IFUGAO

Inihanda nina: Carlos Azucena Kristia Alcantara Alec Tan Dani Riña Freddie Montes IV - ELECTRON

Ayon naman sa mitolohiya ng mga Ifugao.Kasaysayan ng mga Ifugao Ang salitang Ifugao ay galing sa kataga na ³Ipugo´ na nangangahulugang ³galing sa bundok´. ang Ifugao ay galing sa katagang ³Ipugo´ na tumutukoy sa mga butil ng bigas na bigay sa kanila ng diyos na si Matungulan. Itong bigas na ito ay nililinang pa rin ng mga Ifugao hanggang sa kasulukuyang panahon. .

aaral na si Trinidad H Pardo de Tavera. ang salita Ygolote ay nagmula sa Tagalog na salitang golot na ang kahulugan ay "bundok" at ang prefix "I" ibig sabihin "tao ng mga. Igolot. Mamaya sa ang 1900's. Ayon sa tanyag na Pilipinong mag. o Igorrote ay ginamit sa pamamagitan ng Espanyol conquistadores at missionaries sa kanilang pagsusulat tungkol sa lahat ng mga iba't-ibang mga tao na bundok." . ang Amerikanong manunulat ay nagpasikat sa pangalan na Igorot.Ang pangkaraniwang pangalan Ygolote.

isang sanga ng ilog ng Cagayan River. sa kanluran at Kankanay Ibaloy.. Lamut.000-1. . at sa timog ang Ikalahan at Iwak. na ang taas ay mula 1. Ang kanilang mga kapitbahay sa hilaga ay ang Bontoc. Ang lugar ay sumasakop ng 1. Lagawe. May 10 munisipyo sa probinsiya: Banaue. Kiangan. Hungduan. sa taas ng Central Cordillera sa hilagang Luzon.. Mayroong 154 barangay.942. at binubuhay ng tubig ng Ilog Magat. sa silangan ang mga Gaddang.500 m. Mayoyao.5 km sq.Ang mga Ifugao ay tumira sa pinakabulubunduking bahagi ng bansa. Potia. na ang Lagawe ang sentro ng bayan ng lalawigan. Hingyan at Tinoc.

Ang Ifugaos. kanilang mga ninuno at ang mga pwersa ng kalikasan. ay sumasamba rin sa kalikasan at sa kanilang mga ninuno.Ang mga relihiyosong paniniwala ng mga Ifugao ay naipapakita sa mga mitolohiya nila kung saan may mga diyos at diyosa na kaugnay na higit sa karaniwan tao'y. tabi mula sa pagiging makadiyos. .

na palaging sinasamahan ng mga hayop at nag-aalok ng pag-inom ng alak. ang sakit ay maaari lamang mapagaling sa pamamagitan ng pagkakaroon ng iba pang mga deities na mamamagitan para sa mga hindi balido. ay sinadya upang "lagyan" o ibribe ang mga diyos at manalo ng kanilang mga pabor. Ang mga tao ay naniniwala na dahil ang ilang mga diyos ay sanhi ng pagkakasakit. sa pamamagitan ng mga naroroon) ay malinaw na tinukoy sa Ifugao tradisyon. siyempre. Si Liddum ay itinuturing bilang ang punong tagapamagitan sa pagitan ng tao at ang iba pang mga diyos. gayon paggawa ito kailangan upang nag-aalok ng sakripisyo sa ilang mga gods nababahala. .Ritwal: Ang mga invocations. Ang eksaktong panalangin ay sinasabi ng mombaki at ang bilang ng mga chickens o pigs na maging sacrificed (at mamaya tiyan.

Sila ay inaalok sa mga sakripisyo. Sa kasalukuyan. lalo na ang may pinag-aralan. ang mga Ifugaos ay pagans ng ilang siglo. ay napalaya mula sa pagkaalipin ito. kung saan lumaki nang lumaki ang mga sumali sa panahon ng unang bahagi ng 1960's bilang isang resulta ng trabaho na sinimulan ng Belgian CICM missionaries sa 1907. tanging ang mga non-Ifugaos Christian pa rin ilagay ang kanilang sarili sa habag ng mga deities. at sumamba daan-daan ng mga pangunahing at menor de edad gods at iba pang mga espiritu kabilang ang kanilang mga antesedente. Karamihan sa mga Ifugaos. . Sila ay yumakap sa Kristiyanong pananampalataya.Tulad ng alam natin.

PANITIKAN NG MGA IFUGAO .

EPIKO NG MGA IFUGAO A)HUDHUD B) ALIM .

Hudhud ni Aliguyon .

Umiwas din si Aliguyon at sinalo rin ng isang kamay sa hangin ang humahagibis na sibat. ang napag-aralan niyang mahahalaga mula sa mga kasaysayan at pangaral ng kanyang ama ay marami. Katunayan. Binaliktad din niya at ipinukol uli kay Pumbakhayon. ipinasiya niyang sagupain si Panga-iwan. marunong ng hiwaga at bihasa rin sa bakbakan tulad ni Aliguyon. tiningala na siya bilang pinuno. challenge) ay hindi si Panga-iwan. at hanga ang mga tao sa kanya.ISANG ARAW nuong Unang Panahon. Ang pangalan niya ay Aliguyon. at paano umawit ng mga mahiwagang gayuma (encantos. Siya ay matalino at masipag matuto ng iba¶t ibang bagay. Ang humarap sa kanya ay ang mabangis na anak nito. pinukol ni Aliguyon ng sibat si Pumbakhayon. umiktad si Pumbakhayon upang iwasan ang sibat at. magic spells). ang kaaway ng kanyang ama. Nang mag-binata si Aliguyon. sa nayon ng Daligdigan. si Pumbakhayon. Subalit ang sumagot sa kanyang hamon (reto. . isang sanggol na lalaki ang isinilang sa mag-asawang Amtalao at Dumulao. Natuto siya kung paano makipag-bakbakan nang mahusay. Hindi naaling. binaligtad ni Pumbakhayon ang sibat at hinagis pabalik kay Aliguyon. Kaya kahit nuong bata pa. sinalo sa hangin ang sibat ng isa niyang kamay! Wala pang isang kurap ng mata. kagila-gilalas. Kasing bilis ng kidlat. sa nayon ng Hannanga.

at pagkaraan ng 3 taong bakbakan. Subalit sa bangis at dahas ng kanilang paghahamok. . Buong lugod na sumang-ayon lahat ng tao sa 2 nayon. sa wakas. Biglang bigla. Nang sapat na ang gulang ni Aliguyon. naghagisan at nagsaluhan ng sibat si Aliguyon at Pumbakhayon hanggang umabot ng 3 taon. ang bakbakan. ang batang-batang kapatid na babae ni Pumbakhayon. Nag-usap at nagkasundo sila ng payapa (paz. Naging matalik na magkaibigan sina Aliguyon at Pumbakhayon. peace) ng kanilang nayon ng Hannanga at Daligdigan. natuto silang igalang ang isa¶t isa. at ipinagdiwang nila ang kampihan ng 2 bayani. Ang 2 familia nila ay yumaman at iginalang ng lahat sa Ifugao. pinili niyang asawa si Bugan. si Aginaya.Pabalik-balik at walang tigil. Ang pilining asawa naman ni Pumbakhayon ay ang kapatid na babae ni Aliguyon. Sa paglawak ng katahimikan. at walang nagpakita ng pagod o pagsuko. umunlad ang 2 nayon. kapwa sila humanga sa giting at husay ng kalaban. Inalagaan niya sa bahay si Bugan hanggang lumaki itong napaka-gandang dalaga. hindi pa rin tumigil ang bakbakan. tumigil sina Aliguyon at Pumbakhayon at nahinto.

ay ipinadpad ng baha sa bundok ng Kalawitan. Nagdiwang din ang mga tao kahit may nangamatay. maligaya. kaya madaling hulihin kung nais nilang kumain nito. Doon sila naninirahan sa pagitan ng dalawang bundok na ito. Subali¶t hindi naghinto ang patuloy na pagbalong ng tubig hanggang sa mangalunod ang lahat ng mga tao maliban sa magkapatid na Wigan at Bugan.³Alim´ Noong unang panahon. ang bundok Amuyaw sa silangan at bundok Kalawitan sa Kanluran. Ang mga pagkain ay nasa paligid lamang nila. Naisip ng iba na hukayin ang tubig. sapagkat sila¶y may tubig na. si Wigan ay napadpad sa bundok ng Amuyaw at ang babae. Nagkaroon ng tagtuyot. Ang kanilang inumin ay nanggagaling sa katas ng tubo na kung tawagin ay bayak. ang mga tao ay may masagana. Anupa¶t kahit na ano ang maisipan nilang pagkain ay mayroon at sagana. Hindi man lamang pumapatak ang ulan. Kung nais nila ng ulam na isda ay sumasalok lamang sila sapa at ilog. Nangamatay rin ang lang tao sa uhaw at gutom. Mga biyas ng kawayan ang kanilang pinagsasaingan. Ang lalaki. Dahil sa lakas ng pagbalong ng tubig ay may mga namatay. at tahimik na pamumuhay. Subalit dumating sa kanilang buhay ang isang napakalungkot na pangyayari. si Bugan. Maamo ang usa at baboy-ramo. Malalaki rin ang butil ng kanilang bigas. Namatay ang lahat ng mga halaman at mga hayop. . Ang daigdig ay pawang kapatagan ang mamamalas maliban sa dalawang bundok. Walang mga suliranin ang mga tao tungkol sa kabuhayan.

Ikinasal silang magkapatid at sinabing ito¶y hindi kasalanan sapagkat iyon Iamang ang paraan upang dumaming muli ang tao sa daigdig. Ang magkakapatid na mag-asawa ay magtutungo sa hilaga. sa silangan. Bilang handog sa Bathala ay nanghuli si Wigan ng isang daga at inihandog sa Bathala. Lumipas ang panahon at naramdaman ni Bugan na siya¶y nagdadalang-tao. . si Makanungan. Ito raw ang sumpa ni Makanungan na tumalab sapagkat kahit ngayon. at sa kanluran. Dahil daw sa ginawa nilang iyon kay Igon ay parurusahan sila. o magkakamag-anak ay nagpapatayan. Nagkaanak sila ng siyam ± apat na babae at Iimang lalaki. Naisip nilang dumulog kay Makanungan. At sa pagkakataong sila¶y magkatagpu-tagpo ay mag-aaway at magpapatayan sila. ang magkakapatid. ang angkan nila ay magkakahiwalay. Dala ng kahihiyan sa sarili ay naisip niyang magpatiwakal subali¶t hinadlangan siya ng kanilang Bathala. Wala silang makain. Naglakbay sila sa iba¶t ibang pook upang maghanap ng mga tao subalit wala silang natagpuang isa man. Sumampa si Wigan sa bundok Kalawitan at nagkita silang magkapatid. Nang hindi sila kaawaan ng Bathala ay iginapos si Igon at pinatay upang ihandog na naman sa Bathalang Makanungan. sa timog. Nilunasan ni Makanungan ang tagtuyot at dumalo pa sa kanilang handaan subalit laban sa kanyang kalooban ang ginawa nila kay Igon. Ang ngalan ng bunsong ito ay Igon. Sa wakas ay napagtanto niyang sila lamang magkapatid ang natira sa daigdig. Nagtayo si Wigan ng isang kubo at dito niya iniwan si Bugan at siya¶y nagpatuloy pang muli sa paghahanap. Sumapit ang panahong nagkaroon ng tagtuyot. magpipinsan.Sa wakas ay humupa rin ang baha. Ikinasal ang apat na babae sa unang apat na lalaki kaya¶t ang huling lalaki o bunso ay walang naging asawa. mag-aama. Si Bugan ay nakapapaningas ng apoy at ito¶y nakita ni Wigan.

PATUNAY: SI ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON SA HUDHUD AY HUMINGI PAREHO NG KAPANGYARIHAN SA TANDANG AT IDAO BIRD. KUNG MAY IDUDULOG SA DIYOS NA KAHILINGAN. WALANG MATALU-TALO DAHIL PANTAY LAMANG ANG KANILANG KAKAYAHAN.Mga Batas Panlipunan na May Kaugnayan sa Epiko 1. HUMILING LAMANG SA TANDANG AT IDAO BIRD UPANG PAGBIGYAN KA NITO AT GABAYAN KA SA IYONG LABAN. IGINAPOS SI IGON UPANG IALAY KAY MAKANUNGAN UPANG MAITIGIL ANG TAGTUYOT. KUNG KAILANGAN NG KAPANGYARIHAN. MAGHANDA NG IAALAY. 2. . BUHAY MAN NG TAO O HINDI. KAYA NANG SILA¶Y NAGLABAN. PATUNAY: SA ALIM.

KAHIT KAAWAY NIYA. ANG LAKAS NG SINUMAN ANG BATAYAN NG KANYANG PAGKATAO AT LUGAR SA LIPUNAN. SI ALIGUYAN NA NANALO. . AY ANG IPINAKASAL NIYA SA KANYANG KAPATID DAHIL ITO ANG NARARAPAT PARA RITO. PATUNAY:. AY NATALO NI ALIGUYAN. NA NAGDAHILAN UPANG HINDI IPAKASAL ANG KAPATID NI PUMBAKHAYON NA SI BUGAN SA KANYA. PATUNAY: DAULAYAN. DAHIL DITO AY NAGDULOT NG AWAY NA NAGTAGAL NG ILANG TAON BAGO NATAPOS. HINDI MAGKAKASUNDO ANG ISANG LUGAR NA PINAMUMUNUAN NG DALAWANG MAGKAIBANG PINUNO.3. ANG DAPAT NA BAYAW NI PUMBAKHAYON. SA HUDHUD. ANG DALAWANG TRIBO NA PINAKAMAIMPLUWENSIYA AY HINDI NATAPOS ANG PAG-AAWAY DAHIL MAHIRAP NGA NAMANG MAGKAROON NG DALAWANG MAIMPLUWENSIYANG PINUNO. 4.

6. PATUNAY: NANG MAG-AWAY SINA ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON. ANG PAG-AAWAY PARA SA KAPANGYARIHAN AY ISANG NATURAL NA BAGAY. NASISIYAHAN LAMANG MANOOD ANG MGA TAO. PINAPAKITA NITO NA NATURAL NA LAMANG ANG LABANAN DATI PA PARA SA KAPANGYARIHAN. PATUNAY: SA ALIM. ANG PAG-AASAWA NG IYONG KADUGO AY ISANG MASALIMUOT AT NAKAKAHIYANG BAGAY. SI BUGAN AY NAGDALANG TAO. DAHIL DITO. . SI BUGAN AY NAHIYA NANG SOBRA KAYA SINUBUKAN NIYANG MAGPAKAMATAY. NA ANG AMA AY ANG KANYANG KAPATID NA SI WIGAN. LALO NA ANG MGA KABABAIHAN.5. NA PINIGILAN NAMAN NG KANILANG DIYOS NA SI MAKANUNGAN.

PATUNAY: SA BUONG HUDHUD AT ALIM. DAHIL DITO AY PINAG-AWAY-AWAY AT PINAGHIWAHIWALAY NI MAKANUNGAN ANG BUONG MAG-ANAK NINA BUGAN AT WIGAN. SA ALIM AY NAPIGILAN NG DIYOS ANG PAGPAPATIWAKAL NG TANGING NABUBUHAY NA BABAE SA MUNDO NA SI BUGAN. . ANG MGA DIYOS. NA KARANIWAN AY SA ANYO NG MGA HAYOP O HINDI BUHAY NA BAGAY. AY NAKAKAAPEKTO NG KINALALABASAN NG MGA PANGYAYARI. PATUNAY: SA ALIM. 8. GINALIT NG MAG-ASAWANG BUGAN AT WIGAN SI MAKANUNGAN SA PAGPATAY SA INOSENTENG ANAK NILA NA SI IGON. TULAD NG WALANG HANGGANG LABANAN NINA ALIGUYAN AT PUMBAKHAYON DAHIL SA PANTAY NILANG LAKAS NA BIGAY NG TANDANG AT IBON. ANG MGA DIYOS AY NAKAKAAPEKTO NG MALAKI SA BUHAY NG MGA TAO. SAMBAHIN AT MANIWALA SA KANILA PARATI. WAG GALITIN ANG MGA DIYOS.7. UPANG HINDI MAGDULOT NG MASAMANG PANGYAYARI.