagumpay na Pagpapahayag • Kahandaan ng sarili • May tiyak na ideya o paksa • Lawak ng kaisipan sa paksa o ideyang nais ipahayag • Epektibo. ang komunikasyon ay ang akto ng pagpapahayag ng ideya sa pamamagitan ng pasalita o pasulat na paraan. kailangang maagapan ang mga ito ng isa pang kapangyarihan. Samakatuwid. Ang mga ideyang nanatili sa isipan ng may likha niyon ay nanatiling inefektibo at kadalasang naglalaho na lamang kalaunan. Why calls Rizal being a prophet?Alam nyo naman ang . Ang mga ideyang nagkaroon ng gayong kapangyarihan ay hindi nananatili lamang sa isipan ng pinanggalingan niyon. Kasi hindi iyunfair di ba? Ilan tayong men dito? 3. Imformativ at Elisiting/ Elisiting at Imformativ Nagpapahayag ng paghingi ng imformasyon at pagbigay ng imformasyon/pagbigay ng imformasyon at paghingi ng imformasyon Hal. ideya.Nasa loob ng pamilya ang interacting and interdependent personalities 2. pagtukoy sa mahaagang pangyayari. gabayan o baguhin ang kapalaran ng mga tao at mga bansa. pagbibigay ng opinion o reaksyon at iba pa. Inilarawan naman nina Greene at Petty.

ganito ang gagawin natin. He’s cute parang siyang si Rainer Castillo. So. galit. Kontak.” Sabi nila. Expresiv. Hal. Direktang Pahayag. 4. Pag-uulit –nagpapahayag ng pagbibigay-diin o paglilinaw sa mensahe o pagtanggap sa mensahe Hal. 5. “there is something inside. Do you hear me? 8.ito ay tuwirang pagsipi o pagbigkas ng pahayag ng isang tao. pagsalungat.nagpapahayag ng pag-aalinlangan o hangaring nais mangyari sa hinaharap. 6. Do you have any reactions? Me reaksyon ba? Narinig mo ba ako. .” 9. Direktiv ito ay nagpapahayag ng pag-uutos o pakikiusap. maybe he said it kasi nabigla lang siya.propeta noon at ngayon ay iba. Well.nagpapahayag ng positivo o negatibong saloobin gaya ng tuwa. pagbibiro at iba pa. What? Pakiulit mo. Hal. hindi naman siya ang gumawa noon. Actually. Gusto kong makapagtapos ng pag-aaral to help my family.nagpapakitya ng mga pahayag na nagpapahiwatig ng pagsisimula. pagpapanatili at pagwawakas ng isang usapan Hal. Inferring. 7. Hal. paghanga. Sabi na “ what men can do women can do. pagsang-ayon. Hal.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful