IFUGAO

Inihanda nina: Carlos Azucena Kristia Alcantara Alec Tan Dani Riña Freddie Montes IV - ELECTRON

Kasaysayan ng mga Ifugao Ang salitang Ifugao ay galing sa kataga na ³Ipugo´ na nangangahulugang ³galing sa bundok´. ang Ifugao ay galing sa katagang ³Ipugo´ na tumutukoy sa mga butil ng bigas na bigay sa kanila ng diyos na si Matungulan. . Itong bigas na ito ay nililinang pa rin ng mga Ifugao hanggang sa kasulukuyang panahon. Ayon naman sa mitolohiya ng mga Ifugao.

Ayon sa tanyag na Pilipinong mag. Igolot." .Ang pangkaraniwang pangalan Ygolote. Mamaya sa ang 1900's.aaral na si Trinidad H Pardo de Tavera. o Igorrote ay ginamit sa pamamagitan ng Espanyol conquistadores at missionaries sa kanilang pagsusulat tungkol sa lahat ng mga iba't-ibang mga tao na bundok. ang salita Ygolote ay nagmula sa Tagalog na salitang golot na ang kahulugan ay "bundok" at ang prefix "I" ibig sabihin "tao ng mga. ang Amerikanong manunulat ay nagpasikat sa pangalan na Igorot.

at binubuhay ng tubig ng Ilog Magat. Ang lugar ay sumasakop ng 1. Mayroong 154 barangay. na ang Lagawe ang sentro ng bayan ng lalawigan. May 10 munisipyo sa probinsiya: Banaue. sa silangan ang mga Gaddang.000-1. na ang taas ay mula 1. sa taas ng Central Cordillera sa hilagang Luzon..500 m. .. Hingyan at Tinoc. Ang kanilang mga kapitbahay sa hilaga ay ang Bontoc. Lagawe.5 km sq. Kiangan. Hungduan. isang sanga ng ilog ng Cagayan River.Ang mga Ifugao ay tumira sa pinakabulubunduking bahagi ng bansa.942. Mayoyao. sa kanluran at Kankanay Ibaloy. Lamut. Potia. at sa timog ang Ikalahan at Iwak.

ay sumasamba rin sa kalikasan at sa kanilang mga ninuno. . Ang Ifugaos. tabi mula sa pagiging makadiyos. kanilang mga ninuno at ang mga pwersa ng kalikasan.Ang mga relihiyosong paniniwala ng mga Ifugao ay naipapakita sa mga mitolohiya nila kung saan may mga diyos at diyosa na kaugnay na higit sa karaniwan tao'y.

ay sinadya upang "lagyan" o ibribe ang mga diyos at manalo ng kanilang mga pabor.Ritwal: Ang mga invocations. siyempre. gayon paggawa ito kailangan upang nag-aalok ng sakripisyo sa ilang mga gods nababahala. sa pamamagitan ng mga naroroon) ay malinaw na tinukoy sa Ifugao tradisyon. Ang eksaktong panalangin ay sinasabi ng mombaki at ang bilang ng mga chickens o pigs na maging sacrificed (at mamaya tiyan. ang sakit ay maaari lamang mapagaling sa pamamagitan ng pagkakaroon ng iba pang mga deities na mamamagitan para sa mga hindi balido. na palaging sinasamahan ng mga hayop at nag-aalok ng pag-inom ng alak. . Ang mga tao ay naniniwala na dahil ang ilang mga diyos ay sanhi ng pagkakasakit. Si Liddum ay itinuturing bilang ang punong tagapamagitan sa pagitan ng tao at ang iba pang mga diyos.

tanging ang mga non-Ifugaos Christian pa rin ilagay ang kanilang sarili sa habag ng mga deities. Sila ay inaalok sa mga sakripisyo. lalo na ang may pinag-aralan. Karamihan sa mga Ifugaos.Tulad ng alam natin. . Sila ay yumakap sa Kristiyanong pananampalataya. ay napalaya mula sa pagkaalipin ito. Sa kasalukuyan. at sumamba daan-daan ng mga pangunahing at menor de edad gods at iba pang mga espiritu kabilang ang kanilang mga antesedente. kung saan lumaki nang lumaki ang mga sumali sa panahon ng unang bahagi ng 1960's bilang isang resulta ng trabaho na sinimulan ng Belgian CICM missionaries sa 1907. ang mga Ifugaos ay pagans ng ilang siglo.

PANITIKAN NG MGA IFUGAO .

EPIKO NG MGA IFUGAO A)HUDHUD B) ALIM .

Hudhud ni Aliguyon .

Ang pangalan niya ay Aliguyon. Binaliktad din niya at ipinukol uli kay Pumbakhayon. . magic spells).ISANG ARAW nuong Unang Panahon. Hindi naaling. binaligtad ni Pumbakhayon ang sibat at hinagis pabalik kay Aliguyon. Subalit ang sumagot sa kanyang hamon (reto. tiningala na siya bilang pinuno. sinalo sa hangin ang sibat ng isa niyang kamay! Wala pang isang kurap ng mata. kagila-gilalas. Kaya kahit nuong bata pa. at hanga ang mga tao sa kanya. Siya ay matalino at masipag matuto ng iba¶t ibang bagay. at paano umawit ng mga mahiwagang gayuma (encantos. ipinasiya niyang sagupain si Panga-iwan. sa nayon ng Daligdigan. ang kaaway ng kanyang ama. Umiwas din si Aliguyon at sinalo rin ng isang kamay sa hangin ang humahagibis na sibat. umiktad si Pumbakhayon upang iwasan ang sibat at. Katunayan. Natuto siya kung paano makipag-bakbakan nang mahusay. marunong ng hiwaga at bihasa rin sa bakbakan tulad ni Aliguyon. sa nayon ng Hannanga. Kasing bilis ng kidlat. Ang humarap sa kanya ay ang mabangis na anak nito. pinukol ni Aliguyon ng sibat si Pumbakhayon. challenge) ay hindi si Panga-iwan. si Pumbakhayon. ang napag-aralan niyang mahahalaga mula sa mga kasaysayan at pangaral ng kanyang ama ay marami. Nang mag-binata si Aliguyon. isang sanggol na lalaki ang isinilang sa mag-asawang Amtalao at Dumulao.

Nang sapat na ang gulang ni Aliguyon. umunlad ang 2 nayon. . ang bakbakan. Ang 2 familia nila ay yumaman at iginalang ng lahat sa Ifugao. sa wakas. natuto silang igalang ang isa¶t isa. naghagisan at nagsaluhan ng sibat si Aliguyon at Pumbakhayon hanggang umabot ng 3 taon. at pagkaraan ng 3 taong bakbakan.Pabalik-balik at walang tigil. Buong lugod na sumang-ayon lahat ng tao sa 2 nayon. pinili niyang asawa si Bugan. Subalit sa bangis at dahas ng kanilang paghahamok. at ipinagdiwang nila ang kampihan ng 2 bayani. hindi pa rin tumigil ang bakbakan. Biglang bigla. Inalagaan niya sa bahay si Bugan hanggang lumaki itong napaka-gandang dalaga. ang batang-batang kapatid na babae ni Pumbakhayon. peace) ng kanilang nayon ng Hannanga at Daligdigan. tumigil sina Aliguyon at Pumbakhayon at nahinto. Ang pilining asawa naman ni Pumbakhayon ay ang kapatid na babae ni Aliguyon. Naging matalik na magkaibigan sina Aliguyon at Pumbakhayon. kapwa sila humanga sa giting at husay ng kalaban. si Aginaya. Sa paglawak ng katahimikan. Nag-usap at nagkasundo sila ng payapa (paz. at walang nagpakita ng pagod o pagsuko.

Kung nais nila ng ulam na isda ay sumasalok lamang sila sapa at ilog. Subalit dumating sa kanilang buhay ang isang napakalungkot na pangyayari. Nangamatay rin ang lang tao sa uhaw at gutom. Ang daigdig ay pawang kapatagan ang mamamalas maliban sa dalawang bundok. ang bundok Amuyaw sa silangan at bundok Kalawitan sa Kanluran. Nagdiwang din ang mga tao kahit may nangamatay. Doon sila naninirahan sa pagitan ng dalawang bundok na ito. at tahimik na pamumuhay. Malalaki rin ang butil ng kanilang bigas. Anupa¶t kahit na ano ang maisipan nilang pagkain ay mayroon at sagana. Dahil sa lakas ng pagbalong ng tubig ay may mga namatay. Naisip ng iba na hukayin ang tubig. ay ipinadpad ng baha sa bundok ng Kalawitan. Hindi man lamang pumapatak ang ulan. Mga biyas ng kawayan ang kanilang pinagsasaingan. Nagkaroon ng tagtuyot. Ang kanilang inumin ay nanggagaling sa katas ng tubo na kung tawagin ay bayak. Ang lalaki. . Subali¶t hindi naghinto ang patuloy na pagbalong ng tubig hanggang sa mangalunod ang lahat ng mga tao maliban sa magkapatid na Wigan at Bugan. Ang mga pagkain ay nasa paligid lamang nila. Namatay ang lahat ng mga halaman at mga hayop. si Bugan. Walang mga suliranin ang mga tao tungkol sa kabuhayan.³Alim´ Noong unang panahon. maligaya. Maamo ang usa at baboy-ramo. si Wigan ay napadpad sa bundok ng Amuyaw at ang babae. ang mga tao ay may masagana. kaya madaling hulihin kung nais nilang kumain nito. sapagkat sila¶y may tubig na.

sa timog. Dala ng kahihiyan sa sarili ay naisip niyang magpatiwakal subali¶t hinadlangan siya ng kanilang Bathala. o magkakamag-anak ay nagpapatayan. Ito raw ang sumpa ni Makanungan na tumalab sapagkat kahit ngayon. Naglakbay sila sa iba¶t ibang pook upang maghanap ng mga tao subalit wala silang natagpuang isa man. . Ikinasal silang magkapatid at sinabing ito¶y hindi kasalanan sapagkat iyon Iamang ang paraan upang dumaming muli ang tao sa daigdig. At sa pagkakataong sila¶y magkatagpu-tagpo ay mag-aaway at magpapatayan sila. sa silangan. Sumampa si Wigan sa bundok Kalawitan at nagkita silang magkapatid. Dahil daw sa ginawa nilang iyon kay Igon ay parurusahan sila. Nagkaanak sila ng siyam ± apat na babae at Iimang lalaki. Nilunasan ni Makanungan ang tagtuyot at dumalo pa sa kanilang handaan subalit laban sa kanyang kalooban ang ginawa nila kay Igon. Ang magkakapatid na mag-asawa ay magtutungo sa hilaga. Sa wakas ay napagtanto niyang sila lamang magkapatid ang natira sa daigdig. si Makanungan. Si Bugan ay nakapapaningas ng apoy at ito¶y nakita ni Wigan.Sa wakas ay humupa rin ang baha. magpipinsan. Naisip nilang dumulog kay Makanungan. ang angkan nila ay magkakahiwalay. Wala silang makain. Nagtayo si Wigan ng isang kubo at dito niya iniwan si Bugan at siya¶y nagpatuloy pang muli sa paghahanap. ang magkakapatid. Lumipas ang panahon at naramdaman ni Bugan na siya¶y nagdadalang-tao. Sumapit ang panahong nagkaroon ng tagtuyot. Ang ngalan ng bunsong ito ay Igon. at sa kanluran. Nang hindi sila kaawaan ng Bathala ay iginapos si Igon at pinatay upang ihandog na naman sa Bathalang Makanungan. mag-aama. Bilang handog sa Bathala ay nanghuli si Wigan ng isang daga at inihandog sa Bathala. Ikinasal ang apat na babae sa unang apat na lalaki kaya¶t ang huling lalaki o bunso ay walang naging asawa.

KUNG MAY IDUDULOG SA DIYOS NA KAHILINGAN. BUHAY MAN NG TAO O HINDI. PATUNAY: SI ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON SA HUDHUD AY HUMINGI PAREHO NG KAPANGYARIHAN SA TANDANG AT IDAO BIRD. . PATUNAY: SA ALIM. IGINAPOS SI IGON UPANG IALAY KAY MAKANUNGAN UPANG MAITIGIL ANG TAGTUYOT. HUMILING LAMANG SA TANDANG AT IDAO BIRD UPANG PAGBIGYAN KA NITO AT GABAYAN KA SA IYONG LABAN.Mga Batas Panlipunan na May Kaugnayan sa Epiko 1. KUNG KAILANGAN NG KAPANGYARIHAN. KAYA NANG SILA¶Y NAGLABAN. WALANG MATALU-TALO DAHIL PANTAY LAMANG ANG KANILANG KAKAYAHAN. MAGHANDA NG IAALAY. 2.

SA HUDHUD. NA NAGDAHILAN UPANG HINDI IPAKASAL ANG KAPATID NI PUMBAKHAYON NA SI BUGAN SA KANYA. SI ALIGUYAN NA NANALO. ANG DAPAT NA BAYAW NI PUMBAKHAYON. HINDI MAGKAKASUNDO ANG ISANG LUGAR NA PINAMUMUNUAN NG DALAWANG MAGKAIBANG PINUNO. ANG LAKAS NG SINUMAN ANG BATAYAN NG KANYANG PAGKATAO AT LUGAR SA LIPUNAN. DAHIL DITO AY NAGDULOT NG AWAY NA NAGTAGAL NG ILANG TAON BAGO NATAPOS. KAHIT KAAWAY NIYA. ANG DALAWANG TRIBO NA PINAKAMAIMPLUWENSIYA AY HINDI NATAPOS ANG PAG-AAWAY DAHIL MAHIRAP NGA NAMANG MAGKAROON NG DALAWANG MAIMPLUWENSIYANG PINUNO.3. PATUNAY: DAULAYAN. PATUNAY:. AY NATALO NI ALIGUYAN. . AY ANG IPINAKASAL NIYA SA KANYANG KAPATID DAHIL ITO ANG NARARAPAT PARA RITO. 4.

ANG PAG-AASAWA NG IYONG KADUGO AY ISANG MASALIMUOT AT NAKAKAHIYANG BAGAY. DAHIL DITO. PATUNAY: NANG MAG-AWAY SINA ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON. NA PINIGILAN NAMAN NG KANILANG DIYOS NA SI MAKANUNGAN. SI BUGAN AY NAGDALANG TAO. NA ANG AMA AY ANG KANYANG KAPATID NA SI WIGAN. PINAPAKITA NITO NA NATURAL NA LAMANG ANG LABANAN DATI PA PARA SA KAPANGYARIHAN. . ANG PAG-AAWAY PARA SA KAPANGYARIHAN AY ISANG NATURAL NA BAGAY.5. LALO NA ANG MGA KABABAIHAN. SI BUGAN AY NAHIYA NANG SOBRA KAYA SINUBUKAN NIYANG MAGPAKAMATAY. PATUNAY: SA ALIM. NASISIYAHAN LAMANG MANOOD ANG MGA TAO. 6.

GINALIT NG MAG-ASAWANG BUGAN AT WIGAN SI MAKANUNGAN SA PAGPATAY SA INOSENTENG ANAK NILA NA SI IGON. UPANG HINDI MAGDULOT NG MASAMANG PANGYAYARI. ANG MGA DIYOS. PATUNAY: SA ALIM. 8. WAG GALITIN ANG MGA DIYOS. SAMBAHIN AT MANIWALA SA KANILA PARATI. NA KARANIWAN AY SA ANYO NG MGA HAYOP O HINDI BUHAY NA BAGAY. SA ALIM AY NAPIGILAN NG DIYOS ANG PAGPAPATIWAKAL NG TANGING NABUBUHAY NA BABAE SA MUNDO NA SI BUGAN. AY NAKAKAAPEKTO NG KINALALABASAN NG MGA PANGYAYARI. PATUNAY: SA BUONG HUDHUD AT ALIM. . DAHIL DITO AY PINAG-AWAY-AWAY AT PINAGHIWAHIWALAY NI MAKANUNGAN ANG BUONG MAG-ANAK NINA BUGAN AT WIGAN.7. TULAD NG WALANG HANGGANG LABANAN NINA ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON DAHIL SA PANTAY NILANG LAKAS NA BIGAY NG TANDANG AT IBON. ANG MGA DIYOS AY NAKAKAAPEKTO NG MALAKI SA BUHAY NG MGA TAO.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful