P. 1
Pandiwari

Pandiwari

|Views: 8,445|Likes:
Published by Camille Reyes

More info:

Published by: Camille Reyes on Nov 15, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

06/25/2013

pdf

text

original

Pandiwari: Ang pandiwari ay salitang nagmula sa pandiwa at ginagamit katulad ng pang-uri bilang panuring, pang-abay o pangngalan

. Malinaw na naglalarawan ng kahulugan nito ang tawag na pandiwari na isang pinaiksing pagtatambal ng pandiwa at panguri.

6 na anyo ng Pandiwari 1. 2. 3. 4. 5. 6. Salitang-ugat Salitang-ugat na inuunlapian ng NAKA Pandiwa sa 3 Panauhan Pandiwang Alanganin Pandiwang Tambalan Pandiwang Pawatas

Pariralang Pandiwari

Pagsasama ng panlaping naka + salitang ugat + layon nito o kaya ay pagsasama ng pantukoy na ang + pang-ngalang diwa + layon nito.
Halimbawa: Ang nakatayo sa unahan ng klasrum ay ang pinakamahusay na mag-aaral. 7-6.4 Mga pandiwari

Sa wikang Filipino, ang pandiwari ay anyong makadiwang walang kabisaang pang-ubod {*} {24.3}. Sa gayon, tungkuling pang-ibaba sa pangungusap ang maaaring tuparin ng mga ito at gamitin bilang pang-uri, pang-abay o pangngalan; ngunit bilang pamaksa lamang kung hindi maaari itong ipagkamali sa pandiwang may kabisaang pang-ubod. Pagsasama-sama ng salitang pandiwa at pang-uri ang katawagan na pandiwari (susi {J/V}, {D/V} o {N/V} {7A-641 Θ}.
{*} Hindi binabago ang katangiang katinigan, pagkakabago at panahunan.

(2) Maaaring magamit na pandiwari ang lahat ng anyong panahunan. Pinapadali ito ng katunayang na walang banghay sa panauhan at kailanan sa wikang Filipino {7-1.2 Θ}. Kung kaya, may tatlong pandiwari ang bawat pandiwa, maging tahasan man o balintiyak: Pandiwari ng pangnagdaan, kasalukayan at panghinaharap. Sa pamamagitan nito, nagagawa ang mga pandiwari sa dalawang tinig at sa lahat ng panahunan at palaanyuang puspusang pareho ng anyong pamanahon. Pampalaugnayang mapagbubukod ang pandiwari at anyong pamanahong may kabisaang pang-ubod. Pandiwaring makangalan ang kinakain sa [1] na bumubuo ng pamaksa. Pantuwid na panuring ang ng kuryente; ito'y panuring sa kinakain. Walang kabaisaang pang-ubod ang kinakain; pag mayroon ay kawani sana ang kuryente at nasa fokus ng pandiwang balintiyak (kinakain ang kuryente o kuryente ang kinakain [2]). Di-pambalarila at magulo ang pangungusap na [3]; halimbawa ito kung kailan hindi maaaring gamitin ang pandiwari.
[1 Malakas ang kinakain ng air-con ng kuryente. ] [2 Kuryente (hindi panggatong) ang kinakain ng air-con. {N/VP10/ E} {VP10/E}

4. 7-6. Karaniwang bawal ang gamit ng pawatas bilang pandiwari [2|6].1}.4. at mawawala ang pamaksa ng sugnay na makaangkop.E} ubod na hindi bagay sa pamaksang malakas. [7] Ito ang lansangang aming pinanggalingan. sa wastong pagsasalita: pandiwaring may gamit na makaturing).)} {J/VP10/A} {C-L/P0(P-P=P-V(VP10/A PC))} {J/VA00/N} {P-J(MA.3}. Gayon din maaari pati ipaliwanag ang pagkawala ng kabisaang pang-ubod (at ng fokus kaugnay dito). Mayroon itong pang-angkop. (3) Malimit ang pandiwari ay maaaring ipalagay na pandiwa (panaguri) ng isang pinaiksing sugnay na makaangkop {12-5. Parati.4.L J/VP10/A)} . Karaniwang nawawalan an pamaksa ng sugnay na makaangkop dahil katulad nito ang pamaksa ng sugnay na pang-itaas {12-5. (May pagkamalabo [3 ang pangungusap na ito. Dapat ibukod sa pandiwari na pampalaugnayang anyong pamanahon ang tanging pandiwari na may iba-ibang panlapi {7-6.1 Pandiwaring makaturing Katulad ng pang-uri. [4] Umiiyak na ang pinalong aso. [5] Umiiyak na ang asong pinalo ng malikot na bata.) Iba pang mga halimbawa {7K-642}. dahil hindi makikita na pandiwari ang {N/VP10/ ] kinakain at pinagkakamalan itong pandiwang may kabisaang pang. [6] Nakita ko ang batang lumakad. [3] Pinalo ang aso. pagpapatuloy o kalagayan. panlapag ang mga ito. [2] Nakita ko ang batang lumalakad. Madalang na nilalakipan ng pantuwid at pandako ang pandiwari [7].. Kung kaya maliwanag ang pagkakaparehong pampalaanyuan ng pandiwari at anyo ng panahunan. Kung makaturing ang gamit ay parating inilalarawan ng pandiwari ang isang kilos. maaaring gamitin ang mga pandiwari bilang panuring sa pangngalan [1|2] (pandiwaring makaturing.4}. Magiging panaguri ng sugnay na makaangkop (pandiwang may kabisaang pang-ubod) ang pandiwari [3|4|5]. dahil katulad nito ang salitang kaugnay ng sugnay na makaangkop. pero hindi kailanman ang isang tao o bagay na sumasali sa kilos. {7A-6411 Σ} {VA00/E} {J/VA00/E} {C-1(P-P=P-V(VP10/A) .PP. [1] Lumalakad ako. Karaniwang ito ay nasa likod ng salitang kaugnay. pagpapatuloy o kalagayan.] Kinakain ng air-con ng kuryente ang malakas. maaaring palawakin ang pandiwari sa isang sugnay na pang-angkop. Maaaring kilalaning pinaiksing sugnay na makaangkop ang lahat ng pandiwaring panuring.

3}). (2) Maaaring lakipan ng pantuwid at pandako ang pandiwaring makangalan. ( Lumalakad ako. Nagagamit na pamaksa [1 3-7].4.) {D/VA00/E} {C-C/S(C VA00/E)} {C-L(L VA00/E)} {D/VA00/A} ?? [2] Habang kumakanta ay lumalakad ako. Hindi maaari ang paggamit bilang panaguri [14a] {7-6. {7K-6432 Σ} [6] [7] Inakala niyang hulihin ang nagsasaboy sa kanya ng buhangin. Dahil dito iniwasang buuin ang mga pangungusap na ito. Sa halimbawang [9].4 [3]}. Una. dahil wala nang kabisaan pang-ubod ang pandiwari [1 4-9].) [4] Di-umano'y kinuha ng pulis ang retrato niya.PP.3 Pandiwaring makangalan (1) Kung ginagamit bilang pangngalan ang pandiwari (pandiwaring makangalan) {7K-6431 }.L na ito.) {N/VP10/A} [2] Hindi masarap ang pagkaing niluto mo. [3] [4] Alin sa bata ang busog? Busog na ang natutulog. [1] Hindi masarap ang niluto mo. Welches Kind ist satt? Das schlafende Kind ist satt. Dahil sa pagpapaikli. (?? Kumakanta ako. Maaaring maging sanhi ng pagkakagulo ang pampalaanyuang pagkakapareho ng pandiwari at anyong panahunan ng pandiwa (at sa kabisaang pang-ubod nito {2-4.2 Pandiwaring makaabay Madalang na ginagamit na pang-abay ang pandiwari (pandiwaring makaabay). {W Girl 3. nilakdawan ang pangngalang kaugnay dito [1|2 3].4. 7-6.1}) at pang-umpog (pagkakagulo katulad ng panaguri). dapat tupdin ang ilang katangian na nanggagaling sa pampalaanyuhang pagkakapareho ng pandiwari at anyong panahunin ng pandiwa.6} {J/VP10/A} {N/VA00/E} {P-N(N/VP10/E MC. hinahalinhan ang pantuwid ng pandakong pinangangunahan {7K-711}).4. [1] Kumakantang lumalakad ako. {7K-6433 Σ} Pulang asukal ang aming ipinalit sa puti sa mga biskuwit {P-N(MA. ( Lumalakad ako.7-6. pandiwaring makaturing {7-6. Alam kong hindi nagugustuhan ng aking ina ang mga ginagawa ko. o Lumalakad ako. panlapag (pag panlapag.) [3] Lumalakad akong kumakanta. N/VP10/A)} . pantuwid [8] at pandako [9] (sa [10 11] sa pariralang pangkaroon).PP)} {N/VP10/A} {N/VA10/E} [5] Nabasa ang pinag-apuyan natin. Panuring na at hindi kawani ang mga ito. may ilang kalagayan kung saan maaaring ilarawang "di-tumpak" na pangngalan ang pandiwari. Nasa pawatas ang pandiwari sa [11]. Kataliwasan ang gamit na pangkawikaan ng umano [4]. (Tingnan din ang [16-18].

tama na ang laman at ang palaugnayan. hugis pinaiksing sugnay na makaangkop ang panuring. Gayunman may saligang kaibahan: Sa pangungusap na [16]. Kalimitang sa halip nito.PP)} {P-N(N/VP10/F PC)} {P-A/E=PN(N/VP10/A)} {P-A/E=PN(N/VP10/N)} Higit na maitim ang limbag = Pandiwari at pananda nito. hindi kaya ng pandiwaring bumuo ng pamaksa. Unterstreichen = Attribut des Partizipes. inilalarawan ito ang taong gumaganap ng kilos kung nanggagaling sa pandiwang tahasan ang pandiwari [3]. Kalutasan ang pangungusap na [18]. pagpapatuloy o kalagayan. sa uring {VP10}). hindi na inilalarawan ng pandiwaring ito ang isang kilos. sinigang. [9] Naghintay sila sa (ng) sasabihin ng ama nila. Magiging maliwanag ito sa sumusunod na halimbawa.6} ] {P-N(N/VP10/E MC. (3) Pansemantika. ngunit isang panuring ng pamaksang hapunan. ang pamaksang niluto ay malinaw na pandiwa na mamamalakad ng pagbuo ng pangungusap (kabisaang pang-ubod. ] [13 Mga dumating lang ang tawagin mo. Maaaring bumuo ng maramihan sa pamamagitan ng mga ang mga pandiwaring makangalan [4 12 13|14 15]. ngunit kulang ang palagay na ito. hindi na ito kinikilala bilang pandiwari mismo. tungkuling tagaganap). Kapansin-pansin sa pariralang pangkaroon ang paggamit na pandiwari bilang pangngalan [10 11 . {7K-6252} [10 Marami pa siyang sinabing halos aking ikinabingi.[8] Tingnan mo ang ganda ng ginagawa niya. May problema ng pagbubukod ng pandiwari sa anyong pamanahong may kabisaang pang-ubod [1|16]. [15 Makakausap sila ukol sa kanyang mga sinusulat. nilikha). pero pangngalan naman (halimbawa: tinapay. Ito ay pandiwang balintiyak na may fokus (sa tagatiis na hapunan bilang panaguri) at may pantuwid (mo. at ang bagay na niyari kung galing sa pandiwang balintiyak [1 7 9] (lalo na kung panahunan ng pangnagdaan). Hindi na pamaksa ang pandiwaring niluto. Fettdruck = Partizip mit Bestimmungswort. Kung gayon. ] [{13A-5213 Σ}] {P-S=PN(N/VA00/A)} {P-P=PN(N/VA00/A)} {P-P=P-V(VA00/A)} {P-A=PN(N/VA00/A)} (4) Halos palagi maaari ang pananaw na pagpapaikli ang pandiwaring makangalan.{4K] 431 Σ} [11 Wala akong makita. [12 Tawagin mo ang mga dumating. [b] Dumating na ang ] mga bisita. Wala itong pamaksa dahil magkapareho ang nilakdawang pamaksa nito at bagong pamaksang hapunan. Pag-uulit ng halimbawang [1]. di-pambalarila ang pangungusap na [17].2. ] [14 [a] Mga dumating na ang bisita. {7-6. Hindi sa ganito maaaring "palawakin" ang pandiwaring niluto [1]. May salungguhit = Panuring ng pandiwari.

ngunit palagi ito ay pang-uri o pang-abay. 7-5. Linilinaw dito ang paggamit ng mga anyong ANG (panghalip na siya sa [10] at ako sa [19]) na walang kabisaang pang-ubod ang pandiwari (sasabihin ako sa halip ng karaniwang anyong sasabihin ko sa [19]). ginagamit namin ang susing {J/V/Pa} o {D/V/Pa}.[1 2]. ibigay mo sa aso ang tira ng niluluto mo.[3]. Nakakabuo ng tanging pandiwaring kasalukuyan ang ilang pandiwang tahasan sa pamamagitan ng unlaping naka. [19] May sasabihin ako sa iyo. Para dito.4.3. ibigay mo sa aso ang tira ng lutuin mo. [20] [21] Araw-araw.{8-3. May alinglangan kung tunay na pandiwari ang mga ito o karaniwang pang-uri lamang {7K-6441}. Araw-araw. Bulag ang taong nakasalaming iyon. [17] Hindi masarap ang niluto mo ang hapunan.4 Tanging pandiwari Sa tabi ng pandiwaring katulad ng anyong panahunan ay may ilang tanging pandiwaring binubuo sa pamamgitan ng ibang panlapi. [18] Hindi masarap ang hapunang niluto mo.at ang pangnagdaang anyo ng mga pandiwang maka. (5) Parati maaaring nagamit na pangngalan ang mga pandiwari kung nasa anyong panahunin [20 21]. Kailangang paghiwalayin ang pandiwaring naka.4} (doon may mga paglalarawan). [1] Hindi masarap ang niluto mo. gayunman [11]).19] {4-3.3}. {J/V/Pa} {J/V/Pa} {D} Nobela . Ang bata ay nagbasa nang paupo. {N/VP10/A} {VP10/A} {P-S=P-N(N/VP10/A)} {P-S=P-N(N C-L)} [16] Hapunan ang niluto mo. halimbawa: pataas). Maaari yatang hinuhain sa nauunang mga paglalahad na wala namang tanging pandiwari. Kalimitan hindi ganito maaari kung nasa pawatas ([20]. {P-C=P-N(N/VP10/E PC)} {P-C=P-N(N/VP10/F PC)} {P-C=P-N(N/VP10/N PC)} [22] Araw-araw. [1] [2] [3] Nakatayo sa tabi ng pinto ang aking ina. dahil sa maaari rin silang mabuo sa ugat na walang katumbas na pandiwa ({10-2.4} Ipinapalagay naming pang-abay ang mga anyong nabuo sa unlaping pa. ibigay mo sa aso ang tira ng lulutuin mo.

Mayroon itong 60. Ngayon. maganda 10. ito ay kadalasan may istilong artistiko at isang tiyak na istilo o maraming tiyak na istilo. pumupukaw ng damdamin ng mambabasa kaya ito nagiging kawili-wili 5.000-200. gumising sa diwa at damdamin nananawagan sa talino ng guni-guni mapukaw ang damdamin ng mambabasa magbigay ng aral tungo sa pag-unlad ng buhay at lipunan nagsisilbing daan tungo sa pagbabago ng sarili at lipunan nagbibigay inspirasyon sa mambabasa [baguhin] Katangian 1. 4.000 salita o 300-1. pumupuna sa lahat ng mga larangan ng buhay 3. naging istilo nito ang lumang pag-ibig at naging bahagi ng mga pangunahing literary genre.300 pahina. 5. 6. Ang mga pangyayaring ito ay may kanya-kanyang tungkuling ginagampanan sa pagbuo ng isang matibay at kawili-wiling balangkas na siyang pinakabuod ng nobela. maraming ligaw na tagpo at kaganapan 7. 2. Noong ika-18 siglo. [baguhin] Layunin 1. Mga nilalaman [itago] • • • • • • • 1 Kahulugan 2 Layunin 3 Katangian 4 Elemento 5 Uri 6 Tingnan din 7 Mga sanggunian [baguhin] Kahulugan Mahabang kathang pampanitikan na naglalahad ng mga pangyayari na pinaghahabi sa isang mahusay na pagbabalangkas na ang pinakapangunahing sangkap ay ang pagkakalabas ng hangarin ng bayani sa dako at ng hangarin ng katunggali sa kabila -isang makasining na pagsasalaysay ng maraming pangyayaring magkasunod at magkakaugnay. ang balangkas ng mga pangyayari ay tumutukoy sa kaisahang ibig mangyari 8.Ang nobela o kathambuhay[1] ay isang mahabang kuwentong piksyon na binubuo ng iba't ibang kabanata. 3. maraming magagandang tagpuan kung saan nakikilala pa ng lalo ang mga tauhan . kailangang isaalang-alang ang ukol sa kaasalan 6. malinis at maayos ang pagkakasulat 9. dapat maging malikhain at maguni-guni ang paglalahad 4. maliwanag at maayos na pagsulat ng mga tagpo at kaisipan 2.

pangalawa . sitwasyon.ang may-akda ay nakikipag-usap c. pangatlo . Nobelang Romansa . Kasaysayan . Nobelang Banghay .binibigyang-diin sa nobelang ito ang katauhan ng pangunahing tauhan. Layunin .batay sa nakikita o obserbasyon ng may-akda tema .lugar at panahon ng mga pinangyarihan tauhan . at pangangailangan 7. 8.pagkakasunud-sunod ng mga pangyayari sa nobela pananaw .ukol sa mga pangyayari na nakakapagpabago ng ating buhay o sistema.mga layunin at mga simulan.ukol sa pag-iibigan 2. Nobelang Tauhan . . 3.kapag kasali ang may-akda sa kwento b.binibigyang-diin ang kasaysayan o pangyayaring nakalipas na 3. 7.nagbibigay kulay sa mga pangyayari pamamaraan . kalagayan. 9. 6.nagpapagalaw at nagbibigay buhay sa nobela banghay . Nobelang Pagbabago . bagay at pangyayarihan [baguhin] Uri 1.paksang-diwang binibigyan ng diin sa nobela damdamin . 4. Nobelang Masining . 5.diyalogong ginagamit sa nobela simbolismo .isang akdang nasa pagkakabalangkas ng mga pangyayari ang ikawiwili ng mga mambabasa 4.[baguhin] Elemento 1.nagbibigay ng mas malalim na kahulugan sa tao. lubhang mahalaga sa buhay ng tao 6. mga hangarin.istilo ng manunulat pananalita .panauhang ginagamit ng may-akda a. 2. una .paglalarawan sa tauhan at pagkakasunud-sunod ng pangyayari ang ikinawiwili ng mga mambabasa 5. tagpuan .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->