P. 1
IFUGAO

IFUGAO

1.0

|Views: 19,348|Likes:
Published by pazucena

More info:

Published by: pazucena on Nov 16, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/10/2015

pdf

text

original

IFUGAO

Inihanda nina: Carlos Azucena Kristia Alcantara Alec Tan Dani Riña Freddie Montes IV - ELECTRON

Ayon naman sa mitolohiya ng mga Ifugao.Kasaysayan ng mga Ifugao Ang salitang Ifugao ay galing sa kataga na ³Ipugo´ na nangangahulugang ³galing sa bundok´. ang Ifugao ay galing sa katagang ³Ipugo´ na tumutukoy sa mga butil ng bigas na bigay sa kanila ng diyos na si Matungulan. Itong bigas na ito ay nililinang pa rin ng mga Ifugao hanggang sa kasulukuyang panahon. .

o Igorrote ay ginamit sa pamamagitan ng Espanyol conquistadores at missionaries sa kanilang pagsusulat tungkol sa lahat ng mga iba't-ibang mga tao na bundok. Igolot. ang Amerikanong manunulat ay nagpasikat sa pangalan na Igorot. Ayon sa tanyag na Pilipinong mag. ang salita Ygolote ay nagmula sa Tagalog na salitang golot na ang kahulugan ay "bundok" at ang prefix "I" ibig sabihin "tao ng mga. Mamaya sa ang 1900's.aaral na si Trinidad H Pardo de Tavera.Ang pangkaraniwang pangalan Ygolote." .

Mayroong 154 barangay. Ang kanilang mga kapitbahay sa hilaga ay ang Bontoc. Kiangan. Potia..942. Hungduan. Lamut. Ang lugar ay sumasakop ng 1. Hingyan at Tinoc.500 m. Mayoyao. .5 km sq. May 10 munisipyo sa probinsiya: Banaue. Lagawe. at sa timog ang Ikalahan at Iwak.000-1. isang sanga ng ilog ng Cagayan River. sa taas ng Central Cordillera sa hilagang Luzon. na ang taas ay mula 1.Ang mga Ifugao ay tumira sa pinakabulubunduking bahagi ng bansa. at binubuhay ng tubig ng Ilog Magat. sa silangan ang mga Gaddang.. sa kanluran at Kankanay Ibaloy. na ang Lagawe ang sentro ng bayan ng lalawigan.

ay sumasamba rin sa kalikasan at sa kanilang mga ninuno. tabi mula sa pagiging makadiyos. kanilang mga ninuno at ang mga pwersa ng kalikasan.Ang mga relihiyosong paniniwala ng mga Ifugao ay naipapakita sa mga mitolohiya nila kung saan may mga diyos at diyosa na kaugnay na higit sa karaniwan tao'y. Ang Ifugaos. .

gayon paggawa ito kailangan upang nag-aalok ng sakripisyo sa ilang mga gods nababahala. Ang eksaktong panalangin ay sinasabi ng mombaki at ang bilang ng mga chickens o pigs na maging sacrificed (at mamaya tiyan. Ang mga tao ay naniniwala na dahil ang ilang mga diyos ay sanhi ng pagkakasakit. sa pamamagitan ng mga naroroon) ay malinaw na tinukoy sa Ifugao tradisyon. na palaging sinasamahan ng mga hayop at nag-aalok ng pag-inom ng alak. Si Liddum ay itinuturing bilang ang punong tagapamagitan sa pagitan ng tao at ang iba pang mga diyos. siyempre. ay sinadya upang "lagyan" o ibribe ang mga diyos at manalo ng kanilang mga pabor.Ritwal: Ang mga invocations. . ang sakit ay maaari lamang mapagaling sa pamamagitan ng pagkakaroon ng iba pang mga deities na mamamagitan para sa mga hindi balido.

. at sumamba daan-daan ng mga pangunahing at menor de edad gods at iba pang mga espiritu kabilang ang kanilang mga antesedente. ay napalaya mula sa pagkaalipin ito. lalo na ang may pinag-aralan. ang mga Ifugaos ay pagans ng ilang siglo. kung saan lumaki nang lumaki ang mga sumali sa panahon ng unang bahagi ng 1960's bilang isang resulta ng trabaho na sinimulan ng Belgian CICM missionaries sa 1907.Tulad ng alam natin. Karamihan sa mga Ifugaos. tanging ang mga non-Ifugaos Christian pa rin ilagay ang kanilang sarili sa habag ng mga deities. Sa kasalukuyan. Sila ay yumakap sa Kristiyanong pananampalataya. Sila ay inaalok sa mga sakripisyo.

PANITIKAN NG MGA IFUGAO .

EPIKO NG MGA IFUGAO A)HUDHUD B) ALIM .

Hudhud ni Aliguyon .

. ang kaaway ng kanyang ama. Natuto siya kung paano makipag-bakbakan nang mahusay. isang sanggol na lalaki ang isinilang sa mag-asawang Amtalao at Dumulao. at paano umawit ng mga mahiwagang gayuma (encantos. Binaliktad din niya at ipinukol uli kay Pumbakhayon. tiningala na siya bilang pinuno. Ang pangalan niya ay Aliguyon. ipinasiya niyang sagupain si Panga-iwan. kagila-gilalas. binaligtad ni Pumbakhayon ang sibat at hinagis pabalik kay Aliguyon. Nang mag-binata si Aliguyon. marunong ng hiwaga at bihasa rin sa bakbakan tulad ni Aliguyon. Kaya kahit nuong bata pa. at hanga ang mga tao sa kanya. Kasing bilis ng kidlat. Ang humarap sa kanya ay ang mabangis na anak nito. Subalit ang sumagot sa kanyang hamon (reto. magic spells). ang napag-aralan niyang mahahalaga mula sa mga kasaysayan at pangaral ng kanyang ama ay marami. Katunayan. umiktad si Pumbakhayon upang iwasan ang sibat at. Umiwas din si Aliguyon at sinalo rin ng isang kamay sa hangin ang humahagibis na sibat. si Pumbakhayon. Hindi naaling.ISANG ARAW nuong Unang Panahon. challenge) ay hindi si Panga-iwan. sa nayon ng Hannanga. Siya ay matalino at masipag matuto ng iba¶t ibang bagay. pinukol ni Aliguyon ng sibat si Pumbakhayon. sinalo sa hangin ang sibat ng isa niyang kamay! Wala pang isang kurap ng mata. sa nayon ng Daligdigan.

kapwa sila humanga sa giting at husay ng kalaban. peace) ng kanilang nayon ng Hannanga at Daligdigan. sa wakas. . Nang sapat na ang gulang ni Aliguyon. Ang 2 familia nila ay yumaman at iginalang ng lahat sa Ifugao. ang batang-batang kapatid na babae ni Pumbakhayon. Biglang bigla. natuto silang igalang ang isa¶t isa. ang bakbakan. hindi pa rin tumigil ang bakbakan.Pabalik-balik at walang tigil. at ipinagdiwang nila ang kampihan ng 2 bayani. Buong lugod na sumang-ayon lahat ng tao sa 2 nayon. umunlad ang 2 nayon. tumigil sina Aliguyon at Pumbakhayon at nahinto. naghagisan at nagsaluhan ng sibat si Aliguyon at Pumbakhayon hanggang umabot ng 3 taon. at pagkaraan ng 3 taong bakbakan. si Aginaya. Ang pilining asawa naman ni Pumbakhayon ay ang kapatid na babae ni Aliguyon. pinili niyang asawa si Bugan. at walang nagpakita ng pagod o pagsuko. Subalit sa bangis at dahas ng kanilang paghahamok. Sa paglawak ng katahimikan. Nag-usap at nagkasundo sila ng payapa (paz. Inalagaan niya sa bahay si Bugan hanggang lumaki itong napaka-gandang dalaga. Naging matalik na magkaibigan sina Aliguyon at Pumbakhayon.

si Bugan. Subali¶t hindi naghinto ang patuloy na pagbalong ng tubig hanggang sa mangalunod ang lahat ng mga tao maliban sa magkapatid na Wigan at Bugan. ang bundok Amuyaw sa silangan at bundok Kalawitan sa Kanluran. kaya madaling hulihin kung nais nilang kumain nito. Nagkaroon ng tagtuyot. Dahil sa lakas ng pagbalong ng tubig ay may mga namatay. Ang daigdig ay pawang kapatagan ang mamamalas maliban sa dalawang bundok. Nangamatay rin ang lang tao sa uhaw at gutom. Ang lalaki. Naisip ng iba na hukayin ang tubig. Ang mga pagkain ay nasa paligid lamang nila. sapagkat sila¶y may tubig na. Ang kanilang inumin ay nanggagaling sa katas ng tubo na kung tawagin ay bayak. Kung nais nila ng ulam na isda ay sumasalok lamang sila sapa at ilog. Mga biyas ng kawayan ang kanilang pinagsasaingan. Anupa¶t kahit na ano ang maisipan nilang pagkain ay mayroon at sagana. Walang mga suliranin ang mga tao tungkol sa kabuhayan. . Doon sila naninirahan sa pagitan ng dalawang bundok na ito. at tahimik na pamumuhay. Hindi man lamang pumapatak ang ulan. Subalit dumating sa kanilang buhay ang isang napakalungkot na pangyayari. Namatay ang lahat ng mga halaman at mga hayop. Maamo ang usa at baboy-ramo.³Alim´ Noong unang panahon. Malalaki rin ang butil ng kanilang bigas. maligaya. ay ipinadpad ng baha sa bundok ng Kalawitan. si Wigan ay napadpad sa bundok ng Amuyaw at ang babae. Nagdiwang din ang mga tao kahit may nangamatay. ang mga tao ay may masagana.

Wala silang makain. Ang magkakapatid na mag-asawa ay magtutungo sa hilaga. ang angkan nila ay magkakahiwalay. sa timog. . Sumapit ang panahong nagkaroon ng tagtuyot. Dahil daw sa ginawa nilang iyon kay Igon ay parurusahan sila. Nagkaanak sila ng siyam ± apat na babae at Iimang lalaki. Ang ngalan ng bunsong ito ay Igon. mag-aama. Nilunasan ni Makanungan ang tagtuyot at dumalo pa sa kanilang handaan subalit laban sa kanyang kalooban ang ginawa nila kay Igon. si Makanungan. Si Bugan ay nakapapaningas ng apoy at ito¶y nakita ni Wigan. Naglakbay sila sa iba¶t ibang pook upang maghanap ng mga tao subalit wala silang natagpuang isa man. Ito raw ang sumpa ni Makanungan na tumalab sapagkat kahit ngayon. Nagtayo si Wigan ng isang kubo at dito niya iniwan si Bugan at siya¶y nagpatuloy pang muli sa paghahanap. Bilang handog sa Bathala ay nanghuli si Wigan ng isang daga at inihandog sa Bathala. o magkakamag-anak ay nagpapatayan.Sa wakas ay humupa rin ang baha. sa silangan. Dala ng kahihiyan sa sarili ay naisip niyang magpatiwakal subali¶t hinadlangan siya ng kanilang Bathala. Sa wakas ay napagtanto niyang sila lamang magkapatid ang natira sa daigdig. Naisip nilang dumulog kay Makanungan. at sa kanluran. Ikinasal ang apat na babae sa unang apat na lalaki kaya¶t ang huling lalaki o bunso ay walang naging asawa. ang magkakapatid. Ikinasal silang magkapatid at sinabing ito¶y hindi kasalanan sapagkat iyon Iamang ang paraan upang dumaming muli ang tao sa daigdig. Sumampa si Wigan sa bundok Kalawitan at nagkita silang magkapatid. At sa pagkakataong sila¶y magkatagpu-tagpo ay mag-aaway at magpapatayan sila. magpipinsan. Lumipas ang panahon at naramdaman ni Bugan na siya¶y nagdadalang-tao. Nang hindi sila kaawaan ng Bathala ay iginapos si Igon at pinatay upang ihandog na naman sa Bathalang Makanungan.

KUNG KAILANGAN NG KAPANGYARIHAN. PATUNAY: SI ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON SA HUDHUD AY HUMINGI PAREHO NG KAPANGYARIHAN SA TANDANG AT IDAO BIRD.Mga Batas Panlipunan na May Kaugnayan sa Epiko 1. KAYA NANG SILA¶Y NAGLABAN. BUHAY MAN NG TAO O HINDI. . KUNG MAY IDUDULOG SA DIYOS NA KAHILINGAN. PATUNAY: SA ALIM. HUMILING LAMANG SA TANDANG AT IDAO BIRD UPANG PAGBIGYAN KA NITO AT GABAYAN KA SA IYONG LABAN. MAGHANDA NG IAALAY. IGINAPOS SI IGON UPANG IALAY KAY MAKANUNGAN UPANG MAITIGIL ANG TAGTUYOT. 2. WALANG MATALU-TALO DAHIL PANTAY LAMANG ANG KANILANG KAKAYAHAN.

3. AY NATALO NI ALIGUYAN. ANG DALAWANG TRIBO NA PINAKAMAIMPLUWENSIYA AY HINDI NATAPOS ANG PAG-AAWAY DAHIL MAHIRAP NGA NAMANG MAGKAROON NG DALAWANG MAIMPLUWENSIYANG PINUNO. ANG LAKAS NG SINUMAN ANG BATAYAN NG KANYANG PAGKATAO AT LUGAR SA LIPUNAN. HINDI MAGKAKASUNDO ANG ISANG LUGAR NA PINAMUMUNUAN NG DALAWANG MAGKAIBANG PINUNO. PATUNAY: DAULAYAN. NA NAGDAHILAN UPANG HINDI IPAKASAL ANG KAPATID NI PUMBAKHAYON NA SI BUGAN SA KANYA. AY ANG IPINAKASAL NIYA SA KANYANG KAPATID DAHIL ITO ANG NARARAPAT PARA RITO. KAHIT KAAWAY NIYA. SA HUDHUD. SI ALIGUYAN NA NANALO. . DAHIL DITO AY NAGDULOT NG AWAY NA NAGTAGAL NG ILANG TAON BAGO NATAPOS. 4. ANG DAPAT NA BAYAW NI PUMBAKHAYON. PATUNAY:.

ANG PAG-AAWAY PARA SA KAPANGYARIHAN AY ISANG NATURAL NA BAGAY. NA PINIGILAN NAMAN NG KANILANG DIYOS NA SI MAKANUNGAN. PINAPAKITA NITO NA NATURAL NA LAMANG ANG LABANAN DATI PA PARA SA KAPANGYARIHAN. . ANG PAG-AASAWA NG IYONG KADUGO AY ISANG MASALIMUOT AT NAKAKAHIYANG BAGAY. 6. SI BUGAN AY NAGDALANG TAO.5. DAHIL DITO. PATUNAY: NANG MAG-AWAY SINA ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON. SI BUGAN AY NAHIYA NANG SOBRA KAYA SINUBUKAN NIYANG MAGPAKAMATAY. NA ANG AMA AY ANG KANYANG KAPATID NA SI WIGAN. PATUNAY: SA ALIM. LALO NA ANG MGA KABABAIHAN. NASISIYAHAN LAMANG MANOOD ANG MGA TAO.

SA ALIM AY NAPIGILAN NG DIYOS ANG PAGPAPATIWAKAL NG TANGING NABUBUHAY NA BABAE SA MUNDO NA SI BUGAN. ANG MGA DIYOS. 8. AY NAKAKAAPEKTO NG KINALALABASAN NG MGA PANGYAYARI.7. . PATUNAY: SA ALIM. GINALIT NG MAG-ASAWANG BUGAN AT WIGAN SI MAKANUNGAN SA PAGPATAY SA INOSENTENG ANAK NILA NA SI IGON. DAHIL DITO AY PINAG-AWAY-AWAY AT PINAGHIWAHIWALAY NI MAKANUNGAN ANG BUONG MAG-ANAK NINA BUGAN AT WIGAN. PATUNAY: SA BUONG HUDHUD AT ALIM. WAG GALITIN ANG MGA DIYOS. UPANG HINDI MAGDULOT NG MASAMANG PANGYAYARI. NA KARANIWAN AY SA ANYO NG MGA HAYOP O HINDI BUHAY NA BAGAY. ANG MGA DIYOS AY NAKAKAAPEKTO NG MALAKI SA BUHAY NG MGA TAO. SAMBAHIN AT MANIWALA SA KANILA PARATI. TULAD NG WALANG HANGGANG LABANAN NINA ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON DAHIL SA PANTAY NILANG LAKAS NA BIGAY NG TANDANG AT IBON.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->