PANIMULANG LINGGWISTIKA

BSEd FILIPINO II 2009

PASASALAMAT Buong-puso naming pasasalamat kay Bb.Elsie V. Tillor, ang napakaaktibo naming guro sa Filipino Major 2 – Panimulang Linggwistika, sa kanyang paghikayat na isakatuparan ang aklat na ito. At gayundin sa aming mga magulang, kaibigan at sa Poong Maykapal na siyang nagbibigay lakas at inspirasyon na nakatulong nang sa pagkakabuo ng aklat na ito.

PANIMULA Isang pagmamalaki naming mga may-akda ang makatugon sa utos ng aming guro na si Bb. Elsie V. Tillor tungkol sa aming asignaturang Filipino Major 2 – Panimulang Linggwistika . Layunin naming makabahagi sa kinakailangan ng aming mga kapwa mag-aaral sa kasalukuyan at sa hinaharap. Sinikap naming maipaloob sa aklat na ito ang iba’t ibang paksang panglinggwistika. Naniniwala kami sa pamamagitan ng pagsasanib ng makabagong balarila, ang kakayahang (1) bumasa, (2) umunawa, (3) magsalita at (4) sumulat ng mga mag-aaral ay madaling malilinang. Sinadya naming huwag maging saklaw ang pagtatalakay sa ilang paksa upang sa gayo’y maging daan naman ito ng mga mag-aaral na maatasan ang kanilang mga sarili ng wastong pananaliksik. Isa ring paghamon sa mga mag-aaral na gawing mabisa ang pagtatalakay sa mga paksang naririto upang maging kawili-wili at kapaki-pakinabang ang lahat ng nilalaman ng aklat na ito. BSEd – FILIPINO II 2009-2010

PAGTUTUKOY NG KAHULUGAN Denotasyon Ang tawag sa kahulugang galing sa diksyunaryo. Tinatawag din na aktwal na kahulugan. Halimbawa: Ibili mo nga ako ng balimbing sa palengke. Ang salitang balimbing sa pangungusap na ito ay nangangahulugang prutas. Konotasyon Ang tawag sa kahulugang iba sa kahulugang mababasa sa diksyunaryo. Kadalasan, ito ay nagbibigay ng matalinghagang kahulugan. Halimbawa: Huwag mong iboto ang ang pulitikong balimbing. Ang salitang balimbing ay sa pangungusap na ito ay nangangahulugang palipat-lipat o paiba-iba ang kinakampihan. Ang konotasyon ay maari ring tawaging:  Pahayag na Idyomatiko Pahayag na hindi literal ang kahulugan ng mga salita o di-tuwiran ang kahulugan. Halimbawa: magbanat ng buto (nagtatrabaho nang mabuti) hindi masikmura (hindi matanggap)  Patayutay na Pananalita Pahayag na sadyang lumilihis sa karaniwang paraan ng pagpapahayag nang ang pahayag ay magawang maganda at kaakit-akit. Halimbawa: kinakalawang na ang utak (mahina ang kakayahan) kamay na bakal (malupit na pakikitungo)  Eupemistikong Pananalita Pananalitang ipinapalit sa mga salitang maaaring makasakit ng damdamin. Halimbawa: binawian ng buhay (namatay) balat sibuyas (maramdamin)

 Makulay/Masining na Pananalita Pananalitang karaniwang ginagamit ng mga makata na may kakaiba ngunit maganda ang paglalarawan. Halimbawa: mala-makopang pisngi (kulay rosas ang pisngi) Ekstensyon Ito ay Tumutukoy sa lahat ng paksa maging isahan man o maramihan na nagtataglay ng mga katangiang isinasaad ng pangkalahatang kaisipan. Halimbawa:

PILIPINO

TSINO

ASYANO

MALAY

INDONESYO

MUSIKERO

RETRATISTA

ARTISTA

ISKULTOR

MANUNULAT

Ang salitang Asyano ay may mga ekstensyong “Pilipino”, “Tsino”, “Malay” at “Indonesyo”. Ang salitang artista ay may mga ekstensyong “musikero”, “retratista”, “manunulat” at “iskultor”.

Ang leon ay isang mabangis na hayop.nasa hustong gulang na ] = [ .  Ikalawang Intensyon Kaisipang inilalahad ang ibang paraan ng pagpapakahulugan kung saan nauunawan ng isipan ang uri o kalikasan ng isang bagay ayon sa lohikal na katotohanan. Tinatawag din itong feature analysis o contrast analysis.Intensyon Pagpapakahulugan ng isipan ayon sa katotohanan.lalaki]. [. Halimbawa: Ang puso ay punla ng pag-ibig.  Unang Intensyon Kaisipang inilalahad ang kalikasan o uri ng isang bagay sa kung ano ang malimit na makikita sa pisikal na katotohanan.nasa hustong gulang na ] = [+/. bata (young) at babae (female). Ipinapakita rito ang pagiging “meron”. Komponensyal Analisis Tumutukoy sa paglalarawan ng kahulugan ng mga salita sa pamamagitan ng nabuong set ng sematikang katangian. ang salitang babae (girl) ay maaaring magkaroon ng tatlong semantikang katangian.lalaki ]. . [.nasa hustong gulang na ] Sa madaling sabi. [ + nasa hustong gulang na ] = [ . [ . tao (human). “wala” at “kaibahan” ng katangian ng isang bagay. Halimbawa: Ang mga penggwin ay hindi lumilipad. Ang ina ay ilaw ng tahanan. Halimbawa: tao (man) babae (woman) batang lalaki (boy) batang babae (girl) bata (child) = [ + lalaki ]. [+ nasa hustong gulang na ] = [ + lalaki ].lalaki ].

Halimbawa: Ang mga sumusunod na ponema ay nagpapalitan na di nagbabago ang kahulugan gaya ng: Salitang – ugat + panlapi Lakad + in = lakadin Sunod + in = Sunudin Tawa + han = tawahan Halili + han = halilihan Kuha + in = kukunin Di-karaniwang anyo ng pawatas lakarin sunurin tawanan halinhan kunin o 2. Anumang maliit na salitang ikakabit nito ay nakaimpluwensiya sa pagbabagong anyo ng morpema. Ito ay magaganap kung ang huling ponemang patinig ng salitang – ugat na hinuhulapian ay nawawala.) Maypalit – ito ay ang pagkakaroon ng pagpapalit ng titik sa loob ng pandiwa.MGA PANDIWANG DI-KARANIWAN Pandiwang di-karaniwan ang tawag sa mga pandiwang nagkakaroon ng mga pagbabagong morpoponimeko o ito yong mga pandiwang hindi sumusunod sa pangkaraniwang tuntunin ng palapantigan at paglalapi. . Paalala: Pagbabagong morpoponimeko ay tumutukoy sa pagbabago ng morpema na taglay ng kanyang kapaligiran.) Maykaltas ( Sunscope ) – ito ay nangangahulugangang pagkawala ng isang ponema o morpema sa isang salita . ngunit hindi lang pagpapalit ang nagaganap dito. anumang pagbabagong mapapansin natin sa isang morpema ay bunga ng impluwensya ng kapaligiran. Pitong uri 1. mayroon ring isa higit pang titik na nakakaltas.

Halimbawa: Salitang – ugat + Panlapi Tanim + an = taniman Talab + an = talaban Silid + an = sidlan Atip + an = atipan Lagay + in = linagay ( l ) + in+ agay Yari + in -y + in + ari = yinari Yaya + in = yinaya Lipad + in = linipad Di – karaniwang anyo ng pawatas tamnan tablan sidlan aptan nilagay niyari niyaya nilipad 4. Ang mga salitang ugat na nagsisimula sa / I / at / y / na ginigitlapian ng / in / ay magkakaroon ng paglilipat ng posiston ng / n / at ng / I / at / y /.) Maylipat (Metathesis) Ito ay paglilipat ng titk sa loob ng isang salita.) Maypungos ( Apostrope ) – May nawawalang titik o pantig sa unahan na berb. Tinatawag din itong paglilipat. Makikita ito sa paglilipatan ng posisyon ng ponema. .) Maytulad ( Paragoge ) – May nawawalang titik sa hulihan ng pandiwa / berb. Halimbawa: Magpadala Pakahigpitan Magpahanap Padala Higpitan Pahanap 5.pagkakaltas ng ponema o mga ponema Salitang – ugat + Panlapi Hali + an = halikan Bili + han = bilihan Palit + an = palitan Sara + han = sarahan Takip + an = takipan Buhos + an = buhusan Dumi + han = dumihan Di – karaniwang anyo ng pawatas halkan bilhan paltan sarhan takpan busan dumhan 3. At mayroon din titik na nawawala.ng mga pandiwang di – karaniwan na ma. Narito ang ilang hal.

Halimbawa: Tayo na – kana Hintay ka – teka Hayaan mo – namo Paalala: Sa talaan ng mga halimbawa na ibinigay sa itaas ay mapapansing nagaganap lamang sa mga pandiwang di Karaniwan ang mga pagbabagong morpoponemiko kung ito ay ginagamitan ng panlaping – an / .Halimbawa: Halkan Takpan Buksan _ Halki Takpi buksi 6.han Maging ito man ay nag – iisa o may kasamahang iba pang panlapi… .) May-angkop ( hypology ) – makikita ditto ang pag-iisa ng dalawang magkasunod na berb at nagkakaroon ng kaltas o palit sa anumang berb.) May paningit ( epenthesis ) – Mga pandiwa / berb na nagkakaroon ng paningit na titik na salita. Halimbawa: Kilalahin --Abalahin --Pagkakaisahan --Kilalahin Abalahin Pagkakaisahan 7.

mainit-maalinsangan Di-wasto: Ang silid nina Karen at Judy ay mainit. mataas-matangkad Di-wasto: Higit na mataas si Raul kaysa kay Robert. matingkad-maliwaang Di-wasto: Lubhang matingkad ang mga ebidensiya ng abogado. Wasto: Matangos ang ilong ng pinsan kong Amerikano. Ito ay ang paglakip ng tumpak na salita upang mas maging kaaya-aya at kaakit-akit pakinggan ang isang pahayag. . Wasto: Lubhang maliwanag ang mga ebidensiya ng abogado. Wasto: Ang batang si Lito ay matalas kung mag-isip. Wasto: Higit na matangkad si Raul kaysa kay Robert.MORPOSINTAKS Ang pagpili ng wasto at angkop na salitang gagamitin sa isang pahayag na hindi lumilihis sa tunay na nakis ipahayag ng pangungusap. matalas-matalim Di-wasto: Ang batang si Lito ay matalim kung mag-isip. Halimbawa: mataas-matangos Di-wasto: Mataas ang ilong ng pinsang kong Amerikano. Wasto: Ang silid nina Karen at Judy ay maalinsangan.

Si Juan ay mapagsamantala at abusado. 2. Buwig ng saging ang pasalubong niya. tao. tiyak man o hindi ng mga pangngalan at panghalip Halimbawa: Tiyak 1. 2. Di-Tiyak 1. URI NG PAMILANG *Pamilang Na Patakaran O Pamilang Na Kardinal Ito ang likas at basal na mga bilang na pinagbabatayan ng tawag ng iba’t ibang uri ng pagbibilang. Halimbawa: isa Labingwalo Dalawampu Tatlumpu’t isa apatnapu dalawang daan isang angaw pitong daan . 3. Ipinakikita ang katangian o bilang ng isang bagay. Malungkot si Adel sa nangyari sa kapatid. Tatlong baroto ang dala ni Matet. Dalawang libo ang kinita nina Adel. *Pamilang Ito ay nagpapahayag ng bilang o halaga. Pulutong ng mga kadete ang sumalubong. 2. URI NG PANG-URI *Panlarawan Ito ang mga likas na pang-uri na iniuugnay sa mga pangngalan na nagpapahayag ng katangiang taglay ng salitang binibigyang turing.MGA PANURING PANG-URI Ito ay bahagi ng pananalita na nagbibigay-turing sa pangngalan at panghalip. lunan o pangyayari. Halimbawa: 1. Masayang-masaya si Inday nang dumating ang matandang si Allen.

Halimbawa: 1. Maligayang pamilya ang pamilyang malusog. Ang anyong isahan ay naipapakita sa paggamit ng panlaping pang-isa. Magkakasimbilis ang mga kabayo na alaga niya. *Dalawahan Ito ay ginagamit kung dalawa ang inilalarawan.*Pamilang Na Panunuran O Pamilang Na Ordinal Ito’y ginagamit sa pagpapahayag ng pagkakasunud-sunod ng tao.sa mga panlaping magka. Ginagamit ang mga panlaping magka-. magsing-. Halimbawa: Ikalima Ikasiyam Ikalabing-isa Ikaisang daan at isa panglima pansiyam panlabing-isa pang-isang daan at isa KAILANAN NG PANG-URI *Isahan Ito ay ginagamit kung iisa lamang ang inilalarawan. pang-. Kapalagayang-loob ko siya. tulad ng ma-. 2. ka-. *Maramihan Ito ay ginagamit kung higit sa dalawa ang inilalarawan.at magkasing-. 2. o sa paggamit ng sallitang nagsasaad ng bilang na higit sa dalawa. Halimbawa: 1. o sa paggamit ng pamilang na dalawa o ng salitang kapwa.atbp. o pang. May panlapi itong ika-. ng walang pag-uulit ng salitang-ugat o walang panandang mga. Mga mapagkakatiwalaang kawaksi sa bahay ang mga iyan. Halimbawa: 1. Kapwa dalubhasang mangingisda ang mga binatang iyon. Ginagamit ang pantukoy na mga.atbp. 2.at –ka. bagay atbp. . sa pag-uulit ng pantig na -na. Magkamukha ang magkapatid na Mike at Choy. magkasing-. o iba pang salitang nagsasaad ng bilang na higit sa isa.

Halimbawa: Pag-uulit na Ganap Ang puti-puti ng damit ni Tolits.salitang-ugat o salitang maylapi na may pag-uulit. Panlaping makauri ang tawag sa mga panlaping ginagamit sa pagbubuo ng pang-uri. pang- .KAYARIAN NG PANG-URI *Payak . kay-. at mala-. Ang bahay namin ay malapit sa punong Akasya. Patalinghagang kahulugan Balat-sibuyas ang nakababata kong kapatid. 2. Mataba ang alaga naming baboy. Halimbawa: 1. Maaaring ganap o di-ganap ang pag-uulit. *Maylapi .ang pang-uri kung binubuo ng dalawang salitang pinag-isa. Pag-uulit na Di-Ganap Maliliit ang alaga kong pusa.ang pang-uri kung binubuo ng likas na salita lamang o salitang walang lapi. *Tambalan . Halimbawa: Karaniwang kahulugan Biglang-yaman ang pamilya ko nang manalo si nanay sa lotto. 2. Dahil sa pag-ibig niya sa kalikasan. masasabi kong siya ay makakalikasan. Ang mga ganitong uri ay maaaring may kahulugang karaniwan o patalinghaga. ma-. Pinakagamitin ang mga panlaping ka-. Ang tiyan ng matanda ay malalobo sa laki. Halimbawa: 1. *Inuulit . maka-.ang pang-uri kung binubuo ng salitang –ugat na may panlapi.

Halimbawa: Maligayang lahat ang mga busero at mangangabog. Halimbawa: Di-lubhang mataas ang marka ko na gaya ng marka mo. at pinaka-.KAANTASAN NG PANG-URI *Lantay* . Palamang – nakahihigit ng katangian sa pinagtutularan. labis. kasing. Halimbawa: Higit na marunong si Linda kaysa kay Nene. at sukdulan ng. A. pag-uulit ng salita at mga katagang ubod ng.2. hari ng. Walang paghahambing na nangyari. Halimbawa: Kasingganda ng birhen si Nora. B.1. ginagamit ang magsing-. *Pasukdol . B. kawangis atbp. ang paghahambing ay maaaring magkatulad o di-magkatulad. *Pahambing -kung ang pang-uri ay nagtutulad sa dalawang tao o bagay.ito’y tuwirang nagbibiga-turing sa pangngalan o panghalip na inaabayan. Halimbawa: Ubod ng yabang ang taong iyan. Pasahol – sahol o kulang o may kaliitan at kababaan sa pinagtutularan. Magkatulad – patas at walang lamangan. at wala ng iba. .nagpapahayag ng kataasang uri o katangiang namumukod sa lahat. atbp. Di-Magkatulad – maaaring palamang o pasahol. B. at mga salitang tulad. Ginagamit ang panlaping napaka-.

in. maki. Katawanin Ang mga pandiwa kapag walang tuwirang layong tumatanggap ng kilos. Mga halimbawa: 1.PANDIWA (VERB) • • • Bahagi ng pananalitang nagsasaad ng kilos o galaw. Bumili ng baging telebisyon ang nanay sa Makati. ito ay pandiwang palipat Palipat Ang pandiwa kapag ito ay may tuwirang layon na tumatanggap ng kilos. Pareho silang naghahanap. Mga Uri ng Pandiwa ayon sa Kaukulan 1. kay. mga. Ito ang nagbibigay diwa sa isang pangungusap. sa at kay. 4. sa. hin. um . ito ay tintawag na pandiwang katawanin. 3. 2. Nag-ipon sin sila. Ang layong itoy pinangungunahan ng. PANDIWANG PALIPAT(transitive verb) Ang mga parirala ay nasa tuwirang layon at pinangungunahan ng pang-ukol na ng. 2. Nakinig kay Elvis Presley ang mga bata bago sila sumayaw. ma. mak. Naglinis ng kwarto si Delia. Ito ay may simuno ngunit walang layong tumatanggap Mga halimbawa: 1.ang pandiwa ay nakatatayong mag.isa. Ito’y binubuo ng salitang-ugat at panlaping makadiwa tulad ng mga. magsi. PANDIWANG KATAWANIN (intransitive verb) Kung ang pandiwa’y hindi na kailangan ng tuwirang layon at nagtataglay ng kahulugang buo sa ganang sarili kaya’t hindi na kailangan ang tagatanggap ng kilos. sa mga. an. at iba pa. han. 3. 2. Gumagawa sina Mang Ben at Mang Lino. Kapag ang pandiwa ay may tuwirang layon. Ang tubero ay nag-aayos ng tubo sa aming bahay. Ito ay may simuno at tuwirang layon.Ang masipag at determinado ay nagtatagumpay . 4. at kinang.

Imperpektibo Nasimulan na subalit hindi pa tapos ang kilos.ASPEKTO NG PANDIWA Perpektibo Nasimulan na at natapos na ang kilos. Halimbawa: Nagsaliksik ako tungkol sa AIDS. Kontemplatibo Hindi pa nasisimulan ang kilos . Halimbawa: Nagsasaliksik ako tungkol sa AIDS. . Halimbawa: Magsasaliksik ako tungkol sa AIDS.

MGA PANG. /n/.ANGKOP   Ay mga katagang nag-uuganay sa panuring at salitang tinuturingan. ang simbolong (+) sa + na ay nangangahulugang ang pang-angkop na ay hindi ikinakabit sa salitang inaangkupan.angang at halamang ay amy pagbabagong morpoponemikong naganap. Ito ang katuturang pangkayarian nito. . Ang huling ponema. kailangang maging higit na malaki ang produksyon ng pagkain. ang + na   2. 2. Ginagamit ito kung ang inaangkupan ay nagtatapos sa tunog na patinig o sa ponemang /n/. 3. ang – ng   nag simbolong (–) sa – ng ay nangangahulugang ang pang-angkop ay ikinakabit sa salitang inaangkupan. Dapat na magtanim pa ng mga halamang namumunga. Mapapansing sa mga salitang kail. May mga bagong alkaldeng hinirang ang Pangulo ng Bansa. Para sa matatag na ekonomiya ng bansa. Halimbawa: 1. ng mga salitang ito ay naasimilang pangangkop na –ng. Ang dalawang pang-angkop sa Filipino : 1. na Ginagamit ito kung ang inaangkupan ay nagtatapos sa ponemang katinig maliban sa /n/.

4. Halimbawa: Nahulog ang naglalakihang bato kung kaya’t nasira ang karsada. Halimbawa: Kinain ni Shira ang sorbetes. Sumakay si Joanna ng dyipney papuntang paaralan. Nagkaroon ng malakas na ulan datapwa’t sinuspende ang klase. . o bilang ng isang istado o posisyon. Halimbawa: Maraming tao ang takot sa ahas. 2. 5. Halimbawa:. Sumulat si Lito ng liham para kay Lloyd. Mga uri ng Tematik na Tuntunin: 1. AGENTS Isang kalahok na kung saan ang kahulagan ng pandiwa ay tumutukoy bilang paggawa o nagiging sanhi ng isang bagay. PASYENTE Isang kalahok na kung saan ang isang bagay ay nangyari na at bilang maapektuhan na kung ano ang mangyayari sa mga ito. Masaya si Rochie sa pagdating ni Kyle.TEMATIK NA TUNTUNIN (PAMPAKAY PAPEL) Ito ay semantikong relasyon sa pagitan ng isang tambalan at ng isang argumento ng isang pangungusap. Halimbawa: Gustong ipadala ni Cecile ang sobre sa simbahan. 3. TEMA Isang kalahok na nagbibigay ng pagbabago sa kanyang posisyon o kondisyon. EXPERIENCER Isang kalahok na nagbibigay kamalayan ng isang bagay. Ang susing ito ang gagamiting pambukas ng pinto sa bahay. INSTRUMENT Isang kalahok na ginagamit upang isagawa ang aksyon. Tumugtog si ng Torete gamit ang kanyang gitara.

PINAGMULAN Kung saan buhat ang aksyon. 8. 7. Halimbawa: Ang caravan ay patuloy na nagtungo sa malalayong lugar. Ang rocket ay inilunsad ng Central Command. Halimbawa: Si Lovereign at Jehreign ay nag-aaral sa Cebu Normal University. MAGING SANHI NGMindlessly gumaganap ng aksyon. LAYUNIN Kung ano ang itinuturo ng aksyon.6. Laging nakatingin sa malayo si Jan. Namatay lahat ng Kamatis dahil sa pagsulpot ng epidemya. Halimbawa: Nasira ng Avalanche ang lumang templo. Halimbawa: Ang libro ay ibenenta ng Rex bookstore. Si Rose ay nagpunta sa palengke. . LOKASYON Saan nangyari ang aksyon. 9.

l. Sa kabilang dako naman. Ito ay nagpapakita ng asimilasyong ganap. Ang anumang maliit na sa salitang ikakabit nito ay nakaimpluwensiya sa pagbabagong anyo ng morpema.PAGBABAGONG MORPOPONEMIKO = tawag sa anumang pagbabago ng morpema na taglay ng kanyang kapaligiran.PAGPAPALIT NG PONEMA Ang mga sumusunod na mga ponema ay nagpapalitan na hindi nagbabago ang kahulugan gaya ng: /o/ at /u/ Bago + bago = bagung-bago Damo + damo = damung-damo /e/ at /i/ Putahe + ng Pan + lalaki = putahing-putahe/ putahi = panlalake/ panlalaki /d/ at /r/ ma + dami ma + damot = marami = maramot /h/ at /n/ tawa + han = tawanan talo + han = talunan . Mapapamnsin ito sa panlaping /pam/ na inuunlapian sa ponemang /p/ tulad ng patay o pasigla. a. Asimilasyong Ganap Taglay ang asimilasyong ganap kung ang unang ponemang inuunlapian ay naasimilang ganap ng tunog ng panlapi. Ang tunog na /p/ sa patay ay naasimila ng ponemang /m/ ng /pam/ kaya. Minsan lamang ang pagbabagong naganap. ASIMILASYON Nagbabago ang panlaping pang kapag kinakabitan ng mga salitang-ugat na nagsisimula sa letrang d. /pang/ + takas = pantakas /pang/ + lagay = panlagay /pang/ + babae = pambabae Mapapansin sa mga halimbawa sa itaas ang asimilasyong nangyari ay di-ganap o asimilasyong parsyal.s. mananatiling pang ang panlaping ito kapag ang salitang-ugat ay nagsisimula sa mga letrang hindi nabanggit. b.s.t/ ay nagkakaroon ng asimilasyong ganap. Ang mga salitang-ugat na inuunlapian ay mananatili ang anyo nito gaya ng: pampalakas = hindi pamalakas pambarko = hindi pamarko 2.t. Ang pagbabagong nangyari sa salita ay tinatawag na asimilasyon. at ito’y magiging pan.r.b. /pang/ + takot = pantakot = PANAKOT /pang/ + sukat = pansukat = PANUKAT Hindi lahat ng mga salitang nagsisimula sa /p. Asimilasyong Parsyal Ito ay mapapansin sa sa pagbabagong naganap sa isang morpema sanhi ng posisyong pinal na sinusundan ng mga salitang nagsisimula sa bigkas na pailong. ito ay magiging pam kapag ang ikinakabit sa mga salitang-ugat ay nagsisimula sa p at b. dalawang beses ang pag-aasimila sa asimilasyong ganap. Ang /n/ ng /pang/ ay nagging /m/ o /n/ at mangyayari ay manatili /n/ ayon sa kasunod na tunog. sa halip na bigkasing pampatay ay nagging pamatay. 1. Ang mga salitang pantakot at pansukat ay mga parsyal samakatuwid.

pinagsama ang dalawang salita upang makabuo ng isang bagong salita. Ito ay magaganap kung ang huling ponema o morpema sa isang salita. et. o dalawang sugnay. PAGKAKALTAS NG PONEMA Ito ay nangangahulugang pagkawala ng isang ponema o morpema sa isang salita. PAG-AANGKOP Sa pagbabagong ito. Lagay + in >l + in + agay > linagay = NILAGAY Yari + in > y + in + ari > yinari = NIYARI Tanim + an > taniman = TAMNAN 4. PAGSUSUDLONG Nanganhulugan ito ng pagdaragdag ng isa pang morpema sa hulihan ng salitang-ugat.. PAGLILIPAT-DIIN Nagbabago ang diin sa pagbabago ng mga panlaping ginagamit. Maaaring salita. METATESIS Ito ay paglilipat ng titik sa loob ng isang salita. Komunikasyon sa Akademikong Filipino. Hindi maiiwasan na magkaroon ito ng pagkakaltas upang mapaikli ang anyo ng nabuong bagong salita. Sta. Ka + totoo + han + an Alala + han + in = KATOTOHANAN = ALALAHANIN 7. Dakip + in > dakipin Takip + an > takipan = DAKPIN = TAKPAN 5. Ka+ ginhawa + an Ka + tapat + an = KAGINHAWAAN = KATAPATAN 6. 2008. Tinatawag din itong paglilipat. Ito ay magaganap kung ang huling patinig ng salitang-ugat na hinuhunlapian ay nawawala.3. Hintay + ka Hayaan + mo SOURCE: Leyson. Ana. dalawang parirala. = TEKA = HAMO . Maari itong malipat ng isa o dalawang pantig tungo sa huling pantig o isang pantig sa unahan ng salita. Manila: ACCORD Printing Press PANG-UGNAY = ito ay salitang nagpapakita ng relasyon ng dalawang yunit sa pangungusap. Godfrey M. al. Makikita ito sa pagpapalitan ng posisyon ng ponem. Ang mga salitang-ugat na nagsisimula sa /l/ at /y/ ginigitlapian ng posiyon ng /in/ ay magkaroon ng paglilipat ng pusisyon ng /n/ at ng /l/ at /y/.

May 7 Uri Ng Pangatnig: 1. Pamukod 2. hindi pwede may lakad ako mamaya. pagbubukod o pagtanggi. Panlinaw 7. Panagot sa tanong na BAKIT at nagbibigay ng katuwiran o kadahilanan. ♥Gustuhin ko man. sa di kawasa. Pangatnig 2. Panubali 3. mangyari ] ♥ Namaos siya dahil sa pagkanta. hindi ako sasama. para sa pagkanap ng kilos. Nangangailangan din ng paliwanag [ kung. subalit. PANAPOS = Nagpapahuwatig ng nalalapit na katapusan sa pagsasalita [ upang. datapwat. Pananhi 5. ♥ Sa di kawasa ang pulong ay tinapos na. sa bagay na ito ] ♥ Hindi na siya nagsalita upang matapos ang lahat. . Pang-angkop 3.3 Ang Mga Pang-ugnay: 1. kapag. hindi nalang kami tutuloy. Panimbang PAMUKOD = Ginagamit ito sa pagpili. PANUBALI = Nagsasabi ito ng pag-aalinlangan. sanhi sa. nalusutan nya ang kanyang mga problema. [ o. pag. samantala. kahiman. sakali. Paninsay 4. Panapos 6. ♥ Kahit wala siyang pera. maging ] ♥ Siya ba o ikaw ang tutulungan ko. sa lahat ng ito. kahit ] ♥ Gwapo nga siya subalit suplado naman. PANANHI = Nagbibigay ito ng dahilan o katuwiran. [ dahil sa. disin sana ] ♥ Kung uulan. ♥ Sakaling may bayad. ♥ Naghihirap sila ngayon sapagkat nasunug ang kanilang bahay. Pang-ukol PANGATNIG = ito ang tawag sa kataga na nag-uugnay ng isang salita sa kapwa salita. sapagkat. ni man. pagtatakwil. parirala sa kapwa parirala at sugnay sa kapwa sugnay. PANINSAY = Ginagamit ito kapag sinasalungat ng unang bahagi ng pangungusap ang ikalawa [ ngunit. bagaman.

kung gayon magsasama na silang muli. sa kabilang dako ] ♥ Marami akong pera at bahay samakatuwid ako ay mayaman. kung gayon. Marikina City: FOUR J ARTS. INC. kaya.. Nora D. [ anupa’t. TIMBULAN II Batayang Aklat. samakatuwid.1999.et.PANLINAW = Ginagamit ito upang ipaliwang ang bahagi o kabuuan ng isang banggit. ♥ Nagkasundo na ang mag-asawa. . PANIMBANG = Ginagamit sa pahayag ng karagdagang isipan [ at. ♥ Maunlad na si Tom ngayon. saka. may trabaho saka may sariling bahay na. AILENE L.al. ARDIZA Source: Javier. pati ] ♥ Wala na syang kaibigan at mapagkakatiwalaan.

pinipili at isinasa-ayos . arbitraryo . makapangyarihan . 4. may antas . ginagamit . may balangkas . tunog.Laging nagbabago ang wika ayon sa panahon. Kalipunan ito ng mga simbolo. at mga kaugnay na batas upang maipahayag ang nais sabihin ng kaisipan. 7.Nakakahatak ng impluwensya ang pagsasalita. nakabatay sa kultura . 6. Mga katangian ng wika: 1. damdamin at mga hangarin sa pamamagitan ng isang kaparaanang lumilikha ng tunog. 8.Madali ang pag aaral kung ikaw ay matiyaga. 10. 9. nagkakaugnayan. 5. (may masistemang ayos ang mga salita sa isang pangungusap) 2.Gumagamit ang mga tao ng piling tunog upang magkaroon ng kahulugan ang wika. at kabuuan din ito ng mga sagisag sa paraang binibigkas. binubuo ng makahulugang tunog .Ang wika ay parte ng pang araw-araw na buhay natin. kagila-gilagis .Ang wika ay nakaka-kontrol ng pagiisip ng isang indibidual.Tagalog ang isa sa pinaka ginagamit na wika ditto sa Pilipinas.Ako ay nag aaral sa de la sale college of saint benilde.Ang wika ay nahahati sa apat na uri. .Ang wika ay may kakayahan na umakit ng mga tao. nagkakaunawaan at nagkakaisa ang mga kaanib ng isang pulutong ng mga tao. Isa rin itong likas na makataong pamamaraan ng paghahatid ng mga kaisipan.may pulitika . 3. Ginagamit ang pamamaraang ito sa pagpapaabot ng kaisipan at damdamin sa pamamagitan ng pagsasalita at pagsulat.Wika Ang wika ay isang bahagi ng pakikipagtalastasan. Sa pamamagitan nito.

10. Ginagamit araw-araw . .lahat tayo ay gumagamit ng wika upang maipahay natin ang atin mga layunin araw-araw.

Binabahala naman ng malayang linggwistika ang wika para sa kanyang sariling kapakinabangan.Binabahala ng linggwistikang teoretiko ang mga framework para isalarawan ang kanya-kanyang wika at teoriya tungkol sa unibersal na aspekto ng wika samantala ang nilalapat ng linggwistikang nilapat ang mga teoriyang ito sa ibang larangan. Maaaring isadiwa ang pag-aaral ng linggwistika sa tatlong malalaking aksis.Linggwistika Ang linggwistika ay ang pag-aaral sa wika ng tao at tinatawag na isang linggwista ang mga dalubhasa dito. paano ito nilikha at namataan. Kontekstwal at malaya . • • .Binabahala ng linggwistikang kontekstwal kung papaano iangkop ang wika sa mundo: ang kanyang tungkulin sa lipunan. isinisalarawan ang kanyang mga dulo ng sumusunod: • Synchronic at diachronic . Teoretiko at nilapat . maliban sa panlabas na kaugnay na wika. paano ito nakuha.Binabahala ng synchronic na pag-aaral ng wika ang kanyang anyo sa isang bigay na sandali samantala sinasakop ng diachronic na pag-aaral ang kasaysayan ng isang (grupo ng) wika at ang pagbabago ng kayarian sa palipas ng panahon.

kasarian. pag-aaral sa paraan sa pang-unawa at konseptong impluwensya ng wika. Ito rin ay pag-aaral kung paano ang wikang varieties sa pagitan ng mga grupo ay pinaghihiwalay ng mga tiyak na sosyal na variable. relihiyon. katayuan.org/wiki/Sociolinguistics Saykolinggwistiks • sikolohiya ng wika ay ang pag-aaral ng sikolohiya at neurobiological sa kadahilanan na paganahin ang mga tao para makakuha. at sa konteksto. Ang isang halimbawa ay ang paraan ng malapad orientation ay ipinahayag sa iba't-ibang kultura (Bernd Heine 1997. atbp.org/wiki/Ethnolinguistics Sosyolinggwistiks • • ay ang pag-aaral ng epekto ng anumang aspeto ng lipunan. naiiba mula sa sosyolohiya ng mga wika na ang mga sentro ng sociolinguistics ay ang epekto ng lipunan sa mga wika. Sociolinguistics ay ang sangay . Paunang forays sa psycholinguistics ay higit na pangpilosopo . at kung paano binuo at malasakit sa mga tuntunin ay ginagamit upang bigyan ang mga tao ng lipunan o socioeconomic classes. at ipakita kung paano ito naaayon sa iba't ibang kultura at lipunan.MGA GAMIT NG WIKA Etnolinggwistiks • ay isang larangan ng wikang panganthropolohiya na pag-aaral ang relasyon sa pagitan ng mga wika at kultura. kasarian. cognitive science. • http://en. edukasyon. Yi-Fu Tuan 1974). sa wika na paraan ay ginamit. habang ang focus sa huli ay sa bisa ng wika sa ang lipunan. antas ng pag-aaral. lahi. edad. relihiyon. na pinag-aaralan ang epekto ng lipunan sa mga wika nito sa mga tuntunin ng lahi. at impormasyon ng teorya sa pag-aaral kung paano ang utak ang proseso ng wika. kabilang ang mga kultura kaugalian. . dahil unangunadahil sa kakulangan ng datus sa kung paano ang utak ng tao ay gumagana Sa ngayon may mga pananaliksik sa paggamit ng biology.wikipedia. atbp • • http://en. maunawaan at gumawa ng mga wika. na nagsasabing pang-unawa ay limitado lamang sa pamamagitan ng kung ano ang maaaring inilalarawan sa sariling wika. inaasahan. edad. katayuan.wikipedia. halimbawa. neuroscience. gamitin. at ang paraan ng iba't-ibang grupo ng etniko mahalata ng mundo Isang kilalang (ngunit pinagtatalunan) ethnolinguistic na paksa ay ang Sapir-Whorf haka.

salita.• Psycholinguistics sumasaklaw sa proseso ng pag-unawa na gumawa ng mga posible sa pagbuo ng isang panggramatika at makahulugang pangungusap sa labas ng bokabularyo at panggramatika istruktura. etc. text. pati na rin ang proseso na ito posible na maunawaan utterances.wikipedia.org/wiki/Psycholinguistics . Developmental psycholinguistics pag-aaral ng kakayahan ng mga bata upang malaman ang wika . http://en.

linaw. dilim.Morpema di-malaya ma-.+ salitang ugat = bumili Hulaping -in + salitang ugat = linisin .Morpemang Malaya galing. Hindi lahat ng pinagsama-samang pantig ay makakabuo ng salita. linis. -um-. Ang salita ay binubuo ng pinagsama-samang pantig. dasal 3.+ salitang ugat = nagdasal Gitlaping –um. Halimbawa: 1. mag-. -in 2.Ang morpemang di-malaya ay tinatawag ding panlapi. sipag.Morpemang Di-malaya + Salitang Ugat Unlaping nag. Ang morpemang malaya ay tinatawag ding salitang ugat.Ang Morpema Ang morpema ay pinakamaliit na yunit ng isang salita na nagtataglay ng kahulugan.

pandiwa. di-pagpapanaguri/non-predikeyt A. pagpapanaguri/pridekeyt at 2.SINTAKS Ang pagaaral ng pagbubuo ng mga pangungusap o sentens ang tinatawag na sintaks.Dalawang uri ang pangungusap sa Filipino. Ang Panaguri . ekstensyal. 1.Ang Pagpapanaguri Tinatawag na pagpapanaguri ang pangungusap na may simuno/sabjekt/tapik/paksa at panaguri/koment/predikeyt.panguri.) B. Ang simuno Napag aralan na sa dakong una ng aklat una ng aklat na ang ay nagpapakilala sa simuno at ipinakita na rin ang mga panghalili sa nga panghalip panao at pamatlig. o pang-ukol ang simuno..pangabay.Ang panaguriang nagsasaad ng tungkol sa simuno. a.Pinangunahan ito ng marker na ang Parirala ang tawag salipon ng mga salitang walang simuno't panaguri. Maaring Pariralang nominal (pangngalan at panghalip).) Pariralang Nominal Nagkaisa ang mga taong bayan Nagkaisa sina Juan b)Pariralang Panguri kailangan ang matalino Si haring Solomon ang matalino c)Pariralang Pang-ukol Awa ang nasa Diyos Gawa ang nasa tao d)Pariralang Eksistensyal Mabuti rin ang may sasakyan Mainam ang may sariling bahay e)Pariralang Pandiwa Madali ang magsalita Mahirap ang gumawa f)Pariralang Pangabay Paghandaan natin ang bukas Kalimutan natin ang kahapon (Itinuturi na ring parirala ang isang salita dahil sa pagbabalangkas ng mga pangungusap makikita ay pang-ilalim na istruktura noon sa hindi talagang iisang salita iyon.

(6) instrumental na siyang kagamitan sa pagsasakilos at (7) kawsatib na siyang kadahilanan ng kilos at (8) resiprokal.Kabilang sa komplenton na pangungusap ang (1) aktor na siyang gumagawa ng kilos. pang-uri.reyes 2)Pariralang Panghalip Ikaw ang may sala Ito ang katarungan 3)Pariralang Pang-uri Masinop si Deny. .Pariralang Di-berbal Tinatawag na pariralang di-berbal ang mga pariralang pangngalan o panghalip.Maaring pariralang berbal o di-berbal ang panag-uri ng mga pangungusap. depende sa pokus ang nagiging panlapi nito. (5) benepaktib na siyang pinaglalaanan.(2) gol na siyang tumatanggap ng kilos (3) lokatib na siyang pook na pinangyarihan.(4)direksyunal na siyang pinag-uukulan. a. nababago ang anyo batay sa aspekto. Sa kanila ang pangaral 4)Pariralang Pang-ukol Nasa tao ang gawa Sa kanila ang pangaral 5)Pariralang Pang-abay Patalikod ang lapit niya Patingkayad ang lapit niya. pang-uk0ol at ekistensyal. pangabay. 6)Pariralang Ekestensyal Mayroon nga sila Wala na ang pag-asa ' nya. Sa pariralang berbal dapat talakayin ng muli abg tungkol sa pokus at komplemento ng paniwa Naiiba ang pandiwa dahil nababanghay ito. 1)Pariralang Pangngalan Anawnser si Rey Langit Presidente si Gng.

PANG-UKOL Ang pang-ukol ay bahagi ng panalitang nagpapakilala ng kaugnayan ng isang pangngalan. 2. Mga Halimbawa: ayon sa. laban kay. ng kay o sa at ni. Ang kahon ay siyang layon ng pang-ukol na sa. alinsunod kay hinggil sa. Sa ikatlong pangungusap. sa kabila ng . ayon kina sa gilid ng laban sa. Sila ay sumulat ng salaysay. para kina sa tabi ng ukol sa. gayon din. ipinakikilala ng pang-ukol na ni ang kaugnayan ng damit ni Dora. Ang salaysay ay siyang layon ng pang-ukol na ng. Sa ikalawang pangungusap . Sa ikaapat na pangungusap. Si Gil ay siyang layon ng pang-ukol na kay. sa tabi ni. Ang lapis sa kahon ay akin. 3. ipinakikilala na pang-ukol na ng ang kaugnayan ng sumulat ng salaysay. ukol kay. ipinakikilala ng pang-ukol na kay ang kaugnayan ng piso kay Gil. May mga pang-ukol na mahigit sa isa. ayon kay. laban kina sa likuran ng para sa. Sa unang pangungusap. o panghalip sa ibang salita sa loob ng pangungusap. para kay. ngunit karaniwang sinasamahan ng sa o ng sa at ng. hinggil kay labag sa. Ang piso kay Gil ay nawala. Mga halimbawa na pang-ukol: sa kina ay nina ng ni kay 1. ipinakikilala ng pang-ukol na sa ang kaugnayan ng lapis sa kahon. And damit ni Dora ay bago. sa tabi nina alinsunod sa. ukol kina sa tabi ng. 4. Si Dora ay siyang layon ng pang-ukol na ni.

At ang layon ng pang-ukol naman ay ang kagandahang asal. 5. ang ng labag sa batas ang pariralang pang-ukol dito. ang ng bagong damit ang pariralang pang-ukol dito. ukol sa sa harap ng ayon kay. At ang layon ng pang-ukol naman ay ang mesa. sa ibabaw ng PARIRALANG PANG-UKOL Ang pariralang pang-ukol ay binubuo ng pang-ukol at layon nito. Tinuruan kami ng aming magulang ng ayon sa kagandahang asal. Halimbawa: 1.ukol kay. Sa ikalawang pangungusap. ang sa ibabaw ng mesa ang pariralang pang-ukol dito. . At ang layon ng pang-ukol naman ay ang batas. Bumili si Karen ng bagong damit. 3.. At ang layon ng pang-ukol naman ay ang bagong damit. Ang prutas ay inilagay sa ibabaw ng mesa ni Karen. 4. Ang layon ng pang-ukol ay maaaring pangngalan o panghalip. Ang aming guro ay nagtatalumpati ng tungkol sa wika. Sa ikatlong pangungusap. Sa ikaapat na pangungusap. 2. ang ng tungkol sa wika ang pariralang pang-ukol dito. At ang layon ng pang-ukol naman ay ang wika. Hindi gumagawa ng labag sa batas ang aming pamilya. Sa unang pangungusap. Sa ikalimang pangungusap. ang ng ayon sa kagandahang asal ang pariralang pang-ukol dito.

C. Komunikasyong Pangmadla o Pampubliko • Ito ay komunikasyong nagaganap sa pagitan ng isa o malaking pangkat ng mga tao gaya ng pagtatalumpati sa harap ng mga tao. kaisipan. kaalaman. B. • • • • Samakatuwid. MGA URI NG PROSESONG PANGKOMUNIKASYON Ang komunikasyon ay proseso ng pagpapadala at pagtanggap ng mensahe sa pamamagitan ng simbolikong cues na maaring berbal o di berbal. kuro-kuro at damdamin. pagbabasa ng magazine. pagsusulat o pagsenyas ayon sa American College Dictionary nina Barnheart. Kominikasyong Interpersonal • Ito ay komunikasyong nagaganap sa pagitan ng dalawang tao at maliit na pangkat. isang pakikipag-uganayan. Ito ay pagpapahayag. • Ang salitang komunikasyon ay pagsasa-Filipino ng salitang Ingles na communication na hango sa salitang Latin na “communis” at nangangahulugang panlahat o para sa lath ng tao ang komunikasyon. pati na ang saloobin. pakikipagpalagayan o pakikipag-unawaan batay sa katuturan ni Webster. Ito ay pagpapahayag at pagpapalitan ng ideya. . Saklaw ng proseso ng komunikasyon ang sumusunod na mga uri: A.I. pag-aalala. pakikinig sa radio. DEPINISYON NG KOMUNIKASYON Napakahalaga ng komunikasyon sa buhay bawat individual. impresyon. at ibang pakiramdam. panonod ng telebisyon o pelikula. Iba-iba ang pagpapakahulugan ng mga manunulat at mga dalubhasa sa pakikipagtalastasan o komunikasyon. Ito rin ang pinakakaraniwang uri ng komunikasyong nagaganap sa ating paligid. ang komunikasyon ay isang proseso ng pagbibigay at pagtanggap ng mga impormasyon. opinion. aklat o dyaryo. Komunikasyong Intrapersonal • Ito ay komunikasyong nagaganap sa internal nating katauhan gaya ng pagbubulong sa sarili. Ito ay napiling pagtugon ng organismo sa anumang bagay na nangangailangan ng pagkilos o reaksyon ayon sa isang sikologo. o inpormasyon sa pamamgitan ng pagsasalita. pag-iisip. Ito ay pakikibahagi ng tao sa mga Gawain at kalakaran ng buhay sa pamamagitan ng umiiral na mga tuntunin ayon sa mga dalubwika. Narito ang ilan sa kanila. pagpapabatid o pagbibigay ng impormasyon sa mabisang paraan.

pagtango. . Ang komunikasyong berbal ay tumutukoy sa lahat ng uri ng nasusulat at sinasalita samantalang ang di-berbal naman au tumutugon sa lahat ng aspetong hindi ginagamitan ng salita. Ito ay ginagamitan ng mga tunog at pingasama-samang mga salitang tao na nakapagpapalitan ng mga pahayag o pangungusap sa komunikasyon. pagsmangot. MAKRONG KASANAYAN SA PAGSULAT Katutran at Kahalagahan ng Pagsulat Makrong kasanayan sa pagsulat : .Ito ay isang sistema para sa komunikasyog interpersonal na gumagamit na simbolo. ang mga simbolo at senyas.URI NG KOMUNIKASYON Madaling makikilala ang pagkakaiba ng dalawang uri ng komunikasyon. pag-aaway at iba pa. II. Karaniwang ginagawa sa pag-uusap o dayalog. - DI-BERBAL .ito ay maaring sa paggamitng galaw o kilos ng katawan. paggalaw ng mga mata gaya ng pagkinda. ekspresyon ng mukha gaya ngpagpangiti. upang tuklasin sa sarili ang kakayahang makapagpapahayag ng ideya dahil ito’y mekanikal lamang at basta lalabas ang .ito ay isang multidimensyonal na proseso.isang anyo o kasanayang komunikasyon. pag-iling. .ay isang kontinuwum ng mga Gawain sa pagitan ng mekanikal o pormal na aspekto ng pagsulat sa isang banda at nang mas kompleks na Gawain ng paglikha sa kabilang dulo . pagbabati. PROSESO NG PAGSULAT Isang proseso ang pagsusulat at dalawa ang direksyon nito : una. kulay.ay ang paggamit ng wikang sinasalita o sinusulat. pagpapaliatan at pakikipag-uasp sa pamamgitan ng pasalitang pagpapahayag. tunog. paglelektyur. . pagmulagat. .ay isang gawaing nag-uugat mula sa pagtamo ng kasanayan (skill –getting) hanngang ang mga kasanayang ito ay aktwal na magagamit (skill-using). . BERBAL . pagtatalumpati. galaw ng mga kamayat iba pang paraang ginagamit upang maipahatid natin ang gusting maiparating. pagngiwi.Ito’y isang prosesong pangkaisipan na nangangailangan ng maingat na pagpili at pag-ayos ng kaisipan at karanasang naaayon sa layunin ng nagpapahayag.

Konsultahin ang diksyunaryo kung nagdududa. Ang proseso ng pagsulat ay hindi lamang nakapokus sa akto ng pagsulat. pag-eedit at pagsulat muli sa nabuong sulatin. Mga Patnubay sa Huling Pagsulat a. . pagpaplano. Ang gawaing ito ay maaring ginagawa nang isahan o nang pangkatan. pagbabasa.ang prewriting ay isang istratehiya tungo sa pormal na pagsulat.ito’y aktwal na pagsulat nang tuloy-tuloy na hindi isinaalang-alang ang maaaring pagkakamali. C. Sa pagsulat natin ng teksto ay nagsisimula tayo sa isang blankong papel patungo sa isang kumpletong sulatin. Muling Pagsulat (Rewriting ) 1. Pagrebisa 2. Itama ang maling gramatika at gamit ng mga salita. Ang pagsulat ay isang prosesong paulit-ulit na pagsulat at pagkatapos ay pagsulat muli hanggang sa mabuo ang sulatin. upang makabuo ng sulating naaayon sa pagkasunod-sunod at pagkakaugnay-ugnayan ng mga kaisipan. Pag-eedit D. pagtatalakay. Kaya lang.dito isinagawa ang maingat ng magpatnubay-wasto (proofread) kung kontento na sa nilalaman ng katha.alam ng gustong sabihin. bantas at baybay. pagsusulat. Ang unang yugto ng pagsulat ay naisasagawa ayon sa sumusunod na paraan: a. Pumili ng paksa b. ikalawa. Sinasabi niyang mahirap ang magsulat at lalong mahirap ito kung hindi natin alam an gating isusulat. Kasangkot ditto ang manunulat sa pag-iisip. Panghuling Pagsulat . B. MGA YUGTO SA PROSESO NG PAGSULAT A. pagmamalaking titik sa mga ngalang tangi. Alamin ang tiyak na layunin sa pagsulat at ang tiyak na babasa nito. Bago Sumulat (Prewriting) . tama ang baybay ng mga salita. Pagsulat ng Burador (Draft Writing) . nagkakaroon tayo ng suliranin kung paano at saan kukuha ng mga kailangang impormasyon na siyang pupuno sa mga pahina. Ito ang unang hakbang na isasagawa sa pagpapaunlad ng paksang isusulat.

Quezon City: Adriana Printing Co. ang paggamit ng malaking titik sa mga pangangalang pantangi d. et. . iasaalang-alang ang mga bantas. Paglalathala ng mga napiling sulatinsa pahayagang pangkampus. al. Komunikasyon sa Akademinkong Filipino. E.. 2003. Manila: Accord Printing Press. 2005. Lededica D. Leyson. Filipino I Komunikasyon sa Akademikong Filipino.b. Inc. Cid V. Kabilang sa Gawain ito ang mga sumusunod: • • • • • Pagbabasa sa klase ng kanilang sinulat Pakikinig sa pagbasa ng iba Paggawa ng isang buklet o album ng kalipunan ng mga sinulat Pagdidispley sa bulletin bord na mga naisulat na akda. tama ba ang kayarian ng mga pangungusap ? c. et. Paglalathala (Publishing) -ang paglalathala ay pakikibahagi ng nabuong sulatin sa mga target na tagabasa. BIBLIOGAFI : Alcaraz. al.

ang Ingles at Kastila ay patuloy ng gagamiting mga wikang opisyal.Kasaysayan Page history last edited by GREG 1 yr ago Mga Probisyong Pangwika sa Saligang-Batas • Saligang-Batas ng Biyak-na-Bato (1896) – Ang Wikang Tagalog ang magiging opisyal na wika ng Pilipinas. ito’y dapat payabungin at pagyamanin pa salig sa umiiral na mga wika ng Pilipinas at sa iba pang mga wika. Hanggang hindi nagtatadhana ng iba ang batas. • Saligang-Batas ng 1935 – Ang Kongreso ay gagawa ng mga hakbang tungo sa pagpapaunlad at pagpapatibay ng isang wikang pambansa na batay sa isa sa mga umiiral na katutubong wika. • Saligang-Batas ng 1973 – Ang Batasang Pambansa ay dapat gumawa ng mga hakbang tungo sa paglinang at pormal na adopsyon ng isang panlahat na wikang pambansa na tatawaging Filipino • Saligang-Batas ng 1987 – Ang Wikang Pambansa ng Pilipinas ay Filipino. Samantalang nililinang. Ang Kasaysayan ng Komisyon sa Wikang Filipino .

Noong 1984. nagpalipat-lipat ito: napatira sa Silid Blg. Ang batas ay pag-alinsunod sa Konstitusyon ng 1935 na nagtatadhanang “ang Kongreso ay gagawa ng hakbang upang linangin at palaganapin ang wikang pambansa sa isang wikang katutubo. inilipat ang pangangasiwa ng SWP sa Kagawaran ng Pagtuturo. nalipat sa Philippine Columbian.Itinatag ang Surian ng Wikang Pambansa (SWP) alinsunod sa Batas Komonwelt Blg. si Manuel L. Ang pangunahing layunin ng Surian ay piliin ang katutubong wika na gagamiting batayan ng pagpapalaganap at pagpapatibay ng wikang pambansa ng Pilipinas. 94 at ang Batas ng Pagbabagong Tatag ng 1947. at noong 1940. napunta naman ito sa Philippine Normal School (naging College at ngayo’y University) bago napalipat sa “radio room” ng Mataas na Paaralang Mapa noong 1946.” Noong Enero 13. Nang itadhana ang Kautusang Tagapagpaganap Blg. Ang naging unang tahanan ng Surian ay ang isang maliit na silid sa Department of Public Information. Si Jaime C. 1937. Kultura at Isports sa Palacio del Gobernador. hinirang ng Pangulo ang mga kagawad ng SWP. . Nagkaroon din ito ng opisina sa isang “Japanese Temple” sa kalye Lipa. nang buwagin ang nasabing gusali at nalipat ang noo’y Ministri (ngayo’y Kagawaran) ng Edukasyon. lumipat ang SWP sa ikatlo at ikaapat na palapag ng Gusaling LDCI sa kanto ng EDSA at East Avenue. 1936. Pagkaraan. 184 na nilagdaan ng Pangulo ng Komonwelt. Tumagal ito roon ng 34 na taon. at ito ay nanahanan sa gusali ng Edukasyon sa Arroceros. de Veyra ang naging unang direktor. Lungsod Quezon. Nagbalik ito sa Malacañang noong 1947 bago napunta sa Philippine School at Arts and Trade. napunta sa gusali ng UP Alumni sa Padre Faura. 326 ng Kongreso. Quezon noong Nobyembre 13. Maynila. Noong 1942. nagkaroon ng silid sa Malacañang.

14-g). Ang natural na kundisyon ng karaniwang Pilipino at ng karaniwang mamamayan sa daigdig ay hindi lang iisa ang alam na wika. 117 ng Pangulong Corazon C. iskolar at linggwista. 1610 J.P. Ang kasalukuyang administrasyon ng KWF ay naniniwala sa napakalaking bentahe ng pagkakaroon ng Pilipinas ng mahigit na 170ng wika sa halip na isang disbentahe. Ang katwiran nito ay ibinatay sa pagiging multilinggwal at pagiging multikultural ng mga Pilipino. Aquino. May atas ang Komisyon na magsagawa. DURAN NOLASCO(2006-Kasalukuyan). 7104 ang Komisyon sa Wikang Filipino. Maynila. Mga Naging Direktor/Tagapangulo Surian ng Wikang Pambansa. Petsa Agosto 14. Ang pagpapabilis ng pagsasakatuparan ng atas ay isinagawa sa pamamagitan ng pagbabalangkas ng mga patakaran. Sek. batay sa nilagdaang Kautusang Tagapagpaganap Blg. ang komisyon sa Wikang Filipino ay nasa ilalim ng Tanggapan ng Pangulo ng Pilipinas at nakabahay sa ikalawang palapag (second floor) ng Gusaling Watson. pagpapalaganap at preserbasyon ng Filipino at ng iba pang mga wika ng Pilipinas. ang SWP ay pinalitan ng Linangan ng mga Wika ng Pilipinas na pagkaraan ay binuwag naman nang buuin ang Bagong Konstitusyon ng Pilipinas noong 1987. magugnay at magtaguyod ng mga pananaliksik para sa pagpapaunlad. San Miguel. Guro. Nakatuon sa ang komitment sa multilinggwal na adhikain. Sa kasalukuyan.Noong Enero taong 1987. 1991 nang likhain sa bisa ng Batas Republika Blg. Kinikilala ng KWF ang . Linangan ng mga Wika sa Pilipinas at Komisyon sa Wikang Filipino RICARDO MA. mga plano at mga programa ng iniuugnay sa iba’t ibang tanggapang pampamahalaan at maging pribado man (RA 7104. Laurel Street.

proyekto sa sa pagmamapa ng mga wika sa Pilipinas. at ang mga wikang pang-ibayong dagat na tutugon sa pangangailangan ng wika ng malawak na komunikasyon (language of wider communication) at wika ng ugnayang pang-internasyonal. proyekto sa bibliograpiya ng mga wika sa Pilipinas. Binigyang tuon ang pagpapatibay sa mga proyekto ng mga Panrehiyong Sentro sa Wikang Filipino (PSWF) sa bawat etnolinggwistikong rehiyon na nakabase sa isang pang-estadong unibersidad o kolehiyo. pagkakaunawaan. programa sa balarila ng Pilipinas. pinalalakas ang mga kakayahang pang-IT at pampananaliksik. programa sa ponolohiya. programa para sa endangered languages. corpus ng mga wika sa Pilipinas. nagtatayo ng mga language councils sa mga rehiyon. nagkakaloob ng mga research grants o tinutulungan ang mga stakeholder na makakuha ng mga research grants. lektyur.kahalagahan ng mga wikang ginagamit ng mga Pilipino – ang katutubong wika para sa literasiya at edukasyon ng mga mamamayan. etnikong pangangailangan at pang-arawaraw na gamit. ang wikang pambansa para sa pambansang kamalayan. . Sinisikap ng KWF na itayo ang Library at Archives of Philippine languages. Kaugnay ng bagong bisyon ng KWF. BUENAOBRA (1999-2006) Guro at manunulat. napataas ang kantidad at kalidad ng mga publikasyon. nagdadaos ng mga seminar. ponetika at ortograpiya. pakikipag-ugnayan at pagkakakilanlan. NITA P. Binigyang pagpapahalaga at pansin ang mga rehiyunal na wika sa pamamagitan ng paghanda/pagbuo ng mga diksyunaryong traylinggwal. pinapaganda ang website. at higit sa lahat sinisikap na magkaroon ng sarili tahanan at gusali ng wika. at iba pang aktibidad na pang-edukasyon. pambansang programa sa pagsasalin. workshop. nagkaroon ito ng mga bagong programa at proyekto. tulad ng mga sumusunod: pinalalakas nito ang mga programa sa leksikograpiya.

Tagalog Dictionary na sinimulan sa panahon ng panunungkulan ni Cirio H. linggwista at abogada. Tatlong rebolusyonaryong pagbabago ang ibinunsod ng SWP sa kanyang pangunguna: ang Edukasyong Bilinggwal noong 1974. Nailathala ang English. guro. Bunga nito ang paggamit ng wikang pambansa sa mga diploma. Pinagtuunan ng pansin ang pagpapaunlad ng wika. lexicographer at linggwista. Panganiban. pasaporte. JOSE VILLA PANGANIBAN (1955-1970) (1946-1947) Makata. ang Wikang Pambansa na batay sa Tagalog ay tinawag na Pilipino. CECILIO LOPEZ (1954-1955) . Noong 1959. Nagdaos ng mga pasanayan sa korespondensya opisyal sa buong bansa. at sinimulan ang talasalitaan ng walong pangunahing wika sa Pilipinas.P. ang wikang Filipino na ang nucleus ay Pilipino (na unang inlunsad noong 1983 at naging batayan ng probisyong pangwika ng Konstitusyon ng 1986) at ang Alpabetong Filipino na pinagtibay noong 1987. PINEDA (1970-1999). atb. Itinatag ang 12 Panrehiyong Sentro ng Wikang Filipino sa buong kapuluan.PONCIANO B. Manunulat. Binalikat ang pagsasalin at pananaliksik.

JULIAN CRUZ BALMACEDA (1947-1948) Mandudula. makata. nobelista. lpinagpatuloy ang diksyunaryong pinasimulan ng kanyang sinundan. Arithmetical and GeometrIcal Terms at iba pa. Pinasimulan ang paghahanda ng mga ispesyalisadong talasalitaan. Nakapagpalimbag ng mga panayam at inumpisahan ang paggawa ng Diksiyunaryong Tagalog. abogado. Binuong muli ang Lupong Sanggunian ng SWP. CIRIO H. tulad ng Legal Terms. makata. .Iskolar at linggwista. Binigyang-diin ang linggwistika at pinasigla ang makabagong linggwistikong pag-aaral sa wikang pambansa at iba pang mga katutubong wika sa Pilipinas. mandudula. PANGANIBAN (1948-1954) Manunulat.

Napili ang Tagalog at naghanda ng gramatika at bokabularyo ng nasabing wika na inilathala noong 1940. DE VEYRA (1937-1941) Unang direktor at "tagapagtatag ng wikang pambansa. • Simula Hunyo 4. 1937. mandudula. pinag-aralan ang mga wika sa PIlipinas upang piliin ang isa sa mga ito na magiging batayan ng wikang pambansa. Magkakabisa ang proklamasyong ito dalawang taon matapos itong mapagtibay. . 570 na nagproklama na ang Wikang Pambansa na tatawaging Wikang Pambansang Pilipino ay isa nang wikang opisyal. Nagdaos ng mga seminar at pasanayan sa paggamit ng wikang pambansa sa UP. lider manggagawa at pulitiko. Ebolusyon ng Wikang Pambansa • Disyembre 30. SANTOS (1941-1946) Makata.LOPE K. ipinag-utos ang pagtuturo ng Wikang pambansa sa lahat ng pampubliko at pribadong paaralan sa buong bansa. JAIME C. Ang mga dokumento at palatastasan ng pamahalaan ay isinalin at ang opisyal na Gazatte ay inilathala sa wikang pambansa. nobelista. Pinasigla ang pagsusulat sa wikang pambansa. • Noong 1940. nagkabisa ang Batas Komonwelt Blg. 1946." Sa panahon ng kanyang panunungkulan. PNU at iba pa. iprinoklama ng Pangulong Quezon na ang wikang Tagalog ang magiging batayan ng Wikang Pambansa.

manunulat at iskolar ng wika." Ito ay hindi pinaghalu-halong sangkap mula sa iba't ibang katutubong wika. ang Alibata o Baybayin. pinagtibay ng Sanggunian ng SWP ang pinayamang alpabeto. na binubuo ng 14 katinig at 3 patinig. • Ngayon. Santos ang Abakada. nabuo ang sumusunodna Alpabetong Filipino. Ito ay bilang pagtugon sa mabilis na pagbabago. na may 28 letra: a b c d e f g h i j k I m n ñ ng o p q r s t u v w x y z . Noong 1940. edukador. Ebolusyon ng Alpabetong Filipino Nang dumating ang mga Kastila noong Dantaon 16. ito'y may nukleyus. ang Pilipino o Tagalog. Pinalitan ito ng mga Kastila ng alpabetong Romano. pagunlad at paglaganap ng wikang pambansa. may sarili nang palatitikan ang ating mga ninuno.1971. guro. 7 na nagsasaad na ang Wikang Pambansa ay tatawagin nang Pilipino upnag mailagan na ang mahabang katawagang “Wikang pambansang Pilipino” o “Wikang Pambansa Batay sa Tagalog”. bagkus. alinsunod sa Konstitusyon ng 1987 na nagtatadhanang "ang wikang pambansa ng Pilipinas ay Filipino.• Noong 1959 ibinaba ng Kalihim Jose B. binuo ni Lope K. Matapos ang seryengmga simposyum at sangguniang pulong na dinaluhan ng mga linggwista. na binubuo ng 31 letra: a b c ch d e f g h i j k 1 11 m n ñ ng o p q r rr s t u v w x v z Kaugnay ng pagbago ng Konstitusyon. Filipino na ang ngalan ng wikang pambansa. na may 20 titik: a b k d e g h i I m n ng o p r s t u w y Noong Oktubre 4. Romero ng Edukasyon ang Kautusang Pangkagawaran blg. sa kanyang Balarila ng Wlkang Pumbansa. muling nireporma ng SWP ang alpabetong Filipino at mga tuntunin ng palabaybayang Filipino.

ang pinal na bersyon ng patnubay ay ipalalabas ng KWF bago matapos ang 2007. sinasabi na pinaluwag ang paggamit ng walong dagdag na letra. inilabas ng KWF ang borador ng Ortograpiya ng Wikang Pambansa na binuo ng KWF sa pamamagitan ng serye ng mga konsultasyon sa mga guro. dalubhasa sa wika. muling nagkaroon ng rebisyon sa alpabetong Filipino upang tugunan ang patuloy na development at/o istandardisasyon ng sistema ng pagsulat sa Filipino. z. j. nagkaroon ng maraming negatibong reaksyon at feedback mula sa mga guro. x. magulang at iba pang tagagamit ng wika sa 2001 rebisyon sa ispeling. v. estudyante. o iyong tinatawag na karaniwang salita. 2006 ang Kagawaran ng Edukasyon sa kahilingan ng KWF ay nagpalabas ng isang memorandum na pansamantalang nagpapatigil sa implementasyon ng “2001 Revisyon ng Alfabeto at patnubay sa Ispeling ng Wikang Filipino”. noong Oktubre 9. ñ. Gayunpaman. gamit ang walong karagdagang letra ng alpabeto. ang mga letrang c. karamihan mula sa Ingles at Kastila. Itinaguyod ng rebisyong ito ang leksikal na pagpapayaman ng Filipino sa pamamagitan ng pagluluwag sa panghihiram ng salita at pagsasalin. superbisor sa Filipino at sa mga larangang ito sa buong bansa noong 2007 hanggang 2007. . Ipinagagamit ang mga ito sa ispeling ng lahat ng hiram na salita anuman ang barayti nito kasama ang hindi pormal at hindi teknikal na barayti. q. f. Noong Agosto.Noong 2001. 2007. Sa rebisyong ito. Kaugnay nito.

. Halimbawa: basa. Artikulador (Articulator) . The mouth and nasal passageway are considered as resonators.H Mga Patinig: A. G.L.nagpapakatal sa mga babagtingang pantinig (Vocal) 3. init [baguhin] Inuulit Ito ay kung inuulit ang kabuuan nito ang isa o higit pang patinig. M Pangipin (sounds produced by the teeth) . E. S Pangngalangala (sounds produced by the throat) .Ponolohiya (Phonology) . Ang bibig at guwang ng ilong ang itinuturing na resonador (modifies the sound. Ng. U Diptonggo (Dipthong) . ay.) Ponolohiya ng Filipino PONEMA (Phoneme) . I. W Pasutsot (sounds produced by exhaling) .K. P. okoy. Dalawa ang uri ng pag-uulit.nilikhang presyon ng papalabas na hiningang galing sa baga (pressure created when exhaling) 2.alin man patinig na sinusundan ng malapatinig na w at y. Halimbawang salita (Example word): bahaw. 15 ang katinig at 5 ang patinig "katinig means consonant and patinig means vowel" Mga katinig: Panlabi (sounds produced by the lips) . iy. O. ey.nagmomodipika ng tunog. baliw Kayarian ng mga Salita [baguhin] Payak Ito ay ang salitang-ugat lamang. Enerhiya (Energy) . oy at uy. T Panggilagid (sounds produced by the gums) . Halimbawa (Example): aw. bahay.B.isang makabuluhang tunog. Resonador (Resonator) . N. R. iw.D.Tatlong Salik sa Pagsasalita (Three factors in Speaking) 1. tulog. Ang Filipino ay may 20 ponema.

-han. [baguhin] Unlapi ito naman ay ang mga salitang mayroong panlapi sa unahan ng salita. (ma-. Halimbawa: araw-araw gabi-gabi [baguhin] Pag-uulit na di-ganap Ito ay ang inuulit ay bahagi lamang ng salita. ni-.) [baguhin] Hulapi ito ay mga salita na dinadagdagan ng mga panlapi tulad ng ng -in.[baguhin] Pag-uulit na ganap Ito ay ang inuulit ang salitang-ugat.-an. Halimbawa: kakanta lalakad lulundag ] [baguhinMaylapi Ito ay binubuo ng salitang-ugat na may isa o higit pang panlapi. . etc.

nagkakaroon tuloy ng kamalian at hindi malinaw na pagpakahulugan sa mensahe o pahayag. Ed. e. Rolando A. A. Rolando A. Mas makakabuti kung ang salitang sumipot ang gagamitin sapagkat ang salitang yaon ay mas angkop at mas magandang pakinggan at mas maiintindihan at mas maunawaan kung ano and dapat ipabatid. REFERENCE: BATAYANG LINGGWISTIKA EDISYON 2005 Irma V. ang bawat salitang ginagamit ay may tiyak na kahulugan. mauunawaan ng tagapakinig at tagabasa kung ano ang ipakahulugan ng nagawang pangungusap. . . Hindi sumulpot ang kausap ko kahapon. At dahil ditto. Dahil semantik na relasyon ng kahulugan ng salita at pangungusap ang pinag-uusapan.al. Sa pangungusap. HALIMBAWA: 1. kailangang maipakita ang pagkakaugnay nila upang maipahayag o maibigay ang tamang diwa o kahulugan ng pangungusap. B. Dahil kung pagbabasihan natin ang kahulugan sa unang pangungusap.Semantik na Relasyon na Kahulugan ng Salita at Pangungusap . Kapag maayos ang gamit ng salita sa isang pangungusap. Maaring magbago ang kahulugan ng isang pahayag kung mali ang gamit ng salita. Maraming salita sa Filipino ang nagkakapalitan ng gamit. . Hindi sumipot ang kausap ko kahapon. Ito ay bunga ng kakulangan ng pag-uunawa sa kahulugan ng salita at gamit nito sa pangungusap. Ugot. D AKADEMIKONG FILIPINO SA EPEKTIBONG KOMUNIKASYON Bernales.2007 RETORIKA MASINING NA PAGPAPAHAYAG Bernales. talagang naroroon ang diwa na wala talagang nakipagkita kaysa pangalawa na pwede naming magkaroon ng kahulugan na maaring nandyan subalit sa hindi sa pasulpot na paraan.

Why calls Rizal being a prophet?Alam nyo naman ang . Inilarawan naman nina Greene at Petty.PAGPAPAHAYAG NG KONSEPTO Makapangyarihan ang isang ideya. pagpapaliwanag. Kasi hindi iyunfair di ba? Ilan tayong men dito? 3. Elisiting.tumutukoy sa paghingi ng sagot sa tanong. sa aklat nilang Developing Language Skills ang komunikasyon bilang isang intensyonal o konsyus na paggamit ng anumang simbolong tunog o anumang uri ng simbolo upang makapagpadala ng katotohanan. ideya. Hal. Maaari nitong aguhin ang kasaysayan. Mga Batayan sa matagumpay na Pagpapahayag • Kahandaan ng sarili • May tiyak na ideya o paksa • Lawak ng kaisipan sa paksa o ideyang nais ipahayag • Epektibo. pagbibigay ng opinion o reaksyon at iba pa. Ayon kay Webster.ang kapangyarihan ng komunikasyon. kailangang maagapan ang mga ito ng isa pang kapangyarihan. kawili-wili at kaakit-akit URI NG PAGPAPAHAYAG 1. Imformativ at Elisiting/ Elisiting at Imformativ Nagpapahayag ng paghingi ng imformasyon at pagbigay ng imformasyon/pagbigay ng imformasyon at paghingi ng imformasyon Hal.Nasa loob ng pamilya ang interacting and interdependent personalities 2. Samakatuwid. ang komunikasyon ay ang akto ng pagpapahayag ng ideya sa pamamagitan ng pasalita o pasulat na paraan. Imformativtumutukoy sa pagbibigay ng imformasyon tulad ng pag-uulat. paglalahad. Iyon ay mga ideyang nakarating sa isipan ng ibang tao at naging makapangyarihang tagapakilos. Ang mga ideyang nanatili sa isipan ng may likha niyon ay nanatiling inefektibo at kadalasang naglalaho na lamang kalaunan. Hal. gabayan o baguhin ang kapalaran ng mga tao at mga bansa. damdamin o emosyon mula sa isang indibidwal tungo sa iba. Ang mga ideyang nagkaroon ng gayong kapangyarihan ay hindi nananatili lamang sa isipan ng pinanggalingan niyon. upang maging lalong makapangyarihan ang mga ideya. pagtukoy sa mahaagang pangyayari.

Actually. Gusto kong makapagtapos ng pag-aaral to help my family. So.” Sabi nila.nagpapakitya ng mga pahayag na nagpapahiwatig ng pagsisimula.ito ay tuwirang pagsipi o pagbigkas ng pahayag ng isang tao. Hal. Inferring. Sabi na “ what men can do women can do.propeta noon at ngayon ay iba. Hal. 7.nagpapahayag ng positivo o negatibong saloobin gaya ng tuwa. 4. Do you have any reactions? Me reaksyon ba? Narinig mo ba ako. Direktiv ito ay nagpapahayag ng pag-uutos o pakikiusap. hindi naman siya ang gumawa noon.” 9. Expresiv.nagpapahayag ng pag-aalinlangan o hangaring nais mangyari sa hinaharap. Well. ganito ang gagawin natin. Pag-uulit –nagpapahayag ng pagbibigay-diin o paglilinaw sa mensahe o pagtanggap sa mensahe Hal. Direktang Pahayag. 6. What? Pakiulit mo. paghanga. Kontak. Hal. Do you hear me? 8. pagpapanatili at pagwawakas ng isang usapan Hal. maybe he said it kasi nabigla lang siya. 5. pagsalungat. “there is something inside. pagbibiro at iba pa. galit. He’s cute parang siyang si Rainer Castillo. Hal. . pagsang-ayon.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful