P. 1
Ano Ang Islam

Ano Ang Islam

|Views: 484|Likes:
Published by Cairoden Dimasangca
filipino translation,
filipino translation,

More info:

Categories:Types, Research
Published by: Cairoden Dimasangca on Oct 19, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as RTF or read online from Scribd
See more
See less

11/12/2012

Ano ang Islam? [What is Islam?

] Mga paniniwala, mga batayan at paraan ng buhay

Sinulat ni: Ayatullah Muhammad Shirazi Isinalin sa Pilipino ni: Montazer Mahdi Bongalon April 2010

1

Bismillahir Rahmanir Rahim

Sa Ngalan ni Allah, Ang Pinakamahabagin, Ang Pinakamaawain

Mga Nilalaman 1- Islamikong Paniniwala - Ang Pauna 2- Ang Batayan ng mga Paniniwala ng Islam Ang Pagkakaisa ng Panginoon (Tawhid) Pagkapropeta (Nubuwwah) Pagkabuhay muli Paraiso Impiyerno Ang Araw ng Paghukom Ang Katarungan ng Panginoon Pamumuno (Imamah) 3- Islamikong mga Kaugalian, mga Tuntunin at mga Huwaran 4- Ang Islamikong Pamumuhay 5- Ano ang Ipinagbabawal ng Islam 6- Islamikong mga Gawain ng pagsamba Pagdadasal Pag-aayuno Khums at Zakat Jihad Hajj 7- Ilan na mga Aspeto ng Shari’a Kalinisan sa Islam: Paghuhugas (Wudu’) Buong Paghugas (Ghusl) Tayammum Ang mga Lugar ng Pagsamba Banal na mga Libingan Panalangin Konggregasyon na Dasal (Salat al-Jama’a) Ipag-uutos ang Kabutihan at Ipagbawal ang Kasamaan I’tikaf Palaganapin ang Mabuti Mga Paggunita
3

Tawalli at Tabarri 8 - Kalayaan sa Islam Ang mga Hangganan ng Kalayaan Mga Uri ng Kalayaan 9 - Islamikong Pangkabuhayan 10 - Kapayapaan sa Islam 11- Pamumulitika sa Islam 12- Ang Lipunan sa Islam 13- Islamikong mga Alituntunin 14- Ang Buhay ng Kaligayahan sa Islam sa Ilalim ng Bandila ng Islam

Sa Ngalan ng Allah, Ang Pinakamahabagin, Ang Pinakamaawain

1 - ISLAMIKONG PANINIWALA - ANG PAUNA Tanong: Ano ang Islam? Sagot: Ang Islam ay pananampalataya at legal na sistema (shari’a) na magbibigay sa lahat na mga pangangailangan ng tao sa bawat baitang sa kanyang buhay. Tanong: Sino ang nagtatag ng Islam? Sagot: Ang Islam ay hindi nalikha sa pamamagitan ng masusing pag-iisip ng tao. Ngunit, ito ay ipinapahayag sa Panginoon na makapangyarihan, ganap at walang anumang kamalian. Tanong: Maaari ba ang Islam manatili na walang hangganan at iyon may-bisa para sa bawat panahon, lugar at bansa? Sagot: Ang Makapangyarihang Panginoon nagpahayag na ang Islam ay pananampalataya para lahat na tao magpakailanman, may-bisa sa bawat panahon, lugar at bansa? Tanong: Sa kanino pinapahayag ang Islam? Sagot: Ang Makapangyarihang Panginoon pinapahayag ang Islam sa Kanyang kinahinapusang Propeta na si Propeta Muhammad (sumasakanya nawa ang kapayapaan at sa kanyang pamilya).1 Tanong:
1 Iyon ay palatandaan ng paggalang sa Islam sa paggamit nito sa pagbati sa panahon na binanggit ang pangalan ng Banal na Propeta Muhammad. Iyon ay katulad na palatandaan ng paggalang sa paggamit ng pagbati ‘alayhis salam, suma sa kanya nawa ang kapayapaan, kung mababanggit ang isa sa ibang mga Propeta o isa sa mga Imam ng Sambahayan ng Banal na Propeta, ang Ahlul-Bayt. Itong paggamit ay sinusunod sa buong aklat. 5

Sa anong panahon na ang Propeta ng Islam ay buhay? Sagot: Siya ay nabuhay sa nakalipas na labing apat na mga siglo, iyon ay malapit na limang mga siglo pagkatapos ng makalipas si Hesu Kristo (s.k.n.k.), at itong taon ngayon, na kung saan ay 1387/1967, isang libo at apat daan na mga taon ang nakalipas mula ng natatag ang Islam. Tanong: Ano ang kaibahan sa pagitan ng pananampalatayang Islam at sa Kristiyano, Hudeyo at ibang mga pananampalataya? Sagot: Mga relihiyosong sistema na pinapahayag ng Makapangyarihang Panginoon ay marami, ang bawat isa sa kanila ay nababagay para sa kanilang sariling panahon, at kapag may bagong relihiyon na dumating ang lumang pananampalataya maging mapawalang-bisa. Kaya sa kalagayan ng Islam na kung alin ay katapusan na relihiyon na pinagpahayag ng Panginoon para patnubayan at pamumunuan ang sangkatauhan. Maaaring sabihin na ang kaibahan sa pagitan ng mga relihiyon ay kasing katulad ng kaibahan sa pagitan ng mga paaralan ngayon; mayroon na paaralang elementarya, paaralang sekondarya at unibersidad sa ganoon na ang sangkatauhan umuunlad sa isang bagong relihiyosong sistema na dapat ipahayag na nababagay sa panahon alin ang naaabutan, hanggang sa panahon na dumating na ang Islam ay ipinapahayag na relihiyon sa buong sangkatauhan para sa lahat na kapanahunan. Ang lahat na mga relihiyon may kabahagi na kasing katulad na panlahat na diwa at kanilang kaibahan ay doon sa mga detalye at tiyak na mga katangian kung alin umuunlad ayon sa pag-unlad ng tao. Tanong: Ang Islam ba ay umuunlad o hindi? Sagot: Ang Islam ay may dalawang aspeto: 1. Ang permanente o hindi nagbago na aspeto ng Islam na kung alin walang lugar na pagpapaunlad, at kung may pagbabago na mangyari sa iyon maging pagkaloko-loko at pagkalito lamang. Sa itong kategoriya makasama ang pagpayo sa pagsasabi ng katotohanan at pagkamapananaligan; ang pagtingin na ang pang-aapi at kasakiman ay kasalungatan; ang pagbabawal ng pagiimbak at pagpatay; ang obligasyon ng pagdasal at pagpuasa, at paghingi ng

pahintulot ng dalawang partido sa pagbebenta o pamimili at iba pa. 2. Ang ikalawang aspeto ng Islam ay ang pagbabago na alinsunod sa batas. Ang Islam nagpahayag ng lahat na mga batayan na maaaring gamitin sa mga bagay na dumadaan ng pag-uunlad. Kagaya ng halimbawa, ang kagamitan ng paghahakot nagkaroon ng pagbago galing sa apat na paa na mga hayop na naging mga karwahe at nagkaroon din ng pag-unlad na naging mga sasakyan at mga train, at pagkatapos naging mga eroplano at mga misayl (missile). Ang mga kagamitan ng ilaw galing sa kandila na naging mga lampara at galing doon nagkaroon ng elektrisidad at kapangyarihang nukliyar. Ang Islam nagpahintulot sa ganoong mga pag-uunlad at sa katotohanan nagpasigla sa kanila sa itong lahat na mga larangan. Tanong: Ang Islam ba ay sapat para sa lahat na mga pangangailangan ng tao? At paano itong mga pangangailangan maitupad? Sagot: Ang Islam ay sapat para sa lahat na mga pangangailangan ng tao sapagkat ito ay pananampalataya na ang Panginoon ang nagpahayag sa ganoon na kalagayan na ito maaaring mapairal sa lahat na mga aspeto ng buhay. Magtanong kayo, paano ang Islam maging sapat sa lahat? Ito ay sapagkat ang Banal na Qur’an at ang sunna1naglagay ng dalawang uri na mga batas: 1. Mga batas na kaugnay lalo na sa detalyadong suliranin kagaya ng pagbabawal sa pag-inom ng alak. 2. Mga batas alin natatag ng pankalahatang batayan kagaya ng pagbabawal na uminom sa anumang bagay na makalasing. Tanong: Paano kayo makasabi na ang Islam ay sapat para sa lahat na pangangailangan ng mga tao na makikita ngayon mayroon na bagong mga bagay at mga suliranin na dumating na alin ay hindi pinahayag sa Qur’an o Sunna katulad sa mga bangko o pasiguruhan (insurance)? Iyon na mga bagay ay wala pa noon sa panahon ng nagsimula ang Islam? Sagot:
1 Ang mga salita at mga gawa ng Banal na Propeta Muhammad at mga Imam ng Ahlul-Bayt. 7

Dahil ang Islam ay pananampalataya na ipinapahayag sa Panginoon para patnubayan ang sangkatauhan sa lahat na panahon at nalalaman ang lahat ng Panginoon, sa gayon ang Islam papasok sa lahat na mga bagay ng tao kahit na iyon makabago na lumabas. Ang dalawang mga halimbawa na inyong sinabi ay kasali din sa pangkalahatang mga batayan na ipinapaliwanag sa Batas ng Islam. Mga pangangasiwa ng bangko nagkaroon ng maraming mga bagay na kung alin binibigyan ng pansin ng Shari’a, katulad ng halimbawa, panghiram ng pera, garantiya sa utang at paglipat ng transaksiyon. Ang pagsiguruhan (insurance) nasaklaw sa Qur’aniko na bersikolo:”….datapuwat (sa makatarungang) pangangalakal lamang sa pamamagitan ng magkapanabay na pahintulot “[4:29]. Sa ibang lugar ay sinasabi: “…tuparin ninyo ang mga kontrata.”[5:1]. Itong mga kautusan nakasakdal sa mga kalagayan na ipinapaliwanag sa mga aklat ng Islamikong hurisprudensiya (fiqh). Tanong: Bakit ating kinakailangan ang Islam? Sagot: Sinasabi na noon na ang Islam ay pananampalataya at batas (shari’a). Ang Islamikong pananampalataya ay una-una hindi magbabago na katotohanan: sinuman na hindi naniniwala sa ito ay naniniwala sa bagay na nababatay sa katakata. Ikalawa, ang malaking pagkalugi sa kabilang buhay ang pupuntahan sa sinuman na hindi maniniwala sa Islam. At saka, anuman na hindi saklaw ng Islamikong Shari’a, hindi makamit ang tunay na kasayahan sa itong mundo at walang masabi sa mga kaparusahan sa kabilang buhay. Sa totoo ang Islamikong Shari’a ay ang pinakamabuti sa lahat na legal na mga sistema, higit na mabuti pa sa nilikha sa tao na mga batas na kung alin din maghanap na mapaunlad ang kalagayan ng tao sa bawat larangan ng kanyang buhay. Sa maikling salita, ang kasayahan ng tao sa mundong ito at sa kabilang buhay ay may-pasubali kung siya ba ay naniniwala o hindi sa Islam. Tanong: Kauna-unahan, paano natin malaman na pagkatapos nitong buhay mayroon na ibang buhay na tinatawag na kabilang buhay at ang kasayahan ng tao umaasa kung siya ba ay Muslim o hindi? Bukod pa, ano ang inyong katibayan na ang Islamikong Shari’a ay mangingibabaw sa lahat na mga batas at mga kodipikasyon at dahil doon ay maaaring makitungo ng mabuti sa kalagayan ng tao, subalit ang ibang mga relihiyon hindi nagkaroon sa ganong kakayahan?

Sagot: Ang katiyaban ng pagkakaroon ng kabilang buhay pagkatapos sa itong mundo maaaring makuha galing sa mga argumento na itinakda sa mga aklat ng Islamikong Pilosopiya (kalam). Katulad din sa modernong pangkaisipan na mga larangan ng kaalaman kagaya ng magneto na hypnotis, hipnotismo, espirituwalismo (pagtawag sa mga kaluluwa ng mga patay) at iba pa na katunayan na pagkatapos ng kamatayan ang kaluluwa manatiling walang-hanggan.1 At saka, ang katibayan na higit na mataas ang Islamikong Shari’a at ito ay mas mabuti pa sa lahat na ibang mga batas at mga kodipikasyon maaaring malaman sa pagitan ng paghahambing paano ang Islamikong mga batas at ang lahat na nilikha ng tao na legal na mga sistema makitungo sa ibat-ibang mga pangangailangan ng tao.2 Tanong: Ano ba ang kabuuang bilang ng mga Muslim ngayon sa buong mundo? Sagot: Ang tamang bilang ay hindi nalalaman, ngunit ayon sa estadistika na makita sa ilang tiyak na mga aklat at mga pahayagan itong bilang ay higit pa sa “800 milyon”.3 Tanong: Saan naninirahan ang mga Muslim? Sagot: Mayroon mga Muslim halos sa lahat na mga bansa sa mundo ngunit ang karamihan sa kanila naninirahan sa Asia at Afrika.4 Tanong: Ang mga Muslim ba ay naniniwala na ang kanilang relihiyon sa katapusan magiging relihiyon sa lahat na tao sa buong mundo? Sagot: Opo, ang mga Muslim ay naniniwala na ang kanilang relihiyon magiging
1 Sumangguni sa ibang mga aklat ng may-akda sa pamamagatang, Al-‘Aqa’id al-Islamiyya; Kayfa ‘Arafta ‘llah at Hal Tuhibb Ma’rifat Allah. 2 Sumangguni sa Al-Tashri’ al-Jina’i al-Islami ni ‘Abd al-Razzaq ‘Oda. 3 Ito ang bilang na magagamit noong 1950. Ang bilang ngayon ay higit sa 3 bilyon. 4 Siyempre ngayon mayroon na malaking Muslim na mga komunidad sa Uropa at Hilagang Amerika. 9

relihiyon sa buong tao ng mundo at darating ang panahon na walang sinuman na hindi Muslim kahit isa. Ang Qur’an nangako din ng ganon at nagpahayag “…. upang Kanyang magawa ito (Islam) na mangibabaw sa lahat na mga pananampalataya…” [48:28]. Sa maraming mga hadith1 na binabanggit galing sa Propeta at ang dalisay na mga Imam, iyon malinaw na ipinapahayag na sa katapusang panahon isang tao galing sa mga supling ng Propeta sa pangalan na “Imam al-Mahdi” (suma sa kanya nawa ang kapayapaan) lumalabas at samakatuwid magpalaganap ng Islam sa buong mundo.2 Tanong: Paano ang paningin ng Islam sa buhay na ito? Ang Islam ba na relihiyon ay nababahala para sa materyal na buhay o tungkol lamang sa espirituwal na buhay o tungkol sa dalawa? Sagot: Ang Islamikong pananaw tungkol sa itong buhay at sa materyal at espirituwal na mga aspeto ng pamumuhay ng tao ay binubuod sa mga salita ng Makapangyarihan sa Qur’an kung saan Siya nagsabi: “At mayroon (sa karamihan) nila ang nagsasabi: ‘Aming Panginoon! Inyong pagkalooban kami ng mabuti sa mundong ito at ng mabuti sa kabilang buhay, at Inyong iadya kami sa kaparusahan ng Apoy!’”[2:201]. Ang Propeta Muhammad (suma sa kanya nawa ang kapayapaan at sa kanyang kaapu-apuhan) nagsabi: “Sinuman na talikuran ang kanyang makamundong mga bagay para sa kabilang buhay ay hindi iyan sa amin, at sinuman na talikuran ang kabilang buhay para sa makamundong mga bagay ay hindi din sa amin.”3 Siya din nagsasabi: “Magsikap kayo para sa inyong mundo sa ganoon na paraan na kayo mamumuhay na walang-hanggan at gumawa para sa kabilang buhay na sa ganoon na paraan na kayo mamatay bukas.”4
1 Ang hadith ay salita o sinasabi ng Banal na Propeta Muhammad o sa isa sa mga Imam ng Ahlul-Bayt. 2 Tingnan, halimbawa, Kanz al-‘Ummal, ‘Ala’ al-Din Al-Mutaqqi al-Hindi (d. 975/1567-8), Beirut, 1989 (16 mga tomo), tomo XIV, p. 271, hadith 38691: “Ang Araw ng Paghuhukom hindi mangyari bago ang kalupitan at pagsalakay pumaligid sa daigdig, pagkatapos isang tao na galing sa aking sambahayan maghimagsik at punuin iyon ng katarungan at kapantayan katulad ng iyon noon na puno ng kalupitan at pagsalakay”; tingnan din, p. 271, hadith 38692 at p. 265, 38667. 3 Tingnan Wasa’il al-Shi’a (ila Tahsil Masa’il al-Shari’a) ni Muhammad b. al-Hasan al-Hur al-‘Amili (d. 1104/1692-3), 20 mga tomo, Beirut, 1983, tomo 12, p. 49. 4 Tingnan Wasa’il al-Shi’a, tomo 12, p.49.

Tanong: Ano ang mga hangganan ng Islamikong Mundo sa nakalipas na mga siglo at saan sila sa ngayong panahon? Paano ang Islam lumaganap? Sagot: Impormasyon tungkol dito sa dalawang mga paksa nangangailan ng malawak na pag-aaral ng ibat-ibang mga aklat ngunit ang kabuuran maaaring matagpuan sa paraan ng pagsusuri ng mabuti sa pag-aaral ng mapa ng Islamikong Mundo at sa aklat na “Paanyaya Tungo sa Islam.”

2 - ANG BATAYAN NG MGA PANINIWALA NG ISLAM Tanong: Ano ang mga batayan ng mga paniniwala ng Islam? Sagot:
11

Mayroon na tatlong pangunahin na mga paniniwala gayon din mga paniniwala na kasunod galing sa itong tatlo na mga pangunahin. Ang Pagkakaisa ng Panginoon (Tawhid) Tanong: Ano itong tatlong pangunahin na mga paniniwala? Sagot: Una muna, ang paniniwala na itong mundo mayroon Panginoon na marunong sa lahat na bagay (omniscient), makapangyarihan (omnipotent), matalino, marinig ang lahat at makita ang lahat, sino walang simulan o katapusan at sino nagkaroon ng lahat na mga katangian ng katumpakan at walang anumang kamalian. Itong Panginoon ay Isa at hindi nagkaroon ng kapareha, at wala sa Kanyang nilikha na katulad sa Kanya, at wala talagang pagkakataon na makita Siya kahit alin sa itong mundo o sa kabilang buhay. Tanong: Ano ang kahulugan ng pagkakaisa? Sagot: Ang pagkakaisa ng Panginoon maaaring ipagpalagay na nagkaroon ng apat na mga aspeto: 1. Pagkakaisa ng Diwa: Ito nangangahulugan na ang Panginoon ay isa at walang-kasama. Siya hindi katulad ng tao sino binubuo ng ilan na mga bahagi sapagkat ang Panginoon hindi nagkaroon ng anumang mga bahagi. 2. Pagkakaisa ng mga Katangian: Ito nangangahulugan na ang mga katangian ng Panginoon kasing katulad sa Kanyang diwa: kaya nga walang dalawahan sa pagitan ng Kanyang mga katangian at sa Kanyang diwa. Sa ibang mga salita, ang Panginoon ay hindi katulad ng tao na ang kanyang kaalaman ay hiwalay galing sa kanyang diwa at ang kanyang lakas ay medyo hiwalay galing sa kanya, ngunit sa katotohanan ang katangian ng Panginoon, Kanyang kaalaman, Kanyang kapangyarihan at iba pa ay isa at kaparehong bagay. 3. Pagkakaisa ng Kanyang mga Gawa: Ito nangangahulugan na ang lahat sa buong mundo ay Kanyang nilikha.

4. Pagkakaisa ng Pananampalataya: Ito nangangahulugan na tangi lamang ang Makapangyarihang Panginoon ang may karapatan na ipagpananampalataya. PAGKAPROPETA (NUBUWWAH) Tanong: Ano ang ikalawang batayan na kasama sa mahalagang mga batayan ng Islam? Sagot: Iyon ay ang pagkapropeta. Ito nangangahulugan na ang Makapangyarihang Panginoon nagpadala ng mga Propeta sa sangkatauhan upang patnubayan sila sa katotohanan at tunay na daan. Tanong: Sino ang unang Propeta? Sagot: Ang unang Propeta ay ating ama na si Adan (s.k.n.k.). Nilikha siya ng Panginoon galing sa lupa, pagkatapos nilikhaan siya ng kasama na si Hawa (Eva) (s.k.n.k). Pagkatapos biniyayahan si Hawa ng dalawang anak na lalaki na si Habil (Abel) at si Qabil (Cain). Pagkatapos ang Panginoon naglikha ng dalawang babae na hindi galing sa lahi ni Adam (Adan) at Hawa (Eva) ngunit bagong nilalang. Si Habil at Qabil inaasawa itong dalawang babae at galing sa kanila nailikha ang mga kabataan, at sa gayon ang mga kamag-anak nag-asawa sa bawat isa at dahil doon ang sangkatauhan nagsimulang dumami. Tanong: Sino ang pinakahuli sa lahat na mga Propeta? Sagot: Ang pinakahuli na Propeta ay ang Propeta ng Islam na si Muhammad (suma sa kanya nawa ang kapayapaan at sa kanyang Pamilya). Tanong: Ilan ba ang bilang sa mga Propeta? Sagot: Ang kanilang bilang ay 124,000. Kasama sa kanila ay si Nuh (Noah), Ibrahim (Abraham), Musa (Moises), at Isa (Jesus). Itong apat na mga Propeta kasama ang
13

Propeta ng Islam ay nangingibabaw sa lahat na sangkatauhan. Tanong: Ano ang kaibahan sa pagitan ng propeta at ibang mga tao? Sagot: Ang kaibahan ay ang mga propeta tumatanggap ng tuwirang pahayag galing sa Makapangyarihang Panginoon at binigyan sila ng mga kautusan alinman tungkol sa kanilang sariling mga kapakanan o mga kautusan na ipapahayag sa ibang tao. Ang karamihan ng sangkatauhan hindi makatanggap sa ganyan na makaPanginoon na mga pahayag. Subalit, sila ay inutusan na sumusunod sa mga propeta. Tanong: Paano natin malalaman na ang umangkin ng pagkapropeta ay nagsasabi ng totoo? Sagot: Ating malalaman ang katapatan na umaangkin ng pagkapropeta sa pamamagitan ng mga milagro. Mga milagro na binubuo ng mahiwagang pangyayari na ginagawa ng propeta upang makilala na siya ay galing sa Panginoon, sapagkat kung hindi siya (propeta) hindi talaga makagawa sa ganong mga gawa. Tanong: Magbigay ka ng mga halimbawa ng mga milagro? Sagot: Mga Halimbawa: 1. Si Ibrahim [Abraham] (s.k.n.k.) ay tinapon sa apoy ngunit hindi nasunog. 2. Si Musa [Moises] (s.k.n.k.) tinapon ang kanyang baston at naging malaking ahas. Pagkatapos sa panahon na kanyang kinuha iyon nagbalik ito sa orihinal na kalagayan. 3. Si Isa [Jesus] (s.k.n.k.) ginamut ang bulag at mga taong may-ketong at sa pamamagitan ng kapasiyahan ng Panginoon binuhay muli ang patay. 4. Si Muhammad (s.k.n.k) sinibak ang buwan ng dalawang bahagi at nagdala ng Qur’an na kung alin walang sinumang tao makagawa ng katulad sa iyon. Tanong: Paano iyon na walang sinumang tao na maaaring makagawa ng katulad sa

Qur’an? Sagot: Ang Qur’an mismo naghamon sa sangkatauhan at nag-imbita sa kanila na magdala kagaya nito. “Ipagbadya: Katiyakan, kung ang sangkatauhan at mga jinn ay magsama-sama upang makagawa ng katulad nitong Qur’an, sila ay hindi makagawa ng katulad nito, kahit na sila ay magtulungan sa isa’t isa.” [17:88]. At sa panahon na sila hindi kaya na makagawa katulad ng buong Qur’an, sila hinamon na magharap lamang sampung mga kabanata (surah) katulad ng mga kabanata sa Qur’an: “Ipagbadya: Magdala kayo kung gayon ng sampung Surah (mga kabanata) na katulad nito…” [11:13]. At sa panahon na naman na hindi nila nagawa, hinamon sila na magdala lamang ng isang surah (kabanata) kagaya ng srah ng Qur’an: “… Kung gayon, kayo ay gumawa ng isang surah (kabanata) na katulad nito….” [2:23]. Ngunit ang mga tao noong araw kahit na sila ay magaling at nagsalita ng lubos na Arabiko at sila ay bantog na mga manunula at magaling na mga retorika wala silang kakayahan sa itong mga hamon at sa katapusan nakipaglaban sa Propeta sapagkat hindi sila makagawa kahit na katulad ng maikling surah, al-Kawthar [bilang 108], sino nagsabi: “Sa Ngalan ni Allah, ang Pinakamahabagin, ang Pinakamaawain. Katotohanang Aming ipinagkaloob sa iyo (O Muhammad) ang Al-Kawthar (isang ilog sa Paraiso). Kaya’t ikaw ay marapat na mag-alay ng Salah (takdang panalangin) sa iyong Panginoon at maghandog ng Sakripisiyo (Pag-alay). Katotohanan, siya na namumuhi sa iyo (O Muhammad) ay pagkakaitan (ng bawat mabuting bagay sa mundong ito at sa kabilang buhay).” Tanong: Ano ang espesyal na mga katangian ng mga propeta? Sagot: Ang mga Propeta, mga Imam at mga Anghel ang lahat nagkaroon ng kasing katulad na katangian, kagaya na sila ay walang anumang kasalanan. Sa kanilang buong buhay sila wala talaga sumuway sa Makapangyarihang Panginoon o nagkakasala, sapagkat alam nila ang kataas-taasan ng Makapangyarihang Panginoon, at gayon pa man alam nila ang kasuklaman na mangyari ng pagsuway: Sa itong mga dahilan humadlang sa kanila na gumawa ng anumang kasalanan.
15

Katulad din ang mga Propeta at ng mga Imam nagkaroon ng pinakamabuting mga katangian kagaya ng katapangan, kagandahang-loob, karangalan, napakagandang tanawin at iba pa at sila ay malayo galing sa mga hindi mabuting katangian. Sila ay ganap na pinakamabuti na mga tao sa kanilang panahon at dahil doon dapat na sumusunod ang mga tao sa kanila. Tanong: Ang mga Propeta at mga Imam nagkaroon ba ng antas ng pagka-Panginoon kagaya ng mga Kristiyano na nagkaroon ng pag-angkin tungkol ni Kristo? Sagot: Tiyak na wala, sapagkat ang mga Propeta at mga Imam ay tao. Subalit sila tumanggap ng patnubay galing sa Makapangyarihang Panginoon at nagkaroon ng katangian na walang kasalanan at gayon pa man nagkaroon ng lahat na ibang mga katangian. Si Kristo din ay wala kundi isang tao lamang: Ang Makapangyarihang Panginoon nilikha siya galing sa kanyang ina na walang ama, katulad ng paglikha ng Makapangyarihang Panginoon kay Adan at Eva na walang ama o ina. PAGKABUHAY MULI Tanong: Ano ang pangatlong batayan na kasama sa mahalagang mga batayan ng Islam? Sagot: Ang pangatlong mahalagang paniniwala ng Islam ay pagkabuhay muli: ito nagkahulugan na pagkatapos mawasak ang mundo, at pagkatapos ng mamatay ang lahat na may buhay, ang Makapangyarihang Panginoon buhayin muli ang mga tao upang magbigay Siya ng gantimpala sa kanila kung ano ang kanilang ginawa dito sa buhay pa sila - ang sinuman naniniwala at gumawa ng mga kabutihan ang kanyang gantimpala ay paraiso, at sa iyon na hindi naniniwala o sumuway impiyerno ang kanyang pupuntahan. Tanong: Maraming tao na hindi nila alam ang katotohanan dahil hindi kaya ang paghanap nito sapagkat ang kanilang lakas ng pag-uunawa ay mababa, kagaya ng may diperensiya sa ulo o sirang ulo, o kaya sapagkat malayo sila sa mga sentro ng relihiyon at sapagkat sila ay maliit lamang ang ugnayan sa katotohanan, hindi nakarinig tungkol sa tunay na paniniwala. Sa ganon ba na mga tao ay mabilang na

mga hindi naniniwala at dahil doon pupunta sa impiyerno? Sagot: Hindi naman lahat. Walang sinuman na papasok sa impiyerno maliban sa iyon na nagkakaroon ng malinaw na kaalaman tungkol sa Islam, kaya ang may sira sa ulo at iyon na walang kakayahan sa paghanap ng katotohanan ay susuriin sa muling pagkabuhay sa araw ng paghukom. Ang mga iyon sino pumasa sa pagsusuri sa araw na iyon pupunta sa paraiso ngunit sinuman na hindi pumasa, ang kanilang pupuntahan ay impiyerno. Tanong: Kung ang tao mamatay siya ba ay tumigil na (mamahinga) hanggang sa araw ng pagkabuhay-muli? Sagot: Hindi, sa panahon na ang tao mamatay ang kanyang katawan mabulok ngunit ang kanyang kaluluwa manatiling buhay. Kung siya ay naniniwala at gumawa ng mabuting mga gawain sa itong buhay siya ay nasa kalagayan ng kaligayahan pagkatapos ng kamatayan. Gayon pa man kung siya ay hindi naniniwala sa mga kautusan ng Panginoon, ang kanyang kaluluwa dadaan ng kahirapan. Tanong: Ano ang pangalan ng mundo pagkatapos sa buhay na ito subalit sa hindi pa dumating ang araw na muling pagkabuhay? Sagot: Ang kanyang pangalan ay “Barzakh” [Purgatoryo]. Sa ito na daan, ang tao galing sa simula hanggang sa katapusan, makatagpo ng anim na mga mundo: 1. Ang mundo bago pa magiging tao, ang bawat tao ay simula sa alikabok, pagkatapos naging halaman o hayop, at pagkatapos sa panahon na kakainin ng tao sila ang kanilang buto mabu’o. 2. Ang mundo ng sangkatauhan alin ay nagsimula sa paglalagay ng tabod (sperm) doon sa sinapupunan ng ina hanggang ipinanganak na tao sa itong mundo. 3. Ang materyal na mundo na kung alin dito tayo ngayon at mayroon tayong mga tungkulin na dapat gawin. Iyon ay papaano natin gawin itong mga tungkulin at mga obligasyon na magbigay-katiyakan ng ating haharapin na kapalaran. 4. Ang mundo ng Barzakh (purgatoryo). 5. Ang mundo ng pagkabuhay muli (araw ng paghukom) ang katagalan sa iyon
17

ayon sa Qur’an ay limampung libong mga taon. 6. Ang katapusang mundo alin ay ang paraiso at impiyerno. Tanong: Mayroon ba na katibayan para sa kaligtasan ng kaluluwa? Sagot: Ang kaligtasan ng kaluluwa nagiging laganap na paksa para pag-aralan at may espesyal na mga kurso na nilikha sa kanlurang mga bansa at sa ibang dako. Ang aklat ni Abu Madyan at marami pang iba na mga aklat na sinulat tungkol sa kaluluwa at sa espiritu, ang pagtawag sa mga kaluluwa, mga panaginip at katulad na kababalaghan maaari na sumangguni doon. Ito ay galing sa karanasan at pagmamasid na punto na pananaw ngunit galing sa pilosopikal at pagsusuri na pananaw mayroon na maraming mga katibayan para sa kaligtasan ng kaluluwa at para sa muling pagkabuhay na ipinapahayag sa mga aklat ng Pilosopiyang Islamiko. PARAISO Tanong: Ano ba ang Paraiso? Sagot: Ang Paraiso ay isang lugar alin inihanda ng Makapangyarihang Panginoon para sa mga naniniwala sino gumagawa ng mabuting mga gawain at kung alin ang tao papasok pagkatapos ng kanyang kaluluwa na babalik sa katawan ng kanyang kinaroroonan sa itong buhay. Sa paraiso mayroon na bawat uri ng kaligayahan: mga hardin at mga mansiyon at malinis na mga simoy (ng hangin), kasiglahan, dalisay na mga asawa, masarap na mga pagkain at malasa na mga inumin. Kung ang tao papasok sa paraiso siya manatili doon na walang hangganan at doon walang anumang problema na mag-abala sa buhay ng mga tao kaya ng karalitaan, sakit, kapaguran, inggit, mga labis na pagtitiis ng hirap, pang-aapi, kawalang-kaya, pagkagutom, pagkahubot hubad, uhaw, kalungkutan, poot at matinding galit. Ang mga naninirahan sa paraiso manatiling bata habang buhay sa kalagayan ng kaligayahan at kasayahan. Ang paraiso ay napakalawak, na kung saan ang bawat tao ay binigyan ng palasyo na mas malaki pa sa buong mundo. Siya ilagay na kasama ang mga grupo ng mga

anghel, ngunit ang mas malaki pa na biyaya sa lahat ay ang Panginoon malugod sa kanya”… datapwat ang pinakadakilang kaligayahan ay ang mainam na pagkalugod ni Allah…” [9:72]. Sa itong paraan, dapat sa tao na ang kanyang buong buhay magsikap para sa iyon na lugar at siya dapat lamang kukuha ano yong sapat sa kanya galing sa mundong ito, at sa anuman na paraan hindi siya gumawa ng masamang mga gawain o sumuway sa Panginoon upang hindi mawala sa kanya ang walang hanggan at walang-katapusan na gantimpala. IMPIYERNO Tanong: Ano ang impiyerno? Sagot: Ang impiyerno ay kabaligtaran ng paraiso. Ito ay lugar na inihanda ng Panginoon para sa mga hindi naniniwala at sumuway at doon mayroon na mga uri ng pisikal at sikolohikal na mga pagpaparusa. Ang tao sa impiyerno ay nasa kalagayan ng paghihirap at kaparusahan at makitungo sa mga kadena ng apoy at hindi masusugpo na mga lagablab - mga lagablab ng apoy na hindi talaga maaaring masusugpo. Doon siya ay mapahamak at mababa na kalagayan at ang Panginoon itinatalaga na iyon na ipinapadala sa impiyerno dapat na gumugol sa kanyang oras sa walang katapusan na paghihirap at siya hindi mamatay: “…at sa bawat sandali na ang kanilang balat ay malimit na nalilitson nang ganap, ito ay Aming papalitan ng bago at sariwang balat…”[4:56]. Kaya nga, kinakailangan ng tao na siya magsikap sa itong mundo kasama ang lahat ng kanyang lakas upang siya hindi papasok sa impiyerno. Iyon na lugar ay para sa matigas ang ulo na sino sinasabi na Panginoon: “…. At kung sila ay ibabalik muli (sa mundo), katiyakang sila ay babalik na muli sa mga bagay na ipinagbabawal sa kanila.”[6:28]. ANG ARAW NG PAGHUKOM Tanong: Ano ang Araw ng Paghukom? Sagot: Pagkatapos ng mamatay ang tao siya manatili ng mahabang panahon sa
19

kalagayan ng Barzakh (Purgatoryo) at pagkatapos ang Makapangyarihang Panginoon dalhin siya para sa korte ng katarungan ng Panginoon. Doon ang lahat na mga nilikha titipunin at ang bawat isa bibigyan ng kanyang sariling mga kasulatan (dokumento) at doon ang lahat ng kanyang mabuti at masamang mga ginagawa ay nakalagay. “Kaya’t sinuman ang gumawa ng mabuting gawa na katumbas ng bigat ng isang atomo (o isang maliit na langgam), ay makakamalas nito. At ang sinumang gumawa ng masamang gawa na katumbas ng bigat ng isang atomo (o isang maliit na langgam), ay makakamalas nito.”[99:7,8]. Sa panahon na siya tumingin sa kanyang kasulatan ng mga gawa at makita ang lahat ng kanyang mga ginagawa na nakatago at nakikita ay nakasulat doon, at kahit ang kanyang mga pag-iisip at ang mga paghihinala ng kanyang puso ay naisama, siya ay magtaka at magsabi, “Kasawian sa amin! Anong uri ng aklat ito na hindi nakaligta ng anuman maging nang maliit o malaking bagay, datapuwa’t nagtala ito sa maraming bilang!…”[18:49]. Pagkatapos ang mga timbangan ay inilagay at ang mga Propeta at kanilang mga kahalili at ang mga bayani (shuhada) tumindig upang mamagitan sa mga paglilitis at mga paghahatol: sino yong tunay na naniniwala at gumawa ng mabuting mga gawain, ang kanyang patutungohan ay paraiso at, sa nakaraan binanggit na ang araw ng muling pagkabuhay ay maging katumbas ng limampung libong mga taon. ANG KATARUNGAN NG PANGINOON Tanong: Ano pa ang natitirang mga paniniwala na mahalagang batayan ng Islam? Sagot: Ito ay ang katarungan, ang imamah, qada’ at qadar, pagpilit o kusang-loob. Tanong: Ano ang kahulugan ng katarungan? Sagot: Ang katarungan nangahulugan na ang Panginoon ay makatarungan at hindi labag sa katwiran ng bawat isa, at hindi gumagawa ng anumang uri na nakakahiya na gawa. Anumang pang-api, kalupitan, at kasamaan na ating makita sa mundo ay galing sa tao. Kagaya ng halimbawa, kung ang isang tao pumatay ng ibang tao itong pagpatay ay masamang gawa at hindi makatarungan na ginawa ng tao at hindi sa pamamagitan ng Panginoon.

Tanong: Totoo na ang mapanlusob na gawa na ginawa ng isang tao sa iba ay hindi galing sa Panginoon, ngunit paano mo maipaliwanag ang natural na mga kalamidad katulad ng mga baha, mga bagyo, mga lindol, mga sakit at iba pa na ang mga tao walang kaugnayan sa iyon, at kung alin ang malaking bahagi magbunga ng kamatayan at matinding paghihirap sa walang kasalanan na mga tao? Sagot: Itong mga bagay na ang mga tao walang kaugnayan sa iyon maaaring ipaliwanag sa ganitong paraan: para sa mga makasalanan ito ay parusa, at para sa walang-kasalanan ito ay pagbabala at sila ay gantimpalaan sa kabilang buhay. PAMUMUNO [Imamah] Tanong: Ano ang imamah [pamumuno]? Sagot: Ang kahulugan ng imamah ay ang dakila sa lahat na mga propeta na si Muhammad (suma sa kanya nawa ang kapayapaan at sa kanyang pamilya) sa utos ng Makapangyarihan Panginoon humirang ng mga kahalili na gumawa sa halip sa kanyang lugar pagkatapos sa kanyang kamatayan upang magpatnubay sa mga tao at magpapakita sa kanila ng tunay na daan. Ang kanilang bilang ay labing dalawa na magkakasunod. Tanong: Sino ang labing dalawang mga Imam? Sagot: 1. Imam Ali, Amir al-Mu’minin (s.k.n.k.) 2. Imam al-Hasan (s.k.n.k.) 3. Imam al-Husayn (s.k.n.k.) 4. Imam Zayn al-Abidin (s.k.n.k.) 5. Imam Muhammad al-Baqir (s.k.n.k.) 6. Imam Jaafar al-Sadiq (s.k.n.k.) 7. Imam Musa al-Kadhim (s.k.n.k.) 8. Imam Ali al-Rida (s.k.n.k.) 9. Imam Muhammad al-Jawad (s.k.n.k.)
21

10. Imam Ali al-Hadi (s.k.n.k.) 11. Imam Hasan al-Askari (s.k.n.k.) 12. Imam al-Hujja al-Mahdi (s.k.n.k.) Tanong: Ano ang kanilang mga katangian? Sagot: Itong mga Imam, kagaya din sa kalagayan ng Propeta Muhammad (s.k.n.k.) at kanyang anak na si Fatima al-Zahra (s.k.n.k.) ay ang lahat binabantayan ng Panginoon sa bawat kasalanan at sila ay nasa mataas na antas ng katangian at kabanalan. Ang kaibahan ng Propeta Muhammad (s.k.n.k.) at mga Imam ay ang Propeta tumanggap ng paghahayag (wahiy) deretso galing sa Panginoon samantala ang mga Imam ay wala sa ito. Tanong: Ano ang mga kaibahan sa mga Imam at sa dakilang mga makatuklas at mga imbentor? Sagot: Bukod pa sa katotohanan na ang mga Imam ay mga kinatawan ng Panginoon (khulafa’Allah) sa mundo at sila ay nasa pinakamataas na toktok ng pagkamakatao, sila din nagtatag ng batayan para sa maligayang buhay at sumunod sa tamang daan na kung alin gawin iyon na buhay sa katunayan. Kanilang ipinakita ang malinaw na daan tungo sa katotohanan ng pagkamakatao upang ang mga tao susunod lamang nito, kanilang naranasan ang kaligayahan sa itong mundo bago nila gagawin ang kabilang buhay. Hindi ba na makatuwiran ang sinuman magpahayag sa daan upang makamit ang ganoon na buhay dapat na magkaroon ng mataas na antas kaysa isang tao sino makatuklas sa sangkatauhan ng ilaw o bagong pamamaraan ng paglalakbay? Tanong: Ipaliwanag ang pagtatanggi at pagkakaiba. Sagot: Bago pa ang lahat, ang buhay ng kabutihan at kaligayahan umasa ng kapayapaan at kaligtasan, kalayaan galing sa kagustuhan, kaalaman, kalusugan at kabanalan. Kung ihambing ang digmaan, karalitaan at kamang-mangan, sakit, krimen at kasamaan sa lahat na iyon na mga uri, magbunga talaga ang lahat ng kalungkutan. Ikalawa, iyon umasa sa mga kadahilanan na makagawa sa buhay ng maraming kaginhawaan katulad ng mga eroplano para sa paglalakbay, elektrisidad

para sa ilaw at elebetor para makatungo sa itaas sa matataas na mga gusali. Itong mga pamamaraan upang mapaginhawa ang buhay ay naiiba sa paggamit ng mga hayop para sa paglalakbay at mga kandila para sa ilaw, at iba pa. Iyon ay malinaw na itong mga pamamaraan ay hindi lamang ang tanging pamamaraan na ikabubuti at ikaliligaya para sa tao maliban kung ang kanyang buhay ay pinoprograma ng maayus na iyon maghatid ng kaligayahan at kabutihan. Ano ang mabuti, mayroon na kapayaan subalit ang tao gumamit kandila para sa kanyang ilaw upang makakita o mayroon na elektrisidad ngunit ang tao naman nagkaroon ng mga digmaan at kaguluhan? Ang mga Propeta at mga Imam nagpaliwanag ng mabuti sa mga tao sa daan patungo sa buhay na kabutihan na kung alin ay ang pinakamahalagang bagay. Kaya nga iyon ay isang kamalian ang paghahambing sa mga kabutihan ng sinuman sa kanilang mga kabutihan kahit na siya ay inbentor o sayantipiko. Tanong: Totoo ba na ang mga Muslim naniniwala na ang ikalabing dalawang imam, ang Imam al-Mahdi ay buhay hanggang ngayon? Kung ganon, ano ang pakinabang? Sagot: Opo. Ang matapat na Propeta at ang mga Imam nagpatunay na siya ay nanatiling buhay, siya lumabas sa huling panahon at pupunuin ang mundo ng katarungan pagkatapos ito napupuno ng pang-aapi. Kanyang ipatayo ang kapayapaan kahit saan dako gayon din ipairal ang kaligayahan, kaalaman, kalusugan at banal na kabuhayan na alin gagawin itong mundo na maliit na paraiso. Tanong: Maaari ba na magkaroon ang isang tao sa ganon na kahaba na buhay? Sagot: Sa katotohanan iyon ay maaari, ang kasaysayan nagsalaysay na iilang tao nabuhay ng ilan na mga siglo. Gayon din sa modernong kaalaman nagpatibay na mayroon na posibilidad na manatiling buhay. Karagdagan pa na ang kanluran sa panahon ngayon gumawa ng matinding pagsusuri sa itong bagay. At karagdagan pa sa lahat na ito ay ang katotohanan na ang Makapangyarihang Panginoon ay walang hanggan ang kapangyarihan.
23

Tanong: Ano ang kahulugan ng qada’ at qadar? Sagot: Katulad ng isang inhinyero gagawa ng mga plano para sa isang gusali, humanda ng mga kinakailangan na mga kasangkapan at mga materyales, at magbigay sa mga manggagawa ng kailangan na mga kautusan para maisagawa ang gawain, katulad din ang Panginoon gumawa ng matalinong plano para sa itong mundo na tinatawag na qadar. Pagkatapos, siya din naghanda ng kasangkapan at mga materyales sa pamamagitan kung alin maaari isagawa, ang gawain na iyon ay qada’. Pagkatapos doon, Siya nag-utos sa mga tao na gumawa ng kabutihan at ipagbawal ang kasamaan at sinuman ang gumawa ng mabuting bagay ay magkaroon ng gantimpala para sa iyon, at sinuman ang gumawa ng masamang bagay ay magkaroon ng parusa. Kaya nga ang Panginoon nagsabi sa Qur’an: “Kung kayo gumawa ng mabuti, kayo ay gumawa ng kabutihan sa inyong sarili, at kung kayo ay gumawa ng masama (inyong ginawa ito ) laban sa inyong sarili….” [17:7]. Tanong: Ano ang kahulugan ng jabr at ikhtiyar: pamimilit at kusang-loob? Ang tao ba ay pinipilit sa kanyang mga kilos o nagkaroon siya ng kusang-loob? Sagot: Ang jabr ay katapat ng ikhtiyar. Halimbawa, ang malusog na tao maaaring pipili na kumilos sa kanyang kamay ng kusang-loob ngunit ang kilos ng kamay ng tao na nadulutan ng mahirap na karamdaman ay hindi sinasadya. Ang tao mayroon na kusang-loob (ikhtiyar) na pipili sa kanyang mga kilos: siya maaaring gumawa ng kabutihan o gumawa ng kasamaan sa kanyang kagustuhan. Gayon pa man, ang tao walang kusang-loob na pipili sa mga bagay katulad ng maging lalaki o babae, puti o itim, maganda o pangit at iba pa. Tanong: Ang Panginoon ba ay kasali sa lahat na mga kilos ng sangkatauhan? Sagot: Opo, at ang kahulugan sa iyon ay: mga pamamaraan at mga materyales galing sa Panginoon at ang kilos ay galing sa tao. Halimbawa, kung ang isang tao

gumawa ng bahay, ang mga manggagawa, ang likas na kakayahan ng kontratista, ang lupa kung alin ang bahay ay isagawa at ang mga materyales ng gusali ay bunga ng paglalang ng Panginoon samantala ang tunay na pagsasagawa ng pagtatayo ng bahay ay gawa ng tao. Kaya nga iyon ay mga gawa ng tao. Kung siya gumawa ng isang bagay na mabuti, kagaya ng pagdasal, siya nararapat ng gantimpala sa iyon subalit kung siya gumawa ng isang bagay na masama, katulad ng pangangalunya, siya nararapat ng parusa.

3 - ISLAMIKONG MGA KAUGALIAN, MGA TUNTUNIN AT MGA HUWARAN Tanong: Ano ang mga kaugalian o mga katangian? Sagot: Sila ay may dalawang mga uri: iyon kaugnay sa puso; iyon kaugnay sa mga bahagi ng katawan at mga kamay.
25

Tanong: Pakibigay ng mga halimbawa para sa bawat uri? Sagot: Mga kaugalian na kaugnay sa puso ay kagaya ng maawaing puso o inggit, at mga halimbawa ng mga kaugalian na kaugnay sa mga bahagi ng katawan ay katapatan o pagsisinungaling. Tanong: Ang mga kaugalian sa kabuuan maaari ba na hatiin ng ilan na mga uri? Sagot: Iyon maaaring hatiin ang kabuuan ng dalawng uri: 1. Mabuting mga kaugalian o kabaitan na nararapat sa kalooban ng tao. 2. Masamang mga kaugalian o bisyo na nararapat na wala sa kalooban ng tao. Tanong: Ano ang tungkulin ng tao tungo sa mga batayan ng kaugalian? Sagot: Ang tao ay may tungkulin na pagandahin ang kanyang sarili kasama ang “mga kabutihan” at iwasan ang mga kasamaan, sapagkat ang mga kabutihan ay kaperpektohan at ang mga kasamaan ay kakulangan. Ang kalikasan ng tao ay maghanap ng kaperpektohan at ilayo ang kanyang sarili galing sa mga kamalian. Tanong: Maaari ba sa tao na pagandahin ang kanyang sarili kasama ang mga kabutihan at umiwas galing sa mga kasamaan? Sagot: Opo, ito ay maaari, sapagkat ang kaluluwa ng tao ay kagaya ng puti na pirasong papel kung alin ay handang tumanggap ng anumang kulay. Ang isang bagay na mahirap ay paano pamamahalaan ang isang kaluluwa kung alin nangangailangan na matuto at lalong lalo na tungkol sa pagtamo ng mga kabutihan, iyon nangangailangan na patuloy na pag-iingat hanggang ang kapuri-puri na katangian maging likas sa isang tao. Sa panahon na ang ganong katangian maging pirmihan sa loob ng kaluluwa ng tao, siya walang ibang magagawa kundi ang paggawa ng kabutihan at ang pagsagawang iyon walang anumang kahirapan.

Ang kaluluwa, kung iyon ilagay sa tuntuning pangmoral ay katulad ng tao sa panahon na siya gusto na mag-aral o gumawa ng mga bagay. Ang tao nangangailangan na mag-aral at gamitin palagi ang kanyang kaalaman upang maging sanay na halos otomatiko at walang kahirapan na gumawa sa kanyang tungkulin. Sa katulad din na paraan ang tao maaaring matamo ang mga kabutihan. Tanong: Magbigay ng halimbawa sa ito. Sagot: Kung ang isang tao gusto na maging matapat siya dapat na walang-pagod magsagawa ng pagsasalita maliban sa katotohanan, at dapat na gawin ito ngayon hanggang ang katapatan maging bahagi sa kanyang kalikasan. Katulad din sa ibang mga katangian lalong lalo na sa pinakapuri-puri kung alin ay maraming pagsubok para sa kaluluwa ng tao. Tanong: Paano ang pagpapahalaga ng Islam na magkaroon ng mga batayang kaugalian? Sagot: Ang Islam walang-tigil sa pag-utos ng mga tao na kumuha ng mga mabuting kaugalian at magbawal sa kanila na gumawa ng mga kasamaan. Tanong: Ano ang makuha galing sa pagsisikap ng sarili upang makamtam ang mga mabuting kaugalian at umiwas galing sa masamang mga bagay? Sagot: Mga mabuting kaugalian at mabuting mga gawa ikabubuti sa tao at lipunan, hindi katulad sa masamang mga bagay kung alin ikasisira sa tao at lipunan. Halimbawa, ang tungkulin alinman ay sa kanyang sarili mabuting kaugalian, gumawa sa tao umunlad at magsikap ng mabuti at sa kaparehong panahon magpasigla ng lipunan upang umunlad pa, samantala ang hindi pag-unlad at katamaran makasisira sa tao at sa lipunan. Gayon sa kalagayan sa lahat na mga mabuting kaugalian at mga masamang bisyo. Tanong:
27

Iilan nagsabi na ang pangmoral na mga batayan maglalarawan sa lipunan na nahahati sa pamamagitan ng klase. Ito ba ay totoo? Sagot: Hindi naman lahat. Ating tanungin itong grupo kung ang katarungan sa pagpapatupad ng batas ay paglalarawan lamang ng natatanging lipunan at sa ganon kung ang kaugalian ng lipunan ay magbabago, ang kawalan ng katarungan magiging pinagpupuri na katangian? At iyon ay kataksilan laban sa bansa na sa ganoon kung iiba na uri ng lipunan ang lumabas, ang kataksilan mabilang na alinsunod sa batas? Katulad na pagtatalo maging magamit sa lahat na ibang mga kabutihan. Ang mabuting kaugalian palaging mabuting kaugalian at ang kasamaan palaging kasamaan at ito ay walang-kinalaman kung paano ang lipunan sa natatanging panahon o paano ito magbabago. Tanong: Ano ang mabuting mga kaugalian? Sagot: Mayroon na maraming mabuting kaugalian. Ating ipapahayag ang ilan sa kanila: 1. Matapat sa Salita at Gawa: Ang tao ay dapat na matapat kung ano ang kanyang sinasabi at dapat na matapat kung ano ang kanyang ginagawa, sa kanyang mga kilos hindi sumalungat ano ang kanyang tunay na pinapaniniwalaan kagaya sa kalagayan ng isang tao sino sa labas nagpapakita o labis na papuri, gumalang sa iba ngunit sa kanyang puso siya naniniwala ng iba. Ang tao dapat din na taospuso sa kanyang mga gawa. Ito nangangahulugan na siya hindi dapat magbigay ng palagay na siya may hangarin na gagawa sa isang bagay samantala siya pala sa katotohanan gusto gumawa ng ibang bagay. Siya din dapat na tumupad sa kanyang mga pangako at hindi talaga biguin ang kanyang salita. Siya dapat na iwasan ang pagkukunwari at hindi gawin ang kanyang sarili na parang iba, na siya ay kasing katulad ng isang tao halimbawa sino sumuot ng hindi mabuting damit upang ang mga tao magiisip na siya ay mahirap samantala sa katotohanan siya pala ay mayaman. 2. Pagkamaaasahan sa Salita at Ugali:

Ang tao dapat na matapat sa kanyang Panginoon at hindi gumawa ng kasalanan sa Kanya sa anumang kalagayan. Siya dapat na kagalang-galang ang kanyang mga pakikitungo sa iba at hindi mandaraya ng sinuman at dapat na mapanaligan tungkol sa mga bagay na pinag-aari ng ibang tao at kailanman hindi magtaksil sa kanilang pananalig. Siya dapat na kumilos nang marangal tungkol sa dangal ng iba at hindi talaga gumawa ng anumang bagay na ipinagbabawal ng Panginoon sa kanyang likuran. Ang kahalagahan sa itong dalawang mabuting kaugalian, ang pagkamatapat at pagkamaaasahan ay binigyang diin sa hadith na sinasalaysay galing sa Banal na Propeta at sa kanyang dalisay na kabanayan hanggang ang isa sa mga tradisyon nagsasalaysay na, “Ang bawat Propeta na pinadala ng Panginoon ay matapat sa anuman ng kanilang sinabi at maaasahan ang kanilang mga pakikitungo”.1 Sa katotohanan ang kagalang-galang at pagkamaaasahan na tao ay minamahal ng iba at sa Panginoon at siya ay tagumpay sa anuman ng kanyang gagawin, kakaiba sa magsisinungaling sino hindi maaaring maaasahan na sino sisira sa kanyang kinabukasan kahit na siya mayroon na maliit na pakinabang sa maikling panahon. 3. Katapangan: Ang tao dapat na matapang at hindi matakot, at sa kanyang mga kapakanan dapat hindi bigyan ng pagkakataon na makalapit ang takot sa kanya, kay para sa duwag ay palagi nasa katapusan ng hanay. Ang bawat propeta at repormador nagkaroon sa itong katangian at ito ay sapat na nagpakita paano ang kanais-nais sa iyon. Kung hindi sila ganon hindi talaga maaaring makapagbabago ng lipunan galing sa kabulukan tungo sa katapatan at maghatid sa iyon galing sa pagbaba tungo sa daan ng kaunlaran, sapagkat ang pagharap sa mga tao sa hindi nila gusto marinig kahit na iyon ay para sa kanilang sariling kabutihan nangangailangan ng malakas na uri ng katapangan. 4. Mapagbagay: Sa lipunan mayroon palagi na mahirap at maralita na mga tao, at mayroon palagi na mga bahagi na nangangailangan ng tulong. [Iyon na mga magbibigay] ay may malaking bahagi ng lipunan na kung alin ang mga
1 Tingnan ang Usul al-Kafi, Muhammad b. Ya’qubi al-Kulayni (d. 329/940), Beirut, 1995, p. 111, kasama ang karagdagan, “… ang Maka-Panginoon na tao at ang isang makasalanan magkatulad”. 29

nangangailangan umaasa. Kaya nga ang tao dapat mapagbigay at hindi kuripot. Kapag ang taong mapagbigay ay mayaman, ang kanyang pagkamapagbigay hindi maging dahilan ng kanyang pagkalogi, at kung siya nasa katamtaman na kalagayan ang kanyang maliit na binigay ay tatanggapin din. Ayon sa kilala na salawikain, “Ang pinakamabuti na mapagbigay ay ang pagbigay ng inyong abo’t kaya.” Ang magtutula nagsabi: “Kung ang mundo nagbigay sa iyo [ng kabutihang-loob] ipamimigay mo iyon na biyaya sa ibang mga tao sa hindi pa iyon iiwas galing sa inyong kamay, Kung itong biyaya ay pupunta sa inyong daan, ang pagkamapagbigay hindi magsira sa iyon at kung itong biyaya ay lalayo sa iyo, ang kasakiman hindi dadating sa ito”. 5. Dangal: Ang dangal ay isang kalagayan ng tao sa pamamagitan na kung alin kanyang ipagtanggol iyon na mga bagay na dapat ipagtanggol at pag-iingatan katulad ng relihiyon, bansa, pangalan at iba pa, at iyon ay isa sa mga kabutihan. Kung ang isang tao o sambayanan na hindi nagkaroon ng dangal ang kanilang kalikasan nasa ilalim ng pagbabanta. Siyempre ang mga guro ng tuntuning pangmoral nagsabi ng detalyado tungkol sa iyon na mga bagay ng kadangalan, gayon man sa iyon na mga bagay na ikasisira kapag ang karangalan ay ginamit ngunit iyon ay labas sa saklaw sa itong aklat. 6. Pasgtutulungan sa Mabuting mga Gawain: Ang buhay ay hindi binubuo sa pamamagitan ng isang tao subalit sa pamamagitan ng mga tao sino nagsama-samang nagtutulungan ang lahat. Kung malaki itong pagtutulungan at pagdadamayan malaki din ang kabutihan ng buhay at lalong umunlad ang lipunan. Ang pagtutulungan ay maraming uri; sa pagitan ng pagsisikap na pag-iisip, sa pagitan ng pera, gawa, at maraming mga paraan ng pagtulong-tulungan kagaya ng isang sambayanan. 7. Pagsisikap at Kaligayahan: Ang tao gusto ng mga kasiyahan at kaginhawahan na kung alin ay mga kalaban ng kaunlaran at pagsulong at sanhi ng katamaran, kapusungan, paurong at pagbaba. Kaya nga ang pagsisikap at pagkikilos maging hindi

maiiwasan para sa sangkatauhan. Ang pagkilos ay kailangan ng sangkatauhan sapagkat iyon ay katangian na alin kumilos siya tungo sa lahat na mga aspeto ng buhay. Sinuman ay hindi kumilos at hindi magsikap sa walang pag-alinlangan manatiling paurong. Katulad din, anumang bansa na hindi nagkaroon sa itong katangian ay nasa daan ng pagbaba. 8. Pag-aayos: Si Imam Ali (s.k.n.k.) nagsabi “Sa pangalan ng Panginoon payuhan ko kayo na isaayos ang inyong mga kapakanan”.1 Ang oras ng tao ay kakaunti at ang kanyang mga gawain at mga tungkulin kaugnay sa kanyang sarili, lipunan, kanyang kinabukasan sa itong mundo at sa kabilang buhay ay marami. Dahil doon dapat na kanyang isaayos ang kanyang mga tungkulin ng maingat at mabusisi. Sa itong dahilan siya dapat kumuha ng halimbawa galing sa mga kababalaghan ng uniberso. Ang lahat na bagay ay mayroon na natatangi na sistema sapagkat kung wala ang uniberso maging magulung-magulo. Katulad din kung ang gobyerno o ang pamamahala na hindi nagkaroon ng sistema o pagbabahagi sa mga tungkulin, ang lipunan ay mababagsak sa kaguluhan. 9. Pagbabago: Ang mundo kahit na gusto mo o hindi pumupunta tungo sa kaguluhan. Ang panahon gumawa ng bawat bagong bagay na lipas na at masira sa bandang huli ang anumang bagay na ginagawa. Ang mga malulupit magpapasama sa mga bansa at taratuhin ang mga tao kagaya ng mga alipin. Kaya nga, ang tao dapat tumindig katulad ng repormador, at ayon sa kanyang kakayahan gagawin ang mundo na mabuting lugar na pagtitirahan, gawin ang mga tao na lalong sibilisado, paunlarin ang lipunan sa pamamagitan ng pagpakilala ng mga makabagong paraan upang umunlad at tutubo, at baguhin ang mga bagay na alin ay hindi maayos o sinira sa mga mang-aapi. 10. Kalinisan: Ang Banal na Propeta (s.k.n.k.) nagsabi: “Ang kalinisan ay bahagi ng paniniwala”.
1 Tingnan ang Nahjul Balagha, ed.’Aziz-Allah al-‘Utaradi, Iran, Ikalawa na inilathala 1995, p. 362: “Pagtagubilinan ko kayo at ang lahat na aking anak at aking pamilya at iyon na nakarinig sa itong mga salita na matakot sa Panginoon at buuin ang inyong mga kapakanan” - galing sa huling testament ni ‘Ali (bilang 47). 31

Ang kalinisan ay may apat na mga uri: 1. Kalinisan sa pagtatalumpati, nangangahulugan na ang pagtatalumpati ng tao dapat hindi kasali ang walang saysay na pangungusap, walang kabuluhan na mga pagsasalita, tsismis, sinungaling, makialam ng ibang tao at iba pa. 2. Kalinisan sa kaugalain, na hindi gumawa ng masama at malaswa na mga bagay. 3. Kalinisan sa bawat bahagi ng katawan, alin ay makamit sa pamamagitan ng mabuting paghuhugas, pag-aalis ng karumihan at sa paggamit ng mga pabango. 4. Kalinisan sa sariling mga damit at sariling pagkain at inumin at iba pa. 11. Katamtaman: Ang tao dapat na katamtaman sa lahat ng kanyang mga kapakanan. Sapagkat ang pagmamalabis at labis-pagpapalayaw maging kadahilan ng kapaguran at sumunod ang pagkakasira. Ang pag-aaksaya lumikha ng pag-urong at pagbaba. Ang Panginoon, nagsabi sa Qur’an: “Kaya’t Aming ginawa kayo na isang pamayanan na makatarungan (pinakamainam at may balanseng pananampalataya, alalaong baga, hindi kulang o labis) upang kayo ay maging mga saksi sa sangkatauhan,…” [2:143]. Halimbawa, kung ang pinakaligtas na bilis ng sasakyan ay 100 kilometro sa bawat oras, pagkatapos ang bilis na 150 kilometro sa bawat oras ay sumusobra at ang bilis ng 50 kilometro sa bawat oras ay sobrang mabagal. 12. Katarungan: Sa lahat na kanyang pakitungo ang tao dapat na siya ay makatarungan kahit na sila ay personal, pamilya o lipunan, kahit na siya ay huwes o namamahala ng bansa o anumang bagay. Sa puso ng bawat tao, ang Makapangyarihan na Panginoon naglagay ng pamantayan na kung alin kanyang makilala ang kaibahan ng katarungan galing sa hindi makatarungan. Ang katarungan ay isa sa pinakadakilang katangian at pansariling katangian na sa pamamagitan sa iyon ang tao maaaring makarating sa pinakamataas na mga antas ng espirituwal. 13. Ingat: Sa itong katangian ang tao maaaring magbuo ng mga kapakanan ayon sa pag-iisip at pagkatumpak, ang pagbibigay ng mabuting pansin sa mga bagay tungkol sa kanyang sarili: pagbigay at pagtanggap, pagpalaki sa kanyang mga anak, pakitungo sa mga tao, at kung siya ay mangangasiwa ng negosyo o ang katulad, paano iyon

na mabuti mapapangasiwaan; kasing katulad din sa lahat ng kanyang mga kapakanan, kahit na iyon ay sa pansarili o umepekto sa lipunan ng kabuuan, kahit na iyon ay pangrelihiyoso o makamundo at iba pa. 14. Madaling Lapitan at Mabait na Ugali: Ito nanganghulugan na makipag-usap siya sa iba ng mabuti at pinagpanatili ang magandang pagmumukha kahit na sila ay kanyang kapamilya o mga kamag-anak, mga kapitbahay, kanyang mga kaibigan sa trabaho o kahit sino. Dapat na magsikap siya upang matamo ang pakipagkaibigan ng iba sa pamamagitan ng makipagpalitan ng mga pagbibisita at mga regalo, sa pagsasali ng kasayahan at kalungkutan ng ibang mga tao, mapagpatawad ng sinuman na nakagawa sa kanya ng kamalian at maghingi ng kapatawaran sa sinuman na siya nakagawa ng kasalanan. 15. Kabanalan: Ang tao dapat na matakot sa Panginoon sa lahat na kapanahunan at sa lahat na mga bagay na kanyang gawin. Siya dapat na hindi gumawa ng anumang bagay na magpasama ng loob ng Makapangyarihang Panginoon sapagkat siya ay hindi manatili na walang hangganan sa mundong ito. Siya ay mamatay at pagkatapos kung siya nakagawa ng mabuti siya makatanggap ng mabuting gantimpala ngunit kung nakagawa siya ng kasamaan siya ay dapat na parusahan. Karagdagan sa ito, ang kabanalan ay isa sa pinakamabuti na paraan na kung alin ang isang tao at lipunan magtagumpay sa itong mundo. 16. Kaalaman: Hindi lamang maliit na kaalaman kundi mataas na kaalaman, ayon sa Banal na Propeta ng Islam (s.k.n.k.) na nagsasabi, “Maghanap ng kaalaman galing sa duyan hanggang sa libingan”. Iyon ay sa pamamagitan ng kaalaman na ang Makapangyarihang Panginoon itinataas ang kalagayan ng tao sa Kanyang paningin dahil Siya sa sarili nagsasabi sa Qur’an: “…Si Allah ang mag-aangat ng (akmang) hanay (at antas) sa inyo na sumasampalataya at sila na pinagkalooban ng karunungan…” [58:11]. Amirul Mu’minin Ali (s.k.n.k.) nagsabi din: “Ang kahalagahan ng tao umasa ano ang kanyang nalaman”.1
1 Nahjul Balagha, hikma bilang 78, pahina 419. 33

17. Pagmamahal at Pagkakaibigan: Ang tao nilikha na mapagkapwa. At sa ganon kung lalo siya makipagkaibigan sa kanyang kapwa na mga nilikha mas lalo na ang kanyang nakakatago na mga kabutihan at iyon na sambayanan na saan siya naninirahan maging makikita, at ito ay palagi mapansin kapag ang tao magmahal ng ibang mga tao at sa panahon na ang mga tao magsama-sama sa bawat isa sa pangalan ng pagkakaibiganan. Kaya nga ating mabasa sa hadith: “Ang sumasampalataya ay isang tao sino ay mapagmahal sa iba at ang iba din maging mapagmahal sa kanya, at wala din na masasabi na pagpupuri tungkol sa tao sino ay hindi madamdamin tungo sa iba at dahil doon siya sa sarili ay hindi nararapat na damdamin”.1 18. Pagkadakila: Ang pagkakaroon palagi ng pagkadakila ng mga paghahangad na kung alin itinaas ang tao sa mga ranggo ng mga dakila. Ang magtutula sa pagpupuri ng Propeta ng Panginoon (s.k.n.k.) nagsabi: “Siya nagkaroon ng mga paghahangad na kung alin ang pinakadakila ay walang hangganan sa iyon, at iyon na pinakamaliit ay lalong dakila kaysa kanyang sariling panahon. 19. Pagtitiyaga: Ang tao ay habang-buhay humaharap ng mga problema, lalong lalo na kung siya sumisikap upang umunlad ang lipunan at magnais na gumawa para kabutihan sa lahat. Kaya nga kung siya lumaban sa kasawiang palad at magpatuloy sa kanyang gawa siya magtagumpay ngunit kung hindi siya (lumaban), siya mabilang na isa sa mga natalo. Ang Panginoon nagsabi: “Katotohanan! Sila na nagsasabi: ‘Ang aming Panginoon ay si Allah (lamang),’ at higit pa rito ay tunay na sumusunod sa Relihiyon ng Islam (at matimtiman sa kabutihan), ang mga anghel ay papanaog sa kanila (sa sandali ng kanilang kamatayan, na nagsasabi): ‘Huwag kayong mangamba, gayundin ang malumbay!…[41:30]. 20. Pagsunod sa Mataas na Pag-uugali sa Pakikitungo sa Iba: Katulad ng, pagkaroon ng kababaang-loob alin ay hindi magkaroon ng
1 Tingnan Kanz al-‘Ummal, tomo 1, p. 141, hadith 678; p. 142, hadith 679 para sa katulad na mga salin; ang huli mayroon na dagdag, “…at ang pinakamabuti na tao ay iyong gumawa ng marami para sa iba”.

mapagmalaki; hindi magkaroon ng pagkamayabang; magkaroon ng pagtitiyaga at hindi madaling magalit. Pagkakaroon din ng tiyaga at hindi kaagad magalit; gumawa ng mabuti para sa ibang tao at hindi mag-alanganin sa paglilingkod para sa ibang tao, at iba pa. Mayroon pa na maraming ibang mabuting mga kaugalian na ang mga eskolar ng tuntuning pangmoral nagbanggit ng maraming detalye sa kanilang mga aklat at nagkaroon ng maraming bilang ng mga bersikolo galing sa Qur’an at hadith ng Banal na Propeta (s.k.n.k.) at walang-kasalanan ng mga Imam.

4 - ANG ISLAMIKONG PAMUMUHAY Tanong: Ano ang ibig sabihin ng Islamikong pamumuhay? Sagot: Ang Islamikong pamumuhay may kaugnayan sa ibat-ibang mga tungkulin ng tao ngunit gayon man, nababahala sa mga bagay na ang Islam kahit nagpapalakas ng kalooban o nagpapahina ng kalooban ngunit alin ay hindi mabilang sa kategoriya na kinakailangan o pinagbabawal.
35

Sa ganon na pamumuhay o paraan ng pamumuhay ay malaking ikabubuti sa isang tao at lipunan sa itong mundo at sa kabilang buhay. Tanong: Kung itong mga bagay makalikha na mapaitaas ang espirituwal na pag-unlad sa tao bakit ang Islam hindi ginawa sila na salipitan (ubligado)? Sagot: Sapagkat ang Islam umunawa sa tao na ang kanyang kalikasan ay mahina at hindi gusto (ang Islam) na siya mapagod sa maraming mga batas. Kaya nga iyon lamang na mga kinakailangan ang ginawa na ubligado (wajib) para sa kanyang relihiyon at sa kanyang pagkatao sa itong buhay at iniwan ang lahat na hindi masyadong mahalaga na mga bagay sa kanya. Kung gusto siya na maaari niya na gagawin iyon, at kung hindi niya gusto na gagawin iyon saka hindi kailangan niya na gagawin. Ang Islam nagbigay ng mga tagubilin hinggil sa mga bagay na pinapayagan o hindi pinapayagan upang iyon na mayroon malakas na kaugalian sino maghanap ng malaking kaunlaran at kabutihan para sa kanilang sarili at para sa lipunan sa kabuuan dapat na gumawa alinsunod sa kanila. Tanong: Pakibigay sa amin ng mga halimbawa ng Islamikong pag-uugali o Islamikong pamumuhay? Sagot: Ang Islamikong pamumuhay ay marami at magkakaiba ngunit dito ating itakda ang pangunahin na mga panig ng Islamikong pag-uugali at kung alin kaugnay sa sumusunod na mga paksa: 1. Ano ang dapat gagawin sa babae sa panahon na ang lalaki gusto na mag-asawa sa kanya, gayon din naman, ano ang dapat gagawin sa lalaki sa panahon na ang babae gusto na mag-asawa sa kanya. Ang paksa ay nasaklawan ng mga pagsasaalang-alang tungkol sa relihiyon, mga kaugalian, mga pananaw, pananalapi, pamilya at hustong gulang. 2. Ang seremonya ng pag-aasawa, bigay-kaya (dote), ang pinakamasaya na kalagayan ng pag-aasawa, paano dapat makitungo ang bana at asawa sa bawat isa, ang panahon ng paghihintay pagkatapos ng diborsiyo (iddah), pagiging biyuda. 3. Pagbuntis, pagpapasuso at pagpapalaki ng mga bata.

4. Tungkulin kaugnay sa gawain (bana at asawa) sa loob ng bahay at sa labas. 5. Kodigo ng pananamit na kaugnay sa tela, kulay, tabas at bilang ng mga damit. 6. Ang buhok, balbas, kilay at ang buhok sa ibang bahagi ng katawan tungkol sa pagsuklay, paglangis, pagputol at pagpaganda, ang pag-alis at pagbunot ng buhok at pagtina at pagkulay. 7. Ang mga alituntunin ng pag-aalaga ng katawan tungkol sa paglangis, pagpahid ng balat at pagsagawa ng paghehersisyo. 8. Pagkain at pag-inom. 9. Paggising, pagtulog, paghiga at pagdidipa ng katawan. 10. Paglagay ng kohl (antimony) sa mga mata, pagsisipilyo ng mga ngipin, paggamit ng palitong pantinga, paggawa sa bunganga na mabuti ang amoy gayon din sa buong katawan. 11. Pagpunta sa banyo o kasilyas tungkol sa pagpasok at paglabas, paano maglinis sa sarili gamit ang tubig at pag-alis ng mga marumi (pagkatapos ng pagtae o pagihi) at pagsuot ng damit-pampaligo. 12. Pagbati sa bawat isa at tungkol sa mga paksa na unang bumati sa pagtitipon, ang pagbigay ng lugar para sa iba, at ang pag-iingat sa dila, mga mata at mga tainga galing sa mga kaugalian na hindi nababagay sa mabuting pag-uugali kagaya ng tsismis; pagsasalita ng walang kabuluhan; ang paggamit ng magalang na salita sa pakikiusap ng iba at iwasan ang kabastusan; at ang pamamaraan ng mabuting pag-uupo. 13. Pagkakain at ang pamamaraan ng pagkakain na kasama ang iba; paghuhugas sa mga kamay bago pa kumain at pagkatapos ng kumain; kumain lamang sa panahon na nagugutomin at huminto ng kumain bago pa magiging busog na busog; paano umupo ng mabuti sa harapan ng pagkain; kumuha una muna ng asin; pag-sasabi ng Bismillahir Rahmanir Rahim (Sa ngalan ni Allah, ang Pinakamahabagin, ang Pinakamaawain ) sa simula ng pagkain at Alhamdulillahi Rabbil Alamin (Ang lahat ng Pagpupuri ay kay Allah, ang Panginoon ng lahat ng mundo), o ang katulad na mga salita na pasasalamat sa Panginoon ng matapos ng kumain. 14. Pag-iinom ng tubig: kung ang pag-inom ay nakatayo o nakaupo; lagukin agad
37

ang tubig o pag-iinom ng unti-unti; ang nababagay na oras sa pag-inom. 15. Paghahanapbuhay at sumali sa pangangalakal. 16. Pagsasaka. 17. Pagbutihin ang kalusugan: mga paraan upang maiwasan ang masamang kalusugan at paano ang mabuting paraan ng paggamot. 18. Pagtuturo at pag-aaral, ang mga tungkulin ng magtuturo at ng kanyang mga mag-aaral, komposisyon, paraan ng pagsulat at pagmemorya ng mga aralin. 19. Mga kasunduan ng pagnenegosyo; pagbibili at pagbebenta; pagpauupa at pagsasangla at kaugnay na mga bagay. 20. Pagbibili ng manok at mga ibon at paano sila na mabuti mapangangalagaan. 21. Pagpapanatili sa bahay at ang pook na nakapaligid sa iyon na malinis at paano na mabuti ang kaayusan ng bahay at mga silid nito at iba pa. 22. Pagkakaroon ng mga hayop na pantrabaho o mga hayop na inaalagaan at ibang mga hayop: pagbibigay ng tubig at pagpapakain sa kanila; papaano sila magdala ng mabibigat na bagay at pangangalaga sa kanila. 23. Pagatatayo ng mga gusali. 24. Pagpapalaki ng mga daan, paghuhukay ng mga batis, pagbubutas ng mga kanal at mga ilog. 25. Makikinabang galing sa mga likas na yaman ng mundo: mga mina, kayamanan na nasa (dagat at lupa). 26. Pag-uugali sa panahon ng paglalakbay o paninirahan sa isang lugar. 27. Ang iniutos na paraan sa pag-katay ng hayop. 28. Ang pagparusa ng mga krimen at pagbabayad ng mga karaingan at mga bagay kaugnay sa huwes, sa mga saksi, ang pagsulat sa mga paglilitis sa hukuman, mga dokumento na ipinakita upang magpatibay sa pag-angkin, ang paraan paano ang silid-hukuman dapat isaayus at ang pagdinig ng malayang kapasiyahan.

29. Pagsuot ng ginto at mga alahas at ang pagtingin sa salamin. 30. Pagpunta sa kasilyas tungkol sa pag-uupo, ano ang sasabihin bago papasok at sa panahon ng lumabas at sa pag-aalis na mga karumihan. 31. Pagbabagay sa mga kamag-anak at mga tao sa pangkalahatan; makipagkamay at iba pa. 32. Pagtatag sa katahimikan at pagpapatibay ng kasunduang kapayapaan; digmaan at paglusob ng kaaway. 33. Pagsakay at pagbaba galing sa sasakyan at ang katulad, pagpupulong sa gitna ng daan, pagsasama ng kaibigan sa paglalakbay. 34. Isang tao sino ay malapit ng mamatay, isang tao sino ay namatay, ang prusisyon ng paglibing, ang libingan, pagdadalamhati at iba pa. 35. Paano ang malusog na tao makitungo sa isang tao na may sakit. 36. Ang pagkamayaman at pagkamahirap. 37. Ang pagpapahayag sa ibang tao tungkol sa Islam at paano mapatnubayan ng mabuti sila sa katotohanan. 38. Ang dapat na paraan ng pag-uugali ng huwes, relihiyosong eskolar, predikador, imam ng masjid at ibang tao na nasa kapangyarihan. 39. Pagsasagawa ng testamento, mga bagay kaugnay sa pagpapairal ng mga parusa at makatuwirang hatol. 40. Dumalangin sa Panginoon, ang limang beses na mga pag-dasal sa isang araw, ang ibang mga gawain ng pananampalataya at ang pagdalaw sa banal na mga libingan. Mayroon na maraming ibang mga paksa na kung saan nangangailangan tayo ng napakarami na mga aklat kung ating saklawin sila ng detalyado. Ating hangarin dito ay sumangguni lamang sa pangunahing mga paksa.

39

5 - ANO ANG IPINAGBABAWAL NG ISLAM Tanong: Ano ang kahulogan ng isang bagay na ipinagbabawal? Sagot: Isang bagay na ipinagbabawal ayon sa batas ng Islam at lubusan na ipinagbabawal na gawin. Tanong: Bakit ipinagbabawal ng Islam ang tiyak na mga bagay?

Sagot: Sapagkat ang pagsasagawa sa kanila mayroon na malalaking pinsala. Tanong: Kung ang isang tao gumawa ng ipinagbabawal na bagay ano ang mangyari sa kanya? Sagot: Kalungkutan sa itong buhay at pagtitiis sa kabilang buhay. Tanong: Magbigay ka ng halimbawa ng kalungkutan sa itong buhay? Ano ang kanyang katulad? Sagot: Halimbawa: ang pagsusugal maghatid ng pagkawala ng mga kayamanan, ang pagiinom ng alkohol maghatid ng mga sakit, ang pagdinig ng mga awit makasanhi ng neurasthenia, ang prostitusyon magkaroon ng epekto sa pagkalilito ng genealohiya, ang makahayop na pagtatalik (lalo na kapwa lalaki) ay simula ng panlaman (venereal) na mga sakit at magkaugnay na mga sakit sa pagitan ng babae at lalaki, pagpatubo (riba’) dumulot ng kapinsalaan sa balanse ng ekonomiya. Tanong: Bakit hindi natin nakita itong masamang mga resulta sa lipunan sa kabila ng katotohanan na itong lahat na ipinagbabawal na mga gawain ay kumalat?

Sagot: Sa katotohanan iyon ay kabaliktaran: Ang krimen kumalat sa lahat na pook ng lipunan, ang mga korte ay dinagsaan ng maraming kaso at ang mga bilangguan ay punong-puno ng kriminal. Hindi balanseng ekonomiya na umabot sa pinakamataas na ang ilan nagkaroon ng mga milyon samantala ang mga iba ay namamatay sa gutom. Ang mapanganib na mga sakit hindi na mapigilan kaya nga ang libong-libo na mga hospital, mga klinika at mga botika at ang kagaya ay wala ng kakayahan sa pagtigil sa kanila o kahit na itatakda ang kanilang saklaw.
41

Pagkainip at pagkabahala nangingibabaw sa mga pamumuhay ng mga tao hanggang sa kailanman hindi nakita sa nakalipas na kasaysayan. Sa maikling salita, mga rebolusyon at mga digmaan nangibabaw sa mga aklat ng kasaysayan sa ating panahon dahil doon wala ng silid para kahit ano: ang mga digmaan nag-iwan sa kanilang paggising ng kasawian-palad, mga patak ng luha, dugo at mga pinsala. Sa pangkalahatan na ating sinabi sa itaas, maaari pa ba na iyon angkinin na ang ipinagbabawal na mga gawa (ayon sa Islam) ay hindi nagkaroon ng masamang mga epekto? Tanong: Ano ang mga bagay na ipinagbabawal ng Islam? Sagot: Ang mga pinagbabawal ng Islam ay marami, ang ilan sa kanila ay ang mga sumusunod: 1. Pagtulong sa hindi makatarungan na tao. 2. Tumalikod sa pag-alaala ng Panginoon. 3. Pagwaldas ng pera (o anumang mga biyaya sa Panginoon). 4. Pagsuot ng gintong mga alahas o sutla na mga damit (sa mga lalaki). 5. Pagsasalsal 6. Gumawa ng kalungkutan sa iba. 7. Paggamit ng ginto o pilak na mga kagamitan sa kusina. 8. Pagbubunyag sa mga sekreto ng iba. 9. Pagsuway sa mga magulang ng mga anak, at hindi masunurin ng asawa sa kanyang bana (sa iyon na mga kalagayan na ang pagsunod ay kinakailangan ).

10. Magpapalaganap ng mga tsismis tungkol sa pangalunya na kaugalian at ang kagaya. 11. Pag-iimbak sa kinakailangan na mga kalakal. 12. Paglalagay sa panganib ng isang buhay na hindi kinakailangan . 13. Panghalina, madyik at iba pa. 14. Manirang puri at malisyoso na paratang. 15. Astrolohiya (karunungan sa panghula) at ang kagaya. 16. Pandadaraya at panlinlang. 17. Pagbabago ng testamento sa namatay na tao. 18. Maniniktik (espiya) sa iba. 19. Pagpapatay o pagsusugat ng iba o pagpipinsala ng isa sa kanyang mga daliri. 20. Pagpipigil ano yong karapat-dapat sa Panginoon o sa tao. 21. Pagbibilanggo ng isang tao na walang sapat na katarungan. 22. Panibugho. 23. Pag-aaksaya ng pera na ipinagtiwala para sa iba. 24. Pag-iinom ng anumang uri na inumin na makalasing: mga alak (inumin na may alkohol) o anumang bagay. 25. Pagkakain sa karne ng hayop na hindi kinatay alinsunod sa Islamikong batas, pagkakain ng karneng baboy o ibang ipinagbabawal na mga karne, pagkakain o pag-iinom ng hindi malinis na mga bagay at pagkakain sa ibang ipinagbabawal na mga bagay kagaya ng lupa at iba pa. 26. Pagkakanulo, panlilinlang at pandadaraya. 27. Pagnanakaw.
43

28. Gagawa bilang ahente upang pag-iisahin ang lalaki at babae para magtatalik na hindi alinsunod sa batas. 29. Pagsasabi ng sinungaling. 30. Paggamit ng mapanghamak na salita laban sa Panginoon, sa mga Propeta, sa mga Imam, sa Islam, sa Qur’an o laban sa ibang mga tao. 31. Lahat na mga uri ng pagkukunwari, isa na dito ay pagdadalawang mukha, iyon ang pagpupuri sa tao sa panahon na siya ay nasa harapan ngunit magtsismis sa kanya kung wala na siya sa kanyang harapan. 32. Paglalagay (pagsuhol). 33. Pagpapatubo (interes). 34. Pagnanakaw sa mga naglalakbay sa daan. 35. Pag-aahit sa (lahat) na balbas at ang pagpuputol sa anumang mga bahagi ng katawan o magpawala ng isa sa mga kakayahan, katulad ng paggawa sa sarili na bulag. 36. Ang malaya na paghahalo at paghahalubilo ng mga kalalakihan at mga kababaihan sa ipinagbabawal na paraan. 37. Sumang-ayon sa ano yong ipinagbabawal. 38. Pangangalunya, makahayop na pagtatalik (lalo ng kapwa lalaki), lesbianismo (tomboy), pagtitingin na may kasamang kahilingan ng isang tao o ang pagdidiit sa kanya (babae/lalaki) sino ay hindi sa digri ng may pagkamag-anak sa dugo na hindi maaaring asawahin. 39. Pagpaparusa sa iba na hindi makatarungan. 40. Maling paratang ng isang tao ng pangangalunya, makahayop na pagtatalik (lalo ng kapwa lalaki) o anak sa labas. 41. Magpapalaganap ng mga kasinungalingan, maninira sa likuran, sumasali na walang kabuluhan na pagsasalita at magpakakalat ng alitan.

42. Magtatangka na siraan ang mga masjid o lumapastangan sa kanila. 43. Paratangan ang isang tao na siya ay masama sa harapan ng walang-awa na mga tao. 44. Pagsasagawa ng mga kagamitan sa musika na (ipinagbabawal), mga bagay para sa sugal, mga krusipiho. 45. Mga kababaihan na magpawalang halaga ng belo (hijab) at ipinapakita ang kanilang kagandahan sa publiko. 46. Lumabag sa sumpaan, pangako o kasunduan. 47. Pagbibigay ng maling katibayan at pagtatago sa katotohanan. 48. Ang paglalaro ng tses (chess), backgammon at ibang ganon na mga laro. 49. Hindi nagbigay ng kahalagahan sa mga membro ng pamilya sino ay kanyang mga sustentado. 50. Pang-aapi sa mga tao at paglalabag sa mga karapatan ng iba. 51. Pagbibigay ng maraming kahalagahan sa mga bagay na maliit ang kahalagahan. 52. Mga awit na masama. 53. Magpapalaganap ng kasamaan o mga gawaing masama. 54. Makipaghiwalay ng ugnayan sa malapit na mga kamag -anak, sumuway sa mga magulang, at hindi magbigay ng kahalagahan sa kanyang mga anak. 55. Paggamit ng pandaraya sa mga timbangan. 56. Pag-aawit sa tulang pag-ibig doon sa dalisay na babae o lalaki sino ay hindi ninyo asawa/bana. 57. Pagpapakita sa kanyang pribadong mga bahagi sa harapan ng isang tao sino ay labas sa digri ng pagkamag-anak sa dugo.
45

58. Makikipagtalo sa kadahilanan na makikipagtalo. 59. Sumilip doon sa mga bahay ng mga kapitbahay. 60. Ang paggamit ng anumang bagay na kung alin makadulot ng sobrang kasamaan sa katawan at ikasasama din sa iba ………. at ibang mga ipinagbabawal. Minamahal ko na magbabasa, makita ninyo kaagad na ang kadahilanan bakit ito pinagbawal ay malinaw at maunawaan, at hindi na kailangan pa ng malalim na pag-iisip. Halimbawa, maaari ba ang isang tao tumanggi sa kasuklaman ng pagpatay, pagpinsala sa mga ari-arian ng iba o susugatan sila, ang pagpapaniktik sa mga bahay ng ibang tao o paggawa ng kapinsalaan? Sa paanong paraan, ang ilan na mga bagay nangailangan ng ilang pag-iisip tungkol sa kadahilanan para sa kanilang pagbabawal, halimbawa ang pagsusugal, mga inumin na makalasing at ang mga kababaihan na hindi nagtakip sa kanilang mga ulo at kanilang pagsuot na masagwa. Sinuman dapat na tiyak makilala na ang pagsusugal maghatid ng kainipan at ang pagkawala ng ari-arian, ang alkohol sanhi ng maraming mga sakit, ang pagsuot na masagwa kung minsan magbigay-daan sa imoralidad (kalaswaan) at ang paghihiwalay ng mga pamilya, at iba pa. Mayroon ba na relihiyon o legal na sistema na hindi bumubuo ng listahan ng ipinagbabawal na mga bagay? Gayon pa man nananatili pa rin na may katanungan, hindi ba sa katotohanan na ang tiyak na mga bagay ay ipinagbabawal dahil maghatid ng kasamaan? Ang sagot ay ganito na anumang bagay na maghahatid sa masamang mga bagay ay dapat na pigilan o hadlangan sa anuman na paraan at ang legal na mga sistema sa kalahatan gumawa ng lahat upang matigilan ito. 6 - ISLAMIKONG MGA GAWAIN NG PAGSAMBA Tanong: Ano ang kahulugan ng pagsamba? Sagot: Ang pagsamba ay iyon na mga bagay na ginawa ng Islam na ubligado at kinakailangan na gawin na kasama ang hanggarin na mapalapit sa Makapangyaring Panginoon. Tanong:

Ano ang kahulugan ng hanggarin na mapalapit sa Panginoon? Sagot: Iyon nangangahulugan na ang gawa dapat na isagawa lamang alang-alang sa Panginoon at sa itong hanggarin makilala ang kaibahan ng mga gawa ng pagsamba at ang ibang mga ubligado na mga gawain, sapagkat ang pagsamba mangailangan ng hanggarin na mapapalapit sa Panginoon subalit ang mga gawa na hindi pagsamba ngunit alin ay itinuring na kaparaanan upang makatanggap sa kaawaan ng Panginoon, maaari na gawin na wala sa iyon na hanggarin. Tanong: Magbigay ng halimbawa sa dalawa: Sagot: Halimbawa, ang pagsasagawa ng mga dasal ay isang gawa ng pagsamba at sila ay hindi matanggap na walang hanggarin na mapalapit sa Panginoon ngunit ang paghugas ng isang bagay ng damit upang iyon maging malinis ay hindi pagsamba at dahil doon maaaring gawin na wala sa iyon na hanggarin. Tanong: Bakit ang pagsamba ay may-kondisyon sa hanggarin na malapit sa Panginoon? Sagot: Unang-una, sapagkat ang pagsamba ay pagtalima sa Makapangyarihang Panginoon at ang buong pagtalima hindi maaari na mapahiwatig hanggang ang gawa ng pagsamba ay ginawa alang-alang para mapalapit sa Panginoon. At pangalawa, ang pagsamba ay pataasin ang kaluluwa at sa ganon kung ang tao patuloy na mag-alaala sa Panginoon at kumilala na siya ay nasa harapan ng kanyang Panginoon sino ay ang Dakila, ang Makapangyarihan, nakikita ang lahat, at naririnig ang lahat, sa walang pagdududa siya ay makatanggap ng nangingibabaw na kaugalian na kung alin maghatid sa kanya tungo sa pinakamataas na kabanalan at pinakamarangal na ugali at lumayo siya galing sa masamang mga bagay, kahit na iyon ay mga palagay ng nasa isip o aktuwal na mga gawain. PAGDADASAL Tanong: Ano ang mga Islamikong mga gawain ng pagsamba?
47

Sagot: Ang pinakamahalaga na Islamikong mga gawain ng pagsamba ay pagdasal, pagpuasa, khums, zakat, jihad at hajj. Sapagkat itong aklat ay sinulat upang magbigay ng maikling pasimula sa Islam, ating itigil ang pagpapahayag ng diwa at mga katuwiran sa itong mga gawain ng pagsamba at dahil doon sinuman na may nais na alamin ang tungkol sa itong mga bahagi dapat sumangguni sa ating aklat na may pamagatan na “Islamikong mga Gawain ng Pagsamba”.1 Tanong: Ano ang mga dasal? Ilan karami ang kanilang mga rak’a at ano pa ang nakasali? Sagot: Ang dasal ay may dalawang uri: ubligado (wajib) na mga dasal at itinatagubilin (mustahab) na mga dasal. Tanong: Ano ang mga ubligado na mga dasal? Sagot: Ang ubligado na mga dasal ay ginawa sa sumusunod na kaayusan: 1. Umaga na dasal (tinatawag na fajr or subh). Ito ay mayroon na dalawang rak’a2, at ang kanyang oras ay galing sa bukang-liwayway hanggang sa pagsikat ng araw. 2. Tanghali na dasal (tinatawag na dhuhr): apat na mga rak’a, at ang kanyang oras ay galing sa paglipas ng araw na galing sa gitna ng langit ng isang bansa saan ikaw nandoon hanggang sa maikling sandali bago pa lulubog ang araw sa guhit-tagpuan (ng langit at lupa).3 3. Panghapon na dasal (tinatawag na ‘asr): apat na mga rak’a, at ang kanyang oras ay galing pagkatapos ng tanghali na dasal hanggang lulubog ang araw sa babaan ng guhit-tagpuan (ng langit at lupa). 4. Paglubog na dasal (tinatawag na maghrib): tatlo na mga rak’a, at ang
1 ‘Ibadat al-Islam, Ika-2 paglimbag, Beirut, 1994. 2 Ang bawat rak’a binubuo (sa maikli) ng pagtatayo, pagyuyuko at pagkatapos dalawang pagpapatirapa. 3 hanggang mayroon pa na manatiling oras para sa panghapon na dasal.

kanyang oras ay galing sa paglubog ng araw, alin nangangahulugan sa itong kalagayan sa panahon na ang kapulahan (na kulay) ng langit dumaan galing sa itaas ng ulo (iyon ay malapit na labinlimang minuto pagkatapos ng aktuwal na paglubog sa araw), hanggang sa maikling sandali bago pa sasapit ang kalahating gabi.1 5. Panggabi na dasal (tinatawag na ‘isha’): apat na rak’a, at ang kanyang oras ay galing pagkatapos ng paglubog na dasal hanggang sa kalahating gabi. Tanong: Ang mga dasal sa panahon ng paglalakbay may kaibahan ba sa mga dasal na nasa lugar ng tinitirahan? Sagot: Opo. Ang mga dasal sa panahon ng paglalakbay ay “qasr”(pinaikli) iyon ay ang tanghali (dhuhr), panghapon (‘asr) at panggabi (‘isha’) na mga dasal na dapat ang bawat isa isagawa ng dalawang rak’a katulad sa umaga (fajr) na dasal.2 Tanong: Paano ang dasal hinati? Sagot: Iyon ay hinati sa mga sumusunod: 1. Pagsasabi ng Allahu Akbar3, pagkatapos na ginawa ang hangarin. 2. Ang pagbasa ng unang kabanata (surah) ng Qur’an (al-Fatiha), at anumang isang kabanata samantalang nakatayo. 3. Pagyuyuko kasama ang partikular na panalangin4. 4. Pagtatayo ng tuwid uli pagkatapos ng pagyuyuko. 5. Dalawang mga pagpapatirapa kasama ang partikular na panalangin5, alinsunod sa pagkakasunod, at ang pag-uupo sa pagitan ng dalawang pagpapatirapa. 6. Pagtatayo ng tuwid uli, pagkatapos bibigkasin ang al-Fatiha at anumang surah (katulad ng ikalawa (2) sa itaas) sinundan ng qunot6 na alin ay
1 upang mayroon na oras na magdasal sa panggabi na dasal. Ang gabi dito ay ipinaliwanag na oras galing sa paglubog ng araw (sa pagdasal na kahulugan) hanggang sa uumpisa ang umaga. 2 Tingnan na ang paglubog (sa araw) na dasal ay hindi pinaikli. 3 Ang Panginoon ay pinakadakila. 4 Subhana rabbiyal-‘adhim wa-bi-hamdih. 5 Subhana rabbiyal-a’la wa-bi-hamdih. 6 Katulad ng halimbawa, Allahumma salli ‘ala Muhammad wa Aali Muhammad; Rabbana atina fid-dunya hasanatan wa-fil akhirati hasanatan wa-qina ‘adhab an-nar [2:201]; Rabbana amanna bi-ma anzalta wat-taba’nar-rasula faktubna ma’-ash-shahidin [3:53]. 49

itinatagubilin ngunit hindi ubligado. 7. Pagkatapos yuyuko at tatayo ng tuwid; at pagkatapos ng yuyuko, dalawang pagpapatirapa (katulad ng ikalima (5) sa itaas) at uupo uli; pagkatapos ang pagsasabi ng tashahhud1 at salam2. Iyon ay ang paraan sa dalawang rak’a na dasal. Para sa tatlo o apat na mga rak’a na dasal, gayon pa man, sa ika tatlo at ikaapat na rak’a sa halip ng bigkasin ang al-Fatiha, ang natatangi na pagpupuri sa Panginoon ay binibigkas3. Tanong: Ano ang mga kondisyon ng mga dasal? Sagot: Ang mga kondisyon ng mga dasal ay ang sumusunod: 1. Ang pagtayo na nakaharap sa Qibla4. 2. Kalinisan ng damit, katawan at ang lugar ng pagpapatirapa. 3. Nasa kalagayan ng kalinisan sa pamamagitan ng mga paglinis (wudu’)5 o ghusl6 o tayammum7. 4. Ang mga damit ng tao na magdadasal at ang lugar ng dasal dapat na nakamtan alinsunod sa batas. 5. Hindi gagawa ng anuman na magpawalang-bisa ng mga dasal samantala sila gumawa ng dasal, kagaya ng halimbawa, kabag at iba pa, pagtatawa, o umiikot palayo galing sa pagharap ng Qibla. Tanong: Mayroon ba na ibang mga dasal bukod sa araw-araw na mga dasal na alin ang Islam ginawa na ubligado? Sagot: Oo. 1. Ang dasal ng patay. 2. Ang dasal sa panahon ng kataka-taka o katakot-takot na mga
1 Alin kasama (ang ibang mga panalangin) magpapatunay (tashahhud) sa Pagkaiisa ng Panginoon at Pagkamensahero ni Muhammad at pagbibigay-galang sa na sumakanya nawa ang kapayapaan at sa kanyang sambahayan. 2 As-salam ‘alaykum wa-rahmatullahi wa-barakatuh. 3 Subhanallah; wal-hamdulillah; wa-la ilaha illallah; wa-llahu Akbar (tatlong ulit). 4 tungo sa dako ng Makka. 5 Paghuhugas ng mukha at mga braso, at pagkatapos pagpapahid ng ulo at pagpapahid ng mga paa. 6 Pagbubuhos ng tubig sa buong katawan. 7 Paggamit ng malinis na lupa sa panahon na walang tubig na magagamit.

pangyayari (salat al-ayat)1. 3. Ang dasal pagkatapos ng pag-iikot (tawaf)2. 4. Mga dasal na ginawa bilang kahalili ng patay na tao, kung ang isang tao ay ubligado na gawin sila. 5. Mga dasal dahil sa pangako. Mayroon na partikular na paraan sa pagdasal sa bawat isa sa itong ibang ubligado na mga dasal at dapat sumangguni sa mga aklat ng hurisprudensiya para sa mga detalye. Tanong: Alin sa mga dasal na talaga ay itinatagubilin? Sagot: Mayroon na maraming itinatagubilin na mga dasal, halimbawa: 1. Araw-araw na pinakatagubilin na mga dasal (nawafil)3. 2. Ang espesyal na mga dasal sa buwan ng Ramadan. 3. Itinatagubilin na mga dasal sa banal na mga araw kagaya ng relihiyosong mga kapistahan (Eid). 4. Mga dasal na isinalaysay ng Propeta at ng Banal na mga Imam, na alin ang kanilang sarili palaging ginawa at alin ay nakilala sa pamamagitan ng kanilang mga pangalan, kagaya ng halimbawa, ang Dasal ng Propeta (suma sakanya nawa ang kapayapaan at sa kanyang pamilya) at ang Dasal ni ‘Ali (suma sa kanya nawa ang kapayapaan). 5. Mga dasal na alin ay itinatagubilin sa ibat-ibang mga kalagayan katulad ng mga dasal sa panahon ng pagdadalaw (ziyarat) sa banal na mga libingan (malapit man o malayo), ang espesyal na dasal upang maghingi sa Makapangyarihang Panginoon ng ulan (istisqa’), at ang dasal ng isang tao sino ay nasa kalagayan ng katakutan. PAG-AAYUNO Tanong: Ano ang pag-aayuno?
1 Bilang halimbawa sa panahon eklipse ng araw o buwan (kahit buo o bahagi), mga lindol, mga bagyo at iba pa. 2 Halimbawa ang tawaf ng paligid sa Banal na Ka’ba sa Makka sa panahon ng Hajj o ‘Umra. 3 Bago at pagkatapos ng limang ubligado na mga dasal. 51

Sagot: Ang pag-aayuno ay pagpapanatili na malayo galing sa anumang bagay na makasira sa pag-aayuno na alin ay magsimula galing sa madaling-araw hanggang sa paglubog sa araw. Tanong: Ilan ba ang mga uri ng pag-aayuno? Sagot: Ang pag-aayuno ay may apat na uri: 1. Kinakailangan na mga pag-aayuno, kagaya ng pag-aayuno sa buwan ng Ramadan. 2. Itinatagubilin na mga pag-aayuno, kagaya ng pag-aayuno sa buwan ng Rajab1. 3. Di-pinagtibay ng mga pag-aayuno kagaya ng pag-aayuno sa araw ng ‘Ashura2. 4. Ipinagbabawal na mga pag-aayuno kagaya ng pag-aayuno sa Kapistahan (‘Eid) ng al-Fitr at ang Kapistahan ng al-Adha3. Tanong: Ilang mga araw na ubligado ng mag-ayuno sa buwan ng Ramadan? Sagot: Para sa isang Muslim na sino ay kinakailangan na mag-ayuno, siya (lalaki o babae) dapat na mag-ayuno ng buong buwan, iyon ay sa buwan ng Ramadan, alin ay ika-siyam na buwan sa lunar na kalendaryo, ang unang buwan ay al-Muharram. Tanong: Ano ang mga bagay na dapat ninyong iwasan na makasisira sa pag-aayuno at dahil doon kinakailangan na iwasan sila? Sagot: Sila ay (10) sampung bilang: 1. Pagkakain. 2. Pag-iinom.
1 Ang ikapitong buwan ng Muslim na kalendaryo. 2 Ang ikasampu na araw ng buwan ng Muharram na alin sa araw na iyon ay ipinagdiriwang ang kabayanihan ni Imam al-Husayn (suma sa kanya nawa ang kapayapaan), ang apong lalaki ng Banal na Propeta (suma sa kanya nawa ang kapayapaan at sa kanyang sambahayan). 3 Al-Fitr ay ang araw pagkatapos ng pag-ayuno ng Ramadan at ang al-Adha ay sa ikasampung araw ng Islamikong buwan ng Dhul-Hijja.

3. Pagtatalik. 4. Pagsasalsal. 5. Mananatili sa kalagayan ng karumihan (junub) hanggang magsimula na ang madaling-araw1. 6. Pag-iiniksiyon ng likido sa katawan. 7. Pagbibigay na makapasok ang makapal na alikabok sa lalamunan. 8. Paglalagay ng buong ulo sa ilalim ng tubig. 9. Pagsusuka. 10. Sinasadya na magpalagay ng mga salita o mga gawa na alin ay kasinungalingan laban sa Allah, sa Propeta o sa labing dalawang mga Imam. Tanong: Kung ang isang tao sinadya na hindi mag-ayuno ng isang araw, paano niya babayaran ang kanyang sarili? Sagot: Ang pagbabayad para sa ganong tao ay tatlong lupi: 1. Pagkatapos ng buwan ng Ramadan siya dapat mag-ayuno ng isang araw, kapalit sa araw na iyon. 2. Kinakailangan siya na magbayad na alin sa isa sa mga sumusunod ng tatlong mga bagay: a). Siya dapat mag-ayuno ng dalawang buwan na sunod-sunod, na walang pagputol. b). Siya ay dapat magpakain ng animnapu na mahirap na mga tao. k). Siya dapat maghanap ng kalayaan ng isang sumasampalataya na alipin. 3. 2Ang Muslim na hurista magparusa sa kanya sa pagsasagawa sa iyon na kasalanan. KHUMS AT ZAKAT Tanong: Ano ang khums? Sagot:
1 Halimbawa nasa kalagayan ng janaba, alin nangangailangan ng buong paghugas (ghusl). 2 Kung siya hindi gumawa sa 1 at 2. 53

Khums ay ang pagbibigay ng dalawampu na porsiyento ng kinikita alangalang sa Panginoon3. Tanong: Galing sa anong kinikita dapat mabigyan ng khums? Sagot: Galing sa pitong mga bagay: 1. Mga natitira galing sa digmaan. 2. Mga mahalagang hiyas o bato na nakuha mula sa pagsisid sa dagat. 3. Mga mineral. 4. Mga kinikita at mga tubo (mula sa paghahanapbuhay). 5. Ang lupa na binili sa hindi-Muslim galing sa isang Muslim. 6. Mga halal (alinsunod sa batas ) na kinikita na nahaluan ng haram (hindi alinsunod sa batas) na kinikita. 7. Kayamanan. Tanong: Kanino dapat ibigay ang khums? Sagot: Ang bahagi ng khums dapat na ibigay sa isang huristang Muslim upang siya ang gumastos sa iyon alinsunod sa Islamikong mga gawain na nararapat sa kanya. Ang natitira ay gagastusin ng isang tao na may tungkulin upang tulungan ang mga ilo, mahirap na mga tao, nangangailangan na mga maglalakbay at galing sa mga lahi ng Propeta (suma sa kanya nawa ang kapayapaan at sa kanyang pamilya). Tanong: Ano ang zakat? Sagot: Ang zakat ay ang pagbabayad ng bahagi sa tiyak ng mga kayamanan alangalang sa Panginoon. Tanong:
3 Tingnan ang Qur’an 8:41: “At inyong maalaman na ang anumang labing-yaman ng digmaan na inyong napakinabang, katotohanan, ang isang lima (1/5) nito ay nakatalaga kay Allah at sa Sugo at sa mga malalapit na kamag-anak (ng Sugo, Muhammad), at (gayundin) sa mga ulila, sa mga naghihikahos na nagpapalimos at sa mga naglalakbay (na kinapos ng panustos sa daan), kung kayo ay nagsisampalataya kay Allah at (naniwala) sa mga bagay na Aming ipinanaog sa Aming alipin (Muhammad)…”.

Galing sa anong mga bagay dapat na magbabayad ng zakat? Sagot: Galing sa tatlong bahagi: 1. Mga kahayupan: baka, tupa, at kamelyo. 2. Mga pananim: palmera, pasas, trigo at sabada. 3. Mga kuwartang metal: ginto at pilak. Kaya nga ang zakat ubligado (wajib) talaga na babayaran galing sa siyam na mga bagay. Iyon ay itinatagubilin na ang zakat dapat din na babayaran galing sa ibang mga bagay kagaya ng mga ari-arian at mga kayamanan sa negosyo. Tanong: Kanino dapat ibigay ang zakat? Sagot: Ang zakat dapat na gagastusin sa walong kaurian: 1. Sa mahirap. 2. Sa walang-wala: isang tao na ang kalagayan ay lalong malala kaysa sa mahirap na tao. 3. Mga tao sino ay pinili na sumingil ng zakat. 4. Mga bagay na isaalang-alang para sa Panginoon, iyon ay anumang bagay alin ay ikabubuti ng mga Muslim na may kaugnay sa kanyang panrelihiyon o makamundong mga kapakanan. 5. Mga nakakautang sino ay hindi maaari makapagbayad sa kanilang mga utang. 6. Mga manlalakbay sino hindi na makapatuloy sa paglakbay at walang kakayahan para bumalik sa kanilang sariling bayan. 7. Iyon tumanggap galing sa zakat upang lumakas ang kanilang paniniwala na nandoon sa kanilang mga puso1 o upang mapahina ang kanilang kalooban sa pagpinsala sa mga Muslim. 8. Mga alipin: mga alipin sino namumuhay sa mahirap na mga kalagayan dapat bilihin ng pera sa zakat. JIHAD Tanong: Ano ang jihad?
1 Katulad ng mga bagong pumapasok sa Islam. 55

Sagot: Ang jihad ay ang pakikipag-away alang-alang sa Panginoon. Tanong: Ano ang hangarin at layunin ng jihad? Sagot: Ang hangarin ng jihad ay dalawa: 1. Ililigtas ang mga tao galing sa mga pamahiin ng kanilang mga paniniwala at ano ang kanilang ginawa. 2. Ipapalaya ang pinag-aapi galing sa mga matalim na kuko ng mga mang-aapi. Tanong: Ang Islam ba maaaring magsimula ng pakikipag-away o pakikipagdigmaan sa hindi mga Muslim na walang sapat na katarungan? Sagot: Hindi talaga maaari. Subalit ang Islam makipaglaban sa pagtatanggol sa sarili laban sa: 1. Mga Tao ng mga Kasulatan (Ahl al-Kitab), iyon ay yong mga may-hawak na aklat na mula sa langit, pagkatapos sila binigyan ng pagpili sa pagitan ng pagtanggap ng Islam, o pagbayad ng buwis (jizya), o pakikipaglaban (sa Islamiko na bansa). 2. Mga tao na naiiba sa mga Tao ng mga Kasulatan sa panahon na binigyan sila ng kalayaan sa pagpili sa pagitan ng pagtanggap sa Islam o pakikipaglaban. Tanong: Sino ang mga tao ng mga Kasulatan? Sagot: Mga tao ng mga kasulatan binubuo ng mga Hudeyo, mga Kristiyano at mga Zoroastriyano, silang lahat may-hawak na mga aklat mula sa langit. Tanong: Sino iyon na mga tao na hindi mabilang na mga Tao ng mga Kasulatan? Sagot: Sila ay ibang mga tao na hindi Muslim na kasing katulad na sumasamba ng

diyus-diyusan (anito) at ang kagaya. Tanong: Ano ang kahulugan ng jizya? Sagot: Jizya ay halaga ng pera na kinuha galing sa mga Tao ng mga Kasulatan bilang kapalit ng pagtatanggol ng mga Muslim. Sila ay malaya na magsagawa sa kanilang mga seremonyang panrelihiyon at sila ay hindi kasali sa pagbabayad ng zakat at khums, na alin ay kinukuha galing sa mga Muslim. Tanong: Bakit dito may kaibahan? Hindi ba iyon na lalong makatarungan kung ang mga Tao ng mga Kasulatan taratuhin na katulad ng mga Muslim? Sagot: Sapagkat ang mga karapatan ng mga Tao ng sa mga Kasulatan ay lubos na ipagsanggalang sa ilalim ng Islamikong gobyerno subalit sa ilalim ng ibang legal na mga sistema ang kanilang mga karapatan ay hindi ipinagtanggol ng ganito kalawak, iyon ay malinaw sa sumusunod ng mga batayan: 1. Sa Islamikong bansa ang mga Tao ng mga Kasulatan magtamasa ng katulad ng mga karapatan kagaya ng kanilang kapatid na Muslim na mga mamamayan. 2. Ang kanilang buhay, ari-arian at dangal ay ipinagtanggol, katulad ng mga Muslim. 3. Ang mga Tao ng Kasulatan ay malaya magbuo para sa kanilang sariling relihiyosong mga seremonya kagaya ng mga Muslim. 4. Tungkol sa legal na mga problema, ang mga Tao ng mga Kasulatan maaari kung kanilang gusto na maghingi ng hustisya (katarungan) sa pamamagitan ng Muslim na mga korte ngunit kung higit na gusto nila maaari sila na pupunta sa kanilang sariling mga huwes. 5. Ang mga Tao ng mga Kasulatan magbayad ng jizya sa namumuno na Muslim samantala ang mga Muslim magbayad ng khums at zakat. Kaya nga maaari ba na makatarungan sa pagsasabi na ang mga Tao ng mga Kasulatan ay pinag-aapi sa ilalim ng Islamikong pamamahala? Tanong: Bakit man ang mga Muslim nakipaglaban sa mga Tao ng mga Kasulatan?
57

Sagot: Ang kaguluhan ay palagi nasa kanilang mga gobyerno sino ay may katangian na pinakamasamang mga sistema ng pang-aapi at pagmamalupit. Ating maaari na makita gaano ang pananabik ng mga mamamayan sa iyon na mga bansa na tumanggap sa mga Muslim, sapagkat kanilang ipinapalagay na sila (Muslim) ay mga tagapagpalaya galing sa mga kamay ng kanilang mapang-api na mga namumuno. Ang kasaysayan ay ang pinakamabuting saksi sa iyon. Katulad sa kalagayan sa iyon na hindi mga Muslim at sino ay hindi mga Tao ng mga Kasulatan sapagkat ang katuwiran bakit ang mga Muslim lumaban sa iba sa simpleng kadahilan na ipairal ang batas ng Panginoon at palayain ang ibang bansa galing sa mga taong nagsasamantala sa kapwa at mga malulupit na namumuno sa kanilang mga tao sa pamamagitan ng karahasan at pananakot. HAJJ Tanong: Ano ang hajj? Sagot: Ang hajj magtaglay ng paglalakbay sa Makka sa Arabiano na Peninsula sa hangarin ng pagsagawa ng mga seremonya ng pagsamba. Tanong: Kanino ubligado ang hajj? Sagot: Ang hajj ay ubligado ng isang tao na sino ay may sapat na kakayahan na maglakbay sa Makka sa kanyang sariling pera, sa kondisyon na ito hindi siya maging mahirap or sanhi ng kanyang kahirapan. Tanong: Ilan beses ba na ubligado ang hajj sa tao sino ay may kakayahan? Sagot: Isang beses sa buong buhay. Tanong: Ang hajj din ba ay itinatagubilin na gawa (hiwalay sa ubligado)? Sagot:

Opo, para sa iyon na mga tao na sino wala talagang kakayahan sa iyon, at para sa iyon sino may kakayahan ngunit nakapagsagawa na ng ubligado na hajj noon, ang hajj ay itinatagubilin sa kanya. Tanong: Ano ang kinakailangan na gagawin sa hajj? Sagot: Ang hajj ay binahagi sa dalawang bahagi: A. ‘Umbra1 B. Hajj A: Ang mga seremonya ng ‘Umbra ay ang mga sumusunod: 1. Ihram (damit ng peregrino) na susuotin galing sa Miqat2. 2. Ang pag-iikot sa Banal na Ka’ba (tawaf) ng pitong beses. 3. Dalawang rak’a na dasal pagkatapos ng tawaf sa talikuran ng istasyon (maqam) ni Abraham (Ibrahim) (suma sa kanya nawa ang kapayapaan). 4. Mabilis na paglalakad (sa’i) sa pagitan ng mga bundok ng Safa at Marwa, ng pitong beses. 5. Pagpuputol (taqsir) sa ilan na buhok sa ulo o pag-ahit sa lahat na buhok sa ulo. B: Ang mga seremonya ng Hajj ay ang mga sumusunod: 1. Ihram (damit ng peregrino) na susuotin galing sa Makka. 2. Mananatili sa ‘Arafat sa ika-siyam na araw ng Dhul-Hijja. 3. Mananatili sa Mash’ar [Muzdalifa] ng madaling araw sa umaga sa ika-sampu. 4. Paglalakbay galing sa Mash’ar tungo sa Makka sa ikasampung araw, ito ay ang Kapistahan (Eid) ng al-Adha. 5. Pagtatapon ng pitong piraso na mga bato doon sa Jamra ng ‘Aqaba sa Eid ng al-Adha. 6. Ang pagkatay ng hayop sa pagitan sa tatlong uri ng kahayupan: mga kamelyo, mga baka, o tupa at mga kambing. 7. Mag-ahit ng ulo o magputol ng buhok. 8. Tawaf (pag-iikot) ng Ka’ba ng pitong beses, tinatawag na tawaf al-ziyara. 9. Pagsagawa ng dalawang rak’a na dasal pagkatapos sa itong tawaf sa talikuran ng maqam ni Ibrahim (suma sa kanya nawa ang kapayapaan).
1 ‘Umra maaari din na gagawin iyon sa ibang mga panahon sa buong taon. 2 Miqat: Kahit saan sa isa sa mga lugar na binanggit ng Banal na Propeta (suma sa kanya nawa ang kapayapaan at sa kanyang sambahayan) na alin ang mga tao maglagay ng Ihram sa panahon sa kanilang pagpunta sa Makka upang magsagawa ng Hajj o ‘Umra. 59

10. Sa’i o mabilis na paglalakad sa pagitan ng Safa at Marwa, pitong beses. 11. Iba na tawaf sa paligid ng Ka’ba ng pitong beses, tintawag na tawaf al-nisa’. 12. Sa bilang 9 sa itaas. 13. Pagpananatili sa Mina ng gabi ng ikalabing-isa at ikalabing-dalawa, at sa ilan na mga kalagayan sa gabi ng ikalabing-tatlo. 14. Pagtatapon ng mga bato sa tatlong Jamarat sa Mina, sa bawat Jamra magtapon ng pitong pirasong bato sa panahon ng araw ng ika-11 ng Dhul-Hijja at ng ika-12, at ganon din sa ika-13 kung ang peregrino nananatili sa Mina sa gabi ng ika-13. Tanong: Kailan dapat ang Muslim pupunta sa hajj? Sagot: Sa mga buwan ng Hajj, ito ay Shawwal, Dhul-Qa’da at Dhul-Hijja1. Siyempre, ang Hajj maaari lamang na gagawin sa buwan ng Dhul-Hijja. Tanong: Ano ang ‘Umra (iyon na walang Hajj)? Sagot: Ang ‘Umra ay katulad talaga ng ating binanggit sa itaas2 na dinagdagan ng tawaf sa paligid ng Ka’ba, na tinatawag na tawaf al-nisa, at ang dalawang rak’a na dasal na sumunod sa iyon (katulad ng bilang 11 at 12 sa itaas). Itong ‘Umra maaaring gagawin sa anumang panahon sa buong taon. Tanong: Ano ang mga kabutihan ng hajj? Sagot: Ang hajj nagkaroon ng maraming kabutihan, ang ilan sa kanila ating banggitin dito: 1. Pampulitika na mga Kabutihan: Ang hajj nagdadala ng pagkakaisa sa pagitan ng mga Muslim at magbigay sa kanila ng lakas, lilikha sa kanilang mga kaaway ng takot sa kanilang kapangyarihan. 2. Pangkabuhayan ng mga Kabutihan:
1 Ang ika-10, ika-11 at ika-12 sa mga buwan ng Muslim na kalendaryo, alinsunod sa pagkakasunod-sunod. 2 Pahina

Ang hajj gumawa na ang pera kumalat at magpalipat-lipat galing sa isang dako ng Islamikong mga bansa tungo sa iba at dahil doon ang negosyo umuunlad. 3. Pangkaisipan na mga Kabutihan: Ito magbibigay na kaaliwan sa kaluluwa, magbigay katahimikan at kapayapaan ng isip na idudulot ng paglalakbay at kung alin din alisin ang pagkainip at pagkabahala tungkol sa tinubuang-lupa kagaya ng sinabi ng manunula: Pupunta ka sa ibang bansa upang maghanap ng mataas na mga bagay. Sa paglalakbay mayroon na limang mga kabutihan, Ang pag-alis ng inip, kumuha ng hanapbuhay, kapayapaan ng kaisipan, mabuting pag-uugali at kahanga-hanga na pagsasama. 4. Panlipunan na mga Kabutihan: Ang hajj maging kadahilan na ang mga Muslim makapagkilala sa bawat isa at makapagtulong sa kanila na magsalita ng isang tinig. 5. Pangkaluluwa na mga Kabutihan: Ang pag-iikot sa paligid ng Ka’ba, ang paglakad sa pagitan ng Safa at Marwa, ang dasal ng pag-ikot, ang ritwal na mga dasal, ang pagtatayo sa ‘Arafat ay ang lahat pagsamba. Mayroon na marami pang ikabubuti ang pagsasagawa ng hajj na sinasabi ng detalydo sa ibang aklat1.

1 Tingnan, halimbawa, ang may-akda sa ‘Ibadat al-Islam. 61

7 - ILAN NA MGA ASPETO NG SHARI’A Sa itong bahagi ating suriin ang ilan sa mabuting mga katangian ng Shari’a ng Islam katulad ng gagawin ang sarili na malinis para pagsamba, marangal na mga santwaryo, hindi-ritwal na mga dasal, pagtipon-tipon na mga dasal, ipag-uutos ang mabuti at ipagbabawal ang masama, i’tikaf, pagtatawag ng kabutihan, gumugunita sa hindi malilimot na nakaraang mga pangyayari, ang pagkamatapat sa Ahlul-Bayt (s.k.n.k.) at humiwalay sa kanilang mga kaaway. KALINISAN SA ISLAM: Tanong: Ano ang ibig sabihin na gagawin ang sarili na malinis? Sagot: Ang kalinisan ng Islam ay apat na uri: 1. Ang paglilinis ng kaluluwa galing sa masamang mga hilig, kaya ng pagseselos, kakuriputan, pagkagalit pagkamatakutin at ibang masamang mga kaugalian. 2. Ang pagdadalisay sa mga bahagi ng katawan galing sa mga bagay na alin ay

hindi karapat-dapat sa Islam, kagaya ng pagdadalisay sa mata galing sa mapanlinlang na mga paningin, pagdadalisay sa dila galing sa walang kabuluhan na salita at iba pa. 3. Paglilinis ng katawan at ang kanyang ibat-ibang mga bahagi galing sa mga bagay na marumi, sapagkat ang Islam gumawa sa iyon na ubligado na linisan ang sarili ng mabuti galing sa ihi, dugo, ta’i at ibang mga marumi. Ang Islam din pumuri sa paglilinis sa anumang bagay na alin naging marumi at ito ay hindi lamang para sa katawan ngunit sa lahat na bagay kung alin ang Muslim nakapagdiit sa pamamagitan ng mga damit, mga kagamitan sa kusina at mga kagamitan ng pagluluto, mga alpombra at iba pa. 4. Ang paglilinis sa katawan at sa kaluluwa ng magkasama sa isa sa sumusunod ng tatlong mga pagkakataon: A. Ang pagsasagawa ng mga wudu’ pagkatapos sa bawat hadath. PAGHUHUGAS [Wudu’] Tanong: Ano ang hadath? Sagot: Ang hadath tumutukoy sa pag-iihi, pagtatae, kabag, pagtulog, regla (para sa babae)- istihada qalila, at iyon na tumutukoy sa anumang bagay na kung alin sanhi na mawala ang mabuting pag-iisip kagaya ng pagiinom ng mga inuming makalasing, mawawalan ng malay-tao at iba pa. Tanong: Paano ang wudu’ isagawa? Sagot: Ang paraan sa pagsasagawa ng wudu’ ay ang mga sumusunod: 1. Ang paghuhugas ng mukha galing sa simula ng buhok sa noo hanggang sa ibaba ng bibig. 2. Ang paghuhugas sa kanang kamay galing sa siko hanggang sa hinapusan ng mga daliri . 3. Ang paghuhugas sa kaliwang kamay galing sa siko hanggang sa hinapusan ng mga daliri. 4. Ang pagpapahid sa taas ng ulo sa natitirang basa sa babaan ng kanang kamay. 5. Ang pagpapahid sa dalawang paa mula sa dulo ng paa (daliri) hanggang sa
63

bukung-bukong sa natitirang basa galing sa mga palad sa dalawang mga kamay, alinsunod sa pagkakasunod-sunod. BUONG PAGHUGAS (Ghusl) B. Ang paghugas sa buong katawan ay may dalawang uri: 1. Ubligado na buong paghugas. 2. Itinatagubilin na buong paghugas. Tanong: Kailan ang buong paghugas ay ubligado (wajib)? Sagot: Ang buong paghugas (ghusl) dapat na isagawa sa sumusunod na anim na mga kalagayan: 1. Janaba: iyon ay pagkatapos ng bulalas ng semen o bumaon. 2. Regla: ito ay dugo na alin karaniwan makikita na lumabas sa mga babae sa bawat buwan. 3. Ang lumabas na dugo at iba pa (lochia) pagkatapos ng panganganak. 4. Ang paglabas ng dugo (sa babae) na kakaiba sa buwanan na regla o maliit na regla - para sa kabuuang pagpapahayag dapat na sumangguni sa mas detalyado na aklat. 5. Ang paghahawak sa patay: ang buong paghugas (ghusl) maging ubligado kung ang isang tao nakahawak ng patay na katawan ng tao pagkatapos iyon nagiging malamig at hindi pa iyon nahuhugasan. 6. Ang bangkay sa patay na tao: iyon ay ubligado na siya (lalaki o babae) bigyan ng buong paghugas (ghusl mayyit). Tanong: Ano ang mga itinatagubilin (mustahab) na buong paghugas? Sagot: Mayroon na marami, katulad ng paghugas sa mga araw ng Biyernes, mga Araw ng Kapistahan1 at sa mga gabi ng buwan ng Ramadan. Tanong: Ano ang paraan sa pagsasagawa ng buong paghugas?
1 Ang a’yad (pangmaramihan ng ‘id).

Sagot: Iyon ay maaaring isagawa sa dalawang paraan: 1. Paglulubog ng katawan: ilagay ang sarili ng isang beses sa puro na tubig, na alin iyon ay may pahintulot sa paggamit (halal), sa paraan na ang tubig umabot sa buong katawan. 2. Paghuhugas ng tiyak na pagkakasunod-sunod: unang-una huhugasan ang ulo at leeg, pagkatapos ang kanang gilid ng katawan at pagkatapos sa iyon ang kaliwang gilid ng katawan. Sa paanong paraan, ang isang tao na hindi maaari na makasagawa ng wudu’ o buong paghugas (ghusl) ay kinakailangan sa Islam na magsagawa ng tayammum. TAYAMMUM Tanong: Ano iyon? Sagot: Ang tayammum binubuo ng: 1. Ihahampas ang mga palad ng dalawang kamay (sa kaparehong panahon) sa malinis at ayon sa batas na pinahintulotan na lupa, at pagkatapos ihahaplos sa noo ang dalawang palad mula sa lugar kung saan ang buhok tumutubo hanggang sa (itaas ng kilay) at sa itaas ng ilong. 2. Hahaplusin ang likurang bahagi ng mga kamay sa mga palad sa pamamagitan na unahin muna na hahaplusin ang likurang bahagi ng kanang kamay sa kaliwang palad na kamay at pagkatapos hahaplusin ang likurang bahagi ng kaliwang kamay sa kanang palad na kamay. Malinaw na itong mga seremonya ng paglilinis kailangan na gawin na kasama ang hangarin na mapalapit sa Panginoon at samakatuwid iyon ay hindi lamang magpalinis sa tao sa labas ngunit din magpalinis sa kanya (lalaki o babae) sa loob, sapagkat ang paghahanap na mapalapit sa Panginoon nangailangan din ang paglilinis ng kaluluwa. ANG MGA LUGAR NG PAGSAMBA
65

Tanong: Ano ang ibig mong sabihin sa mga lugar ng pagsamba? Sagot: Ang Propeta ng Islam, si Muhammad (suma sa kanya nawa ang kapayapaan at sa kanyang mga pamilya) nagsabi: “Ang lupa ginawa para sa akin na lugar ng pagpapatirapa (masjid) at iyon lupa [nilikha] na puro para sa akin”1. Kaya nga, sa pananaw ng Islam ang lupa na kahit saan ay nababagay para pagsamba, at sa ganon ang pagsamba walang partikular na lugar. At saka, sa Islam, hindi nagkaroon ng lugar na itinatalaga para pagsamba sa isang pangkat ng mga tao, at iba naman na lugar para sa ibang grupo. Ang Makapangyarihang Panginoon nagsabi: “… at inyong panatilihin ang inyong sarili (sa pagsamba sa Kanya) sa bawat lugar ng pagpapatirapa…” [7:29]. Gayunman ang Islam nagtayo ng tiyak na mga lugar para lamang sa pagsamba na tinawag na mga masjid at hinimok ang mga tao sa pagsamba at pagtitipon doon at nangako na mayroon na malaking gantimpala sa pagtatayo sa kanila, sa pagbibigay ilaw sa kanila at pangangala sa kanilang mga kapakanan. Ang pagdadasal sa masjid (simbahan) ay lalong kanais-nais kaysa sa pagdadasal sa ibang lugar. Ang mga lugar ng pagsamba ay binahagi ng ganito: 1. Ang mga lugar na nasa pinakamataas na uri ng kahalagahan katulad ng Masjid al-Haram sa Makka, Masjid al-Nabi (suma sa kanya nawa ang kapayapaan at sa kanyang pamilya) sa al-Madina, ang Masjid al-Kufa (malapit sa siyudad ng Najaf), ang Masjid al-Basra sa siyudad ng Basra, at ang Sakhr al-Sharif (ang Bobida ng Bato) sa Jerusalem sa Palistin. 2. Ang mga lugar na nasa ikalawang uri na kahalagahan katulad ng Masjid Sahla na malapit sa Najaf at ang Baratha Masjid2 sa pagitan ng Kadhimayn at Baghdad. 3. Ang mga lugar na nasa ikatlong antas na kahalagahan ay ang lahat na ibang mga masjid na alin pinatayo ng mga Muslim sa buong mundo. Sila ay may
1 Tingnan ‘Awali al-la’ali al-‘aziziyya fi’l-ahadith al-diniyya, Ibn Abi Jumhur Ahsa’I (ipinanganak 840/1436-7), Sayyid al-Shuhada’ Publishing House, Qum, 4 na mga tomo 1405/1984-5, tomo 2, p. 208, kasama ang dagdag, “saanman ako na lugar at dumating ang oras ng dasal, ako gumawa ng tayammum at magdasal”. 2 Amir al-Mu’minin ‘Ali ibn Abi Talib (suma sa kanya nawa ang kapayapaan) dumaan sa Baratha (sa lugar ng Karkh, sa kanlurang bahagi ng lumang Baghdad) at nagdasal sa lugar sa ngayon na masjid.

kakaibahan sa bawat isa sa kalagayan na pinapahayag doon sa Islamikong hurisprudensiya. Tanong: Mayroon ba na espesyal na mga kautusan kaugnay sa mga masjid? Sagot: Sa totoo mayroon. Halimbawa, ipinagbabawal na lapastanganin sila at ang pagpinsala sa kanila (na walang sapat na kadahilanan). Ipinagbabawal din sa isang tao na nasa kalagayan ng janaba o ang babae na nasa regla o may dugo na lumabas pagkatapos ng panganganak na umupo sa masjid, at ipinagbabawal para sa iyon na nasa kalagayan ng janaba kahit na dumaan doon sa Masjid al-Haram sa Makka at ang Masjid al- Nabi (suma sa kanya nawa ang kapayapaan at kanyang pamilya) sa Madina. BANAL NA MGA LIBINGAN Tanong: Saan ang pinakabanal na mga libingan? Sagot: Ito ang mga lugar na kung saan ang Propeta at ang Walang Kamalian na mga Imam ay ipinaglibing: 1. Ang Hujra ng Propeta (suma sa kanya nawa ang kapayapaan at ang kanyang pamilya) sa al-Madina sa Hijaz. 2. Ang libingan ng al-Baqi’ sa al-Madina na mayroon na mga libingan ng Imam al-Hasan al-Mujtaba, Imam Zayn al-Abidin, Imam Muhammad al-Baqir at Imam Ja’afar al-Sadiq (suma sa kanila nawa ang kapayapaan). Ang huling libingan ng Fatima al-Zahra’ (suma sa kanya nawa ang kapayapaan), ang pinakamabuti sa lahat ng mga kababaihan (sa buong mundo) ay malamang din sa al-Baqi’ inilibing. 3. Ang libingan ni Imam Amir al-Mu’minin (suma sa kanya nawa ang kapayapaan) sa al-Najaf al-Ashraf sa Iraq. 4. Ang libingan ni Imam al-Husayn (suma sa kanya nawa ang kapayapaan) sa Karbala, Iraq. 5. Ang mga libingan ni Imam Musa al-Kadhim at Imam Muhammad Jawad (suma sa kanila nawa ang kapayapaan) sa al-Kadhimiyyah, Iraq. 6. Ang libingan ni Imam ‘Ali al-Ridha (suma sa kanya nawa ang kapayapaan) sa Mashhad sa Khurasan, Iran. 7. Ang mga libingan ni Imam ‘Ali al-Hadi at Imam al-Hasan al-‘Askari, at sa
67

ilalim ng lupa na kaarkong bubungan ng Imam al-Mahdi (suma sa kanya nawa ang kapayapaan) sa Samara’ sa Iraq. 8. Ibang mga libingan na nagkaroon ng ilang antas na kalagayan na katulad sa itaas, halimbawa, ang libingan ni al-‘Abbas (s.k.n.k.) sa Karbala, ang libingan ni Sayyida Zaynab (s.k.n.k.) sa Damascus, at ang mga libingan ng ibang mga Propeta katulad sa libingan ni Dhul Kifl (s.k.n.k.), at ang libingan ni Musa [(Moises) Kalimullah- suma sa kanya nawa ang kapayapaan]? Tanong: Ito ba na mga libingan nagkaroon ng espesyal na pangingibabaw? Sagot: Opo, sa kadahilanan na ang mga Propeta ng Panginoon at Kanyang mga kahalili (awsiya’uhu) at iyon na malapit sa Panginoon ay inilibing doon. Tanong: Pakipaliwanag sa ilan sa mga pananaw sa itong pangingibabaw na kalagayan? Sagot: Ang espesyal na mga kautusan na alin tumutukoy sa mga masjid (na ipinapahayag sa itaas) tumutukoy din sa itong mga banal na mga libingan na may karagdagan na mga panalangin lalong lalo na itinatagubilin doon sa libingan ng Imam al-Husayn (s.k.n.k.). Ang panghuli ay pinagkatangian ng ibang mga prebiheliyo kung ihahambing sa ibang mga libingan. Tanong: Ang pagdalaw sa itong mga libingan nagdadala ba din ng gantimpala? Sagot: Opo, sa Islam itinatagubilin talaga na ang mga Muslim dumalaw sa mga libingan ng Propeta, sa kanyang anak na babae at ang mga walang-kamalian na mga Imam (suma sa kanila nawa ang kapayapaan), sapagkat sa ganon na pagdalaw makatanggap ng maraming gantimpala sa kinabukasan. At saka ang Islam nagbigay ng partikular na mga pagdidirawang alin ay kanais-nais sa ibang mga panahon para sa ganon na pagdalaw. Kung sa mundo ngayon ating makita na ang libingan sa Hindi-nakilala na Sundalo nagiging lugar ng pagdadalawan, sapagkat iyon ang magpalakas-loob ng mga tao sa pagtatanggol ng kanilang bayan at isa sa palatandaan ng paggalang para sa mga sundalo sino ay namatay sa pook ng digmaan, kaya nga sa Islam mayroon na

tanyag na mga pinuno at kung ang mga tao susunod lamang sa kanila sila ay makatanggap ng mga biyaya sa itong mundo at kaligayahan sa darating na mundo. Kaya nga ating makita na ang mga libingan ng Propeta at ang walang-kasalanan na mga Imam ay tanglaw ng Islam at pinanggalingan ng maraming kasayahan. Ang natatangi na mga dasal sa pagdadalaw ng Propeta at sa mga Imam ay sa kanilang sarili mga aral at paraan sa tamang paniniwala. Halimbawa, isa sa mga panalangin nakasulat para sa pagdalaw sa libingan ng Imam Amir al-Mu’minin (s.k.n.k.), si ‘Ali ay pinuri na isa sa; “Makatarungan (ang pakikitungo) sa mga tao sa pagpapairal ng katarungan na walang pinapanigan”.1 Galing sa itong pangungusap ating maisip ang pamamaraan ng pagbibigay ng hustisya at dapat na walang pinapanigan sa pakikipagtungo sa mga karapatan ng iba. Isa sa mga panalangin na nakasulat para sa pagdalaw sa libingan ng Imam alHuasyn (s.k.n.k.) na ating mabasa: “Ako tumistigo na ikaw ay dalisay, puro at nilikha na puro at ikaw ay galing sa anak ng kadalisayan, ang dalisay at sa mga iyon na sino ginawa na dalisay. Ang iyong sarili ay dalisay at sa pamamagitan sa iyo ang lupa ay nalilinis, ang lupa na inyong kinaroroonan ay dalisay dahil sa iyo, at ang inyong libingan ay dalisay”.2 Ating malalaman galing dito na dapat sa tao na gawin ang kanyang puso, katawan at ang lahat na kanyang pakikitungo ay dalisay at gawin na dalisay ang lupa na kanyang tinitirahan. Hindi ba dapat na sumunod ang peregrino sa halimbawa ng Imam al- Husayn (s.k.n.k.) sa kaninong pamamagitan ang lupa ay nilinis? Tanong: Mayroon pa ba na ibang mga kabutihan sa pagdadalaw ng mga libingan ng espesyal na mga pagdiriwang?
1 Tingnan, bilang halimbawa, Mafatih al-Jinan ni Abbas al-Qummi, Dar al-Zahra’ Beirut, unang paglimbag 1998, p. 443, ziyarat Amir al-Mu’minin (‘alayhis salam) sa Araw ng Ghadir: “Ipinairal mo ang katarungan na walang kinikilingan, ikaw ay makatarungan sa mga tao at ikaw ay higit na nakakaalam tungkol sa batas ng Panginoon kaysa ibang mga tao” [pagkatapos ng Banal na Propeta Muhammad – suma sa kanya nawa ang kapayapaan at sa kanyang sambahayan]. 2 Mafatih al-Jinan, p. 515, fi ziyarat al-Imam al-Husayn (‘alayhis salam) al-makhsusa al-ula. 69

Sagot: Oo, katulad na mga kabutihan na sinasabi sa Hajj, sapagkat sa panahon ng espesyal na mga pagdiriwang para sa pagdadalaw ng mga libingan ng walang Kasalanan na mga Imam, ang mga tao pupunta sa pagtitipon galing sa ibat-ibang dako at sa ganon ang mga kabutihan na makuha sa Hajj (itinala na noon sa itaas) ay makuha rin galing sa itong mga pagdalaw. PANALANGIN Tanong: Ano ang ibig sabihin ng panalangin1 at bakit dapat ating gawin sila? Sagot: Ang panalangin ay katumbas sa mga salita na binanggit ng tao sa kanyang Tagapaglikha na kung alin siya maghingi sa Panginoon para sa pangangailangan, pagpahayag sa hinanakit, pagpuri sa kanyang Panginoon, pagbanggit sa mga biyaya at mga kabutihan na naibigay sa kanya o humingi sa Kanya ng patnubay tungkol sa mga bagay na gusto niyang gagawin o sa mga bagay na labis ayaw niyang gagawin. Ang mga kabutihan ng panalangin binubuo sa: 1. Ang tao makipag-uugnayan sa kanyang sarili sa Tagapalikha ng uniberso. 2. Magpapalakas ng kaluluwa sapagkat kung malaman ng tao na siya ay nasa babaan ng Makapangyarihang Panginoon, ang kanyang kaluluwa kumuha ng lakas at ang lakas ng kaluluwa ay ang pinanggalingan ng katapangan at kawalang-takot. 3. Magdadala ng kaaliwalasan at katahimikan sa loob, dahil sa kaaliwalasan magpalaganap ng kaligayahan. 4. Magtatanim ano yong ikabubuti sa kaluluwa at iiwas ang sumasampalataya galing sa masamang mga bagay dahil sa inspirasyon na nakuha galing sa pagsasagawa ng mga panalangin. 5. Ihahatid ang mananalangin sa pagkilala ano yong mabuti at ano yong
1 Du’a (hindi rituwal na mga dasal) kakaiba kaysa sa salat (ang limang ubligado na araw-araw na mga dasal at iba pa) katulad ng ipinahayag sa itaas.

masama sapagkat ang mga panalangin nagpaliwanag sa ito. Ang pagkilala sa mabuti at masama sa mga panalangin palagi kasama ito. 6. At saka, ang Makapangyarihang Panginoon sumagot sa mga panalangin, katulad ng Kanyang sinabi sa Banal na Qur'an: "At ang inyong Panginoon nagwika: Dumalangin kayo sa Akin; diringgin Ko ang inyong panalangin;..."[40:60], at kaya nga ang mga pangangailangan ng sumasampalataya sa itong mundo at sa kabilang-buhay ay matupad. Sa madaling salita, ang Islamikong mga panalangin ay pinanggalingan ng walanghanggan na aral na ang kagaya alin ay hindi makikita sa anuman sa ibang paniniwala o relihiyon, at galing dito ang tao kukuha ng mga kabutihan, simula sa kanyang unang mga araw hanggang sa katapusang saglit ng kanyang buhay. Tanong: Pakibigay ng halimbawa ng panalangin. Sagot: Ating dapat banggitin dito bilang halimbawa ang mga bahagi ng panalangin ni Imam al-Sajjad1 (s.k.n.k.) galing sa kanyang panalangin upang magkaroon ng "Pinakamagandang mga Kaugalian"2. "O Panginoon ipaabot ang inyong sustento sa akin at huwag mo akong subukin sa pagitan ng aking pagtingin sa [ano ang nakuha ng ibang tao]; bigyan mo ako ng lakas at huwag mo akong bigyang-dalamhati ng kahambugan; gawin mo ako na Iyong alipin at huwag mong sirain ang aking pagsamba sa pagitan ng aking pagiging mapagpapahalaga sa sarili; gawin mo ako na maging pamamagitan ng paggawa ng kabutihan para sa iba; huwag mo burahin ang aking mabuting mga gawa dahil sa aking ginawa na ang iba dumaramdam na sila ay may-utang na loob sa akin; bigyan mo ako na makitungo sa iba sa marangal na paraan at ipagtanggol mo ako galing sa mapagpahalaga sa sarili." "O Panginoon! Ipadala ang Inyong biyaya kay Muhammad at sa Pamilya ni Muhammad at patnubayan mo ako na malabanan ko ang isang tao sino na nandaraya sa akin, kasama ang pagkamaawain; na aking mabigyan ng gantimpala
1 Imam ‘Ali Zayn al-‘Abidin, ang ikaapat na Imam ng Ahlul-Bayt. 2 Tingnan ang al-Sahifa al-Sajjadiyya al-Kamila, (wa-kana min du’aihi ‘alayhis salam fi makarim al-akhlaq wamardi ‘l-af’al), ikalawang paglimbag, Beirut (al-Muassisa al-Dawliyya), 1999, kasama ang komentaryo ni Ghalib ‘Asayli, panalangin bilang 20, p. 113, 115-6. 71

ang isang tao sino nagpasiya na walang ginawa sa akin, kasama ang pagkamapagbigay; na aking mabayaran ang isang tao sino umagaw sa akin, kasama ang kagandahang-loob; na ako gumanti sa isang tao sino pumutol ng anumang pakikisama sa akin, sa pamamagitan ng pagdadalaw sa kanya; at sumalungat sa isang tao sino manira nang talikuran sa pagsasabi ng mabuti sa kanya; at marahil ako nagpapasalamat para sa anumang kagandahang -loob [na ipinapakita sa akin] at kaligtaan ang anumang nagawa laban sa akin". "O Panginoon; Ipadala ang Inyong biyaya kay Muhammad at sa Pamilya ni Muhammad at humingi ako sa Iyo na hindi ako maaapi, sapagkat ikaw nagkaroon ng kapangyarihan na magtanggol sa akin; na ako hindi mang-api [sa iba], sapagkat ikaw nagkaroon ng kapangyarihan na pumigil sa akin; na hindi ako pupunta sa masamang landas, sapagkat ikaw ay maaari na patnubayan mo ako; na ako ay hindi mangangailangan, sapagkat ang aking kapakanan ay nasa Inyong mga kamay; at ako hindi magmalupit [sa iba], sapagkat anumang kapangyarihan na nasa akin ay galing sa Iyo." Sinuman na sumuri sa mga panalangin ng Propeta (O Panginoon; Ipadala ang Inyong biyaya kay Muhammad at sa Pamilya ni Muhammad) at sa mga Imam, ang ilan sa kanila isinali sa mga tomo na tinatawag na al-Qur'an wa-'l-du'a' sa Bihar al-Anwar1, o sa Mafatih al-Jinan o al-Sahifa al-Sajjadiyya mapatunayan na ang mga panalangin ay talagang mahalaga na yaman na maaaring gamitin upang ang tao maging maligaya sa itong buhay at sa kabilang buhay. KONGGREGASYON NA DASAL (Salat al-Jama’a) Tanong: Ano ang kahulugan ng jama'a? Sagot: Ito ay konggregasyon na dasal. Ang Islam humimok sa mga Muslim na isagawa ang lahat na kanilang limang beses na mga dasal sa konggregasyon sa talikuran ng isang imam, sa kondisyon na siya ay makatarungan, kung alin nangangahulugan na siya dapat ay isang tao na matapat sa kanyang relihiyon. Sa kabuuan ng Islamikong Mundo galing sa panahon ng Propeta, sino ay nagtatag sa konggregasyon na mga dasal, hanggang ngayon ang mga Muslim nagtipon-tipon ng maaga sa umaga sa pagdasal ng magkasama sa umaga na dasal, at sa tanghali
1 Ang ensiklopedya na gawa sa ika-17 na siglo ni ‘Allamah Baqir al-Majlisi, inilathala (110 ka mga tomo) sa Beirut, ikalawa na iniwasto na edisyon, 1983. Ang tiyak na bahagi sumangguni sa Kitab al-Dhikr wa-‘l-Du’a’ na makita sa tomo 90 (p. 148 hanggang sa katapusan) at sumaklaw din sa mga tomo 91 at 92.

para sa tanghali at hapon na mga dasal at sa paglubog ng araw para sa paglubog ng araw at maaga na kabi na mga dasal. Sa karaniwan sila magtipon-tipon sa tanging mga lugar, katulad sa mga dambana ng mga Imam at sa mga masjid, at magdasal sa talikuran ng isa sa mga Muslim na kanilang nakilala na namumuno ng mabuti at matapat na buhay at kanilang isinagawa ang kanilang ubligado na mga dasal sa paggawa ng anuman na kanyang ginawa sa paraan ng pagtatayo, pag-uupo, pagyuyuko' at pagpapatirapa. Tanong: Ano ang ating makuha galing sa pagdadasal ng konggregasyon? Sagot: Ang mga kabutihan ng konggregasyon na dasal ay marami at sila sumaklaw: 1. Pagkakaisa ng mga Muslim sa kapaki-pakinabang na paraaan: sa bawat araw ang isang Muslim na mayroon na malaking mga tungkulin tumayo na katabi (ang isang Muslim na) mayroon mababang tungkulin, ang puti na Muslim katabi ang isang itim (na Muslim), ang mayaman na Muslim katabi ang isang mahirap (na Muslim) at iba pa, ang lahat nasa harapan ng isang Panginoon, walang isa na may kaibahan galing sa iba. Sa ito na mga oras ang lahat kabahagi sa katulad na mga damdamin. Ang lahi at ibang mga kakaibahan mawala at dahil dito walang ibang patutunguhan kundi ang kabutihan. 2. Ang pagtutulungan mangyayari kapag ang mga Muslim magtipon na magkasama, sapagkat ang bawat isa maging magkilala sa bawat isa, ang magkaibigan tumulong sa bawat isa sa panahon na ang tulong ay kinakailangan at magkaroon na panlahat na malasakit kung ang isang tao ay wala o nasa mahirap na mga kalagayan. 3. Pagtuturo ng disiplina sa mga puso ng mga magdadasal, sapagkat ang konggregasyon ay isa sa pinakamabuti na mga gawa ng padidisiplina. Kung ito natanim sa kaugalian ng isang Muslim siya maging maayos sa lahat ng kanyang mga gawain. 4. Makikinabang galing sa mga talumpati na may aral at patnubay na alin pinapahayag sa konggregasyon bago pa ang mga dasal na karaniwan ginagawa. Ang mga Muslim sa itong mga konggregasyon ay pinapaingat sa mga kalamidad na nangyari sa mga Muslim sa buong mundo upang sila makapagsali, hindi lamang sa kanilang mga puso na dumadamdam sa iyon na nadulutan, ngunit din sumali sa
73

pagitan ng paggawa ng anumang bagay na ikabubuti. Kaya nga aming napansin na yong pinagkaugalian niya ang pagdadasal na magkasama ay masyadong alam tungkol sa relihiyon at amin din napansin na dahil sa mga sermon at mga talumpati na alin ay pinahayag sa itong mga pagkakataon, iyon na nagdasal ng konggregasyon na mga dasal ay mas matapat at maingat kaysa iba sa ibat-ibang larangan ng buhay. Ang mga kabutihan na bunga ng pagdadasal sa konggregasyon patuloy hanggang sa ngayon. IPAG-UUTOS ANG KABUTIHAN AT IPAGBABAWAL ANG KASAMAAN Tanong: Ano ang kahulugan sa ito? Sagot: Ang Islam ay nag-utos ano yong mabuti, maging sa iyon ay gawain na ubligado o mga gawain na itinatagubilin. Ang kabutihan na alin inutos ng Islam ay tinatawag na ma’ruf. Gayon din, ipinagbawal ano yong masama, alinman sa kadahilanan na iyon ay tiyak na mga bagay na lubos na ipinagbabawal o sa pamamagitan ng pagsabi na ang tiyak na mga gawain na lalong mabuti na iwasan. Ang masamang mga bagay ay tinatawag na munkar. Kaya nga ang Islam nag-utos sa mga Muslim na ipinag-utos ano ang ma’ruf (mabuting mga gawain) at ipinagbawal ang munkar (masamang mga gawain). Sa ganyan, sa itong batas ang mga paghilis sa anumang sambayanan ay mailagay sa tuwid, ang mga tao ay mapatnubayan tungo sa tama na Islamikong kaugalian at sila ay mailigtas galing masamang mga bagay at mga krimen. Sa Qur’an ang Panginoon nagsabi: “Kayo (na tunay na naniniwala sa Kaisahan ni Allah at sumusunod kay Propeta Muhammad at sa kanyang pamilya) ang pinakamainam sa lahat ng mga tao na nilikha sa (lipon) ng sangkatauhan; kayo ay ipinag-utos ang kabutihan (ma’ruf) at ipinagbawal ang kasamaan (munkar)…” [3:110]. Ang Propeta Muhammad (suma sa kanya nawa ang kapayapaan at sa kanyang pamilya) nagbigay ng halimbawa sa pag-uutos ano yong mabuti at pagbabawal ano yong masama sa isang tao na nasa bangka samantalang nasa dagat na nagsimula na

maggawa ng butas sa iyon. Ang ibang mga pasahero kinuha at hinawakan siya, upang siya at sila mailigtas ngunit kung kanilang iniwanan siya na magpatuloy sa iyon na gawa, siya at sila ay masawi. Imam Amir al-Mu’minin (s.k.n.k.) nagsabi: “Tingnan ninyo na nag-utos kayo sa kabutihinan (ma’ruf) at nagbawal sa kasamaan (munkar) kay kung hindi ang masama na nasa pagitan ninyo sa katotohanan kumuha ng pagkakataon, kung saan maghingi kayo ng tulong sa Panginoon na kayo tutulungan subalit ang inyong mga panalangin hindi maaaring ibibigay”1.

I’TIKAF Tanong: Ano ang i’tikaf ? Sagot: Ang i’tikaf binubuo ng pagpapanatili sa masjid ng tatlong araw o higit na sa panahon na iyon alin ang Muslim mag-ayuno sa araw at pumigil na gumawa ng maraming mga bagay na alin hindi nababagay na matatamo ang pagpalit sa Panginoon, at hindi din maaaring umalis sa masjid maliban sa gawain na mga kinakailangan. Tanong: Ano ang mga kabutihan ng i’tikaf ? Sagot: Ang kanyang kabutihan ay pataasin ang kaluluwa tungo sa espirituwal na mga bagay at buwagin ang sarili galing sa mga makamundo na mga pagdidikit na alin sumira sa malinaw na pag-iisip. Iyon ay oras ng pagpagaling at pagpahinga upang maglinis sa katawan at kaluluwa. Sa panahon ngayon ating makita na ang mga tao, kahit na ang mga pinuno ng mga pamahalaan tumalikod galing sa kanilang trabaho para sa panahon ng pagpalakas, upang sila mayroon na pagkakataon ng pagpapahinga at pag-iisip. Sila pupunta sa isang bahay na matahimik na lugar sa bansa o sa tabing dagat at kahit saan dako para bumawi ng kanilang lakas at mag-isip sa kanilang mga problema na malayo
1 Katulad sa masidhing pagtatagubilin doon sa Nahjul Balagha p. 362, subalit may kaunting kaibahan sa simula kagaya ng “Huwag iwanan ang pag-uutos ng mabuti at ipagbabawal ang masama …”. 75

galing sa magulong buhay. Ang i’tikaf ay mabuting gawain sapagkat: 1. Samantala na magsagawa ng i’tikaf ikaw ay mag-aayuno, ang ilan sa mga kabutihan nito ay binanggit na noon. 2. Ang i’tikaf napapaloob ang pagharap ng sarili sa Panginoon sino ay pinanggalingan ng bawat kabutihan at ang inspirasyon ng bawat kaaliwalasan at katahimikan sa loob. 3. Ang i’tikaf ay ginawa sa masjid na kung alin iyon ay lugar ng pagtalima, pagsamba, katapatan at kalinisan, malayo galing sa mga kasalanan at masamang mga gawa. Napatunayan sa pamamagitan ng karanasan na ang lugar mayroon na impluwensiya sa kaluluwa ng tao at umasa alinsunod sa anong uri ng lugar iyon, maging positibong impluwensiya para sa mabuti or para sa masama. PALAGANAPIN ANG MABUTI Tanong: Ano ang kahulugan ng palaganapin ang mabuti? Sagot: Sa Islam tinatawag na ang bawat marangal na gawa “mabuti” (khayr) at nag-utos sa mga tao na mag-anyaya sa iba tungo sa kabutihan. Ang Makapangyarihang Panginoon nagsabi, “Hayaang may tumindig mula sa lipon ninyo na isang pangkat na nag-aanyaya sa lahat na mabuti…” [3:104], katulad na Siya nag-utos ng mga tao na gumawa ng mabuting mga bagay sa kanilang mga sarili. Sa katotohanan ang Islam, sa karagdagan pa sa ito, mayroon na gantimpala ang isang tao sino nagpatnubay sa ano yong mabuti kasing katulad na mayroon din na gantimpala ang isang tao sino sa katotohanan gumawa sa iyon na gawain sa kanyang sarili kagaya ng sinabi sa Propeta (s.k.n.k.): “Sino yong tumuturo ng daan sa isang bagay tungo sa mabuti ay kasing katulad na siya gumawa [ng mabuting gawa sa kanyang sarili]”1. Ang mabuting gawa ay hinahati sa dalawang uri: 1. Mabuting mga gawa na ipinapahayag ng Islam kagaya ng mga dasal, pagtulong sa nangangailangan at pagpapakain sa nagugutom.
1 Tingnan Kanz al-‘Ummal, tomo 16, p. 359, hadith 16052 at Bihar al-Anwar, tomo 71, p. 409.

2. Mabuting mga gawain na kasali sa panlahat na mga batayan na tinatag sa Islam, kahit na ang Islam hindi naglagay ng katiyakan para sa kanila, katulad ng pagtayo ng mga paaralan at mga hospital, pagtatag ng mga pangkawanggawa para magbibigay ng mga damit at pagkain para sa nangangailangan, magpapabilis ng mga kasunduang pag-aasawa at iba pa. Kaya nga sa pananaw ng Islam, ang Muslim ay isang tao sino gumawa ng mabuti at sa kaparehong panahon din nag-utos ng kabutihan, ang Propeta (s.k.n.k.) nagsabi: “Pag-aalis ng isang bagay na nasa daan na maaaring kadahilanan na pinsala ay isang mabuting gawa”1. Sa katotohanan kung ang mga tao gumawa alinsunod sa mga paraan ng Islam sa paggagawa ng mabuti at pagpapalaganap ano yong mabuti, walang isa na mangangailangan at ang mundo magbabago na maging paraiso ng kabutihan saan ang kabaitan, kasaganahan at pagkakaibigan maging mangibabaw sa buong mundo. MGA PAGGUNITA Tanong: Ano ang kahulugan ng mga paggunita? Sagot: Ang Islam nagsagawa ng mga pagdiriwang at mga paggunita bilang alaala ng Propeta at sa walang-kasalanan na mga Imam, maging sa iyon ay para sa masaya na mga pangyayari, katulad ng kanilang mga kaarawan, o para sa malungkot na pangyayari, katulad ng kanilang mga araw ng kamatayan, o anuman na bagay na itinatagunbilin at masyadong kanais-nais. Sa hadith ay sinasabi na, “Aming mga sumusunod ay galing sa amin, sila ay maligaya sa aming kaligayahan at sila ay malungkot sa aming kalungkutan”2. Tanong: Ano ang kabutihan na mayroon sa ito na mga paggunita?
1 Sumangguni sa Bihar al-Anwar, tomo 72, p. 50. 2 Sumangguni sa Ghurur al-Hikam wa-Durar al-Kalim, ni ‘Abd al-Wahid al-Amili (ika-5/11 siglo), unang paglimbag., Beirut, 1987, unang bahagi, p. 227, hadith 178: “Ang Makapangyarihang Panginoon tumingin sa Daigdig at pumili sa atin at nagpili sa atin na mga sumusunod (shi’a) sino tumulong sa atin at maligaya sa ating kaligayahan, malungkot sa panahon na tayo ay malungkot at gumugol sa kanilang sarili at kanilang mga ari-arian para sa ating kapakanan. Iyon na mga tao ay galing sa atin at babalik sa atin at sila ay kasama natin sa Paraiso”. 77

Sagot: Ang maraming mga kabutihan na sumaklaw sa: 1. Magpapalakas ng loob sa kabutihan. Kung makita ng mga tao na ang mabuti at matapat na bagay ay pinaggalang sa ganon ang kanilang kaluluwa ay kumiling tungo sa kabutihan, dahil doon sila maaari din na gumawa ng paggalang. Katulad sa itong mga paggunita ay magpalakas loob tungo sa kabutihan at kapuri-puri na mga gawa kaya nga sila din pumukaw sa pag-ayaw sa ano yong masama at kagagalitan. 2. Gumagawa ng mga huwaran. Kung ang isang tao mayroon na sariling kahangaan para sa isang tao, kanyang kunin siya na isang huwaran at magsikap na ang kanyang sariling buhay alinsunod sa mga kaugalian sa kanyang hinanga. Ito ay sapagkat ang kaugalian ng tao mayroon na hilig tungo sa espirituwal na pagpapaunlad at ang pagpapataas sa sarili tungo sa mga ranggo sa iyon na nasa tuktok ng pagiging makatao at nasa pinakamataas na antas ng karangalan at kabutihan. 3. Humahanga sa mga iyon na sino ay nababahala sa pagpapabuti ng lipunan. Sa ganon na mga tao ay may karapatan na igalang, maging iyon sa panahon na buhay pa sila o pagkatapos sa kanilang kamatayan. 4. Sa karagdagan, itong mga paggunita ay karaniwan kasama ang pagtipon-tipon sa mga tao at ang pagsasawa ng mga seminar at mga panayam at dahil doon mayroon na madagdag sa kanila na mga kabutihan para sa sambayanan, ilan sa kanila ating sinasabi na kagaya ng paglalakbay sa Makka at pagdadasal ng konggregasyon. Bukod pa, itong mga pagtipon-tipon ay hindi lamang mga paggunita ngunit magkaroon din ng mga bahagi ng pagpatnubay at pagbabala kaya nga ang kabutihan ay dalawang lupi: ang kabutihan galing sa tunay na pangyayari at ang kabutihan na nakuha galing sa espirituwal na pagtuturo. 5. Kung ganon na pagtitipon ay kasama ang makulay na mga pagpapalamuti sa panahon ng pagdiriwang sa masaya na pangyayari at sa pamamagitan ng itim naman na kulay para sa malungkot na mga paggunita, ito mayroon na malaking bisa sapagkat ang mga mata na sumasali na kasama ang tainga na humanap ng pag-uunawa at inspirasyon at kaya nga ang sagot tungo sa ano yong mabuti at kaayawan sa ano yong masama ay maging malakas.

Tanong: Maaari ba ikaw na magbigay sa ilan na mga halimbawa ng mga paggunita? Sagot: Halimbawa: 1. Ang araw ng pagsilang ng Banal na Propeta, Fatima al-Zahra’ at ang 12 mga Imam (suma sa kanila nawa ang kapayapaan). 1 2. Ang Kapistahan ng (Eid) ng al-Mab’ath sa panahon na ang Propeta (s.k.n.k.) ay sinabihan ng Panginoon na magsimula sa kanyang Maka-Panginoon na misyon sa mga tao - sa ika-27 ng Rajab2. 3. Ang pagkamatay ng Propeta, Fatima al-Zahra’, at ang labing isa na walang-kasalanan na mga Imam (s.k.n.k.). 4. Ang Kapistahan ng Ghadir (Eid al-Ghadir) sa panahon na doon sa lugar na tinatawag na Ghadir Khum na ang Propeta (s.k.n.k.) hinirang si ‘Ali ibn Abi Talib na kanyang khalifa (kahalili) sa mga Muslim - sa ika-8 Dhul-Hijja3. 5. Ang Islamikong mga Kapistahan ng Eid al-Fitr (pagpuputol ng ayuno) sa ika-1 Shawwal4 at Eid al-Adha (ang kapistahan ng pagaalay) sa ika-10 Dhul-Hijja. 6. Isa sa mga araw ng kalungkutan ay ang Arba’in, ang apatnaput na araw ng pagdadalamhati para kay Imam al-Husayn sa ika-20 ng Safar5. TAWALLI AT TABARRI Tanong: Ano ang kahulugan ng tawalli at tabarri? Sagot: Kung ang tao nagmahal sa isang tao siya maging malapit sa kanya, at sa panahon na siya ay maging malapit sa kanya pagkatapos siya tiyak na sumunod sa
1 Labing tatlo na taon bago pa ang Hijra (sa panahon na ang Propeta Muhammad umalis galing sa Makka papuntang Madina). 2 Ito ay sa Makka. 3 Ghadir Khum ay isang pangalan ng lawa sa pagitan ng Makka at Madina. Ang dakilang pangyayari naisagawa sa taon ng 10/632 sa panahon na ang Banal na Propeta ay nasa kanyang pabalik na pauwi sa Madina, pagkatapos ng naisagawa ang kanyang Panghuling Paghajji (Hajjatul Wida’). 4 Ang araw pagkatapos ng pag-aayuno ng buwan ng Ramadan. 5 Ang ikaapatnapung araw pagkatapos ng pagkamartir ng Imam Husayn (a.s.) sa Karbala sa ika-10 ng Muharram 61/680, ang unang buwan ng Muslim na kalendaryo, (Safar ay ang ikalawa). 79

kanyang halimbawa sa kanyang mga gawa at mga salita. Katulad din kung siya mapoot sa isang tao siya umiwas sa kanya at sa panahon na siya umiwas sa kanya siya din sumalungat at maging kakaiba sa kanya sa anuman na kanyang gagawin at sasabihin. Kaya nga ang pagmahal at pagkuha ng isang tao bilang huwaran na dapat sundin ay tinatawag na tawalli (mabuting pagsasamahan), at ang kaayawan at lumayo galing sa isang tao ay tinatawag na tabarri (pagkagalit). Tanong: Kanino kita dapat magpakita ng tunay na pagkakaibigan at kanino kita dapat magpakita ng pagkapoot? Sagot: Dapat tayo na magpakita ng pagkakaibigan tungo sa Panginoon, Kanyang mga Propeta, sa mga Imam at sa matakutin sa Panginoon, at pagkapoot tungo sa mga kalaban ng Panginoon, sa Kanyang mga Propeta, sa mga Imam at sa iyon na malapit sa Kanya. Dapat natin ito gawin sapagkat ang isang tao na tunay na nagmahal sa Panginoon maging malapit ang kanyang puso at ang kanyang mga gawa sa mga tao na Maka-Panginoon, tiyak na tumalima sa kanila, at ang paggawa sa iyon kumuha ng kabutihan sa itong mundo at tagumpay sa kabilang buhay. Katulad din, kung ang isang tao nagpakita ng pagkagalit tungo sa mga kalaban ng matakutin sa Panginoon siya din ilayo ang kanyang sarili galing sa kanila, wala siyang makukuha sa kanila at sumalungat sila sa kanyang mga gawa at lahat ng kanyang mga gagawin. Sa gayon siya hindi maging masama kagaya sa mga iyon na mga tao. At saka, ang tao kailangan tiyak na mabigyang-kasiyahan ang kanyang panloob na mga kalikasan na alin kasali ang pagmahal at pag-ayaw, sapagkat mayroon na tatlong uri ng mga tao: 1. Iyon na mga alipin ng Panginoon sino talaga natakot sa Kanya. 2. Ang mga kalaban ng Panginoon at ang mga kalaban ng matakutin sa Panginoon. 3. Iyon na mga tao na hindi sa Panginoon at hindi din sa Kanyang mga kalaban, kagaya ng walang-nalalaman na sino ay walang-kakayahan na makilala ang katotohanan o ilan sa mga iyon sino naninirahan sa malayo na mga nayon o desertong mga lugar. Kung ang tao gusto na tumupad sa kanyang kalikasan para sa pag-ibig siya dapat padaanin iyon tungo sa isang tao sino ay may magandang ugali, kaninong pagkakaibigan ay kapakipakinabang, at kung siya gusto na tumupad sa kanyang kalikasan para sa pagkagalit siya dapat pupunta tungo sa

isang tao sino ay may masamang kaugalian na kanino ang pagkakaibigan ay maging mapanganib at mapaminsala. Kaya nga, katulad ng ating pinagbalangkas ay ang kaugalian ng pagkakaibigan at pagkakagalit, ang una-muna, ang paraan na mabigya ng kasiyahan itong mga katutubong hilig ay dapat maipalabas, at pangalawa, ang isang tao makakuha ng kabutihan galing sa ganon na paninindigan dito sa itong mundo at sa kabilang buhay. Tanong: Maaari ba na maitupad ang katutubong hilig? Sagot: Anumang katutubong hilig maging iyon ay pag-ibig, galit, kalungkutan, kaligayahan, katapangan at iba pa ay katulad ng tiyan na dapat na bigyang kasiyahan. Ang Islam gumawa ng malinaw ano yong mabuti na pagkain para sa itong mga katutubong hilig upang ang tao maging maunawaan ano ang makabigay sa kanya ng kaligayahan at ano ang mga sanhi sa kanyang kalungkutan at sa ganyan siya dapat sumunod ano ang kapaki-pakinabang at itapon ano ang mapaminsala.

81

8 - KALAYAAN SA ISLAM Tanong: Ang kalayaan ba umiral sa Islam? Sagot: Sa lahat na mga konsepto ng kalayaan na umiral sa ibat-ibang relihiyon at legal na mga sistema, ang pinakamalawak ay makita sa Islam. Sa katotohanan ang Islam ay isang relihiyon ng kalayaan sa lahat na kahulugan ng salita. Tanong: Mayroon ba na katibayan sa itong pag-angkin galing sa Qur’an at sa Sunnah? Sagot: Opo, Sa katotohanan. Tungkol sa Qur’an iyon nagpahayag na ang Propeta ng Islam sa pagsasabi na siya: “…Kanyang pinahihintulutan sila sa At-Tayyibat [lahat na mabuting] mga bagay at nagbabawal sa kanila sa Al-Khabaith [ang lahat na masama] na mga bagay, at kanyang niluluwagan sila sa kanilang (mabigat) na pasanin at sa mga tanikala (ng pananagutan) na nakaatang sa kanila”. [7:157] Ang mga hadlang at panlipunang mga posas na nakalagay sa mga liig ng mga tao at pumigil sa kanilang kalayaan ay inalis ng Propeta na sino ang nagpalaya sa kanila at nagbigay sa kanila ng kalayaan pagkatapos ng mga paghihigpit at kamangmangan na nakagawa sa kanila na mga alipin.

ANG MGA HANGGANAN NG KALAYAAN Tungkol sa puro na sunnah, ang pinakakilala na tuntunin sa mga aklat ng hurisprudensiya ay kinuha galing sa Qur’an at hadith: “Ang mga tao ay binigyan ng pananagutan sa kanilang mga sarili at ano ang kanilang pinag-aari”1. Kaya nga kahit sino maaaring gumawa ano ang kanyang gusto tungkol sa kanyang katawan o sa kanyang mga pinag-aari ngunit sa kondisyon na ano ang kanyang gawin ay hindi ipinagbabawal sa Islamikong Shari’a (batas). Tanong: Magbigay ka ng mga halimbawa ng mga gawa na ipinagbabawal sa Shari’a (batas). Sagot: Ang ipinagbabawal na mga gawa tungkol sa kanyang sariling katawan ay kasali ang pagpatay sa sarili (iyon ay magpakamatay sa sarili), ang pagputol ng galamay katulad ng sariling kamay, o ang pagpinsala sa likas na katangian katulad ng bulagin ang sarili o gawin ang sarili na bingi. Ang ipinagbabawal na mga gawa tungkol sa sariling mga pag-aari ay kagaya ng pag-pinsala sa kanyang kayamanan sa pamamagitan ng pagtapon sa iyon sa dagat o ang pagsunog sa mga kuwartang papel na kanyang pag-aari at iba pa. Ipinagbabawal din iyon ang paggasto ng sariling pera sa bagay na labag sa batas kagaya ng pagbili ng mga inumin na makalasing o ipinagbabawal na pagtatalik o pagsusugal. Sapagkat ang mga gawa na ipinagbabawal ng Shari’a ay tunay na ilan lamang, ang bawat isa sa kanila ginawa na labag sa batas para sa kabutihan ng bawat tao o lipunan, ang mga bagay na ang isang tao ay pinahintulutan na gawin sa kanyang sariling katawan o sariling kayamanan at mga pag-aari ay samakatuwid marami, na alin hindi talaga makita sa anumang ibang relihiyosong sistema o katipunan ng mga batas. MGA URI NG KALAYAAN Tanong: Ano ang mga uri ng kalayaan na mayroon sa Islam? Sagot: Ang mga uri ng kalayaan na mayroon ang Islam ay marami talaga na mahirap iyon itala silang lahat. Ngunit, aming itala lamang dito ay sampu sa kanila dahil na
1 Sumangguni din sa al-‘Awali al-La’ali, unang bahagi, p. 222, hadith 99. 83

sila ay sumaklaw sa iba o sa karamihan ng ibang mga uri. 1. Kalayaan sa Pangangalakal: Sinumang tao maaaring maghanapbuhay sa anumang kalakal (paninda) na kanyang gusto at sa anuman na panahon na kanyang gusto maliban sa labag sa batas na mga kalakal kagaya ng mga inumin na makalasing at karneng baboy. Siya maaari magluwas ng mga kalakal kahit saan siya gusto at gayon din umangkat sa kanila na walang pagbabayad ng anumang buwis at walang anumang hanggan na mga paghihigpit. 2. Kalayaan sa Pagsasaka: Itong batas nagpahintulut sa sinuman na tao na magsaka sa anuman na kanyang gusto at gaano kalaki ang lupa na kanyang gustuhin isasaka, kasama ang lahat na kalayaan at walang anumang mga buwis o mga pagtatakda sapagkat ang hadith nagsabi: “Ang mundo ay pag-aari ng Panginoon at sa sinuman na magsasaka sa iyon”. 3. Kalayaan sa Industriya: Ang tao maaari na umangkat o magluwas, magtatag ng pabrika o umangkat at magluwas ng mga pabrika ng anumang uri at maaari gumawa ng mga bagay na walang anumang buwis, mga kondisyon o mga pagtatakda. 4. Ang Kalayaan sa Pag-ari ng Panlahat na mga Kayamanan: Lupa, tubig at hangin ay ang lahat pag-aari ng Panginoon, at ang tao ay pinapahinutulutan na kumuha galing sa kanila ng mga likas na yaman na nagkaroon sa kanila, maging iyon ay isda galing sa dagat, mineral na mga deposito, mga kayamanan sa lupa, mga kahoy sa kagubatan, atom sa kalawakan at anuman na ibang mga kayamanan na nakalagay sa uniberso. 5. Kalayaan ng Pagpapaunlad: Sino man maaari na magpaunlad sa lupa sa pamamagitan ng pagtayo ng gusali sa iyon, paggawa ng mga bambang, paghukay ng mga bukal (batis), o anuman na ibang kapaki-pakinabang na proyekto na alinsunod sa batayan na sinasabi sa itaas, “Ang mundo ay pag-aari ng Panginoon at sa sinuman na magsaka sa iyon.” 6. Kalayaan ng Paglakbay: Ang tao ay malaya na maglakbay sa anumang lugar na kanyang gusto na walang bisa, o kailangan pa na kumuha ng pahintulot, o ang pagbayad ng anumang buwis, at walang sino na may karapatan na humadlang sa kanya sa paglalakbay sa iyon na lugar.

Katulad din, ang tao ay malaya na maglakbay hanggang sa kanyang gusto, na walang pagtatakda sa panahon ng paglakbay sapagkat ang Islam hindi naniniwala ng mga hangganan dahil ang Mundo ay pag-aari ng Panginoon at ang tao maaari na maglakbay sa iyon kung paano niya gugustuhin. Karagdagan sa iyon, ang Islam nagtatag ng espesyal na kuwenta (account) para sa mga maglalakbay sino hindi maaari makapaglakbay sapagkat sila ay naubusan ng pera, at iba pa, at ito ay ang pagpasigla ng mga tao na maglakbay. 7. Kalayaan sa Pagtira: Ang tao ay malaya na tumira kahit saan siya gusto na walang anumang mga kondisyon o mga pagtatakda sapagkat ang mga pasaporte, mga palatandaan at ang konsepto ng pagkabansa ay hindi mahalaga sa Islam at ang lahat na tao mayroon na karapatan sa malayang pagkilos. 8. Kalayaan sa Pagsasalita: Ang bawat isa mayroon na karapatan sa pagsalita at pagpakalat ano ang nasa kanyang kagustuhan, na walang anumang pagbabawal o kondisyon na maipataw sa kanya maliban na ang kanyang sinabi ay hindi talaga ipinagbabawal kasing katulad ng mapanghamak na salita, manirang-puri, at pagpapasama sa kapwa. 9. Kalayaan sa Pagsulat at Paglathala: Kahit sino ay malaya na sumulat, maglimbag at maglathala at magpalaganap anuman ang kanyang gusto ngunit sa kondisyon na wala doon ang ipinagbabawal ng Shari’a, katulad ng nabanggit tungkol sa kalayaan ng pagsasalita. 10. Kalayaan na mayroon na Ilan na mga Trabaho sa Isang Panahon: Kung ang tao gusto na gumawa ng partikular na trabaho kakaiba sa trabaho o propesyon na kanyang kasalukuyan ginawa, ito dapat pahintulutan, kagaya na nangyari sa ibang mga bansa na kung saan mayroong batas na nagbabawal sa pagtamo ng dalawang trabaho sa isang panahon: kagaya ng kawani sa isang tanggapan ng pamahalaan at negosyante din. Tanong: Ang mga Muslim ba nagtamasa ang lahat sa ito na kalayaan bago nabagsak ang Islamikong mga pamahalaan? Sagot: Opo, ang mga Muslim at hindi mga Muslim magkatulad sa babaan ng
85

Islamikong pamamahala na nagtamasa sa itong kalayaan maliban sa tiyak na hindi maiiwasan na mga panahon na kung saan ang bahagi sa itong kalayaan ay pinigil dahil sa kalupitan at ang kasing katulad, hindi bunga ng batas o kautusan. Gayon pa man, ang pagsugpo at ang pagpigil ng kalayaan sa katotohanan inilagay sa mga batas na pinagtibay sa pamamagitan ng mga pamahalaan, at ang mga bayad at mga butaw na inigiit alinsunod sa kalayaan kasing katulad ang mga ito na mga krimen, ang lahat ay mga kababalaghan na alin hindi umiral maliban pagkatapos na mabagsak ang Islamikong mga gobyerno. Ang Kanluran ngayon humawak ng pamumuno ng mundo at nagdala ng libong mga pagbabawal at nagpanatili ng libong mga pagpipigil. Ang kataka-taka talaga ay ang kanluran pagkatapos sa lahat na ito, umangkin na sila ay tagapagbigay ng kalayaan sa sangkatauhan at sino ay magpapakawala sa sangkatauhan galing sa kanilang mga kadena (sa paa).

9 - ISLAMIKONG PANGKABUHAYAN Tanong: Mayroon ba sa Islam na natatangging sistema ng pangkabuhayan? Sagot: Ang malusog at malaya na sistemang pangkabuhayan ay umiiral lamang sa Islam samantala ang mga sistema ng pangkabuhayan na nangingibabaw sa mundo ngayon ay hindi malusog sapagkat sa isa sa itong mga kadahilanan: 1. Alinman ang sistema ay masama na sa ganon maaari ang ilan magtamo ng mga milyon na di-abot kaya ng guni-guni, samantala ang ilan ay hinila pababa sa pinakamababa na antas ng karalitaan at namamatay sila ng libong-libo sa bawat araw dahil sa gutom at kahubo’t hubaran. 2. O kaya ang sistema ay pumipigil sapagkat iyon binabaliwala ang pribadong pag-aari kaya dahil doon ang mangyayari na ang bawat buhay ng mga tao nasa lubhang karalitaan. Tanong: Ano ang porma sa sistema ng Islamikong pangkabuhayan? Sagot: Ang paglalarawan ng Islamikong pangkabuhayan nangangailan ng maraming mga aklat, kaya ating ipahayag ang simple na balangkas dito sa panlahat na mahalagang mga batayan na itinakda ng Islam para maalis ang karalitaan at pangangailangan ng lipunan at maipataas ang pamantayan ng pamumuhay, alin ay ang mga sumusunod: 1. Ang pagpapalawak ng kalayaan sa lahat na mga larangan ng buhay: Dahil ang mga tao tumatamasa sa kalayaan sa ilalim ng Islamikong gobyerno, katulad ng binanggit sa nakalipas na kabanata, sila magsikap ng mabuti at kasama
87

ang katapatan at ang daan ng kasaganaan ay bukas sa kanila. Sa ganon sila magpayaman sa kanilang sarili at bihira lang na mayroong makita sa pagitan sa kanila na nangangailangan. Ito ay sapagkat, katulad ng nakilala na, ang mahalagang mga paraan ng pagkamit ng kayamanan ay pinapahintulutan sa bawat larangan at walang mga buwis o mga bayaran na ipinataw sa kanila, ni mga pagbabawal o mga kondisyon. Kaya nga ang bawat isa ay maraming ginagawa at nagtatrabaho at ang kanyang trabaho maging kanyang pinagkakakitaan ng ikinabubuhay at kanyang kita maging higit sa kanyang kinakailangan. Samantala sa ilalim ng walang kaugnayan sa relihiyon na mga sistemang legal: 1. Ang mga pinanggalingan ng kayamanan ay pinagbabawalan at ang pagpapakinabang galing sa kanila ay hindi bukas sa lahat. 2. Ano ang pinahintulutan na mapakinabangan ay mayroon na mga buwis at ibang mga bayaran. 3. Ang mayroon na mapakinabangan ay saklaw ng mga pagbabawal at mga kondisyon. Kaya nga, bihira sa isang tao na maaari makinabang galing sa pangunahing mga pinanggalingan ng kayamanan at kahit na ang isang tao maaari makinabang, mga kondisyon at mga buwis ay pinataw sa anumang matamo ng isang tao na kanyang maging makuha ng kinitaan. Sa katotohanan kung tayo magsabi na itong mga pagbabawal ibaba sa antas ng paglikha ng kayamanan sa 20% ng anuman sa iyon na dapat hindi parin tayo nagpalabis. Kunin natin na halimbawa ang Iraq. Sa ilalim ng Islamikong pamahalaan iyon ay umuunlad sa agrikultura at pagpapaunlad ng mga proyekto ngunit ngayon sa ilalim ng hindi-Islamiko na pamahalaan ang maliit lamang na bahagi ng Iraq ay masagana at ang lahat na natitirang bahagi sa iyon ay nasa pagkasira. Samantala sa ilalim ng Islamikong pamahalaan 40 milyon na mga tao namumuhay sa iyon na mga kayamanan, ang kanyang mga mamamayan ngayon humigit-kumulang umabot lang sa 8 milyon1. 2. Ang Kasimplihan ng Pagkakatayo ng Islamikong Pamahalaan: Ang mabuting halimbawa sa itong kasimplihan maaaring makita sa panahon na ang Iraq nasa ilalim ng Islamikong pangangasiwa sa tatlong mga tao na pumupunta doon galing sa Madina upang mamahala sa bansa.
1 Ito siyempre ay lumang estadistika (ang aklat ay tinipon noong 1960) at ang bilang ng mamamayan ngayon ng Iraq higit kumulang ay 22 milyon.

Ang lihim sa itong kasimplihan ay ang makinarya ng pamahalaan binigyan ng unang pansin ang pagkakaroon na umiiral ang katarungan sa pagitan ng mga tao, ikalawa ipagtanggol ang bansa galing sa kanyang mga kalaban at ikatlo pagbigay ng malaking kasaganaan sa buong lupa. At saka, ang Islamikong pamahalaan ay: 1. Pamahalaang kumakatawan sa mga tao sa pinakamataas na antas. 2. Hindi sumang-ayon ng mga paghihigpit na magbunga lamang ng maraming mga kagawaran. 3. Sumasalungat sa burukrasya at nagsikap na mapabilis ang paglutas sa mga problema. 4. Maglikha ng kalagayan ng tiwala ng mga tao sa pamamagitan ng pagpakita kung ano ang miudulot sa pagkakaroon ng may paniniwala at konsiyensiya. Sa itong paraan, ang Islamikong pamahalaan hindi kailangan ng maraming mga kagawaran (departamento) at sa ganon ang kanyang mga kawani ay ilan na bilang na alin nangahulogan na ang kayamanan na nasa kanyang pamahagi ay malaki. Ito magbigay ng pagtaas ng pangkabuhayan sa dalawang kadahilanan: 1. Ang kawani ng pamahalaan sa pangkalahatan hindi lumikha ng kanyang sariling kita ngunit sa halip ay umaasa sa paggawa ng mga iba. Kaya nga kung ang bilang na mga kawani ay binawasan ang pera na gagastusin sana sa pagbayad ng mga suweldo ay maaaring matipid, at ang pamahalaan sa gayon magkaroon ng maraming pera sa kanyang pamamahagi at maaari na gagamitin sa ibang mahalagang mga proyekto. 2. Sino yong hindi kawani sa pamahalaan ay kumita sa kanilang sarili at lumikha ng kayamanan, samantala kung sila ay kawani sa pamahalaan sila maging mga mamimili. Halimbawa: Kung mayroon na 10 tao sa bahay at ang bawat isa kumita ng 1 dinar at pagkatapos ang pamahalaan nagbigay ng trabaho sa 5 tao sa kanila, ang pera na nalikha maging 5 dinars na paghatiin sa 10 tao, samantala kung mayroon lamang na 1 nagtrabaho sa kanila, ang kinikita na nailikha maging 9 dinars na paghatiin sa mga 10 tao.
89

3.Ang Pananalapi: Khums, zakat, jizya at kharaj ay pinagtitipon para sa tesorerya, ang unang tatlong mga uri ay pinapahayag na noon. Kharaj ay kinikita galing sa mga iyon na mga lupa na alin ay nasa pag-aari ng pamahalaan o alin natamo sa mga Muslim sa pamamagitan ng digmaan at iba pa. Ang tungkulin ng tesorerya ay dalawang bahagi: 1. Mabigyan sa lahat na mga pangangailangan ang mga tao. 2. Maghanap ng bawat ikabubuti sa kapakanan ng mga tao. Halimbawa, ang tesorerya magbigay ng pera sa mahirap na tao upang siya makagalaw na malaya ng kanyang kagustuhan; sa maglalakbay na nangangailangan upang siya maaaring makabalik sa tahanan; sa walang asawa na tao upang siya maaaring makapangasawa; sa isang tao sino ay nasasakit na walang kakayahan sa pagpagamot upang maging mabuti; sa isang tao sino na hindi nagkaroon ng anumang puhunan sa pagsimula ng negosyo upang siya maaari makagawa ng hanapbuhay; sa isang tao sino nangangailangan ng bahay na pagtitirahan upang siya maaaring makapagpatayo ng isang bahay; sa isang tao sino gusto na magpatuloy ng pag-aaral ngunit wala siyang sapat na pera upang siya ay maaaring gawin iyon - at iba pa. Sa maikling salita, ang bawat tao na nangangailangan pupunta sa tesorerya saan ay may katungkulan na tumulong sa kanya at itong pagtulong ay hindi katulad ng pag-aabuloy o kawanggawa. Sa ibang pananaw, iyon ay nararapat sa tesorerya na alagaan ang kapakanan ng sambayanang Muslim sa kalahatan, halimbawa, ang paggawa ng mga daan at palagay sa kanila ng ilaw, pagtatayo ng mga hospital, pagbubukas ng mga paaralan at pagtatayo ng mga masjid. Dahil doon ang resulta walang isa na manatili na nangangailangan ni mayroon na anuman na bahagi ng kabutihang pampubliko na hindi nabigyan ng sapat na pundo. Sa itong tatlong mga bagay na alin ating binanggit: ang pagpapalawak ng kalayaan, ang kasimplihan ng makinarya ng pamahalaan at ang pagtatag ng

tesorerya, ang Islam ay may-kakayahan na lumikha ng lipunan na masyadong masagana at kaya nga ang Islamikong pangkabuhayan na sistema ay pinakamabuti na sistema at naiiba galing sa kapitalismo na saan ang pamamahagi ng kayamanan ay hindi timbang, at galing sa komunistang pangkabuhayan alin hindi binigyang pansin ang nangunguna at tunay na mga pangangailangan ng mga tao.

10 - KAPAYAPAAN SA ISLAM Tanong: Ang Islam ba ay relihiyon na kapayapaan o relihiyon ng kaguluhan? Sagot: Ang Islam ay relihiyon ng kapayapaan at hindi kaguluhan at ang katibayan sa ito ay ang mga salita ng Panginoon sa Qur’an: “O kayo nagsisisampalataya! Magsipasok kayo sa Islam (kapayapaan)” [2:208], at “Datapuwa’t kung sila ay humilig sa kapayapaan, humilig din kayo rito…” [8:61]. Tanong: Ang Islam nagsabi ba na kayo dapat sumuko sa panahon na kaharap ang umapi o sumalakay? Sagot: Tiyak na hindi, ang Islam ay relihiyon ng katuwiran at katarungan at kaya nga ang pagsunod at pagsuko ay hindi pinahihintulutan at dahil doon ang Panginoon nagsabi: “…at sinuman ang lumabag sa mga ipinagbabawal na bagay ay dapat parusahan (o gantihan) ng katulad ng kanyang ginawa…” [2:194]; at nagsabi: “Ang kapahintulutan upang makipaglaban ay iginawad sa kanila, na kumakalaban sa kanila, (at) dahilan na sila (na mga sumasampalataya) ay ginawan ng kamalian, at katotohanang si Allah ay makapagkakaloob sa kanila (mga sumasampalataya) ng tagumpay.[22:39]; Ang Panginoon din nagsabi: “At kung inyong gantihan (ang inyong kaaway), inyong gantihan sila ng katumbas ng kanilang ginawa sa inyo…” [16:126]. Tanong: Kung ang Islam ay relihiyon ng kapayapaan, bakit iyon itinuturing na ang
91

pakikipaglaban sa hindi Muslim ay pinapahihintulutan at bakit ginawa ng Propeta ng Islam ang pakikipag-away sa kanila? Sagot: Ang lahat na mga labanan ng Propeta (s.k.n.k.) ay nagsalarawan na sila nasa panig ng pagtatanggol na mga labanan at hindi mga labanan ng pananalakay. Siya hindi nakipag-away sapagkat siya mahilig sa kapangyarihan para sa kanyang sariling kapakanan o sapagkat siya gusto na magtamo ng lupain at sakupin bilang isang kolonya iyon. Tanong: Ang Islam ba talaga itinuturing na ang pagsisimula ng labanan ay pinahintulutan o alinsunod sa batas? Sagot: Oo, ngunit sa ilalim lamang ng dalawang kondisyon: 1. Kung ang pakikipaglaban ay dahil sa Panginoon: upang iligtas ang mga tao galing sa nakapipinsala na mga paniniwala at lumapastangan sa panlipunan at mga kagandahang asal. 2. Kung iyon ay dahil sa mga pinag-aapi: iligtas ang mga tao sino ay nasa pagtitiis galing sa paglupig at kalupitan sa mga kamay ng mga malulupit at mga nang-api. Itong dalawang batayan ay ipinahayag sa Banal ng Qur’an kaya nga: “At ano ba ang pumigil sa inyo, na kayo ay hindi nakikipaglaban para sa kapakanan ni Allah, at sila na mahihina, ang mga pinakikitunguhan nang masama at inaalipusta sa lipon ng kalalakihan, kababaihan at mga bata?...” [4:75]. Tanong: Sa maikli, ano ang mga kakaibahan sa pagitan ng Islamikong pakikipaglaban at sa isang hindi Islamiko? Sagot: Sila maaaring buuin sa mga sumusunod: 1. Ang Islam makipaglaban lamang para ipagpalaya ang mga tao: a. Iligtas ang mga tao galing sa mapamahiin, mapanganib na mga paniniwala, masamang kaugalian at palayain ang pinag-aapi galing sa mga iyon na magsamantala sa kanila.

b. Umiwas na salakayin, maging iyon galing sa labas ng bansa o paghihimagsik laban sa Islam na galing sa loob (ng bansa). 2. Kung ang Islam hinamon sa labanan iyon tumupad ng pinakamahigpit na kagandahang asal: a. Iyon hindi saktan ang mga kababaihan, kabataan, iyon mga hindi kasali sa labanan, matandang mga lalaki, at katulad sa mga kategoriya ng mga hindi nakikipag-away. b. Iyon hindi magputol ng panustos na tubig o lagyan iyon ng lason, hindi magputol ng mga kahoy at iba pa. k. Hangga’t kaya pigilan ang patayan. d. Pagkatapos ng pagtatagumpay iyon magbigay ng pangkalahatan na amnestiya, kagaya ng ginawa ng Banal na Propeta (s.k.n.k.) sa mga tao ng Makka at ginawa ni Imam Ali (s.k.n.k.) sa mga naninirahan ng Basra. 3. Huwarang kaugalian pagkatapos ng tagumpay: a. Mahigpit na ipapairal ang katarungan kahit saan. b. Ang Islam hindi mansamantala ng bansa ngunit tumulong sa mga naninirahan upang kapakinabangan ang kanilang mga kayaman. k. Hindi kumuha ng galing labas upang mamumuno sa mga tao subalit sa halip kukuha ng isang tao galing sa taong-bayan na mamamahala ng bansa kung siya nagkaroon ng kinakailangan na mga katangian. d. Magbigay ng buong kalayaan at pagkakapantay-pantay ng mga tao, katulad ng binanggit noon. Tungkol sa hindi Islamikong kaguluhan, sila ay hindi ipinagtaguyod upang iligtas ang mga tao galing sa kanilang kalagayan ngunit kundi pamamahalaan sila. Ang mga nagtagumpay pagkatapos ng nakakuha ang kapangyarihan ay gumawa ng patakaran ng patayan, pagsasamantala at pang-aapi.
93

Ang aming sinabi tungkol sa mga digmaan na itinataguyod sa pangalan ng Islam at hindi Islamikong mga pakikipaglaban ay hindi lamang isang propaganda subalit ay pinagpatibayan sa pamamagitan ng kasaysayan. Ating dagdagan na ang mga iyon na mga labanan at mga gera naisagawa sa pangalan ng Islam ngunit alin hindi alinsunod sa Islamikong mga batayan na nabalangkas sa itaas, iyon ay mabilang na mga pagkakaligaw.

11- PAMUMULITIKA SA ISLAM Tanong: Ang Islam ba mayroon na pampulitika na sistema? Sagot: Opo, sapagkat ang Islam katulad ng ating nakita ay may-kaugnayan ang espirituwal na ng mga kapakanan ng tao at kasama rin ang buhay sa itong mundo. Ang Islam mayroon na masasabi tungkol sa lahat na mga pangangailangan ng tao at sumunod ng malinaw na katayuan tungkol sa bawat isyu. Tanong: Ano ang kahulugan ng Islamikong pamumulitika? Sagot: Kung pupunta sa detalye tungkol sa Islamikong pamahalaan nangailangan ng maraming aklat kaya nga dito aming sasabihin sa maikling pangungusap ang pangunahin na mga batayan na kasali, sa pagsasabi sa sumusunod ng mga katanungan: 1. Sino ang dapat mamumuno ng Islamikong bansa? 2. Paano isakatuparan ang pamahalaan ng Islam? 3. Ano ang sistema ng pamahalaan? Tanong: Sino ang dapat mamumuno ng Islamikong bansa? Sagot: Ang pinuno ng bansa ay isang tao sino nagkaroon sa itong mga kondisyon: 1. Siya dapat umabot sa alinsunod sa batas na gulang, siya ay matino, siya ay malaya na tao, lalaki, alinsunod sa batas na ipinanganak at taong sumasampalataya. 2. Siya dapat na may-taglay na karunungan tungkol sa makamundo at espirituwal na mga kalagayan. 3. Siya dapat na makatarungan.
95

Maraming mga dalubhasa sa batas (hurista) din nagtatakda na siya dapat ang pinakamarunong sa mga relihiyosong mga eskolar sa kanyang panahon. Tanong: Ano ang kailanganin ng Islamikong pamahalaan? Sagot: Ang Islamikong pamahalaan ay nababahala sa espirituwal at materyal na mga kapakanan na pare-pareho, alin nangangahulugan na ang Islamikong pinuno namumuno sa pangalan ng Panginoon, hindi sa kanyang sariling karapatan o sa pangalan ng anumang aristokrasya. Ang kalamangan sa ganon na pamahalaan mamalagi sa sumusunod: 1. Iyon pumuno sa espirituwal na bakyum ng lipunan sapagkat ang pamamahala ay hindi binahagi sa pagitan ng “espirituwal na kapangyarihan” at “makamundo na kapangyarihan” ngunit kundi isang kapangyarihan na kumakatawan sa dalawang bagay ng pamahalaan na magkakasama. 2. Iyon hindi maaari na ang isang namumuno na maging masama sapagkat kung kanyang gawin siya mabubunyag kaagad, dahil ang relihiyon mayroon iyon ng sariling mga batas na alin hindi maaaring baguhin ni palitan ni pagbagayin. 3. Iyon magpalakas ng ugnayan sa pagitan ng mga tao at ang pamahalaan, na alin magbunga ng buong pagtutulungan sapagkat ang mga tao mayroon na espirituwal na panig sa kanilang kalikasan. Kahit na kung may isang tao na umangkin na siya ay hindi relihiyoso siya nangangahulugan na siya ay hindi sumang-ayon sa mga batas ng Panginoon hindi naman ibig sabihin na siya talaga walang relihiyon o kabanalan, sapagkat ang kahulugan ng relihiyon ay iyon na natatangi na tuntuning pangmoral na daan na alin ang tao pipili na sundin sa buhay. Dahil doon kung ang pamahalaan maaari na mapag-isa ang dalawa, ang relihiyoso at makamundong kapangyarihan, ang bawa’t isa dapat na magdaramdam ng ilang sikolohiya sa iyon. 4. Kung susundin ang sa itaas, sa ganon na pamahalaan manatiling tumagal sapagkat ang pamahalaan naitatag sa espirituwal na mga batayan ay

mayroon na malaking kapangyarihan na mananatili at tumagal ng mahaba kaysa sa isang walang kaugnayan sa relihiyon (seglar). Tanong: Ipahayag ang Islamikong sistema ng pamahalaan? Sagot: Itong katanungan nangailangan talaga ng detalyado na pagsusuri sa ibat-ibang mga institusyon na alin kaugnay sa ganoon na pamahalaan ngunit sapat na iyon dito na balangkasin ang ilan sa kanila at ilan sa mga katangian na dapat bigyan ng kaunahan sa sistema na tinatag sa Islam: 1. Ang mga hukuman [ang sangay ng pamahalaan na nagpairal ng katarungan]. 2. Ang hukbo. 3. Ang tesorerya. 4. Kalayaan sa ibat-ibang mga porma. 5. Paglutas sa mga pagtatalo at mga suliranin. 6. Ang kasaganaan ng bansa. Sa itong anim na mga bagay, ang unang tatlo ay ang mga mahalagang mga bahagi sa anumang bansa sapagkat ang batas nandoon upang ipatupad ang katarungan sa loob ng bansa, ang hukbo magtaboy sa kalaban at iba pa at ang tesorerya ay kailangan na magbigay (ng panggastos) para sa hukuman, sa hukbo at ibang mga institusyon. Ang nahuling tatlo may-kaugnayan sa kapakanan ng bansa at sa kanyang kaunlaran. Tanong: Paano binigyan ng kahalagahan ng Islam ang hukuman? Sagot: Ang hukuman sa Islam ay hindi magulo, mabilis at walang bayad. Isang huwes ay sapat na makitungo sa mga pagdidemanda ng malaking lungsod sa pinakasimple na paraan sa pamamagitan ng mga tao na nagkaroon lamang na pagbigay ng ulat sa kanya para sa isang hatol, at saka, walang pagbayad ng anumang mga gawa sa korte. Ang nagdedemanda ay tanungin kung siya mayroon ba na katibayan sa kanyang sinasabi. Kung siya nagkaroon (ng katibayan), pagkatapos ang hatol ay ibigay kaagad doon at kung siya hindi makapalabas ng katibayan, pagkatapos ang hatol maging pabor sa akusado. Kapag ang hatol ay
97

ipinapahayag ang kaso nagwakas. Sa ito na paraan ang isang huwes ay sapat para sa pangangailangan ng malaking lungsod kagaya ng Kufa sa panahon ng malapit na kalahati na siglo. Tanong: Ano ang tungkol sa hukbo ng Islam? Sagot: Ang hukbo ng Islam katulad ng ating natipon galing sa iba’t-ibang mga sangguniang ay bukas para sa lahat at sumali kayo sa inyong sariling kagustuhan at iyon ay hindi malaking pabigat sa sinuman na sumali. Ang pinuno magtatag ng mga kampo sa labas ng mga lungsod, magtayo ng kinakailangan na mga kasangkapan at magsimula ang pananaw na magsasanay sa militar ang mga tao. Iyon ay malinaw na ang uri ng pagsasanay na gagawin maging kumakatawan sa tao at mayroon na maraming sumali dahil ang tao kailangan lamang magbigay ng bahagi sa bawat araw para sa serbisyong militar, samantala sa natitirang mga oras siya ay malaya na magtrabaho ng kanyang sarili sa kanyang kagustuhan. At ang paggugol sa militar hindi masyado mabigat sa pamahalaan sapagkat ang lahat na kanyang ibigay ay ang mga mahalagang mga kinakailangan lamang. Ang konsepto ng hukbo sa Islam kahit na sa modernong kabuuan maaaring katulad ng isang koponan ng palakasan. Tanong: Ipahayag ang tesorerya sa Islamikong bansa. Sagot: Katulad ng binanggit noon, ang buwis ng Islam ay limitado sa khums, zakat, jizya at kharaj na ang lahat ay ipadala sa Tesorerya at galing sa itong pera ang iba’t-ibang mga kasangkapan ng Islamikong bansa ay matustusan. Makikita na ang pamamahala ng bansa ay masyadong simple, iyon hindi kailangan ng maraming pera at dahil doon ang mga tao sa ilalim ng Islamikong pamahalaan ay maligaya sapagkat sila hindi na magbayad ng buwis at ang pamahalaan ay nasisiyahan sapagkat ang malaking paggugol ay hindi gaano kalaki. Tanong: Ano ang kahulugan sa inyong pagsasabi ng kalayaan sa loob ng Islam? Sagot: Sapagkat ang kasangkapan ng Islamikong pamahalaan ay hindi magulo, ang mga tao nababagay na magtamasa ng malaking kalayaan at sa ganito sila

magkaroon ng malaya na hindi ipinagbabawal na pamamahala tungkol sa pagsasaka, pangangalakal, paglalakbay, pagtatayo ng gusali, saan maninirahan, ang pag-aari ng anumang bagay na pinahihintulutan (alinsunod sa Shari’a) at iba pa. Para sa lahat sa itong kalayaan walang mga buwis na babayaran at katulad din walang ubligado na trabaho na gawin kagaya ng paglilingkod sa militar. Ang mga pangangailangan ng tao ay madaling magtugunan at sa katulad na paraan ang hukuman ay namamahala na hindi magulo ang sistema. At kagaya din sa mga pangangalakal at mga iyon na kasali sa pagsangla at pagpaupa at ang katulad. Halimbawa, pagbibili at pagbebenta ay ginawa ng mabilis at maaaring buuin sa pamamagitan ng pagsasabi ng magbebenta, “Aking ibenta (isang bagay o iba)”, o ang kagaya, at ang sagot ng mamimili, “Aking tanggapin” at pagkatapos ang pagsulat sa karaniwan na pirasong papel ano yong nakapagsunduan kasama ang lagda ng dalawang saksi. Itong kasimplihan ay karaniwang katangian ng buhay sa Islamikong bansa. Tanong: Paano ang Islam makitungo sa mga suliranin ng mga tao? Sagot: Sapagkat ang Islam kumikilala lamang sa pagkakaroon ng napakamahalaga na mga suliranin, hindi magpataw sa anumang mga buwis doon sa mga paninda o trabaho at sa katotohanan din ang kasangkapan ng pamahalaan ay nananatili sa pinakamababa, ang mga problema na inyong makita ngayon sa mga bansa sa buong mundo hindi magkaroon sa ilalim ng Islamikong pamamahala. Ang mahalagang mga isyu lamang ang manatili, kagaya ng mga paglilitis sa hukuman, mga kasalanang kriminal at, ikatlo, mga gawain na salungat sa Islamikong batas kagaya ng pagtatayo ng bahay na tumunghay sa ibang bahay at ang katulad, ang pagnanakaw, pagpatay, pag-iinom ng alkohol at iba pa. Itong tatlong uri ay madaling matugunan sa Islam hanggang umabot na iyon silang lahat hindi mabilang na mga suliranin talaga. Kaya nga ang isang huwis ay sapat para sa buong lungsod. Kanyang tungkulin ay magbigay na hatol sa legal na mga pagtatalo, pangalagaan ang pera na pag-aari sa mga naulila, pagtingin sa pamamahala ng awqaf (relihiyosong mga ari-arian) at sumaksi ng pangangalakal na mga transaksiyon at negosyo na mga kasunduan at humirang ng opisyal upang isakatuparan ang mga parusa sa hukuman. Iba pa na katangian ay ang bilang ng mga bilangguan sa Islamikong bansa ay masyadong maliliit at dahil dito iyon ay totoo na sasabihin na ang mga tao sa ilalim ng Islamikong pamamahala ay walang mahirap na mga problema na hindi magamotan at kaya nga sila maaaring magtrabaho ng kanilang sariling kapakanan kasama ang pandama ng kaaliwalasan at katahimikan ng isip.
99

Tanong: Paano sa Islam na gawin ang isang bansa na umuunlad? Sagot: Mayroon na maraming mga sanhi na ang Islam may kakayahan na gumawa sa ito na alin maaari na buuin sa sumusunod na mahalagang mga batayan: 1. Ang kasimplihan ng kasangkapan ng pamahalaan. 2. Pagpapalakas ng loob. 3. Pagtutulungan sa isat-isa. Tungkol sa kasangkapan ng pamahalaan ng Islam, aking binanggit na ang ilan sa iyon na mga bahagi. Ang mga manunulat ng kasaysayan bumanggit na ang bilang ng matataas na mga opisyal na sapat mamahala sa Islamikong bansa hindi humigit sa 50 sa bawat isang milyon na mga mamamayan . Ang Islam hindi nakita ang pangangailangan na magkaroon ng maraming mga kagawaran na itinuring na kinakailangan sa mga pamahalaan ng mga bansa ngayon, sapagkat iyon gustuhin na gumawa ng mga bagay sa simple sa pamamaraan. Kaya ang Islamikong bansa hindi gumawa sa labis na mga paraan na ikagulo upang iyon magkaroon ng maraming mga opisyal at katulad din iyon na humirang ng maraming mga tungkulin sa mga tao mismo. Itong mga gawain sa gayon ay hindi masarili sa pamahalaan na maging sanhi para maglikha ng maraming mga kagawaran na hindi lamang magbigay ng kabigatan iyon (sa pamahalaan) subalit iyon din nangangahulugan na ang mga tao lumayo galing sa pribadong sektor. Para pagpapalakas loob, ang Islam magpalakas ng kaalaman at magsikap na magtrabaho na alin hindi nakita kahit ano sa ibang relihiyon o legal na sistema. Iyon gumawa na “ang paghanap ng kaalaman ay ubligado para sa bawat Muslim” at nangako iyon ng kataka-taka na gantimpala sa kabilang buhay para sa mga eskolar at karaniwan na trabahador. Kaya nga iyon na mga relihiyoso ay mayroon na dalawang puwersa na maghatid sa pagsulong sa mga kapakanan ng tao: ang maka-mundo na kakayahan na kung alin nagkaroon ang hindi-Muslim na mga lipunan at ang relihiyoso o espirituwal na kapangyarihan na alin ang iba hindi nagkaroon at itong katotohanan ay binanggit sa mga salita ng Makapangyarihan, “...datapuwa’t mayroon kayong pag-asa mula kay Allah (sa gantimpala ng Paraiso), na rito sila ay hindi umasa...” [4:104].

Ikatlo, tungkol sa pagtutulungan sa isa’t isa: ang Islamikong pamahalaan makipagtulungan sa mga tao upang magkaroon ng kaunlaran ang lipunan at higit na masagana na bansa katulad ng pag-utos ni Imam Amir al-Mu’minin (s.k.n.k.) kay Malik al-Ashtar sa panahon na kanyang hinirang na bilang na kanyang gobernador sa Ehipto [ca. 37/658] sa kanyang maluwalhati na panahon ng pamamahala, at mayroon pa na maraming ibang halimbawa. Sapagkat ang Islamikong pamahalaan ay tiyak na ipagpatuloy ang mga pamamalakad na naibalangkas sa itaas, ang bansa hindi mahihirapan ngunit makamit ang kapansin-pansin na antas ng pagkakaunlad. Sa ganon nagkaroon tayo ng kabuuan ano ang ating ibig sabihin ng pamumulitika na makita galing sa Islamikong pananaw. Ang detalyadong pag-suri ay hindi maaari dito ngunit ating binigyan ng espesyal na trabaho ang ito na paksa.

101

12 - ANG LIPUNAN SA ISLAM Tanong: Ang Islamikong lipunan mayroon ba na tiyak na istraktura? Sagot: Ang iba’t-ibang bahagi ng lipunan makibagay ang kanilang sarili sa bawat isa alinsunod kung paano ang partikular na lipunan ay pinamumunuan. Kung minsan ang mga namumunuan ng lipunan gumawa ng pagbibigay para sa mahalagang mga katutubong hilig ng tao at minsan sa ibang panahon hindi nila pinansin sila. Sapagkat ang Islam ay isang relihiyon na tumugon sa kalikasan ng tao, iyon ay binigyan ng binilang itong likas na kapasiyahan sa lahat nito na mga batas at kaya nga ipag-utos ang kabutihan at ipagbawal ang kasamaan. Kung ating tingnan ang lipunan ngayon na panahon, ating mapansin ang sumusunod na mga elemento at kababalaghan: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Ang pamilya. Ang mga tao sino nagtrabaho sa pangangalakal o negosyo. Ang paaralan at edukasyon. Pagsamba. Relihiyosong mga kapistahan. Gawain sa pamahalaan. Panlipunan na mga pagtitipon kagaya ng pagpupulong na kasama ang mga kaibigan, mga pagkakasal, paglalakbay ng magkasama, sumama sa libing na mga pagtitipon at iba pa. 8. Ang hukbo. 9. Temporaryong hatian sa ani. 10. Mga kaugnayan sa pagitan ng pamahalaan at sa mga tao. 1. Ang Pamilya: Ang bawat kasapi ng pamilya (lalaki o babae) mayroon siya na tanging mga pananagutan, kaya nga ang bana (asawa) mayroon siyang mga pananagutan at ang

asawa mayroon din na mga pananagutan at silang dalawa (bana at asawa) mayroon na mga pananagutan tungo sa kanilang kabataan, katulad din na ang kabataan mayroon na mga pananagutan tungo sa kanilang mga magulang. Ang salita na pamilya binubuo din ng mga kamag-anak, pagkatapos silang lahat mayroon na mga pananagutan at mga tungkulin tungo sa isa’t isa kung alin ay hindi manatili sa tanging mga pangyayari o mga pagkakataon ngunit ay sa panlahat na kahilingan. Ilan sa mga bagay tungkol sa pamilya (alinsunod sa limang mga pamamaraan na alin ang mga gawa ng tao doon tumama) ay ubligado (wajib), ilan itinatagubilin, ilan ipinagbabawal, ilan di-mabutihin at ilan pinahintulutan. Halimbawa ang Islam mayroon na itinakda na mga alituntunin tungkol sa pag-aasawa: ang tungkulin sa bana sa pagbigay sustento para sa kanyang pamilya, ang tungkulin ng asawa na sumunod sa kanyang bana, tamang kaugalian sa loob ng bahay, ang paraan ng pagaalaga ng kabataan, ano ang mga pangalan na ibigay sa kanila at ibang mga bagay tungkol sa kanila. 2. Pangangalakal at Negosyo: Ang Islam nagpalinaw sa mga kondisyon at mga alituntunin kaugnayan sa pagpangasiwa ng negosyo kahit iyon ay bagay tungkol sa mamimili (suki), o sa pagitan ng dalawang partido tungkol sa pinamili, sangla, magsagawa ng kasunduan para sa pagpaarkila at iba pa. 3. Paaralan at Edukasyon: Ang Islam mayroon na natatangi na pananaw tungkol sa edukasyon,kultura, ang kondisyon na maging guro, paano dapat kumilos ng wasto ang mga mag-aral, ang mga katangian ng Islamikong edukasyon at ano dapat ang kanilang mga layunin. Ang katibayan sa pagkabahala ng Islam para sa edukasyon ay ipinahayag sa “Ikalawang Bayani”1 [al-Shahid al-Thani] (sana kaawaan siya ng Panginoon), sino sumulat ng aklat sa itong paksa na pinamagatang “Munyat al-Murid fi Adab alMufid wa-‘l-Mustafid”2. 4. Pagsamba: Ang Islam nagtakda ng tanging mga batas tungkol sa pagsamba, nagpaliwag paano isagawa ang mga dasal sa kongregasyon at anong uri ng lugar ay nababagay para
1 Ang may-akda ay tumutukoy kay Shaykh Zayn al-Din b. Nur al-Din al-‘Amili sino ay pinatay noong 966/1559 samantala naglalakbay sa Istanbul. Humigit-kumulang 80 na mga akda ay ipinalagay na bunga sa kanya. 2 “Ano ang hangarin ng estudiyante tungkol sa pag-uugali ng magtuturo at ng kanyang tinuturuan.” 103

sa ganon na mga dasal. Iyon din nagpahayag ng detalyado sa mga katangian ng masjid at ang mga kondisyon para maging imam at nagbigay-diin na ang tungkulin ng mga sumasampalataya gawing magiliw ang ugnayan sa isa’t isa at sa imam, at iba pa. 5. Relihiyosong mga Kapistahan: Maligayang mga kapistahan at pagdiriwang para sa kalungkutan, ang paglakbay sa Makka (hajj), ang pagdalaw sa mga libingan ng Banal na Propeta at walangkasalanan na mga Imam: ang lahat mayroon natatangi na kahalagahan sa Islam at ang bawat pagdiriwang mayroon na partikular na katangian, mga seremonya at espesyal na espirituwal na mga kabutihan na kung alin ang mga eskolar sumulat ng maraming mga aklat, katulad ng halimbawa, ang Hajj na nasa Jawahir1, Kamil alZiyarat2 at ang Mazar ng nasa Bihar3. 6. Gawain sa Pamahalaan: Aking tinutukoy dito ang panlipunan na mga kalagayan sa ganoon na gawain, ang ibig sabihin sa iyon ano ang kailanganin sa paghahawak ng posisyon sa pamahalaan at ang mga katangian na dapat maging huwes at ang mga kawani sa ilalim sa kanya gayon din ang anumang tiyak na gawain na kaagad umepekto sa kapakanan ng lipunan. 7. Panlipunan na mga Pagtitipon: Ang Islam nagbigay ng malaking kahalagahan sa ito galing sa pananaw ng tamang pamamaraan: paano ito dapat mapairal ng mabuti at ang lahat na nauukol sa kanila. Isa sa mga eskolar sumulat ng tanging aklat tungkol sa ito na pinamagatang “Ang Aklat ng Panlipunang Kaugnayan” (Kitab al-‘Ishra)4. 8. Ang Hukbo: Sa panlipunan na mga kalagayan, sa panahon ng nasa kampo at nasa operasyon: paano ang hukbo dapat mag-ugali sa kanyang sarili, ano ang kailanganin sa
1 Sumangguni sa p. 80-110 ng tomo 20 ng Jawahir al-Kalam fi Sharh Shara’i al-Islam ni Muhammad Hasan alNajafi (d. 1266/1850), Beirut, 1981, (43 na mga tomo). 2 Ni Ja’far ibn Quluye al-Qummi (d. 369/979), Najaf, 1356/1937-8. 3 Ang Kitab al-Mazar ng Bihar al-Anwar ni ‘Allamah al-Majlisi, alin sumaklaw ng tomo 97 (p. 101 hanggang sa katapusan) at mga tomo 98 at 99. 4 Mga tomo 109 at 110 ng may-akda ng “Ensiklopedya ng Hurisprudensiya” (Mawsu’a al-Fiqh) ay pinamagatang Kitab al-Ijma’.

pagsunod sa komandante ng sandatahang lakas at paano makitungo ang isang komandante sa kanyang mga tauhan. Ang Islam nakitungo sa lahat sa itong mga punto at mayroon na espesyal na bahagi sa hurisprudensiya na tinatawag na “Ang Aklat ng Jihad”1. 9. Temporaryong Hatian sa Ani: Ito mayroon na kanyang sariling mga pamamaraan, mga kondisyon at mga katangian katulad ng paano manatili ang mga kasunduan sa pagitan ng mga magaararong kasama, ang mga porma ng kasunduan sa paghahati ng ani, ang bahagi ng mag-aaro sa ani ng lupa, paano siya mabigyan ng trabaho, ang kanyang mga karapatan at ang mga karapatan ng may-ari sa lupa, at iba pa. 10. Mga Kaugnayan sa Pagitan ng Pamahalaan at sa mga Tao: Sa katapusan, ang Islam nagpalinaw sa mga karapatan ng namamahala tungo sa mga tao, ang mga karapatan ng mga tao tungo sa namamahala at ang kaugnayan kung alin dapat mananatili sa pagitan ng dalawa. Sa maikli, ang tinatawag ngayon na “sosyolohiya” [karunungang panlipunan] na noon pa binigyan ng kahalagahan ng Islam. Ang lipunan alinsunod sa Islam dapat nagsalarawaran sa sumusunod na mga katangian: 1. Ipagtaguyod ang mabuti na mga kapakanan ng bansa sa bawat larangan ng buhay. 2. Buo na tiwalang pandamayan sa buong lipunan. 3. Ang pinakamalaking antas ng katahimikan at kakalmahan. Ito ay pasasalamat sa kalakasan at pagkamatuwiran ng palatuntunan na alin ginawang detalyado ng Islam para sa tao ng lipunan at kung alin ay ilagay sa pagsasakatuparan kung ano ang kahilingan sa buhay ng kabutihan at kaligayahan.

1 Mga tomo 47 at 48 ng may-akda ng Mawsu’a ay nagtalaga sa itong paksa. 105

13 - ISLAMIKONG MGA ALITUNTUNIN Tanong: Ang Islam ba naglikha ng espesyal na mga batas para sa mga tao tungkol sa magkakaiba na mga larangan ng kanilang mga buhay? Sagot: Opo, sa bawat kalagayan ang Islam gumawa ng batas alin ay tiyak, maikli, malinaw at nababagay sa pinakamataas na antas. Kaya nga ang Islam may maraming mga batas na kung alin mayroon na tuwiran na ugnayan sa iba’t ibang mga antas ng buhay ng tao. Sa pagpatunay nito sumangguni kayo lamang sa Jawahir al-Kalam sa hurisprudensiya1 na alin nagkaroon ng halos 60, 000 na mga kautusan, ang lahat may kasama na mga katibayan na kanilang kinuha galing sa sumusunod na mga pinanggalingan: ang Banal na Qur’an, ang sunnah, ang opinyon ng nakararami na relihiyosong mga eskolar (ijma’) at katuwiran ng tao (‘aql). Tanong: Pakibigay ng mga halimbawa ng ilan sa batayan na mga bahagi sa babaan ng Islamikong mga batas na binahagi ayon sa iba’t ibang mga larangan ng buhay. Sagot: Sila ay marami, kagaya ng halimbawa sa mga batas kaugnay sa: 1. Mga kasunduan sa pagitan ng mga tao katulad ng pagbebenta, pagbibili; pagbibigay ng kaligtasan (proteksiyon), pag-aarkila at pagpapaupa. 2. Pagsasaka na mga bagay na kaugnay sa lupa mismo, agrikultura at pagpapatubig. 3. Legal na mga bagay katulad ng nauukol sa mga huwes, mga saksi, pagtataguyod, pagkakasundo at mga karapatang pansarili. 4. Pansarili na mga kapakanan kagaya ng pag-aasawa, diborsiyo, paghiwalay, pagmamana at paggawa ng testamento. 5. Kriminal na mga kasalanan katulad ng parusa, ang parusa ng kamatayan (qisas) at ang pagbayad sa buhay ng pera (diyyat). 6. Garantiya, pagpapahiram, mga deposito, mga tseke sa bangko at iba pa. 7. Kapayapaan at kaguluhan, mga kasunduan at lahat na mga bagay sa kalagayan
1 Tingnan ang Jawahi al-Kalam fi Sharh Shari’a al-Islam ni Muhammad Hasan al-Najafi (d. 1266/1850), Beirut, 1981, (43 na mga tomo).

ng bansa. 8. Mga ilan na mga uri na hindi binanggit sa itaas ngunit alin mayroon na tuwiran na ugnayan sa buhay ng tao. Tanong: Paano maaari na itong mga batas kung alin nabuo sa higit na labing apat na mga siglo ang nakalipas matugunan ang mga pangangailangan at mga suliranin ngayon? Sagot: Ating sinabi na noon na ang Islam ay isang relihiyon na pinadala ng Panginoon ng Uniberso upang iyon para sa lahat na kapanahunan na relihiyon ng sangkatauhan at ang daan ng tao na dapat mamuhay sa kanyang buhay. Ang Panginoon ay nakakalam sa lahat ng bagay at kung ang nilikha sa tao na legal na mga sistema binigyan ng kahalagahan para sa pagpapaunlad ng lahi ng tao, kanyang pagsulong at maaari na mga pangangailangan sa kinabukasan, kung gayon hindi ba lalong higit na bumagay para sa Panginoon na gumawa ng katulad tungkol sa Kanyang mga batas? Karagdagan sa anuman yong sinabi noon, ang mga batas ay mayroon na dalawang uri: mga batas ng likas na katangian na alin ay hindi talaga maaaring baguhin, kagaya ng “inumin na may-alkohol ay ipinagbabawal”; mga batas kung alin itinakda ang pankalahatan na pamamaraan na maaari gamitin sa anumang panahon o sa anumang lugar katulad ng batas na “anumang bagay alin ay may-kakayahan na lumikha ng kalasingan ay ipinagbabawal.” Anumang pagpapaunlad o problema na ating matagpuan sa mundo ngayon, kung hindi man nasasaklaw ng tiyak na batas, sa walang-alinlangan mapupunta sa saklaw ng batas na alin nagpahayag ng panlahat na batayan, kung alin ay pagkatapos pupunta sa isyu na may katanungan kung alin pahintulutan iyon o tanggihan iyon. Tanong: Maaari ba ikaw na magbigay ng katibayan sa sinabi mo bago pa lamang tungkol sa mga bangko, pagseguruhan at magsandata ang bansa ng mga sandatang nukliyar? Sagot: Sinuman na mayroon na ganap na kadalubhasaan sa mga batayan ng Islamikong hurisprudensiya (usul al-fiqh) maaari na makasagot sa itong
107

katanungan. 1. Ang bangko ay katulad na rin sa isang lugar saan ang bilang ng hiwalay na mga gawain na mangyayari kung alin ang Islam nagpaliwanag sa kanyang sariling katayuan at para sa bawat isa sa iyon mayroon na itinakda na tiyak na batas. Katulad na mga gawain kalakip na ang mga tseke sa bangko, mga pagpapahiram, mga kasunduan sa negosyo, mga pagdedeposito, at pagpapatubo (riba’). 2. Ang paseguruhan ay sakop ng mga salita ng Panginoon sa Banal na Qur’an, “O kayong nagsisisampalataya! Tuparin ninyo ang inyong mga kontrata...” [5:1]. At sapagkat ang paseguruhan hindi nagkaroon ng ipinagbabawal na elemento, iyon ay nasaklaw alinsunod sa itong batayan. 3. Ang Islamikong bansa magsandata ng kanilang sarili nitong mga sandatang nukliyar sa kondisyon na iyon ay para sa depensa, iyon ay nasaklaw sa mga salita ng Panginoon, “At magsipaghanda kayo para sa kanila (sa mga hindi nananampalataya) ng lahat ninyong magawa ng inyong lakas,...” [8:60]. Napakarami na ibang mga halimbawa na maaaring ipahayag saan ang Islamikong hurisprudensiya maaaring gamitin sa modernong mga pagpapaunlad at di pangkaraniwang bagay.

14 - ANG BUHAY NG KALIGAYAHAN SA ILALIM NG BANDILA NG ISLAM Tanong: Paano maaari ang maligayang buhay na makita na pinakamabuti sa loob ng Islam? Sagot: Ito ay maliwanag galing sa nakaraan na mga kabanata sa itong aklat ngunit sapat iyon dito na buurin ano ang maaaring ibigay ng Islam kung ang Islam ay tunay na isakatuparan: 1. Ang paniniwala na walang pamahiin, panloloko, pagpapalabis, pagkaligaw at alinsunod sa kalikasan ng tao at may kakayahan ng malinaw na pagpapatunay. 2. Ang kaluluwa alin ay malaya galing sa masamang hangarin, galit, away at ibang hindi mabuti na mga ugali at kung alin nagkaroon ng mga katangian ng katimbangan, kaaliwalasan, kahinahunan sa loob at katarungan. 3. Ang lipunan alin makinabang galing sa mga kayamanan ng mundo maging sa lupa, sa dagat o hangin at saan sa ganoon na mga kayamanan ay binahagi ng pare-pareho na walang kinikilingan, walang pagpapayaman sa isang lahi sa kapinsalaan ng iba. 4. Kaalaman at kalusugan, materyal na kapakanan, trabaho, maykabihasnan na pagpapaunlad at pagpapalaganap ng kabutihan, at ang bunga sa mga iyon ay huminto ang kamangmangan, karamdaman, kahirapan, kasamaan, krimen, walang trabaho at pagbaba ng moralidad. 5. Maraming kalayaan at pagbibigay ng sangkatauhan ng damdamin na karangalan at sa itong kabuuan na nilalaman ating banggitin ang mga salita ng Makapangyarihan sa Banal na Qur’an: “At katotohanang Aming ginawaran ng karangalan ang mga anak ni Adan, at Aming ginawaran sila (ng masasakyan) sa kalupaan at karagatan, at Aming tinustusan sila ng Attayyibat (mga pinahihintulutan na mabubuting bagay (halal), at Aming itinampok sila nang higit sa karamihan sa Aming mga nilikha.” [17:70]. At sa maraming mga bersikolo sa Banal na Qur’an ating mabasa na ang Panginoon nilikha ang Uniberso na masunurin sa sangkatauhan. Tungkol sa kahalagahan ng tao galing sa Islamikong pananaw, sapat iyon na banggitin
109

dito ang Qur’aniko na bersikolo: “...ang sinumang pumatay ng isang tao, maliban na lamang kung ito ay isang pagganti (bilang legal na kabayaran o pagpaparusa sa pagpatay), o sa pagkakalat ng kabuktutan sa kalupaan, ito ay ituturing na katulad ng isa na pumatay ng buong sangkatauhan...”[5:32]. 6. Kapayapaan sa buong mundo at kaligtasan sa lahat ng mga tao. 7. Kaunlaran para sa sangkatauhan sa lahat na mahalagang mga larangan ng gawain ng tao. 8. Panlipunan ng katarungan, kahit na iyon ay sa mga kapakanan ng bansa o sa mga taong-bayan. 9. Ang mananampalataya tumupad sa bawat isa ng kanilang mga tungkulin at ang pabibigay sa bawat tao ano ang dapat sa kanya sa tuwiran, hindi magulo at marangal na paraan. 10. Ang kalutasan sa bawat uri ng suliranin. Ito ang kabuuran ng mahalagang mga bagay na kung alin ang Islam maghangad para isakatuparan ang maligayang buhay, ang katulad nito hindi maaaring magkakaroon sa labas ng Islam. Karagdagan, ito ay pinagmulan ng kaligayahan ng tao sa buhay na ito, at magandang balita sa marangal na kinabukasan na alin dahil doon kahit anumang kalamidad na mangyari ngayon sa kanya (lalaki o babae) kaya niyang tiisin. Sa gayon, hindi natin makikita kahit na sa pagitan ng mga tao sino ay pinakamaalab na mga makabansa, makabayan at hindi naniniwala ng kabilang buhay na mayroon na katulad na kasiglahan, kalakasan ng loob, kawalang-takot, kaligayahan at kahinahunan na ating makikita sa pagitan ng mga iyon sino ay naniniwala sa Panginoon at muling pagkabuhay, at ang kasaysayan ay pinakamabuti na katibayan sa ito. Sa huli, maghingi tayo ng tulong sa Panginoon na patnubayan tayong lahat upang maaari natin na mapatuwa Siya at sa Kanya lamang tayo humingi ng tulong.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->