P. 1
Kabihasnan sa Asya

Kabihasnan sa Asya

|Views: 16,416|Likes:
Published by marclorenz_gaquit

More info:

Published by: marclorenz_gaquit on Sep 19, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/04/2015

pdf

text

original

1 IBA’T IBANG KABIHASNAN SA MESOPOTAMIA

1

SUMERIAN
PAMAHALAAN -pinamumunuan ng mga hari ang mga lungsod-estado. -itinuturing na sugo ng Diyos ang mga hari -pinakamahalagang tungkulin ng hari ang paggawa at pagpapatupad ng batas. LIPUNAN AT KULTURA -3 pangkat sa lipunan 1. maharlika – pari at opisyal ng pamahalaan 2. mangangalakal at artisano 3. magsasaka at alipin -may karapatan ang mga kababaihan na magkaroon ng ariarian, lumahok sa kalakalan at maging testigo sa mga paglilitis. -pagkakasundo sa anak sa mapapangasawa. -nagtatag ng unang paaralan (edubba) – pagbasa , kasaysayan, matematika, paggawa ng ng mapa, linggwistika, batas, medisina, pag-oopera, panghuhula at astrolohiya. -eskriba-tawag sa mga nakapagtapos sa mga paaralan, tagapag-ingat nga record ng pamahalaan, templo, at iba pang institusyon ng lungsod-estado. -sumasamba sa ibat ibang diyos na kumukontrol sa pwersa ng kalikasan An – diyos ng langit at lupa Enlil – diyos ng hangin at bagyo. Ea – Diyos ng tubig at katubigan Ziggurat – templo na may pitong palapag, ang altar at sambahan ng mga Sumerian. EKONOMIYA Pagsasaka ang pangunahing ikinabubuhay. 2 -nag-aalaga ng hayop tulad ng baka, kambing, tupa. -may matatag na industriya ng

AKKADIAN
Ang Akkad ay isang dating lungsod at ang rehiyong nakapalibot nito sa gitnang Mesopotamia. Kilala ang mga mamamayan ng Akkad bilang mga Akkadiano. Naging kabisera din ang Akkad ng Imperyong Akkadiano at sumunod ng hilagang bahagi ng sinaunang Imperyong Babilonyo. Ang lungsod ay maaring matatagpuan sa kanlurang pampang ng Eufrates, sa pagitan ng Sipparat Kish (sa kasalukuyang Irak, mga 50 km sa timong-kanluran ng gitnang Baghdad). Sa kabila ng malawakang paghahanap, hindi pa rin matagpuan ang tiyak na kinaroroonan nito. Kasaysayan Ito ang kauna-unahang imperyo naitatag sa buong Asya. itinatag ito ni Haring Sargon noong c. 2350 BCE. Ang imperyo ay isang malaking estado na binubuo ng mga kaharian at pinamumunuan ng isang tao na karaniwang tinatawag na emperador. Pinag-isa ni Haring Sargon ang mga dating naglalabanang lungsod-estado at pinamahalaan niya nang buong husay ang mga mamamayan nito bilang isang imperyo. -

BABYLONIAN
1850 B.C.E dumating ang mga Amorite sa Mesopotamia – hudyat ng pag-usbong ng bagong dinastiya ang BABYLONIA. Unang itinatag ang lungsod ng Mari at Ashur Unang limang hari sa unang dinastiya– Sumu-abu, Sumu-la-el, Sabum, Apilsin at Sin-mubalit Sa panahon ng ika-anim na hari naging tanyag ang Babylonia – Hammurabi

HITTITE
-Isang pangkat ng Aryan na nagtatag ng panahanan Asia Minor (Turkey) noong 200 B.C.E - Hattusas ang pinakamahalagang lungsod (silangang Ankara ngayon) – punong lungsod na itinatag noong 1650 B.C.E - Napalakas ang kapangyarihan noong 1600 B.C.E ng salakayin ang Babylon, Syria at Palestina, nagnais na kontrolin ang rutang pangkalakalan sa rehiyon. LIPUNAN AT KULTURA Pinuno ng pamahalaan - dakilang Hari o Araw – tawag sa pinuno, pinunong pangmilitar at panrelihiyon - may pangkat ng matatanda na tagapamagitan at tapagayos ng mga alitan ng magsasaka. - Gobernador namumuno sa mga nayon Pagbabatas - Patas at makatao ang kanilang sistema ng pagbabatas. Pagbibigay bayad kaysa sa pagpaparusa o paghihiganti. Rebelyon pinakamatinding krimen - May karapatan ang lahat ng mamamayan kahit hindi Hittite Relihiyon at paniniwala -Diyos ng Panahon nangungunang Diyos na asawa ni Ginang Araw, -Felipinu – ang nawawalang Diyos • unang pangkat na nakatuklas ng paggamit ng Bakal sa paggawa ng sandata, sila rin ang gumawa ng higit na magaang na karwaheng pandigma

ASSYRIAN
--mabagsik at mahusay na mandirigma (Mittanian sa kanluran; Urartu sa palibot ng lawa ng Van sa Hilaga; Elamite sa silangan; Kassite sa Timog) -Nineveh ang Kabisera. Nagtayo ng 11 km pader palibot sa rehiyon, na may 30.48 metro ang taas at 15.24 metro ang kapal. May 15 na tarangkahan. Nagsisilbing depensa. Pinakamatibay at pinakamatatag na lungsod sa sinaunang daigdig. -1169 B.C.E matapos gapiin ang mga Kassite, sinalakay ang Babylonia sa pamumuno ni Tiglath – Pilaser I. -Ashurbanipal II - ginawang militarisadong estado ang Assyria mula 883 – 859 BCE. Lipunan at Kultrua -Lubos at walang takda ang kapangyarihan ng hari -ang hari ang tanging kinatawan sa lupa at tagapagpatupad ng utos ni Assur, diyos ng mga Assyrian. -Gobernador ang namamahala sa mga sakop na lupain at naniningil ng buwis. Sistema ng Depensa at Pagsalakay -binubuo ng mga sundalong nakakarwahe na may sandata (busog at pana at tirador). Nakabuo ng siege machinery -may kawal na nakatalaga sa mga moog palibot ng buong rehiyon -nagtayo ng daan at serbisyo postal -bihasa sa digmaang sikolohikal. Edukasyon -nagtayo ng aklatan si Ashurbanipal na may 200,000

CHALDEAN
-nandayuhan sa Babylonia noong 1100 – 875 B.C.E. -Noong 626B.C.E matapos ang 2 mahabang pakikipagtunggali sa mga haring Assyrian, itinatag ni Nabopolassar ang imperyo na kinilalang Bagong Babylonia -Pinatanyag ni Nebuchadnezza II ang imperyo sa kanyang pamumuno noong 605-562 BCE. Lumawak ang kapangyarihan mula Mesopotamia hanggang sa Jerusalem at lungsod ng Tyre sa Phoenicia. LIPUNAN AT KULTURA -gumamit ng malasalaming laryo ang mga arkitekto sa pagtatayo ng bahay at palasyo. -nagpatayo ng pinakamataas na ziggurat na pinangalanang etemenanki. Ipinapalagay na ito ang Tore ni Babel sa Bibliya. -nagsanay sa astronomiya at astrolohiya. Nasasabi ang kapalaran ng tao sa pamamagitan ng pagkilos ng mga bituin o mga bagay sa kalawakan. EKONOMIYA -pagsasaka ang pangunahing ikinabubuhay. AMBAG SA KABIHASNAN -Hanging Garden of Babylon -Zodiac signs at horoscope

-

-

LIPUNAN AT KULTURA SA ILALIM NI HAMMURABI -ang hari ang pinunong ehekutibo, ng hukuman, at ng military, binubuo ang hukom ng mga amelu o matatandang kabilang sa pangkat ng aristokrasya. -Kodigo ni Hammurabi – naging gabay sa pang-araw – araw na pamumuhay. Binubuo ng 282 na batas. -pangkat sa lipunan 1, mataas na uri – binubuo ng aristokrasya o nagmamay-ari ng lupain, mga opisyal ng pamahalaan at military at mga pari. 2. Gitnang uri –mga mangangalakal, artisano, eskriba at mga propesyonal. 3. mababang uri – binubuo ng ordinaryong manggagawa at mga alipin Kultura -ama ang pumipili ng asawa ng anak na babae -naniniwala sa mga Diyos ng Sumerian, si Marduk, ang patron ng lungsod ng Babylon at pinaka dakilang Diyos. -Cuneiform ang sistema ng pagsulat -naisulat noong 1100 B.C ang

Nang mamatay si Sargon, pinalitan siya ng mga mahihinang pinuno (katulad ni Haring Sargon II) na nagbigaydaan sa pagbagsak ng imperyong Akkad. Mga pamana at imbensyon Sa ilalim ng mga naging kapalit

3 IBA PANG KABIHASNAN SA ASYA
HEBREO -Mga pastol na semitik mula sa disyerto ng Arabia -nagmula sa pankat na ito si Abaham, na naninirahan sa Ur -ang pangalang HEBREO ay sinasabing mula sa pangalang EBER, mula sa angkan ni Shem (anak ni Noah) – inuugnay din ito sa salitang HIBIRU na nangangahulugang tagalabas. -ang kanilang kasaysayan ay nasusulat sa Genesis, Exodus, Leviticus, Numbers at Deutoronomy ng Lumang Tipan. * sa utos ng panginoon umalis si Abraham sa Ur pantungong Canaan upang hanapin ang lupang pangako. Nabuhay ng 176 na taon. *Sa panahon ng tribo ni Jacob, apo ni Abraham kay Isaac, nakaranas ng pagmamalupit ang mga Hebreo sa mga Ehipsyano. Ipinagbili si Joseph (anak ni Jacob) ng kanyang mga kapatid sa Egypt at ginawang alipin ngunit naging ministro ng paraon. – Isinilang si Moses sa panahon na ipinapapatay ang mga sanggol na Hebreo. – Sa ilalim ng pamumuno ni Joshua nabawi ng mga Hebreo ang Palestine. Dito nagsimula ang kaharian ng Israel. Lipunan at Kultura -patriyarkal ang uri ng pamilya. ( pamilya – angkan – tribu). Protektado ng tribu ang bawat kasapi. -naniniwala sa pangkalahatang kasalanan Sistema ng pamahalaan -Teokrasya – Diyos ang direktang namumuno THEOS (God) KRATUS (rule) --gabay ang Sampung Utos ng Diyos Mga pangunahing Hari ng Hebreo 1. SAUL – unang hari ng Hebreo, 1025 B.C, namuno laban sa mga Philistine 2. DAVID – 1010 – 970 B.C – tinaguriang gintong panahon ng mga Hebreo. Pinag-isa ang timog at hilagang bahagi ng Palestine ng sakupin ang Canaan at Jordan. Naagaw din ang Jerusalem at ginawang kabisera 3. SOLOMON – anak ni David. Matalino ngunit hindi makatao. Nagpataw ng mataas na buwis kaya naghirap ang mga tao. Nagasawa ng mahigit sa 1000 prinsesa. Nagpatayo ng altar para sa kanya kanyang Diyos. Nang mamatay si Solomon ay nahati ang kaharian sa 2. Humiwalay ang mga tribu sa hilaga at itinatag ang kaharian ng Israel. Itinatag ng tribu ng timog ang Judea kung saan umusbong PERSIANO -Mga Aryan na nanirahan noong 1300 B.C sa talampas ng kasalukuyang Iran at Afghanistan. -Cyrus the Great- nagtatag ng imperyong Persiano noong 547 B.C Na nagtagal ng 200 na taon. -nagmula sa salitang PERSIS ang pangalan ng mga Persiano na siyang tawag ng mga Griyego sa rehiyon. Lupain ng mga Aryan ang tawag ng mga PErsiano na pinagmulan ng pangalang IRAN Sistema ng Pamahalaan -pinamumunuan ng hari na walang takda ang kapangyarihan. -pinahintulutan ang mga taong sinakop na ipagpatuloy an gang kanilang paniniwala at batas kapalit ng pagbabayad ng buwis at paglalaan ng tao na sasapi sa hukbo. -hinati ang imperyo sa mga probinsya na tinawag na satrapy 3pangkat na namamahal sa imperyo maliban sa hari 1. Satrap – opisyal na namamahala sa satrapies 2. Heneral - pinuno ng mga tropa 3. Lihim na tagasuri – tinatawag na mata at tenga ng hari Ilan sa mga naging hari Cyrus the Great –pinatupad ang pagkakapantay-pantay sa batas Darius the Great – (Darius I) 522-485 B.C. - magiting na mananakop, Asya Minor hanggang Europa, unang nagpagawa ng salapi Xerxes – namuno sa labanan sa Thermopylae Lipunan -angkan – tribo -maaaring mag-asawa ng ilang babae ang lalaking Persiano -pinapahintulutan ang harem -gawa sa putik ang tirahan ng karaniwang tao. Bato at palasyo sa mga aristokrasya. Kultura -caftan – tawag sa kasuotan. Mahilig din magsuot ng alahas at peluka -tinuturing na kahihiyan ang magsinungaling at magkaroon ng utang sa ibang tao. -cuneiform ang ginagamit sa pakikipag-uganayan sa palasyo Relihiyon at Paniniwala -naniniwala sa diyos sa kalikasan. Mintra kayang kontrolin ang mga PHOENICIAN -1550 BC to 300 BC -Phoenicia – iang makitid na lupain sa baybayin ng Mediterranean. -gumagawa ng matitibay na bangka at nging hari ng Dagat Mediterranean. – Traders of antiquity Lipunan -Hindi pinag-isa ang kanilang lupang sakop kundi nagtalaga ng hari sa halip nagtatag ng lungsod estado kung saan bawat isa ay pinamamahalaan ng hari Konseho ng matatanda- katuwang ng hari sa pamamahala sa lungsod-estado simula 800B.C (Tyre, Arvad, Byblos, Berytus (Beirut), Sidon at Acco.) Shofets- mga itinalagang opisyal na namamahala sa mga lungsod – estado Kultura -unang ginamit ang cuneiform hanggang makabuo ng sariling alpabeto na may 22 simbolong katinig. -maraming sinasambang baal (diyos) at baalat (diyosa) – naghahandog ng tao bilang sakripisyo Ekonomiya -tanyag na mangangalakal gamit ang ruta ng karagatan. Gumagawa ng bangka mula sa puno ng Cedar -gumagawa ng purple dye mula sa isdang murex. Ipinangkukulay sa telang lino. -unang gumamit ng kristal sa paggawa ng bso, salamin at iba pang babasaging bagay -nag-aangkat ng alipin at garing mula sa Afrika

Ambag sa Kabihasnan 1. nagsimula ang konsepto ng kolonisasyon upang maging bagsakan ng mga kalakal 2. Pagkabuo ng alpabetong may 22 titik. Sila ang bumuo ng salitang alphabet, mula sa aleph at beth 3. sila ang nagsimula ng paggawa at paggamit ng bangka

3

4
ang mga Hudyo. kontratang pinagkasunduan sa imperyo

HEBREO Relihiyon -naniniwala sa iisang diyos na si Yahweh -nakasaad sa 10 Utos ng Diyos ang mga aral na ibinigay sa Mt. Sanai Ekonomiya -mga pastol ang mga Hebreo, kambing at tupa -olibo, dates, barley at trigo ang pangunahing pananim -nakopya sa mga Ehipsyano ang karaban, dala nito ang mga pampalasa, ointment at resin Ambag sa Kabihasnan 1. Bibliya – pundasyon ng pananampalatayang Judaismo at Kristiyanismo 2. Monoteismo – paniniwala sa iisang Diyos 3. pagtrato ng mabuti at maayos sa mga alipin. 4. Mosaic Law – ipinagbawal ang pangkukulam, pagsamba at pagaalay ng mga sakripisyo sa mga Diyos-diyusan.

Persiano -Zoroaster – propetang nabuhay noong 1400 at 1000 B.C. tinuro ang paniniwalang batay sa mabuting isip, salita at gawa. Si Ahura Mazda ang kanilang matalinong ispiritu. Pinagmulan ng mabuti, katotohanan at pagkabusilak. Nilalang at iningatan ang mundo. Ahriman pinuno ng kadiliman at kasamaan. Zoroastrian ang tawag sa mga tagasunod. Avesta ang banal na Aklat -naniniwala sa pangalawang buhay. -sa bundok sila nagdarasal at nag-aalay. Sining -kilala sa paglala ng tela at Persian rug Ekonomiya -magsasaka ang mga unang Persiano-tribo, barley, oats -nagtayo ng daang-yungib kung saan pinadadaan ang sistema ng irigasyon. -paggawa ng palayok, paghahabi ng tela at magagandang alpombra, metalurhiya gamit ang tanso, bakal, ginto at pilak. Ambag sa Kabihasnan 1. Zoroasterianismo 2. Sistemang Postal – (sistemang may kabayo na may 80 himpilan. 3. sentralisadong pamahalaan – satrapy.

Phoenicia

4

5
4. pagbibigay diin sa karapatan ng tao, maging sa lupang sinakop

5

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->