P. 1
Aralin 13 Ang Asya Sa Sinaunang Panahon

Aralin 13 Ang Asya Sa Sinaunang Panahon

5.0

|Views: 25,354|Likes:
Published by quitzilipoctli

More info:

Published by: quitzilipoctli on Sep 11, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/15/2015

pdf

text

original

ARALIN 13 ANG ASYA SA SINAUNANG PANAHON: SILANGAN AT HILAGANG ASYA SILANGANG ASYA- binubuo ng 3 sentro ng kalinangan o kultura—China, Korea

, Japan CHINA- tahanan ng pinakaunang kabihasnan— ang Shang sa Huang Ho. JAPAN at KOREA- humiram ng kultura subalit iniangkop sa kanilang kapaligiran at sariling kultura CHINA • Pagpapalit ng naghaharing pamilya o dinastiya mula Shang hanggang Qing-bahagi ng kasaysayan ng China • MANDATE OF HEAVENpaliwanag sa pagpapalitpalit ng mga dinastiya • ALALAHANIN ANG TALAKAYAN TUNGKOL DITO • ALALAHANIN DIN ANG TALAKAYAN TUNGKOL SA KABIHASNANG SHANG ZHOU O CHOU (1122 B.C.E221 B.C.E) Dinastiyang Zhou- naipasa ang “Basbas ng Langit” at ang titulo ng “Anak ng Langit” sa hari nito nang tinalo ng Zhou ang huling hari ng Shang • Nagpatuloy ang pagunlad ng China sa ilalim nito • Naimbento ang bakal na araro • Itinayo ang mga irigasyon at dike laban sa pagbaha ng Huang Ho • Nagpagawa ng mga kalsada at sumulong ang kalakalan • Nagsimulang lumaki ang populasyon • PAKIKIDIGMA- naimbento ang sandatang crossbow at bumuo ng hukbong nakakabayo at gumagamit ng chariot KAHINAAN:

• MALAWAK ANG TERITORYO- mahirap pamahalaan—humina ang control nang lumaon • Nauwi sa panahon ng mga digmaan ng mga estado (warring states) • Lumitaw ang mga pilosopiyang CONFUCIANISM at TAOISM CONFUCIANISM • Pinasimulan ni Kongzi o Confucius • Naghain ng solusyon sa kaguluhan • Itinuro ang paraan ng tamang asal, tamang relasyon ng bawat isa at mabuting pamahalaan TAOISM • Pinasimulan ni Laozi (Lao Tzu) • Para sa kanya, ang kaayusan ay makakamit kung susundin ang daloy ng kalikasan

QIN o CH’IN • Isa sa mga nagdirigmang estado • Nagapi ang mga kalabang estado sa ilalim ng pamumuno ni Zheng • 221 B.C.E- napabagsak ang Zhou at iba pang estado at idineklara ang sarili bilang Shi Huangdi o Shih Huang Ti- ibig sabihin ay “UNANG EMPERADOR” • Naganap ang KONSOLIDASYON NG CHINA • Nagpatupad si SHI HUANGDI ng mga patakaran tungo sa higit na sentralisasyon ng kapangyarihan ng emperador • Nawala ang mga estadong-lungsod ng Zhou-napalitan ng malakas at sentralisadong pamahalaan

bumagsak din ang dinastiya HAN (206 B.254 kilometro) na Great Wall of China • Libu-libo ang namatay sa mga gumawa nito • Malupit ang panahon ng paghahari ni Shi Huangdi sa kabila ng positibong programa • Pagkamatay niya. medisina.E) . makasasama sa China ang maraming libro at ideya na tumutuligsa sa Qin • Iminungkahi na ipag-utos ang pagkontrol sa mga iskolar—ilang daang iskolar ang hinuli at pinatay—sinamsam ang maraming libro at sinunog ang mga ito— itinira lamang ang mga aklat tungkol sa agrikultura.-220 C. ang mga taga-Hilagang Asya ay BARBARO • 300.E.kailangan ang malulupit na batas at mabibigat na parusa para maabot ang kaayusan • LI SI (Li Ssu).000 magsasaka ang nagsilbi para itayo ang 1.• Piniling tagapayo ang mga iskolar ng pilosopiyang Legalism • LEGALISM.naging pinunong ministro ni Shih Huangdi • Para sa kanya.400 milya (2. at mahika • Nagpatupad ng iisang sistema ng pananalapi para sa buong imperyo • Nagpatayo ng mga kalsada sa buong teritoryo • Iniutos ni Shi Huangdi ang pagpapatayo ng GREAT WALL OF CHINAbilang proteksyon laban sa pag-atake ng mga mandirigmang nomadiko mula sa Hilagang Asya • Para sa mga Tsino.C.

• Kinilala bilang isa sa apat na dakilang dinastiya sa China • Itinatag ni Liu Bang— pinalitan ang mararahas na patakaran ng Qin • Binawasan ang malaking buwis. sining at pagsusulat ng kasaysayan • Naimbento ang papel. • Napatanyag ang SILK ROAD—kalakalan na nagdadala ng mga produktong Tsino tulad ng seda at porselana sa malalayong lugar sa Kanluran • Ang mga opisyal ay pinipili mula sa mga iskolar na Confucian • Nagkaroon ng regular na civil service examination upang pumili ng dapat manguna • Maraming pagsulong sa teknolohiya. pinairal ang mga aral ng Confucianism—naging opisyal na pilosopiya ng estado • Panahon ni WU DI o WU TI. tinanggal ang malulupit na batas na Legalist. Korea. hilagang India at bahagi ng Timog Silangang Asya. • Pinalakas ang paglikom ng buwis at kapangyarihan ng imperyo. porselana at waterpowered mill • Nabuhay sa panahong ito si SIMAQIEN— kinikilalang Dakilang Historyador ng China .natamo ang rurok ng tagumpay ng Han • Pinalawak ang teritoryo sa pamamagitan ng pagsalakay sa iba pang teritoryo tulad ng Manchuria. medisina.

isa sa mga pinuno ng mga pagaalsa-itinatag ang dinastiyang T’ang • Tinawag siyang Emperador Tai Cong • Pangalawa sa dakilang dinastiya ang T’ang • Nanumbalik ang kasiglahan at kasaganaan ng lipunan at kulturang Tsino • Bumalik ang matatag at mahusay na pamamahala sa tulong ng mga iskolar na Confucian • Sumigla ang agrikultura dahil sa bagong uri ng palay at bagong paraan ng pagtatanim • Sumigla ang kalakalan dahil sa mga bagong kalsada na naging daan para sa lalo pang . nagkaroon ng mabilis na pagpapalit ng dinastiya at maraming digmaan • Nakapasok sa China ang mga nomadikong mandirigma • Watak-watak ang China nang may 400 taon • Umabot ang Buddhism sa China • Bumalik ang konsolidasyon sa ilalim ng SUI-itinatag ni YANG JIAN • Inayos ang Great Wall of China na napabayaan ng mahabang panahon • Itinayo ang Grand Canal na nagdugtong sa Huang Ho at Yangtze River • Inayos ang dating capital ng Han. ang CHANG AN Labis na nagdusa ang mga magsasaka dahil ginamit silang mga manggagawa sa mga proyekto ng Sui T’ANG (618-907 C.SUI Nang bumagsak ang Han.E) • Nagkaroon ng mga pagaalsa • LI YUAN.

Mongol at Jurchen • Bagamat nasakop.E) • Nagkawatak-watak ang China nang bumagsak ang T’ang • Naitatag ang dinastiyang T’ang • Ikatlo sa mga dakilang dinastiya sa China • Nagpatuloy ang kasaganaan • Itinatag ng isang heneral na si ZHAO KUANGYIN • Nagpatuloy ang hamon ng pagsasalakay ng mga pangkat-etniko sa Hilagang Asya tulad ng Khitan. Xixia.masiglang palitan ng produkto at ideya • Lubos na kumalat ang Buddhism • Naimbento ang woodblock printing na nagpabilis sa paggawa ng kopya ng anumang sulatin. nagpatuloy ang pamumulaklak ng sining at panitikan • KALIKASAN-naging tema ng panitikan— ang paglipas ng panahon at ng buhay ng tao—gayundin ng mga pinturang landscape at iskultura • Lalo pang umunlad ang arkitektura at paggawa ng porselana • Naimbento ang gunpowder • Nagsimula ang tradisyon ng footbinding—binabalot nang mahigpit sa bendang bulak o seda ang paa mula sa daliri hanggang sa sakong upang pigilan ang paglaki nito • Isa sa malaking kontribusyon— paglitaw ng NEO_CONFUCIANISM . SONG o SUNG (960-1278 C.

capital ng Song • Itinatag ni KUBLAI KHAN noong 1267 ang lungsod ng DAIDU (Beijing) sa hilagang China • Naging capital ng dinastiyang Yuan-ANG UNANG DINASTIYANG BANYAGA SA CHINA • KUBLAI KHAN-apo ni GENGHIS KHAN • Magaling na mandirigma ang mga Mongol • Taglay nila ang kasanayan sa pagsalakay sa kabayo. artisano at *mangangalakal • Karaniwang mula sa uri ng may-ari ng lupa ang mga iskolar ng Confucian • Pinakamababa ang tingin sa mangangalakal sapagkat ayon sa Confucianism.na binuo ni ZHUXI (CHU HSI)-isang dakilang iskolar na Confucian • TRADISYUNAL NA LIPUNANG TSINO: *EMPERADOR AT PAMILYA *May-ari ng lupa o gentry. magsasaka. disiplina at katapatan sa pinuno • Ang mga katangiang ito ay ay nahubog ng pamumuhay sa steppe • Pinairal ang Confucianism bilang pilosopiya ng pamahalaan at ang iba pang tradisyong Tsino . mahusay na taktika ng pakikipaglaban. ang kanilang kayamanan ay mula sa pawis ng ibang tao YUAN (1278-1368) • Nasakop ng Mongol ang Hangzhou.

Itinatag ang dinastiyang Ming • Ikaapat na dakilang dinastiya ng China • Nanumbalik ang mga Tsino sa pamamahala ng sariling bansa • Ipinaayos muli ang Great Wall of China • Ibinalik ang sistema ng Civil Service Examination at burukrasyang Tsino • Pinalawak ang kalakalang pandagat .pinalitan ng mahihinang emperador • Dumami ang pag-aalsa ng mga Tsino laban sa Mongol • ZHU YUANZHANG.bahagi ng mas malawak na imperyong Mongol na sumasaklaw sa Hilagang Asya hanggang Kanlurang Asya • Nagkaroon ng maraming manlalakbay na banyaga tulad ni Marco Polo • Kaayusan ay nakatulong sa pagsulong ng kalakalan • Naging ligtas ang paglalakbay sa kahabaan ng mga ruta ng kalakalan tulad ng Silk Road • Ipinapasa sa rutang ito ang kaalaman at produkto sa pamamagitan ng mga mangangalakal MING (1368-1644 C.para sa nakararaming Tsino • Sila naman ay nanatili sa sariling kultura • Mga Dokumentonakasulat pareho sa wikang Mongolian at Tsino • YUAN.tuluyang napabagsak ang Mongol sa Daidu .1368.E) • Kublai Khan.Unti-unting lumakas ang kanyang hukbo na nakabase sa Nanjing .isa sa mga rebelde .

at nasakop ang Gojoseon • HAN.C. tinawag ito na panahon ng Tatlong Kaharian GOGURYEO • Unang nabuo sa tatlo ..sinalakay ng Han ng China noong 109 B. itinatag ni DANGUN • Mula sa pagiging estadong pamayanan.Naglagay ng apat na mga kolonyang Tsino o commandery upang pamahalaan ang hilagang bahagi ng Korea noong 108 B.C.E • Nagpatuloy ang pangingibabaw ng mga Tsino sa hilagang bahagi hanggang 313 C.300 B.• Nagkaroon ng ekspedisyong sa ibayong-dagat sa pamumuno ni Admiral ZHENGHE • Nakarating sa TSA.E) • Nanatiling malaya ang Timog-tinirhan ng mga hiwalay na pamayanang agricultural • Unti-unting lumitaw ang tatlong kaharian— GOGURYEO o dating KOGURYO.E) • GOJOSEONpinakamalakas. BAEKJE at SILLA • Matapos mapatalsik ang mga Tsino. TA.C.E.E TATLONG KAHARIAN (313-668 C.C. Persian… • KABUUAN: muling umunlad ang kulturang Tsino at lumago ang ekonomiya KOREA • Alamat ni Tangun/Dangun GOJOSEON o LUMANG JOSEON • ISKOLAR: nagkaroon ng hiwa-hiwalay na estadong pamayanan sa Korea noong Panahong Bronse (1000 B. ito ay naging kaharian • KOREA.E.

relihiyong Buddhism at tradisyon ng pagsusulat ng kasaysayan PINAG-ISANG SILLA • Ikaanim na sigloGOGURYEO at BAEKJE ay pinahina ng mga sigalot sa kani-kanilang kaharian • SILLA.E.isaisang nagapi ang mga kalaban • 313 C.tinalo ang hukbong Tsino at pinatalsik mula sa Korea • Umabot ang teritoryo hanggang sa Manchuria • Dahil nasa bukana ng hilaga. walang tigil ang pakikipagsagupa sa mga hukbong Tsino at nomadiko sa Hilagang Asya BAEKJE • Nabuo sa timog-kanluran • Mas mapayapa t malapit ang pakikipag-ugnayan sa China at Japan • DAGAT.• Lumawak sa hilaga • Matatapang na mandirigma at magagaling na hari.naging daan ng interaksyon SILLA • Huling nabuo sa timogsilangan ng Korea • Pinakamahina noong simula TATLONG KAHARIAN SA KABUUAN • Mayaman ang kultura • Hiwa-hiwalay man.nasa ilalim ng magaling na harinagplanong sakupin ang mga katabing kaharian . 3 Kaharian ay magkakaugnay sa WIKA AT PANGKAT ETNIKO • LIPUNANpinamumunuan ng mga aristokratikong mandirigma • Hiniram mula sa Hansistema ng pamahalaan.

E) • Itinatag ni WANG GEONisang heneral ng rebeldeng prinsipe ng Silla • Pangalang Koreanagmula sa pangalan ng kaharian • Nilipat ang kapital ng Korea mula Geumseong tungo sa Kaesong na malapit ngayon sa Seoul .unang bumagsak. Templong BULGUKSA at SEOKGURAM BALHAE (698-926 C. napatalsik ang natitirang sundalong Tsino sa Korea • Nagkaroon ng kasaganaan at kapayapaan • Pinairal ang sistema ng pagsusulit na Confucian para sa serbisyong sibil PERO mga ARISTOKRATA lang ang pinayagang kumuha • Nagpatayo ng maraming templong Buddhist sa palibot ng GEUMSEONG (GYEONGJU) • Hal.tinawag na Pinag-isang Silla o Unified Silla • Hinarap naman ang T’ang-matapos ang pitong taon. sunod ang Goguryeo • Napag-isa ng Silla ang halos kabuuan ng Korea • Panahon.E) • Itinatag ng mga aristokratiko ng Goguryeo na ayaw sumuko sa Silla • Matatagpuan sa hilaga at umabot hanggang Manchuria • KULTURA-pinagsanib na kultura ng T’ang at Goguryeo • Ika-10 siglo-nasakop ng mga nomadikong Khitan GORYEO o KORYO (935-1392 C.• Nakipag-alyansa sa dinastiyang T’ang laban sa Goguryeo at Baekje • BAEKJE.

teknolohiya.bilang pilosopiya ng pamahalaan SINING • Nakalikha ng sariling istilo ng porselana na tinawag na CELADON— makintab at kulay bughaw at berde TEKNOLOHIYA • Pinaunlad ang woodblock printing • Naimbento ang movabletype ng paglilimbag • GAMIT ang kaalaman sa woodblock printing— binuo ng mga Korean ang TRIPITAKA.• Korea.sumanib na rin sa Goryeo • Patuloy na namayani ang Buddhism bilang relihiyon • Confucianism.000 bloke ng kahoy • Umatake ng sunudsunod ang mga Mongol— sa huli.banal na kasulatan ng Buddhismmay 300. Goguryeonaging tagasunod ng Mongol JOSEON o YI • Pinakahuli at pinakamahabang dinastiya ng Korea • Itinatag ni YI SEONGGYE • Inilipat ang kabisera sa Hanseong (Seoul) • Namayani ang Confucianism • HARING SEJONGtinaguriang “Ang Dakila” • Naabot ang tugatog ng pag-unlad • Pagsulong sa larangan ng agrikultura. at astronomiya • Naimbento ang alpabetong KoreanHANGUL-pinalitan ang pagsulat na Tsino .napasailalim ng iisang kaharian • ARISTOKRATIKONG BALHAE.

dinala din • 1627-1636.gitnang urikinabibilangan ng mga naninilbihan sa kaharian —tagasalin at tagasulat • YANGMIN.ordinaryong tao—magsasaka . YANGMIN at CHONMIN • YANGBAN. • Kinuha at dinala sa Japan ang mahahalagang yamang cultural ng Korea tulad ng painting at istatwang Buddhist • Artisanong tagagawa ng porselana.sinalakay ng Manchu ang Koreangunit di b umagsak ang Joseon LIPUNANG KOREAN • Binubuo ng apat na uring panlipunan—YANGBAN. hindi nagtagumpay ang Japan • ADMIRAL YI SUNSINnatalo ang mga barkong Hapones dahil sa imbensyon ng GEOBUKSEON (turle ship)-barkong nababalutan ng bakal.• HANGUL-pinatingkad ang pagkakakilanlan ng mga Korean DAHIL kinakatawan nito ang tunog ng wikang Korean • Dumami ang bilang ng marunong sumulat at bumasa • Ika-16 at 17.pagsalakay ng mga Hapones at Manchu • 1592-1597-nilabanan ng mga Korean ang mga samurai na Hapones • TOYOTOMI HIDEYOSHIpinuno ng Japan.“dalawang grupo”—sibil at military • Aristokratiko na pinagmulan ng mga opisyal ng kaharian at hukbo • May-ari ng malalawak na lupa ang mga pamilya • CHUNG-IN. CHUNG-IN.layunin na salakayin ang Korea at China • Sa tulong ng China.

mababang tao.babaing tagapag-aliw • Banal-apo ni Amaterasudiyos ng araw • Yamato-ngalan ng angkan • Ainu-kalaban ng mga Yamato.alipin. minero. batas.JIMMU TENNOunang emperador • Sinakop ang mga kalabang angkan na nasa kapatagan ng Kyushu at Honshu noong 600 B.E . pagkain. mas naunang nanirahan sa Japan kaysa sa mga tinatawag na Hapones ngayon • Unti-unting itinaboy tungo sa hilagang isla ang Hokkaido ang mga Ainu PANAHONG YAMATO at NARA • Panahon ng paglaganap ng impluwensyang Tsino sa Japan • Korea-naging tulay sa pagdating ng Buddhism at Confucianism kaakibat ang: pamahalaan. mangangatay ng hayop.• CHONMIN. arkitektura.C. magkukulti ng balat ng hayop o tanner • KISAENG. at sistema ng pagsusulat ng mga Tsino • REPORMANG TAIKAlumawak ang kapangyarihan ng emperador JAPAN ALAMAT.

sining ng calligraphy at pananamit • Naisukat ang dakilang nobela na The Tale of Genji ni Murasaki Shikibu o Lady Murasaki • Huling bahagi ng panahon ng Heiannagkaroon ng labanan ng mga angkang aristikratiko • Nabuo ang mga pribadong hukbo o pwersang military dahil sa pagtindi ng labanan • Lumitaw ang grupong BUSHI (mandirigma) at .• Binuo ang isang sentralisadong pamahalaang halaw sa China • Itinayo ang lungsod ng Nara noong 710 C.E • Pinakaunang permanenteng lungsod sa Japan na kinopya sa lungsod ng Chang An sa China FUJIWARA o PANAHONG HEIAN • Itinayo ang bagong kapital ng Japan sa HEIAN • Nagpatuloy ang paghiram ng kulturang Tsino at sentralisasyon ng estado • ANGKAN NG FUJIWARAmaisasantabi ang emperador • Nagsimula ng maging REGENT si FUJIWARA KAMATARI ng batang emperador • Namahagi ang Fujiwara ng lupa sa mga angkang aristokratiko at mula rito. lilitaw ang mga independenteng HAN o LUPAING KONTROLADO NG MGA DAIMYO o PINUNONG PIYUDAL KULTURAL • Namulaklak ang kulturang aristokratiko na nagbibigay-daan sa representasyon ng kagandahan • Napatanyag ang eleganteng pagsusulat ng tula.

Naging mahusay sa paggamit ng espada. at katapangan • SAMURAI.SAMURAI (retainer o mandirigma na nagtatanggol ng mga daimyo) mula sa aristokrasya • Kasabay ang pagbuo ng tradisyong military na nakapaloob sa BUSHIDO o “Alituntunin ng Karangalan” • Mahalaga sa tradisyong ito ang katapatan. karangalan. pana. MINAMOTO 2.namumuno sa pamahalaan kaya kilala sa tawag na SHOGUNATO 3 SHOGUNATO SA JAPAN: 1. TOKUGAWA • Panahon ng Shogunatonawalan ng pulitikal na kapangyarihan ang emperador MINAMOTO O PANAHONG KAMAKURA • Unang shogunato sa Japan • Natalo ang angkang Taira • KAMAKURA. at pagsakay sa kabayo • RITWAL NG SEPPUKU O HARAKIRI (marangal na pagpapatiwakal)kaugnay sa tradisyon ng Bushido Pagtatapos ng panahong Hein= hudyat ng pagbubuo ng BAKUFU o pmahalaang military sa Japan PAMAHALAANG MILITAR • Iisang angkan ang dominanteng kaoangyarihan pulitikal ayon sa dami ng kontroladong samurai at malawak na lupain • SHOGUN (dakilang heneral). ASHIKAGA 3.itinayo bilang sentro ng pamahalaan .

• Nangibabaw ang aristikratang BUSHI at samurai • Namayani ang sistemang pyudal kung saan ang mga daimyo ay kailangang sumunod sa mga Shogun • DAIMYO. TOYOTOMI HIDEYOSHI 3.nanatiling makapangyarihan sa sakop na teritoryo • Naganap ang 2 beses na paglusob ng mga Mongol sa Japan. ODA NOBUNAGA 2.NGUNIT sinalubong ng malalakas na bagyo kaya nasalanta ang mga barko nila • KAMIKAZE (banal na hangin)-mga bagyong simbolo ng proteksyon ng mga KAMI o espiritu sa mga Hapones ASHIKAGA o PANAHONG MUROMACHI • Napalitan ang Minamoto • Inilipat ang sentro ng pamahalaan sa MUROMACHI • Hindi lubusang nakontrol ang mga hiwa-hiwalay na daimyo kaya nagpatuloy ang labanan hanggang sa tuluyang sumiklab ang digmaang sibil noong 1573 • Nagtapos ang pamumuno noong 1568 TOKUGAWA • Naibalik ang pagkakaisa sa Japan sa pamamagitan ng 3 DAKILANG MANDIRIGMA: 1. TOKUGAWA IEYASU ODA NOBUNAGA • Isang makapangyarihang daimyo • Sinimulan ang paggapi sa iba pang daimyo at pagkontrol sa mga Buddhist .

ipinatupad an g sistema ng SANKIN KOTAI o pagbisita ng daimyo sa EDO (Tokyo) bawat 2 taon • Habang nasa lupain ang daimyo. TOZAMA DAIMYOtagalabas na angkan.• Pinatay ng sariling basalyo • Pinalitan ni Toyotomi HIdeyoshi TOYOTOMI HIDEYOSHI • Ipinag-utos ang direktang pagbubuwis sa mga magsasaka at ipinagbawal ang Kristiyanismo • Ipinag-utos ang pagsalakay sa Korea • Nang namatay. dating kalaban na napasailalim • Para mangyari ito. FUDAI DAIMYOkasaping angkan 3. sapilitang pinanatili sa Edo ang asawa at anak nito • Ipinag-utos ang pagsasara ng Japan sa mga banyaga maliban sa mga Dutch na maaari lamang makipagugnayan sa daungan ng DESHIMA • Patakaran ng pagbubuklodnaipatupan mula 1639 hanggang 1854 LIPUNANG HAPONES SA PANAHON NG TOKUGAWA EMPERADOR SHOGUN DAIMYO . pinalitan ni TOKUGAWA IEYASU TOKUGAWA IEYASU • Itinatag ang isang sentralisadong pamahalaang military batay pa rin sa sistemang pyudal • Hinati sa 3 uri ang daimyu: 1. SHIMPAN DAIMYOmga kaugnay na angkan 2.

sa kasaysayan. lumitaw ang kulturang mandirgma • PANANAKOP ang batayan ng pagbubuo ng mga estado • MILITIRASO ang kabihasnan at talamak ang labanan • NGUNIT: bukas ang loob at mapagtangkilik ng mga impluwensiya ng ibang kabihasnan • EXAMPLE: pagyakap sa relihiyong ISLAM ng Kanlurang Asya at MANGANGALAKAL KULTURA • ZEN BUDDHISM. ARTISANO 4. SAMURAI 2. • Ang rehiyon ay tirahan ng mga nomadikong pastoral na grupo • Dahil sa kapaligiran.bumuti. MANGANGALAKAL KATAKANA AT HIRAGANAsariling sitema ng pagsusulat . MAGSASAKA 3.SAMURAI MAGSASAKA ARTISANO kaya maraming marunong magbasa at sumulat na mga Hapones HILAGANG ASYA MONGOLIA. ang Mongolia ay kabilang sa kaganapan sa Hilagang Asya.sikat sa hanay ng mga samurai • PAGLITAW NG MGA KABUKI o isang uri ng ng teatro at HAIKU isang uri ng tula-nagbago ang sining sa panahong ito AGRIKULTURA. Subalit. lumaki din ang populasyon • Malakas ang kalakalan at lumitaw ang uring mangangalakal TRADISYUNAL NA LIPUNAN NG HAPONES: NAHAHATI SA APAT NA URING PANLIPUNAN: 1.sa kasalukuyan ay kabilang sa SIlangang Asya dahil ang Inner Mongolia ay nasa ilalim ng China.

yari sa balat ng hayop at ginawang tolda . MGA DAKILANG HARI: MAODUN AT ATTILA • MAODUN.tawag sa kanilang tirahan.000 mandirigma • Nanalanta sa China sa panahon ng dinastiyang Han • Sa ilalim ni Attila.ang Imperyong Hun ay lumusob mula sa Gitnang Asya tungong Iran at Silangang Europa • SInalakay ang Greece.pangkatpangkat na binubuo ng magkakapamilya • Makikita sa silangang bahagi ng Gitnang Asya • GER. at Italy at naging banta sa Imperyo ng Rome noong ika-4 na siglo C.estadong pantribo • Namayani noong neolitikong panahon hanggang kalagitnaan ng ika-12 na siglo • Mga nomadikong pastoral na grupo at paminsan-minsan ay nagtatanim ng butil • XIONGNO. nagpatuloy pa rin ang relihiyong katutubo —SHAMANISM MGA IMPERYO BAGO ANG MONGOL: HUN at XIONGNU Imperyong HUN at XIONGNO.ipinatupad ang masalimuot na hirarkiya ng hukbo na pinamunuan ng 24 aristokratikong opisyal • Sa ilalim ng bawat aristokratikong opisyal ay 10. Germany.nanirahan sa hilaga ng China • SISTEMANG PULITKALnakabatay sa katapatan sa kanilang pinunong mandirigma • EX.BUDDHISM ng Timog Asya • Bagamat yumakap sa iba.E IMPERYONG MONGOL • MONGOL.

• Pagpapastol ang pangunahing ikinabubuhay • Aristokratikonagpapastol ng mga kabayo • Ang IBA. at iba pang hayop • Itinatag ni Genghis Khan (Temujin. may hawak na namuong dugo sa kanang kamay • Ayon sa mga paring Shaman.nag-aalaga ng tupa. Nasagip niya si BORTE mula sa malaking tribu sa Merkit • Kalaunan.ang tunay na pangalan) • Nang lumabas mula sa sinapupunan. kambing. napatunayan niya ang katapangan at kakayahang mamuno • EX. Jin. si BORTE noong 9 yrs old pa lamang siya • Nagsimula ang paghihirap ng pamilya nang mamatay ang amang si YESUGEI dahil sa lasong hinalo sa pagkain • Tumulong siya para mabuhay ang pamilya • Nang lumaki. Kara Khitai at Khwarizm) • OGEDEI KHANipinagpatuloy ang . nilusob ang iba pang tribu na ayaw sumanib sa kanya • 1206-kinilala ang kanyang pamumuno ng KURILTAI o isang pagtitipon ng mga prinsipe at pinuno ng iba’t ibang tribung Mongol • Ginawaran siya nv titulong GENGHIS KHANibig sabihin ay Universal Ruler • 1206-1227-sinalakay ang mga karatig na kaharian ( Xixia.nagbabadya na magiging dakila ang sanggol paglaki • Ipinagkasundong ipakasal sa isang batang babae.

KHANATO ng CHAGADAI. tinawag itong KHANATE o KHANATO • Bawat khanato ay may partisipasyon sa digmaan • Ito ang mga sumusunod: 1.itinatag ni HULAGU.sa Persia 4. Daiviet at Champa sa Timog Silangang Asya CHAGADAI KHANATE o KHANATO NG TURKESTAN • Itinatag ni Chagadai • Nagmula ditto si Timur na nanalanta noong ika14 siglo IL-KHANATE ng PERSIA • 1258. ilang bahagi ng Gitnang Asya at mga lungsod ng Russia .pagpapalawak ng teritoryo • Ang mga nasakop ay hinati ni Genghis Khan sa kanyang apat na anak.sa Mongolia at Silangang Asya 2.sa Turkestan 3. GOLDEN HORDE o KIPCHAK KHANATE GREAT KHANATE (DAKILANG KHANATO) • Pinakamahalaga • KHANBALIK ang kapital • 1260.inilipat ni Kublai Khan sa Daidu o Beijing • Tinangkang sakupin ang Japan ngunit nabigo • Naging basalyo ang mga kaharian ng Goryeo sa Korea at Pagan.kapatid ni Kublai Khan KHANATO NG GOLDEN HORDE • Itinatag ni BATU • Nakasentro sa Sarai (nasa lower Volga River sa Russia) • Sakop ang Siberia. GREAT KHANATE. IL-KHANATE.

• Walang nagkaisang pwersa sa Europa na lumaban sa mga Mongol • 1440 C. pag nakalabas na saka sasalakay ang mga nagtagong Mongol sa kapaligiran • Minsan. kayang lumipat o magpalit ng kabayo habang tumatakbo ito • Sa DIGMAAN-hanggang apat na reserbang kabayo ang dala ng mga Mongol • Iba-iba ang hugis ng mga pana-may matutulis para pumatay. naghahagis ng matutulis na metal sa daraanan ng kalaban upang matusok ang paa ng kabayo • PANAHON NG KAPAYAPAAN matapos ang pananalalakaynaging tulay ang kabihasnan ng Imperyong Mongol para magkaroon ng palitan ng ideya.nagkawatakwatak at tulyang nabuwag noong 1502 MGA MONGOL • Mahusay na mandirigma • Mula pagkabata-sinanay nang mangabayo at gumamit ng pana • KASANAYAN: kaya nilang pumana kahit nasa likod ang target.pag-urong upang pasunurin o magpahabol sa kalaban sa labas ng lungsod. may mga butas ang iba upang humuni habang pumapailang-ilang • Gumamit ng teknolohiya sa pakikidigma mula sa mga Persian.E. imbensyon at produkto • Binantayan ang ruta ng kalakalan at nagpatayo . Arab at Tsino tulad ng catapult at battering ram para sa pagkubkob sa mga lungsod na napapalibutan ng matataas na pader • TAKTIKA SA PAKIKIDIGMA.

at iba pang mahalagang gusali • Inutos na pagpatungin sa isang malaking pyramid ang may isang libong ulo ng pinatay na biktima • Matagumpay ang pagsalakay dahil malakas ang pwersang military at may mga espiya na nagbibigay • Nagpapastol • Nakatira sa mga toldang tirahan na tinatawag na YURT • Tinanggap ang relihiyong Islam • Itinatag ang Osmanisang maliit na estado na may malakas na hukbo • Halaw sa salitang Osman ang Ottoman . Mesopotamia at namalagi sa Anatolia (Turkey) PANANALAKAY NI TIMUR TIMUR.ng mga bahay-tuluyan para sa mga manlalakbay at mangangalakal impormasyon sa lahat ng rutang tatahakin • Teritoryong nasakophindi nanatiling buo nang mamatay siya noong 1405 • Naglaban-laban ang kanyang mga kamaganak at mahina ang kanyang mga anak IMPERYONG TURK • Turkong Ottoman.nagmula sa Chagadai Khanate • Tinangkang bumuo ng imperyo • Nasakop ang Persia at Mesopotamia • Tinalo ang Golden Horde at India • Malupit sa pagsalakay: sinira ng hukbo ang mga paaralan. palasyo.mula sa hilagang Asya • Naglakbay patungong Persia.

at Arabia . North Africa.malakapatiranitinuturing ng bawat mandirigma na kapatid ang isa’t isa • Natalo ang imperyong Byzantine at naagaw ang Constantinople sa pangunguna ni Sultan Mehmed II • Sa panahon ni Suleyman. Syria.• HUKBO. naabot ang tugatog ng mabilis na paglawak: nasakop ang Egypt.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->