IFUGAO

Inihanda nina: Carlos Azucena Kristia Alcantara Alec Tan Dani Riña Freddie Montes IV - ELECTRON

Ayon naman sa mitolohiya ng mga Ifugao. . ang Ifugao ay galing sa katagang ³Ipugo´ na tumutukoy sa mga butil ng bigas na bigay sa kanila ng diyos na si Matungulan. Itong bigas na ito ay nililinang pa rin ng mga Ifugao hanggang sa kasulukuyang panahon.Kasaysayan ng mga Ifugao Ang salitang Ifugao ay galing sa kataga na ³Ipugo´ na nangangahulugang ³galing sa bundok´.

ang Amerikanong manunulat ay nagpasikat sa pangalan na Igorot. ang salita Ygolote ay nagmula sa Tagalog na salitang golot na ang kahulugan ay "bundok" at ang prefix "I" ibig sabihin "tao ng mga." . Mamaya sa ang 1900's.aaral na si Trinidad H Pardo de Tavera.Ang pangkaraniwang pangalan Ygolote. Igolot. o Igorrote ay ginamit sa pamamagitan ng Espanyol conquistadores at missionaries sa kanilang pagsusulat tungkol sa lahat ng mga iba't-ibang mga tao na bundok. Ayon sa tanyag na Pilipinong mag.

na ang taas ay mula 1. Hingyan at Tinoc. na ang Lagawe ang sentro ng bayan ng lalawigan.Ang mga Ifugao ay tumira sa pinakabulubunduking bahagi ng bansa. Hungduan.000-1.500 m. Kiangan. Lamut.. . Ang kanilang mga kapitbahay sa hilaga ay ang Bontoc. Mayroong 154 barangay. Ang lugar ay sumasakop ng 1.942.5 km sq.. Lagawe. sa kanluran at Kankanay Ibaloy. Mayoyao. Potia. sa silangan ang mga Gaddang. at sa timog ang Ikalahan at Iwak. isang sanga ng ilog ng Cagayan River. sa taas ng Central Cordillera sa hilagang Luzon. at binubuhay ng tubig ng Ilog Magat. May 10 munisipyo sa probinsiya: Banaue.

tabi mula sa pagiging makadiyos.Ang mga relihiyosong paniniwala ng mga Ifugao ay naipapakita sa mga mitolohiya nila kung saan may mga diyos at diyosa na kaugnay na higit sa karaniwan tao'y. . ay sumasamba rin sa kalikasan at sa kanilang mga ninuno. kanilang mga ninuno at ang mga pwersa ng kalikasan. Ang Ifugaos.

siyempre. Ang mga tao ay naniniwala na dahil ang ilang mga diyos ay sanhi ng pagkakasakit. na palaging sinasamahan ng mga hayop at nag-aalok ng pag-inom ng alak. ay sinadya upang "lagyan" o ibribe ang mga diyos at manalo ng kanilang mga pabor. ang sakit ay maaari lamang mapagaling sa pamamagitan ng pagkakaroon ng iba pang mga deities na mamamagitan para sa mga hindi balido.Ritwal: Ang mga invocations. gayon paggawa ito kailangan upang nag-aalok ng sakripisyo sa ilang mga gods nababahala. . sa pamamagitan ng mga naroroon) ay malinaw na tinukoy sa Ifugao tradisyon. Si Liddum ay itinuturing bilang ang punong tagapamagitan sa pagitan ng tao at ang iba pang mga diyos. Ang eksaktong panalangin ay sinasabi ng mombaki at ang bilang ng mga chickens o pigs na maging sacrificed (at mamaya tiyan.

at sumamba daan-daan ng mga pangunahing at menor de edad gods at iba pang mga espiritu kabilang ang kanilang mga antesedente. Karamihan sa mga Ifugaos. tanging ang mga non-Ifugaos Christian pa rin ilagay ang kanilang sarili sa habag ng mga deities. . Sila ay inaalok sa mga sakripisyo. Sila ay yumakap sa Kristiyanong pananampalataya.Tulad ng alam natin. lalo na ang may pinag-aralan. Sa kasalukuyan. ang mga Ifugaos ay pagans ng ilang siglo. kung saan lumaki nang lumaki ang mga sumali sa panahon ng unang bahagi ng 1960's bilang isang resulta ng trabaho na sinimulan ng Belgian CICM missionaries sa 1907. ay napalaya mula sa pagkaalipin ito.

PANITIKAN NG MGA IFUGAO .

EPIKO NG MGA IFUGAO A)HUDHUD B) ALIM .

Hudhud ni Aliguyon .

ang kaaway ng kanyang ama. pinukol ni Aliguyon ng sibat si Pumbakhayon. binaligtad ni Pumbakhayon ang sibat at hinagis pabalik kay Aliguyon. sa nayon ng Daligdigan. ipinasiya niyang sagupain si Panga-iwan. Kasing bilis ng kidlat. Nang mag-binata si Aliguyon. Kaya kahit nuong bata pa. Katunayan. tiningala na siya bilang pinuno.ISANG ARAW nuong Unang Panahon. Hindi naaling. umiktad si Pumbakhayon upang iwasan ang sibat at. Ang pangalan niya ay Aliguyon. si Pumbakhayon. kagila-gilalas. Binaliktad din niya at ipinukol uli kay Pumbakhayon. marunong ng hiwaga at bihasa rin sa bakbakan tulad ni Aliguyon. at hanga ang mga tao sa kanya. ang napag-aralan niyang mahahalaga mula sa mga kasaysayan at pangaral ng kanyang ama ay marami. magic spells). challenge) ay hindi si Panga-iwan. isang sanggol na lalaki ang isinilang sa mag-asawang Amtalao at Dumulao. . Umiwas din si Aliguyon at sinalo rin ng isang kamay sa hangin ang humahagibis na sibat. sinalo sa hangin ang sibat ng isa niyang kamay! Wala pang isang kurap ng mata. Natuto siya kung paano makipag-bakbakan nang mahusay. Subalit ang sumagot sa kanyang hamon (reto. Ang humarap sa kanya ay ang mabangis na anak nito. Siya ay matalino at masipag matuto ng iba¶t ibang bagay. sa nayon ng Hannanga. at paano umawit ng mga mahiwagang gayuma (encantos.

at ipinagdiwang nila ang kampihan ng 2 bayani. Subalit sa bangis at dahas ng kanilang paghahamok. peace) ng kanilang nayon ng Hannanga at Daligdigan. at walang nagpakita ng pagod o pagsuko. hindi pa rin tumigil ang bakbakan. Naging matalik na magkaibigan sina Aliguyon at Pumbakhayon. Biglang bigla. si Aginaya. Ang 2 familia nila ay yumaman at iginalang ng lahat sa Ifugao. sa wakas. tumigil sina Aliguyon at Pumbakhayon at nahinto. . Sa paglawak ng katahimikan. umunlad ang 2 nayon. Nag-usap at nagkasundo sila ng payapa (paz. Buong lugod na sumang-ayon lahat ng tao sa 2 nayon. pinili niyang asawa si Bugan. Inalagaan niya sa bahay si Bugan hanggang lumaki itong napaka-gandang dalaga. naghagisan at nagsaluhan ng sibat si Aliguyon at Pumbakhayon hanggang umabot ng 3 taon. Ang pilining asawa naman ni Pumbakhayon ay ang kapatid na babae ni Aliguyon. natuto silang igalang ang isa¶t isa.Pabalik-balik at walang tigil. kapwa sila humanga sa giting at husay ng kalaban. ang batang-batang kapatid na babae ni Pumbakhayon. Nang sapat na ang gulang ni Aliguyon. at pagkaraan ng 3 taong bakbakan. ang bakbakan.

ay ipinadpad ng baha sa bundok ng Kalawitan. Ang lalaki. at tahimik na pamumuhay. maligaya. Walang mga suliranin ang mga tao tungkol sa kabuhayan. kaya madaling hulihin kung nais nilang kumain nito. Maamo ang usa at baboy-ramo. Nagdiwang din ang mga tao kahit may nangamatay. ang mga tao ay may masagana. Ang kanilang inumin ay nanggagaling sa katas ng tubo na kung tawagin ay bayak. Malalaki rin ang butil ng kanilang bigas. Doon sila naninirahan sa pagitan ng dalawang bundok na ito. Ang daigdig ay pawang kapatagan ang mamamalas maliban sa dalawang bundok. Subalit dumating sa kanilang buhay ang isang napakalungkot na pangyayari. Kung nais nila ng ulam na isda ay sumasalok lamang sila sapa at ilog. Dahil sa lakas ng pagbalong ng tubig ay may mga namatay. Subali¶t hindi naghinto ang patuloy na pagbalong ng tubig hanggang sa mangalunod ang lahat ng mga tao maliban sa magkapatid na Wigan at Bugan. sapagkat sila¶y may tubig na. . Anupa¶t kahit na ano ang maisipan nilang pagkain ay mayroon at sagana. Ang mga pagkain ay nasa paligid lamang nila. Hindi man lamang pumapatak ang ulan. Naisip ng iba na hukayin ang tubig. Mga biyas ng kawayan ang kanilang pinagsasaingan. si Wigan ay napadpad sa bundok ng Amuyaw at ang babae. Namatay ang lahat ng mga halaman at mga hayop. Nangamatay rin ang lang tao sa uhaw at gutom. si Bugan.³Alim´ Noong unang panahon. Nagkaroon ng tagtuyot. ang bundok Amuyaw sa silangan at bundok Kalawitan sa Kanluran.

. sa timog. At sa pagkakataong sila¶y magkatagpu-tagpo ay mag-aaway at magpapatayan sila. Dahil daw sa ginawa nilang iyon kay Igon ay parurusahan sila. Naisip nilang dumulog kay Makanungan.Sa wakas ay humupa rin ang baha. sa silangan. mag-aama. Sumampa si Wigan sa bundok Kalawitan at nagkita silang magkapatid. si Makanungan. Sa wakas ay napagtanto niyang sila lamang magkapatid ang natira sa daigdig. Ikinasal silang magkapatid at sinabing ito¶y hindi kasalanan sapagkat iyon Iamang ang paraan upang dumaming muli ang tao sa daigdig. Sumapit ang panahong nagkaroon ng tagtuyot. Ito raw ang sumpa ni Makanungan na tumalab sapagkat kahit ngayon. o magkakamag-anak ay nagpapatayan. Ikinasal ang apat na babae sa unang apat na lalaki kaya¶t ang huling lalaki o bunso ay walang naging asawa. ang angkan nila ay magkakahiwalay. Naglakbay sila sa iba¶t ibang pook upang maghanap ng mga tao subalit wala silang natagpuang isa man. at sa kanluran. Nagkaanak sila ng siyam ± apat na babae at Iimang lalaki. Ang ngalan ng bunsong ito ay Igon. ang magkakapatid. Bilang handog sa Bathala ay nanghuli si Wigan ng isang daga at inihandog sa Bathala. Dala ng kahihiyan sa sarili ay naisip niyang magpatiwakal subali¶t hinadlangan siya ng kanilang Bathala. Wala silang makain. Nang hindi sila kaawaan ng Bathala ay iginapos si Igon at pinatay upang ihandog na naman sa Bathalang Makanungan. Si Bugan ay nakapapaningas ng apoy at ito¶y nakita ni Wigan. Nagtayo si Wigan ng isang kubo at dito niya iniwan si Bugan at siya¶y nagpatuloy pang muli sa paghahanap. magpipinsan. Lumipas ang panahon at naramdaman ni Bugan na siya¶y nagdadalang-tao. Nilunasan ni Makanungan ang tagtuyot at dumalo pa sa kanilang handaan subalit laban sa kanyang kalooban ang ginawa nila kay Igon. Ang magkakapatid na mag-asawa ay magtutungo sa hilaga.

2. PATUNAY: SA ALIM. WALANG MATALU-TALO DAHIL PANTAY LAMANG ANG KANILANG KAKAYAHAN. HUMILING LAMANG SA TANDANG AT IDAO BIRD UPANG PAGBIGYAN KA NITO AT GABAYAN KA SA IYONG LABAN. . BUHAY MAN NG TAO O HINDI. IGINAPOS SI IGON UPANG IALAY KAY MAKANUNGAN UPANG MAITIGIL ANG TAGTUYOT. KUNG MAY IDUDULOG SA DIYOS NA KAHILINGAN.Mga Batas Panlipunan na May Kaugnayan sa Epiko 1. KUNG KAILANGAN NG KAPANGYARIHAN. MAGHANDA NG IAALAY. PATUNAY: SI ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON SA HUDHUD AY HUMINGI PAREHO NG KAPANGYARIHAN SA TANDANG AT IDAO BIRD. KAYA NANG SILA¶Y NAGLABAN.

ANG DAPAT NA BAYAW NI PUMBAKHAYON. .3. HINDI MAGKAKASUNDO ANG ISANG LUGAR NA PINAMUMUNUAN NG DALAWANG MAGKAIBANG PINUNO. NA NAGDAHILAN UPANG HINDI IPAKASAL ANG KAPATID NI PUMBAKHAYON NA SI BUGAN SA KANYA. SI ALIGUYAN NA NANALO. DAHIL DITO AY NAGDULOT NG AWAY NA NAGTAGAL NG ILANG TAON BAGO NATAPOS. PATUNAY: DAULAYAN. ANG LAKAS NG SINUMAN ANG BATAYAN NG KANYANG PAGKATAO AT LUGAR SA LIPUNAN. SA HUDHUD. AY NATALO NI ALIGUYAN. PATUNAY:. AY ANG IPINAKASAL NIYA SA KANYANG KAPATID DAHIL ITO ANG NARARAPAT PARA RITO. 4. ANG DALAWANG TRIBO NA PINAKAMAIMPLUWENSIYA AY HINDI NATAPOS ANG PAG-AAWAY DAHIL MAHIRAP NGA NAMANG MAGKAROON NG DALAWANG MAIMPLUWENSIYANG PINUNO. KAHIT KAAWAY NIYA.

DAHIL DITO.5. SI BUGAN AY NAHIYA NANG SOBRA KAYA SINUBUKAN NIYANG MAGPAKAMATAY. LALO NA ANG MGA KABABAIHAN. ANG PAG-AAWAY PARA SA KAPANGYARIHAN AY ISANG NATURAL NA BAGAY. . PINAPAKITA NITO NA NATURAL NA LAMANG ANG LABANAN DATI PA PARA SA KAPANGYARIHAN. PATUNAY: SA ALIM. NASISIYAHAN LAMANG MANOOD ANG MGA TAO. ANG PAG-AASAWA NG IYONG KADUGO AY ISANG MASALIMUOT AT NAKAKAHIYANG BAGAY. PATUNAY: NANG MAG-AWAY SINA ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON. SI BUGAN AY NAGDALANG TAO. NA PINIGILAN NAMAN NG KANILANG DIYOS NA SI MAKANUNGAN. 6. NA ANG AMA AY ANG KANYANG KAPATID NA SI WIGAN.

TULAD NG WALANG HANGGANG LABANAN NINA ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON DAHIL SA PANTAY NILANG LAKAS NA BIGAY NG TANDANG AT IBON. AY NAKAKAAPEKTO NG KINALALABASAN NG MGA PANGYAYARI. PATUNAY: SA BUONG HUDHUD AT ALIM. ANG MGA DIYOS. NA KARANIWAN AY SA ANYO NG MGA HAYOP O HINDI BUHAY NA BAGAY. PATUNAY: SA ALIM. SAMBAHIN AT MANIWALA SA KANILA PARATI. .7. GINALIT NG MAG-ASAWANG BUGAN AT WIGAN SI MAKANUNGAN SA PAGPATAY SA INOSENTENG ANAK NILA NA SI IGON. SA ALIM AY NAPIGILAN NG DIYOS ANG PAGPAPATIWAKAL NG TANGING NABUBUHAY NA BABAE SA MUNDO NA SI BUGAN. 8. DAHIL DITO AY PINAG-AWAY-AWAY AT PINAGHIWAHIWALAY NI MAKANUNGAN ANG BUONG MAG-ANAK NINA BUGAN AT WIGAN. UPANG HINDI MAGDULOT NG MASAMANG PANGYAYARI. WAG GALITIN ANG MGA DIYOS. ANG MGA DIYOS AY NAKAKAAPEKTO NG MALAKI SA BUHAY NG MGA TAO.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful