P. 1
Tahanan Ng Isang Sugarol

Tahanan Ng Isang Sugarol

4.67

|Views: 35,682|Likes:
Published by d-fbuser-30058659

More info:

Published by: d-fbuser-30058659 on Sep 26, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

09/15/2014

pdf

text

original

TAHANAN NG ISANG SUGAROL Akdang: Malay Teorya: Imahismo Genre: Maikling kwento Salin ni Rustica Carpio Ang maputing

ulap sa maaliwalas na langit ay matingkad na nakukulayan, parang bahaghari. Mabilis na papunta sa kanluran ang lumulubog na araw. Dahil tapos nang magalaba, mabagal na tumayo si Lian-chiao sa tabi ng balon. Sandali siyang napapikit nang maramdamang tila may mga bituing lumilipad sa harap niya, gustong mawala ang mga bituing nakahihilo. Si Siao-lan, ang anak niyang babae na tatlong taong gulang ay hubad na nakaupo sa tabi ng palanggana at naglalaro ng tubig. “Inay, tapos na po ba kayong maglaba? Ako na ang magsasampay.” Si Ah Yue iyon na mas matanda kay Siao-lan ng mga tatlo o apat na taon. Nagdidilig siya ng mga gulay na Chaisim sa kabilang gilid. Nang makitang tapos nang maglaba ang ina, mabilis siyang tumakbo para kunin ang mga labada at isampay sa alambreng nakatali sa dalawang poste sa loob ng kubong walang dingding. Hindi sinagot ni Lian-chiao si Ah Yue. Tumango lamang siya, nakatayo pa rin at nakapikit—nagpipilit na mabawi ang lakas. Payat siya at maliit, mga biente-singko anyos, at nakasuot ng kupas na asul na sam-fu. Medyo nakangiwi ang kanyang mga labi. May pangit at nangingitim na bukol sa kanyang noo. Halatang napalo siya ng isang matigas na bagay kamakailan lamang. Malaki ang kanyang tiyan. Madaling mapansing nagdadalantao siya at malapit nang manganak. Nang dumilat si Lian-chiao, nakatayo na si Ah Yue sa isang bangkito at isa-isang isinampay ang mga damit sa alambre. Dahil mataas ang alambre, kailangang tumingkayad siya at tumingala. Habang minamasdan ang maliit na katawan niyon at ang alanganing paraan ng pagsasmpay ng mga damit sa alambre, biglang nahabag si Lian-chiao. Mahina niyang sinabi, “Ah Yue, mag-ingat ka. Baka ka mahulog!” “Opo!”, sagot ni Ah Yue. Bigla iyong pumihit, nangangambang tumingin at nagtanong, “Inay, luto nab a ang hapunan? Kung hindi, kagagalitan at bubugbugin na naman tayo ni itay!” Nakapukaw kay Lian-chiao ang huling sinabi niyon. Bigla siyang kinabahan. Kahit mayroon pang kaning lamig na natira sa pananghalian, lulutuin pa ang mga gulay. Kapag walang nakain, pag-uwi ang asawa niyang sugarol, tiyak na may mangyayari. Hindi sinasadya’y nahipo niya ang namamagang bahagi ng noo. Tuamahip ang kanyang puso. Nagmamadali siyang naligo sa tabi ng balon at pagkatapos ay tinulungansi Siao-lan sa paglilinis ng katawan nito. Pinuno niya ang dalawang bald eng tubig at kinarga ang mga ito sa pingga pauwi. Ang nakahilis na sinag ng lumulubog na araw ay tumama sa kanyang katawan, sa malaki at bilog na tiyan, sa dalawang umuugang balde ng tubig sa pingga, sa umiika niyang paa, at sa hubad na si Siao-lan na naglalakad sa kanyang likuran, palinga-linga. Pagod na si Lian-chiao sa walang tigil na pagtatrabaho, ngunit hindi siya puwedeng magbagal ng kilos. Mabilis niyang sinindihan ang apoy sa pugon, hiniwa ang mga gulay, pinakulo ang tubig, nilinis ang mga kawali at iba pang kasangkapan sa kusina.

Sa tabi ng pugon ay may maliit na lalagyan ng panggatong.Tinanglawan ng liwanag na namumula sa apoy ang mga guhit ng pagod at puyat sa kanyang mukha. Hindi siya naglakas-loob na tumutol sa ingay ng kanyang asawa. Malapit nang isilang ang sanggol at hindi maaaring hindi siya handa. ang asawa ni Lian-chiao. Walang makasisisi sa kanya. “Ah Yue! Hindi ka ba natatakot mahulog diyan? Ang taas ng naaakyat mo. may maiitim na ngipin at namumulang mga mata.” Walang lakas ng loob si Lian-chiao na tumingala man lamang. Nakaupo si Siao-lan sa loobg ng bahay. Inilagay niya sa isang plato ang pinipritong talbos ng kamote at naglagay pa ng ilang patak ng langis sa kawali. Wala na iyong laman. ibinuhos ang isang kaldero ng kumukulong tubig sa isang balde na kauuwi lamang niya. Pagkatapos ay binuhat iyon nang dalawang kamay sa luma at sira-sirang banyo. Tumulong si Siao-lan at may dalang isa o dalawang piraso tuwing papasok. kailangan niyang lagyan ng pataba ang mga gulay at pipino na nakatanim sa gilid ng kanyang bahay. Di kaginsa-ginsa’y isang tinig na tila tunog ng basag na kampana na nagbuhat sa labas ng pinto.ihahanda ko na…” Mabilis niyang itinabi ang siyansi. Halos kasimbilis ng kidlat. Noong umaga’y nanguha siya ng mga punla ng palay at itinanim sa bukid. ay larawan ng isang tunay na manghihithit ng opyo:payat at matangkad. Pagkatapos… pagkatapos ay puwede na tayong… maghapunan. Mula alas-sais ng umaga. sino ang tutulong sa kanya? Bukod sa gawain sa bahay. “Sssst…” Inilagay niya sa kawali ang mga dahon ng kamote. Kung hindi ay bubugbugin siya ng kangyang asawa kapag nagging masama ang ani. dinidilaan ang mga labi at tinitignan ang nakatatandang kapatid na nakatyao pa rin sa kuwadradong bangko sa labas. nang bumangon siya para maghanda ng almusal. anong mangyayari sa bahay kung bigla na lang siya ipasok sa ospital? Walang alam ang sugarol niyang asawa kundi humilata sa kama sa kuta ng opyo at magmadyong araw-araw sa Hsiang Chi Coffee Shop. Bahagyang nanginginig ang kanyang mga kamay habang hinuhugasan ang inasinang isda. ha? Gusto mo nab a dalawin ang hari ng kadiliman?” “Itay… Nagsasampay lang ako…”. Ang buong bahay ay napuno ng bango ng nilulutong gulay. Kung hindi niya aasikasuhin ang mga bagay-bagay ngayon. Masakit pa nga ang kanyang noo dahil sa suntok nito dalawang araw na ang nakararaan dahil nagkamali siyang sagutin iyon. Kung hindi niya ihahanda agad ang mga kailanga. at noong hapon ay nagsibak siya ng kahoy na panggatong at namitas ng ta-feng-ho isang damong panggamot nagagamitin niyang pampaligo pagkapanganak. kiming sagot ni Ah Yue. hindi na siya natigil sa paggawa hanggang ngayon maliban sa sandaling pahinga noong tanghalian. isang parang-kawayang lalaki ang pumasok sa bahay at sandaling tumayo. Si Li Hua. Kinakailangang isantabi muna ni Lian-chiao ang sipit ng kalan para manguha ng panggatong. “Handan a ba ang tubig na pampaligo?” “Ihahanda ko na ang tubig. Abala sa gawain si Lian-chiao.Ang pugon ay yari sa luwad at may mga gatla na sa iba’t ibang bahagi. galit. ikinakalat sa lahat ng lugar. nagsimula siyang maghubad. Umaalog ang malaki . Yukung-yuko siya dahil sa bigat ng tubig. Umalis ka ba para hanapin ang kalaguyo mo?” “Sandali na lang…maluluto na… Ipiprito ko na lang ang inasinang isda. Matapos nakapamaywang na sinigawan ang bawat isa. at bunutin ang ligaw na damo. at marahas na nagtanong. “Lintik! Gabi na’y hindi pa luto ang hapunan.

Niligis ng kanan niyang paa ang malapot na laway sa sahig. Mahangin at maginaw nang gabing iyon. sa kasabikang magkaroon ng mainam na buhay pagtanda niya. pinag-asawa nito ang tila bulaklak na anak niya—si LianChiao na kinse anyos pa lamang noon. Inaakalang aalis na naman ang lalaki. biglang nagtaas ng kilay si Li Hua. Humigop siya ng kaunting tsa at pagkatapos ay. “Ama ni Ah Yue.niyang tiyan. Ibinuka niya ang bibig. Naglalakbay ang kanyang isip. kinuha ni Li Hua ang lalagyan ng tsa. “Pwe!”. pinili niya para maging manugang si Li Hua. Hindi sila nagkalakas-loob na magsalita. Kailangang bumili ako ng ilang itlog para lutuin sa luya at alak. ipinakikita ang dalawang hanay ng bungi-bungi at maiitim na ngipin. At ang masama pa. lumura sa lupa.” Minasdan ni Lian-chiao ang malaki niyang tiyan. na kumakain pa. Pagkatapos kumain at habang pinupunasan ang nagmamantikang nguso. naaanod—kasinggaan ng usok. Nang marinig na kailangan niya ng pera. nakabuka ang medyo laylay na bibig. Sa kagustuhang magkaapo kaagad. Kahit pago na pagod siya at mabigat na ang mga mata pagkatapos ng maghapong pagtatrabaho. Humakbang ang mahahaba niyang binti at lumabas ang tila-kawayan niyang katawan. na anak ng noo’y isang mayamang negosyante. Sumagitsit sa kawali ang inasinang isda dahil sa init ng mantika. Sa lahat ng mga taong patay na o buhay pa. ang larawan ng kanyang ina ang namumukod na lumalantad. “Natalo ako ng biente dolyar ngayong hapon sa Hsiang Chi Coffee Shop. gising na gising pa rin ang kanyang isip. nanginginig sa takot. natitigilan at hindi makakilos. Nagtago sa isang sulok ng bahay ang dalawang bata. Lahat . ang mangkok at chopsticks. Nakatayo sa gitna ng bahay si Lian-chiao. Wala kanga lam kundi kumain!” Walang tigil sa pagmumura sa asawa si Li Hua habang ang babae’y papunta sa banyo. Bakit hindi ako babalik para makabawi ang natalo sa akin? Pag hindi ako nanalo ngayong gabi hindi ko na tatawagin ang sarili kong eksperto sa madyong!” “Puwede bigyan mo ako ng ilang dolyar? Nag-order ako ng dalawampung itlog kay Ying… Malapit na akong manganak. “Masusunog na ang inasinang isda. baka natalo na naman sa sugal si Li Hua. Masyadong mahina at mababa ang kanyang boses. hindi makatulog si Lian-chiao. Hindi mo ba naaamoy? Napakabagal mong kumilos. nagpapakita ng hirap at marahil ay kawangpag-sa. Ang mga lumipas na pangyayari ay parang ulap sa bundok na mabagal na pumapailanglang sa lambak. mabilis na ibinaba ni Lian-chiao. at nakangiwi ang maputlang mukha. naaanod. Habang nakahigang walang tinag sa matigas na higaang kahoy. Lalong pumula ang mga mata niyang dati nang namumula. at nagkakandautal na. Kabisado na nila ang nangyayari. bakit hindi mo kayang magbayad?” Lumura na naman sa sahig ang lalaki at dinilaan and nguso. “Hindi! Hindi! Sinong may sabi sa iyong bumili ka ng masarap ba pagkain kung wala kang pera? Kung kaya mong mag-order. aalis ka na naman? Ako’y…” “Ano? Hindi ako aalis!” Napakalakas ng boses ni Li hua. at laban sa payo ng mga kamag-anak at kaibigan nila.

ang walang silbi at tila kawayang siLi Hua. .. Nanlabo ang kanyang mga mata dahil sa luhang napigil ang pagpatak. Mga ilang araw pa lang ang nakararaan ay bumagsak siya habang nagsisibak ng kahoy na panggatong. Pung! Ang galing! Ang gandang pitsa ito. “Ha. Dahan dahan siyang bumaling. may humimok kay Li Hua. Marami siyang bisyo: pagsusugal. Winaldas niyang lahat ang manang iniwan ng ama niya. Pumayag ang maybahay ng towkay na ipaarkila sa kanya and Morris Minor nito sa dalawang dolyar bawat oras. Sino ang gagarantiyang hindi naapektuhan ang bata sa loob ng kanyang tiyan? Halimbawang malaglag ang bata. ngumiti siya sa taong nakaupo sa harap niya. at mamatay siya. at dodoblehin sa gabi. Tinulungan ng maybahay si Lian-chiao na makasakay sa kotse. Sa madaling sabi. maluwang na maluwang ang nangingitim na bibig. Si Li Hua. Tuwang tuwa si Li Hua at hindi niya mapigil ang kakatawa. paghithit ng opyo. humihiyaw. si Lian-chiao ang pinanggagalingan ng kasawiang-palad. Paano niya malalaman na dahil sa ipinagkasundong kasal. Manganganak na ang misis mo!. ha.” Tumulo sa pisngi ang luha ni Lian-chiao. napakasama ng pakikitungo niya kay Lian-chiao. Isang taon pagkaraang makasal si Lian-chiao at lumipat ng bahay.ng kanyang pag-asa ay nabigo. mandidilat agad iyon. kailangan niyang magbuhat ng mabibigat na bagay—kasimbigat ng animnapu o pitumpung katies araw-araw. Nag-aalala siya. Dahil dito. Pumikit siya ngunit hindi pa rin makatulog. Habang sinasamsam at inaayos ang mga chips. Lumpong Chun! Napakagaling nitong siyamnapung libong galing sa iyo! Napakagaling! Ha. “Ikaw ang sumpa ng pamilya! Sinong may sabi sa iyong magpakasal ka sa akin? Luka-luka! Kung gusto mong lumayaw. ha…” “Ai-yo…yo…” “Hoy lumakad ka na. na umuungol pa ay nagpunta sa kasilyas sa likod ng kapihan. Sa kabila ng kanyang pagbubuntis. puwede ka nang lumayaw ngayon din. Walang magawa si Li Hua kundi hilingin sa isang miron na maglaro para sa kanya. Naniniwala ito sa manghuhulang nagsabi na pulos babae ang isisilang ni Lian-chiao at hindi ito kailanman maghahatid sa kanya ng yaman o suwerte. ang taong lumilitaw sa isip niya ay ang kanyang asawa. Galit na tinignan niya si Lian-chiao at nag-aatubiling tumayo. Walang magawa si Lian-chiao kundi tahimik na pagtiisan ang hindi makatwiran at kung minsan ay malupit na pakikitungo nito sa kanya. mawawala sa kanyang anak ang katahimikan at kaligayahan sa buong buhay nito? Nagbuntung-hininga nang malalim si Lian-chiao. Mahimbing na natutulog ang dalawa.. Alis! Alis! Sinong pumipigil sa iyo?. Kung nagkaroon siya ng lakas ng loob na magmaktol at mangatwiran. pagpunta sa bahay-aliwan…eksperto siya sa lahat ng ito. Kinuha ni Lian-chiao ang kumot at itinakip sa kanila. at luluraan sa mukha mismo. Ito talaga ang kailangan ko. ha! Quadruple! Unang apat. Ang pinakamalakas na dagok kay Lian-chiao ay ang pagkamapamahiin ni Li Hua. Ngayon. Sandali. pangalawang apt…isang libo dalawang daan at walumpu at dalawang libo limang daan at animnapu!” Malaki and panalong iyon. Ha. paglalasing. Makukunan kaya siya? Mahirap sabihin. Malapit na siyang manganak. Nagsimula siya sa ilang chips lamang ngunit ngayon ay isang bunton na ang nasa harap niya. Nasipa na nina Ah Yue at Siao-lan ang kumot. ang ina’y namatay sa kanser sa dibdib. “Ang tiyan ko…masakit…dalhin agad… dalhin ninyo ako sa ospital…” “Ano? Ngayon na? Mananalo ako sa larong ito. magkayakap. sino ang humahalinghing.

balisa si Lian-chiao. Pagkalipas ng ilang sandali. Narating din sa wakas ni Lian-chiao ang Hsiang Chi Coffee Shop. Ngunit nang matanto niya kung sino ang babae. Hindi ko Makita si nanay sa bahay. Napakaliwanag s loob at maingay: ang kalantog ng mga pitsa ng madyong sa mesa. Lumakad siyang muli. Bigla siyang nakakita ng ilaw ma mabilis na papalapit sa dako nila. Kapwa sila umiiyak at namumula na ang kanilang mga mata. dahil marahil sa hangin. Si Li Hua. Si Lian-chiao na nakasandal ng mabuti sa pinto ay bumagsak sa loob. Parang hinihiwa ng isang matalim na kutsilyo ang tiyan niya. Humagulgol ng iyak si Siao-lan… Kaagad siyang inaliw ni Lian-chiao. Ngunit nakapagpigil siya at mabagsik na nagtanong. Tatayo siya. Bahagyang kumislap ang munting ilaw. Walang lumapit para buksan ang pinto. “Kokak. Habang papalapit iyon ay nakita niya si Ah Yueng pangku-pangko ang nakababatang kapatid. Binasag ng malungkot nilang pagkokak ang katahimikan ng gabi. ”Kras. Madalas siyang huminto dahil sa sumusumpong na sakit.nagkapira-piraso. Hinahanap niya ang nanay.” Nalaglag ang gasera mula sa nanginginig niyang mga daliri. Luhaan ang mga mata niya. Isang matabang babae ang nagbukas ng pinto. “Ah Yue. nilapitan ang maliliit na batang babae. Hindi na maisip ni Lian-chiao kung ano ang nangyayari. Natutuliro siya at nahihilo. marahang nagssaita si Ah Yue. matamang nakatingin sa mesa. teka! Red Center ba ‘yon? Ha! Maganda!” Magaganda ang pitsa niya at medyo ninenerbyos siya. Marahil ay buhos na buhos ang mga isip ng tao sa pagsusugal. . Noon una ay nagulat ang matabang babae sa pagpasok niya. Kung ilang beses na halos madapa siya dahil sa madulas na kalsada. Muling bumugso ang hangin. umuungol o tumatawa… Nanghihinang itinaas ni Lian-chiao ang kaliwang kamay at kumatok sa pinto. medyo nanumbalik ang lakas ni Lian-chiao at unti-unting nasanay ang mga mata niya sa dilim. na dadampot na lamang ng pitsa ay namangha rin s pagdating ni Lian-chiao. hindi malaman kung ano ang gagawin. kaya dinala ko siya dito…” Nang malaman ni Ah Yuen a papunta sa ospital ang kanyang ina. Ah Yue! Bakit dinala mo rito ang kapatid mo? Sisipunin kayo!” Lumabas sa kotse si Lian-chiao. yuyuko ng mababa hanggang ang sakit ay humupa… ngunit ilang sandal lamang. mabagal. maliksi niya itong tinulungan at inakay papasok. Hindi na matiis ni Lianchiao ang sakit. nagpupumilit na manatili siyang nakatayo. “Nagising ako sa iyak ni Siao-lan. Naisip kong baka narito kayo. Hindi siya makasulong at hindi din siya makaurong ilang sandal siya tumayo roon. hindi matatag. Tuluyan nang namatay ang ilaw sa gasera. Si Lian-chiao at ang lahat ng bagay sa kanyang paligid ay dagling nakulong sa kadiliman.Bagamat hindi na gaanong humihilab ang tiyan niya. “Anong nangyari? Bakit gabing-gabi na ay narito ka pa? Pung! Teka.kokak…”Umiiyak ang mga palaka sa mga pilapil sa gawing kaliwa ng maliit na kalsada. Habang pinapahiran ang luha a ilong. Sinapo niya ng dalawang kamay ang kanyang ulo. ang maingay na boses ng mga sugarol. walang tinag at hindi malaman ang gagawin. Iyon ang maybahay ng may-ari ng kapihan. kumbot ng kaunti ang ilong nya at ang bibig niya ay lumaylay sa mga sulok. at kumatok uli siya ng buong lakas. o baka naman napakahina ng katok niya.

Mabait ka di ba? Alagaan mong mabuti and kapatid mo. Lumabas si Li Hua. iiwan ang dalawang munting bata sa bahay na walang mag-aalaga sa kanila. Uuwi ang nanay pagkaraan ng dalawa o tatlong araw. Sasabihin ko kay Itay na isama kami roon. Pagkahatid sa akin sa ospital. Kinagalitan ang dalawang bata gaya ng dati. mabagal at atubiling naglalakad patungo sa kanilang luma at hungkag na bahay… . “Kheta… khe-ta…” at paminsan minsan ng malakas na pung! Malamig na kumislap ang mga bituin sa langit. Si Ah Yue. dadalawin ko kayo bukas. huwag kang umiyak. Ang gabi ay ginulo ng mga tunog ng pitsa. Isang munting ilaw ang mabagal na kumikilos sa daan.Tinulungan ng maybahay ng towkay si Lian-chiao na maupo sa silyang rattan. Dadalhin ko iyon para magamit mo muna…” Magiliw na hinawakan ni Lian-chiao ang munting ulo ng anak. Hindi siya makapagsalita dahil sa pag-aalala. binuhay ang makina at pinatakbo. “Inay. napaiyak na rin si Lian-chiao. “Ah Yue. Sapo ng dalawang kamay ni Lian-chiao ang kanyang tiyan. Ibinaba ni Ah Yue ang nakababatang kapatid at sa pagitan ng mga hikbi. Malakas ang ihip ng hangin. Pagkatapos ay pumasok sa kotse. May isa pang dolyar sa aking lata ng sigarilyo. Patuloy ang madyong sa Hsiang Chi. Hindi niyang makayang isipin na aalis siya ng mga ilang araw. pangko sa likod ang umiiyak at inaantok na kapatid. kasama ang kapatid ko. uuwi ang tatay ninyo…” Habang inaaliw si Ah Yue.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->