IFUGAO

Inihanda nina: Carlos Azucena Kristia Alcantara Alec Tan Dani Riña Freddie Montes IV - ELECTRON

Ayon naman sa mitolohiya ng mga Ifugao. . Itong bigas na ito ay nililinang pa rin ng mga Ifugao hanggang sa kasulukuyang panahon.Kasaysayan ng mga Ifugao Ang salitang Ifugao ay galing sa kataga na ³Ipugo´ na nangangahulugang ³galing sa bundok´. ang Ifugao ay galing sa katagang ³Ipugo´ na tumutukoy sa mga butil ng bigas na bigay sa kanila ng diyos na si Matungulan.

aaral na si Trinidad H Pardo de Tavera. Igolot. Ayon sa tanyag na Pilipinong mag. ang salita Ygolote ay nagmula sa Tagalog na salitang golot na ang kahulugan ay "bundok" at ang prefix "I" ibig sabihin "tao ng mga. ang Amerikanong manunulat ay nagpasikat sa pangalan na Igorot. o Igorrote ay ginamit sa pamamagitan ng Espanyol conquistadores at missionaries sa kanilang pagsusulat tungkol sa lahat ng mga iba't-ibang mga tao na bundok." .Ang pangkaraniwang pangalan Ygolote. Mamaya sa ang 1900's.

. na ang taas ay mula 1. Hungduan. Mayoyao. na ang Lagawe ang sentro ng bayan ng lalawigan. Lagawe. Ang lugar ay sumasakop ng 1.500 m. Potia.Ang mga Ifugao ay tumira sa pinakabulubunduking bahagi ng bansa. sa taas ng Central Cordillera sa hilagang Luzon. Lamut. at sa timog ang Ikalahan at Iwak.5 km sq. sa kanluran at Kankanay Ibaloy..000-1. Ang kanilang mga kapitbahay sa hilaga ay ang Bontoc. isang sanga ng ilog ng Cagayan River. May 10 munisipyo sa probinsiya: Banaue. Mayroong 154 barangay. . sa silangan ang mga Gaddang. Hingyan at Tinoc.942. Kiangan. at binubuhay ng tubig ng Ilog Magat.

. ay sumasamba rin sa kalikasan at sa kanilang mga ninuno. kanilang mga ninuno at ang mga pwersa ng kalikasan.Ang mga relihiyosong paniniwala ng mga Ifugao ay naipapakita sa mga mitolohiya nila kung saan may mga diyos at diyosa na kaugnay na higit sa karaniwan tao'y. tabi mula sa pagiging makadiyos. Ang Ifugaos.

. Ang mga tao ay naniniwala na dahil ang ilang mga diyos ay sanhi ng pagkakasakit. Si Liddum ay itinuturing bilang ang punong tagapamagitan sa pagitan ng tao at ang iba pang mga diyos. gayon paggawa ito kailangan upang nag-aalok ng sakripisyo sa ilang mga gods nababahala. na palaging sinasamahan ng mga hayop at nag-aalok ng pag-inom ng alak. ay sinadya upang "lagyan" o ibribe ang mga diyos at manalo ng kanilang mga pabor. Ang eksaktong panalangin ay sinasabi ng mombaki at ang bilang ng mga chickens o pigs na maging sacrificed (at mamaya tiyan. siyempre.Ritwal: Ang mga invocations. sa pamamagitan ng mga naroroon) ay malinaw na tinukoy sa Ifugao tradisyon. ang sakit ay maaari lamang mapagaling sa pamamagitan ng pagkakaroon ng iba pang mga deities na mamamagitan para sa mga hindi balido.

lalo na ang may pinag-aralan.Tulad ng alam natin. Sila ay yumakap sa Kristiyanong pananampalataya. Sa kasalukuyan. at sumamba daan-daan ng mga pangunahing at menor de edad gods at iba pang mga espiritu kabilang ang kanilang mga antesedente. ay napalaya mula sa pagkaalipin ito. ang mga Ifugaos ay pagans ng ilang siglo. Sila ay inaalok sa mga sakripisyo. . Karamihan sa mga Ifugaos. kung saan lumaki nang lumaki ang mga sumali sa panahon ng unang bahagi ng 1960's bilang isang resulta ng trabaho na sinimulan ng Belgian CICM missionaries sa 1907. tanging ang mga non-Ifugaos Christian pa rin ilagay ang kanilang sarili sa habag ng mga deities.

PANITIKAN NG MGA IFUGAO .

EPIKO NG MGA IFUGAO A)HUDHUD B) ALIM .

Hudhud ni Aliguyon .

magic spells). marunong ng hiwaga at bihasa rin sa bakbakan tulad ni Aliguyon. Kaya kahit nuong bata pa. ang kaaway ng kanyang ama. ang napag-aralan niyang mahahalaga mula sa mga kasaysayan at pangaral ng kanyang ama ay marami. Nang mag-binata si Aliguyon. challenge) ay hindi si Panga-iwan. at hanga ang mga tao sa kanya. sa nayon ng Daligdigan. Hindi naaling. Ang pangalan niya ay Aliguyon. umiktad si Pumbakhayon upang iwasan ang sibat at. Natuto siya kung paano makipag-bakbakan nang mahusay. kagila-gilalas. Kasing bilis ng kidlat. Katunayan. Ang humarap sa kanya ay ang mabangis na anak nito. isang sanggol na lalaki ang isinilang sa mag-asawang Amtalao at Dumulao. ipinasiya niyang sagupain si Panga-iwan. binaligtad ni Pumbakhayon ang sibat at hinagis pabalik kay Aliguyon. Binaliktad din niya at ipinukol uli kay Pumbakhayon. tiningala na siya bilang pinuno. pinukol ni Aliguyon ng sibat si Pumbakhayon. Siya ay matalino at masipag matuto ng iba¶t ibang bagay. . at paano umawit ng mga mahiwagang gayuma (encantos. si Pumbakhayon. sa nayon ng Hannanga. Subalit ang sumagot sa kanyang hamon (reto. sinalo sa hangin ang sibat ng isa niyang kamay! Wala pang isang kurap ng mata.ISANG ARAW nuong Unang Panahon. Umiwas din si Aliguyon at sinalo rin ng isang kamay sa hangin ang humahagibis na sibat.

pinili niyang asawa si Bugan. Subalit sa bangis at dahas ng kanilang paghahamok. at ipinagdiwang nila ang kampihan ng 2 bayani. umunlad ang 2 nayon. natuto silang igalang ang isa¶t isa. si Aginaya. sa wakas. Inalagaan niya sa bahay si Bugan hanggang lumaki itong napaka-gandang dalaga.Pabalik-balik at walang tigil. Naging matalik na magkaibigan sina Aliguyon at Pumbakhayon. kapwa sila humanga sa giting at husay ng kalaban. ang bakbakan. Ang pilining asawa naman ni Pumbakhayon ay ang kapatid na babae ni Aliguyon. hindi pa rin tumigil ang bakbakan. ang batang-batang kapatid na babae ni Pumbakhayon. naghagisan at nagsaluhan ng sibat si Aliguyon at Pumbakhayon hanggang umabot ng 3 taon. at pagkaraan ng 3 taong bakbakan. tumigil sina Aliguyon at Pumbakhayon at nahinto. Nag-usap at nagkasundo sila ng payapa (paz. Buong lugod na sumang-ayon lahat ng tao sa 2 nayon. Nang sapat na ang gulang ni Aliguyon. Biglang bigla. at walang nagpakita ng pagod o pagsuko. Ang 2 familia nila ay yumaman at iginalang ng lahat sa Ifugao. Sa paglawak ng katahimikan. peace) ng kanilang nayon ng Hannanga at Daligdigan. .

Ang mga pagkain ay nasa paligid lamang nila. Mga biyas ng kawayan ang kanilang pinagsasaingan. si Wigan ay napadpad sa bundok ng Amuyaw at ang babae. Hindi man lamang pumapatak ang ulan. Dahil sa lakas ng pagbalong ng tubig ay may mga namatay. at tahimik na pamumuhay. . Kung nais nila ng ulam na isda ay sumasalok lamang sila sapa at ilog. Naisip ng iba na hukayin ang tubig. Doon sila naninirahan sa pagitan ng dalawang bundok na ito. Walang mga suliranin ang mga tao tungkol sa kabuhayan. Nangamatay rin ang lang tao sa uhaw at gutom. Maamo ang usa at baboy-ramo. ang bundok Amuyaw sa silangan at bundok Kalawitan sa Kanluran. Nagdiwang din ang mga tao kahit may nangamatay. sapagkat sila¶y may tubig na. Ang daigdig ay pawang kapatagan ang mamamalas maliban sa dalawang bundok. ang mga tao ay may masagana. Subali¶t hindi naghinto ang patuloy na pagbalong ng tubig hanggang sa mangalunod ang lahat ng mga tao maliban sa magkapatid na Wigan at Bugan.³Alim´ Noong unang panahon. ay ipinadpad ng baha sa bundok ng Kalawitan. Malalaki rin ang butil ng kanilang bigas. si Bugan. Nagkaroon ng tagtuyot. Ang lalaki. kaya madaling hulihin kung nais nilang kumain nito. Anupa¶t kahit na ano ang maisipan nilang pagkain ay mayroon at sagana. Ang kanilang inumin ay nanggagaling sa katas ng tubo na kung tawagin ay bayak. maligaya. Subalit dumating sa kanilang buhay ang isang napakalungkot na pangyayari. Namatay ang lahat ng mga halaman at mga hayop.

at sa kanluran. Naisip nilang dumulog kay Makanungan. magpipinsan. o magkakamag-anak ay nagpapatayan. sa silangan. . Nang hindi sila kaawaan ng Bathala ay iginapos si Igon at pinatay upang ihandog na naman sa Bathalang Makanungan. Sumampa si Wigan sa bundok Kalawitan at nagkita silang magkapatid. Lumipas ang panahon at naramdaman ni Bugan na siya¶y nagdadalang-tao. Si Bugan ay nakapapaningas ng apoy at ito¶y nakita ni Wigan. ang magkakapatid. At sa pagkakataong sila¶y magkatagpu-tagpo ay mag-aaway at magpapatayan sila. Bilang handog sa Bathala ay nanghuli si Wigan ng isang daga at inihandog sa Bathala. Ang ngalan ng bunsong ito ay Igon. Ikinasal ang apat na babae sa unang apat na lalaki kaya¶t ang huling lalaki o bunso ay walang naging asawa. Dala ng kahihiyan sa sarili ay naisip niyang magpatiwakal subali¶t hinadlangan siya ng kanilang Bathala. Nagkaanak sila ng siyam ± apat na babae at Iimang lalaki. mag-aama. Nilunasan ni Makanungan ang tagtuyot at dumalo pa sa kanilang handaan subalit laban sa kanyang kalooban ang ginawa nila kay Igon. Sa wakas ay napagtanto niyang sila lamang magkapatid ang natira sa daigdig. si Makanungan. Naglakbay sila sa iba¶t ibang pook upang maghanap ng mga tao subalit wala silang natagpuang isa man. Ang magkakapatid na mag-asawa ay magtutungo sa hilaga. sa timog. Nagtayo si Wigan ng isang kubo at dito niya iniwan si Bugan at siya¶y nagpatuloy pang muli sa paghahanap. Sumapit ang panahong nagkaroon ng tagtuyot. Ito raw ang sumpa ni Makanungan na tumalab sapagkat kahit ngayon. Wala silang makain.Sa wakas ay humupa rin ang baha. Ikinasal silang magkapatid at sinabing ito¶y hindi kasalanan sapagkat iyon Iamang ang paraan upang dumaming muli ang tao sa daigdig. Dahil daw sa ginawa nilang iyon kay Igon ay parurusahan sila. ang angkan nila ay magkakahiwalay.

KAYA NANG SILA¶Y NAGLABAN. MAGHANDA NG IAALAY. . BUHAY MAN NG TAO O HINDI. HUMILING LAMANG SA TANDANG AT IDAO BIRD UPANG PAGBIGYAN KA NITO AT GABAYAN KA SA IYONG LABAN. 2.Mga Batas Panlipunan na May Kaugnayan sa Epiko 1. PATUNAY: SI ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON SA HUDHUD AY HUMINGI PAREHO NG KAPANGYARIHAN SA TANDANG AT IDAO BIRD. KUNG MAY IDUDULOG SA DIYOS NA KAHILINGAN. KUNG KAILANGAN NG KAPANGYARIHAN. PATUNAY: SA ALIM. WALANG MATALU-TALO DAHIL PANTAY LAMANG ANG KANILANG KAKAYAHAN. IGINAPOS SI IGON UPANG IALAY KAY MAKANUNGAN UPANG MAITIGIL ANG TAGTUYOT.

ANG DALAWANG TRIBO NA PINAKAMAIMPLUWENSIYA AY HINDI NATAPOS ANG PAG-AAWAY DAHIL MAHIRAP NGA NAMANG MAGKAROON NG DALAWANG MAIMPLUWENSIYANG PINUNO. 4. .3. HINDI MAGKAKASUNDO ANG ISANG LUGAR NA PINAMUMUNUAN NG DALAWANG MAGKAIBANG PINUNO. DAHIL DITO AY NAGDULOT NG AWAY NA NAGTAGAL NG ILANG TAON BAGO NATAPOS. PATUNAY: DAULAYAN. AY ANG IPINAKASAL NIYA SA KANYANG KAPATID DAHIL ITO ANG NARARAPAT PARA RITO. ANG LAKAS NG SINUMAN ANG BATAYAN NG KANYANG PAGKATAO AT LUGAR SA LIPUNAN. KAHIT KAAWAY NIYA. PATUNAY:. NA NAGDAHILAN UPANG HINDI IPAKASAL ANG KAPATID NI PUMBAKHAYON NA SI BUGAN SA KANYA. AY NATALO NI ALIGUYAN. SA HUDHUD. SI ALIGUYAN NA NANALO. ANG DAPAT NA BAYAW NI PUMBAKHAYON.

NASISIYAHAN LAMANG MANOOD ANG MGA TAO. ANG PAG-AAWAY PARA SA KAPANGYARIHAN AY ISANG NATURAL NA BAGAY. PATUNAY: SA ALIM. 6. NA ANG AMA AY ANG KANYANG KAPATID NA SI WIGAN. SI BUGAN AY NAGDALANG TAO. LALO NA ANG MGA KABABAIHAN. PINAPAKITA NITO NA NATURAL NA LAMANG ANG LABANAN DATI PA PARA SA KAPANGYARIHAN. ANG PAG-AASAWA NG IYONG KADUGO AY ISANG MASALIMUOT AT NAKAKAHIYANG BAGAY. . SI BUGAN AY NAHIYA NANG SOBRA KAYA SINUBUKAN NIYANG MAGPAKAMATAY. DAHIL DITO. PATUNAY: NANG MAG-AWAY SINA ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON. NA PINIGILAN NAMAN NG KANILANG DIYOS NA SI MAKANUNGAN.5.

GINALIT NG MAG-ASAWANG BUGAN AT WIGAN SI MAKANUNGAN SA PAGPATAY SA INOSENTENG ANAK NILA NA SI IGON. PATUNAY: SA BUONG HUDHUD AT ALIM. PATUNAY: SA ALIM. ANG MGA DIYOS AY NAKAKAAPEKTO NG MALAKI SA BUHAY NG MGA TAO. . UPANG HINDI MAGDULOT NG MASAMANG PANGYAYARI. TULAD NG WALANG HANGGANG LABANAN NINA ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON DAHIL SA PANTAY NILANG LAKAS NA BIGAY NG TANDANG AT IBON. ANG MGA DIYOS. NA KARANIWAN AY SA ANYO NG MGA HAYOP O HINDI BUHAY NA BAGAY. SA ALIM AY NAPIGILAN NG DIYOS ANG PAGPAPATIWAKAL NG TANGING NABUBUHAY NA BABAE SA MUNDO NA SI BUGAN. WAG GALITIN ANG MGA DIYOS. 8. AY NAKAKAAPEKTO NG KINALALABASAN NG MGA PANGYAYARI. DAHIL DITO AY PINAG-AWAY-AWAY AT PINAGHIWAHIWALAY NI MAKANUNGAN ANG BUONG MAG-ANAK NINA BUGAN AT WIGAN.7. SAMBAHIN AT MANIWALA SA KANILA PARATI.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful