PANITIKAN SA PANAHON NG KASTILA

KALIGIRANG KASAYSAYAN :
Ang isinaalang-alang na unang pananakop ng mga Kastila sa ating kapuluan ay ang pananatili rito ni Miguel Lopez de Legazpi noong 1565, bilang kauna-unahang Kastilang gobernador-heneral. At dito nagsimula ang panitikan ng mga tao rito. Ang diwa ng pasimulang ito ay nagpatuloy nang walang pagbabago hanggang sa pagkakaroon ng digmaan sa Kabite noong 1872. Higit sa tatlong dantaon din ang pananakop na ito ng mga Kastila.

MGA PAGBABAGONG NAGANAP SA BUHAY NG MGA PILIPINO: ** tinangkilik ang relihiyong Katoliko ** nagpalit sila ng pangalan at nagpabinyag ** nagbago ang anyo ng kanilang pamamahay ** nagkaroon ng mga bahay na tisa at bato ** magagandang kasangkapan tulad ng piyano. muwebles at mga kagamitang pangkusina .

** nagkaroon ng mga sasakyang tulad ng karwahe. tren at bapor ** natuto silang magdiwang ng mga kapistahan bilang parangal sa mga santo at Papa ** bilang libangan. nagkaroon ng mga sabong. karera ng kabayo at teatro .

Ang pagkakadala ng mga alamat ng Europa at tradisyong Europeo rito na naging bahagi ng Panitikang Filipino tulad ng awit. Marami sa mga salitang ito ang naging bahagi ng wikang Filipino. Ang pagkakaturo ng Doctrina Cristiana na kinasasaligan ng mga gawang makarelihiyon. moro-moro at iba pa. Ang ³Alibata´na ipinagmamalaki kauna-unahang abakadang Filipino na nahalinhan ng alpabetong Romano. 2. 4. . kurido. Ang wikang Kastila na naging wika ng Pantikan nang panahong yaon.MGA IMPLUWENSYA NG KASTILA SA PANITIKANG FILIPINO 1. 3.

. Ilokano at Bisaya. 7. Ang pagkakasinop at pagkakasalin ng makalumang panitikan sa Tagalog at sa ibang wikain. Ang pagkakaroon ng makarelihiyong himig ng mga lathalain ng mga panahong yaon. 6.5. Ang pagkakalathala ng iba¶t ibang aklat na pambalarila sa wikaing Filipino tulad sa Tagalog.

Naglalaman ito ng mga dasal. sa pamamagitan ng silograpiko. Nasusulat ang aklat sa Tagalog at Kastila.MGA UNANG AKLAT SA PANAHON NG KASTILA 1.kauna-unahang aklat Cristiana na nalimbag sa Pilipinas noon 1593. pitong sakramento. . May 87 pahina lamang. sampung utos. pitong kasalanang mortal. Aklat ito nina padre Juan de Placencia at padre Domingo Nieva. pangungumpisal at katesismo. Doctrina Cristiana.

at mga tanong at sagot sa relihiyon.2. isang mestisong Intsik. nobena. Akda ito ni Padre Blancas de San Jose noong 1602 at nalimbag sa Imprenta ng Pamantasan ng Sto. Naglalaman ito ng mga talambuhay ng mga santo. Tomas sa tulong ni Juan de Vera. . Nuestra Senora del Rosario ² ikalawang aklat na nalimbag sa Pilipinas.

. Akda ito sa Tagalog ni Padre Antonio de Borja. Ipinalalagay itong kauna-unahang nobelang nalimbag sa Pilipinas. Barlaan at Josaphat ² ikatlong aklat na nalimbag sa Pilipinas. Orihinal na nasa wikang Griyego.3.

Nagkaroon ng apat (4) na bersyon sa Tagalog ang akdang ito.4. at ang bawat bersyon ay ayon na rin sa pangalan ng mga nagsisulat. Version dela Merced ( Aniceto dela Merced). Ang mga ito ay ang Version de Pilapil ( Padre Mariano Pilapil). . at Version de Guia (Luis de Guia ). Pasyon ² aklat na nauukol sa buhay at pagpapakasakit ni Kristo. Version de Belen (Gaspar Aquino de Belen). Binabasa ito tuwing Mahal na Araw. Isinaalang-alang na pinakapopular ang Version de Pilapil.

kaya·t malaki ang nagawang impluwensya nito sa kaugaliang panlipunan ng mga Pilipino.Naglalaman ito ng pagsusulatan ng magkapatid na sina Urbana at Felisa. . Urbana at Felisa ² aklat na sinulat ni Modesto de Castro. Pawang nauukol sa kabutihang-asal ang nilalaman ng aklat na ito. ang tinaguriang ´Ama ng Klasikong Tuluyan sa Tagalogµ.5.

Compendio de la Lengua Tagala . 2.MGA AKDANG PANGWIKA 1. Arte Y Regalas de la Lengua Tagala .sinulat ni Padre Blancas de San Jose at isinalin sa Tagalog ni Tomas Pinpin noong 1610. .inakda ni Padre Gaspar de San Agustin noong 1703.

5.pinakamahusay na aklat pangwika sa Bisaya na sinulat ni Mateo Sanchez noong 1711.kauna-unahang talasalitaan sa Tagalog na sinulat ni Padre Pedro de San Buenaventura noong 1613.Vocabulario de la Lengua Tagala . 4.Vocabulario de la Lengua Bisaya . .Vocabulario de la Lengua Pampango .unang aklat na pangwika sa Kapampangan na sinulat ni Padre Diego Bergano noong 1732.3.

unang aklat pangwika sa Bikol na sinulat ni Padre Marcos Lisboa noong 1754.6. 7.Arte de la Iloka .Arte de la Lengua Bicolana .kauna-unahang balarilang Iloko na sinulat ni Francisco Lopez. .

. B. PASYON ² inaawit tuwing Kwaresma.isang KOMEDYA/MORO-MORO matandang dulang Kastila na naglalarawan ng pakikipaglaban ng Espanya sa mga Muslim noong unang panahon. hinggil sa buhay . KOMEDYA/MORO-MORO.MGA URI NG PANITIKAN A. sakit at pagdurusa ni Kristo.PASYON A.

magulang at anak. DALIT ² ang pag-aalay ng bulaklak kasabay nang pag-awit bilang handog sa Birheng Maria. . E. D.C. DUNG-AW ²binibigkas nang paawit DUNGng isang naulila sa piling ng bangkay ng yumaong asawa. KARAGATAN ² isang larong may paligsahan sa tula ukol sa singsing ng isang dalagang nahulog sa gitna ng dagat at kung sinong binata ang makakuha rito ay siyang pagkakalooban ng pag-ibig ng dalaga.

SENAKULO ² isang dulang nagsasalaysay ng buhay at kamatayan ng Poong Hesuskristo. DUPLO ²larong paligsahan sa pagbigkas ng tula na isinasagawa bilang paglalamay sa patay. H. KARILYO ² pagpapagalaw ng mga anino ng mga pira-pirasong kartong hugis tao sa likod ng isang kumot na puti na may ilaw. G.F. .

J. . paghihiganti. ng paghahanap ni Santa Elena sa krus na pinagpakuan kay Kristo. may tatlong (3)yugto. panibugho. at nauukol sa mga masisidhing damdamin tulad ng pag-ibig. pagkasuklam at iba pa. TIBAG ² isang pagtatanghal kung buwan ng Mayo.I. SARSUWELA.isang komedya o SARSUWELA melodramang may kasamang awit at tugtog.

Ito ay tulang pasalaysay na may sukat na walong (8) pantig at pumapaksa sa katapangan.K. KURIDO ² galing sa salitang Mehikanong ´corridoµ na ang ibig sabihin ay ´kasalukuyang pangyayariµ (current event). . AWIT ² tulang pasalaysay na may sukat na labindalawang (12) pantig at may mga pangyayaring hango sa tunay na buhay. kabayanihan at kababalaghan. L.

PARABULA ² kwentong hango sa Banal na Kasulatan na maaaring umakay sa tao sa matuwid na landas ng buhay. N. SAYNETE ² itinuturing na isa sa mga dulang panlibangan nang mga huling taon ng pananakop ng mga Kastila. . O.M. KANTAHING-BAYAN ² (Folk Songs) ang nilalaman ay nagpapakilala ng iba·t ibang pamumuhay at pag-uugali ng mga tao at ng mga kaisipan at damdamin ng bayan. Ang paksa ng dulang ito ay nahihinggil sa paglalahad ng kaugalian ng isang lahi o katutubo.

Atin Cu Pung Singsing = Kapampangan . Sarong Banggin =Bikol 5.MGA KANTAHING-BAYAN 1. Leron-leron Sinta = Tagalog 2. Pamulinawen = Iloko 3. Dadansoy = Bisaya 4.

KAHALAGAHAN NG KANTAHING BAYANG PILIPINO ‡ Ito ay nagpapakilala na ang ating diwangmakata ay katutubo sa ating lupain. . ‡ Ito ay nagpapahayag na tunay na kalinangan ng Pilipino ‡ Ito ay bunga at bulaklak ng matulaing damdaming galling sa puso at kaluluwa ng bayan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful