P. 1
mga pangkat etniko

mga pangkat etniko

|Views: 5,631|Likes:
Published by Ana Asperin

More info:

Published by: Ana Asperin on Dec 12, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/24/2015

pdf

text

original

Ang iba't ibang mga pangkat-etniko sa Pilipinas ay kinikilala ang kanilang sarili sa isa o higit pa na mga salik

katulad ng lipi, wika,relihiyon o sa isang magkatulad na kasaysayan. Binubuo ng malaking mayorya ng populasyon ng pangkat na ninirahan sa kapatagan naAustranesyano, at naging Kristiyano mula sa pagiging Animismo, Hinduismo, Budismo o Islam sa loob ng tatlong daang taon ngpananakop ng mga Kastila. Mula hilaga hanggang timog, ang pinakamarami sa mga pangkat na ito ay mga Ilokano, mga Pangasinense,mga Tagalog, mga Kapampangan, mga Bikolano, at mga Bisaya. Sinasabi minsan na bahagi ang mga pangkat na ito sa lahing Austranesyano at/o lahing Malay; bagaman, kadalasang tinuturing ng marami na walang batayang pang-agham ang guhit-balangkas na nakabatay sa lahi, lalo na dahil sa tinuturing na Pilipino ang mga Negrito sa Pilipinas. Ang mga yamang tao ng bansang Pilipinas ay ang kanyang mamamayan. Pilipino ang tawag sa kanila. Ngunit iba't iba ang pangkat na kanilang kinabibilangan. Iba't iba rin ang tawag sa kanila. Isa sa mga ninuno ang mga Ita. Tinatawag din silang Negrito, Ayta o Baluga. Karaniwang nainirahan sila sa Luzon. Ito ay sa mga bundok ng Zambales, Quezon, Laguna atCagayan. May naninirahan din sa mga bundok ng Panay at Negros. Tulad ng mga Ita, ang mga Ifugao at Kalinga ay sa Luzon din naninirahan. Matatagpuan sila sa Mountain Province. Ang mga Ifugao ang nagtayo ng tanyag na hagdan-hagdang palayandalawang libong taon na ang nakakaraan. Ang isa pang pangkat ng Pilipino sa Luzon ay ang mga Ilokano. Karaniwang nakatira sila sa bandang hilaga ng Luzon. Ngunit may mga Ilokano rin sa ibang bahagi ng Visayas atMindanao. Naninirahan sila sa nga lugar na ito upang maghanapbuhay, mangalakal, o mag-asawa. Matitipid at masisipag sila. Matatagpuan naman sa kalagitnaan at katimugan ng Luzon ang mga Tagalog. Sila ang pangalawa sa pinakamalaking pangkat ng Kristiyano sa Pilipinas. Kilala rin ang mga Mangyan sa Luzon. Matatagpuan sila sa pulo ng Mindoro. Karamihan sa kanila ay may panlabas na anyo at paraan ng pamumuhay na payak at tulad pa rin ng ating mga ninuno. Iba-iba rin ang pangkat ng Pilipino sa mga pulo ng Visayas. Isa na rito ang mga Cebuano na may pinakamalaking pangkat na nasabing rehiyon. Kilala sila sa katutubong awit na "Matud Nila" at sayaw na Rosas Pandan. Taga-Visayas din ang mga Ilonggo. Kilala naman sila sa katutubong awit na Dandansoy at sayaw na Cariñosa. Mga Waray naman ang pangkat ng Pilipino sa Leyte at Samar. Ang ilan sa mga ito ay ang mga Badjao, Maranao, Tausug, T'boli, at Manobo. Nakatira sa baybay-dagat ang mga Badjao. Matatagpuan sila mula Zamboanga hanggang Sulu.Pangingisda ang pangunahing hanap-buhay nila. Ang pangkat ng mga T'boli ay naninirahan sa Cotabato. Pagsasaka ang pangunahing ikina-bubuhay nila. [Ang Pangkat ng Katutubong (etnikong) dumagat sa Rizal at Quezon]- Ang pangkat ng katutubong ito ay di gaanong nakilala sa dahilang sila ay ibinilang na katulad sa mga aeta at negrito sa Luzon.Ang pangkat na ito ay naninirahan sa bulubunduking bahagi ng Rizal,.Bulakan,Laguna at Quezon na pawang bahagi ng kabundukan ng SIERRA MADRE.Sila ay nahahati sa dalawang uri,ang una ay ang purong dumagat na nanatiling nakatira at nakabahag sa mga nabanggit na mga kabundukan at ang ikalawa ay tinatawag na redemtador o lahukang tagalog at dumagat na kilala sa katawagang katutubo,nakatira sa mataong lipunan sa rizal at bahagi ng Quezon.Ang katutubong dumagat ay isa sa natirang lahi ng tao sa pilipinas na nabibilang sa uri ng taong Indiya dahil sa pagkakaroon ng kaugnayan ng mga salita at paniniwala nito sa matandang kabihasnan ng Indiya.Ang katawagan sa kanila na DUMAGAT ay maaaring nagmula sa salitang RUMAKAT/LUMAKAT/LUMAKAD na isang maidadahilan na sila ang isa sa unang tao sa luson na nakarating sa pamamagitan ng pagtawid sa tulay na lupa na nakadugsong sa Asya.Kung susuriin ang isa sa sinaunang lahi ng tao dito sa kapuluang pilipinas ay nagmula sa indiya na pinatunayan ng kasulatan sa tanso (Laguna Copperplate inscriptions 822 A.D,),ang ibayong pag aaral ng kultura at wika ng pangkat na ito ay magpapatibay sa panunuring ito.Halimbawa ng pangungusap sa dumagat ay ang salin sa "magandang umaga sa inyong lahat" -Masampat tabi abi di kitam mapesan!Ayon sa kanilang pagkakaalam,ang salita nila ay nahahati sa dalawa-isang pangkaraniwan at isang pang matanda o pangpitagan.Sa kasalukuyan tinawag itong "baybay"o pangkaraniwan at "Mangni" o pampitagan.

Pangkat etniko sa Luzon
Aeta
Matatagpuan ang pangkat ng mga aeta sa halos lahat ng dako ng kapuluan. May iba't iba silang pangalan sa iba't ibang lugar. Higit silang marami sa Luzon. Aeta o Ayta ang tawag sa kanila sa hilagang Luzon. Ibuked naman ang tawag sa mga aetang nakatira nang malayo sa mga kapatagan. Sa Kofun, Diango, Paranan at Assao sa Cagayan, Ugsig at Aita ang tawag sa kanila. Sa Palawan, Batak ang tawag sa kanila. Sa Silangang Quezon, Rizal at Bulacan, Dumagat ang tawag sa mga Aeta.Nawala na ang orihinal na wika ng mga Aeta dahil inangkin na nila ang wika ng mga tagakapatagan na kanilang nakakasalamuha. Hindi pa rin naalis sa kanila ang kultura ng pangangaso at paghanap ng mga pagkain mula sa mga halaman sa kapaligiran. Bihasa rin ang mga babae at batang Aeta sa tradisyunal na paraan ng pangingisda gamit ang sima, bitag, lambat at sibat.Pulut-pukyutan ang espesyal na pagkain para sa mga Pinatubo Aeta at Ibuked Ayta. Kumakain din ang mga Pinatubo Aeta ng umok o maliliit na pukyutan at ng latak na nakukuha sa bahay ng pukyutan. Pamilya ang pangunahing yunit ng lipunang Aeta.Gayunpaman, tinutulungan din ng pamilya ang kapamilyang namatayan ng asawa. May pantay na karapatan ang kanilang mga anak at mahigpit ang pagkakaugnay ng magulang at anak. Isa lamang ang asawa ng bawat Aeta. Bawal sa kanila ang pag-aasawa sa malapit na kamag-anak. Ngunit pinapayagan ang ilan namagpakasal sa pinsang buo matapos ganapin ang ritwal na ³paghihiwalay ng dugo.´ Nakabatay sa paggalang sa matanda ang sistemang pulitika ng mga Aeta. Ang mga iginagalang na pangkat ng matatanda ang nagpapanatili ng katahimikan at kapayapaan sa pamayanan. Ang kinikilalang batas ay yaong nabuo mula sa tradisyon.Naniniwala ang mga Aeta na may mga ispiritu ang lahat ng mga nasa kapaligiran tulad ng ilog, dagat, bundok at iba pa. Ito ang dahilan kung bakit kanilang iginagalang ang kalikasan. Hindi sila pumuputol ng

Itawi at Itaves. sila ang tunay na Mangyan. Kayumanggi ang kanilang kulay. Mahilig silang gumamit ng pana na kanilang . Mahilig sila sa makukulay na pananamit at pampaganda. mga kagamitan at sa mga lukas o lalagyan ng nganga. Gaddang Tinatawag ding Gadam. kadalasang may mga tatu. Ang pamilya ang pangunahing yunit ng lipunan. Tuwing may pagdiriwang ang mayayaman tulad ng kasal o libing. isang kasunduang pangkapayapaan. Naniniwala sila sa pagkakaroon ng iisang asawa. Pangunahing pinagkukunan ng kanilang kabuhayan ang pangangaso at pangingisda. Blusang mahahaba ang manggas at makukulay na paldang patadyong ang kasuotan ng mga babae samantalang nagsusuot lamang ng bahag ang mga lalaki. ang pangkat na matatagpuan sa kagubatan ng Isabela at Nueva Vizcaya. Nabubuhay sila sa pamamagitan ng pangingisda. Itinuturing nilang krimen ang pagtataksil sa asawa at pinapatawan ng malaking multa ang sinumang muling nagtataksil.Mga magsasaka ang mga Kankana-ey. May bahid ng MalayoPolinesiya at Indyan ang mga Tagbanwa. pangangaso. masagana ang handaan. Bakun. damit at personal na palmuti. tinatawag din silang Ilongotes o Ibilao. itim ang buhok. sili. Tinguian Matatagpuan ang mga Tinguian sa Abra. Tinatawag na Hanunuo ang isang grupo ng Mangyan na ang ibig sabihin.Mayroon na ring pampulikang balangkas ang mga Tagbanwa. Mahiyain silang tribo. Kalinga Matatagpuan ang mga Kalinga sa pinakahilagang bahagi ng Luzon. bulak paghahabi at pagsasaka. Kankana-ey Ang mga Kankana-ey ang pangatlo sa pinakamalaking pangkat sa bulubunduking lalawigan ng hilagang Luzon. mayroon ding mga ari-arian ang mga Ifugao. Ang kadangyan o baknang na tradisyunal na aristokrasya ang may malaking impluwensya sa lipunan. Kapwa sila kayumanggi. may malalaking mata at mauumbok na pisngi. Kilala rin sila sa tawag na Itawit. Karaniwang naninirahan ang mga Itawis sa isang pamayanan kasama ang mga Ibanag at may sarili din silang wika na ang tawag din ay Itawis. pangisdaan at kalakalan sa Mindoro. sinauna pang alpabeto ang gamit sa pagsulat ng mga pagpapantig.Ang mga Alangan o Mangyan sa hilaga ang purong Mangyan.Pangalawang pinagkukunan ng kanilang ikinabubuhay ang pangingisda. May dalawang pangkat ang Kankana-ey sa Mankayan. Mayroon silang tipong Negrito. Gaddanes o Iraya ang mga pangkat-etnikong ito na matatagpuan sa Nueva Vizcaya at Isabela. Napakahalaga sa kanila ng mga pampalamuting alahas sa buong katawan. pangingisda. Ang Itawes ay nagmula sa mga salitang I at tawid na nangangahulugang "mga tao sa kabila ng ilog". Ifugao Sa gitnang bahagi ng hilagang Luzon ang tirahan ng mga Ifugao. Mangyan Naninirahan sa mga liblib na pook ng Mindoro ang mga Mangyan. Tulad ng ibang lipunan.Ang tipikal na pamayanan ng mga Ifugao ay ang tumpok ng mga kwadradong kubo na natutukuran ng poste. Hinuhuli nila ang usa at baboy damo sa pamamagitan ng aso at lambat. Ang ambahan ang kanilang natatanging panitikan na kanilang napanatili sa pamamagitan ng pagukit nito sa mga kutsilyo.puno kung hindi rin lamang kailangang-kailangan. Halos walang ipinagkaiba ang dalawang pangkat na ito ng Kankana-ey. palay. Maaaring magkaroon ng higit sa isang asawa ang isang Kalinga.Ang ama ang puno rito. Iniuukol nila ang kanilang maghapon sa paggawa. Tahimik at matulungin ang mga Gaddang bagaman handa silang makipaglaban kung kinakailangan. paggawa ng alak. Mahilig sila sa musika. Naniniwala silang iniinsulto ang ispiritu ng kalikasan kapag inaaksaya ito. Nagtatanim sila ng palay sa mga kapatagan at sa mga bai-baitang na palayan. Gabi.Sa mga kasukalan ng Mindoro sila nananahanan at kamote ang kanilang pangunahing pagkain. Naglalagay sila ng tatu at iniitiman ang ngipin upang akitin ang napupusuan. Kumukuha sila ng ikinabubuhay sa mga kagubatan. Masakampu ang kanilang tawag sa pinuno ng pangkat. Ilongot Nangangahulugan na "mula sa gubat" ang pangalang Ilongot.Bilang mga mandirigma at mamumugot. may maamong mata at katamtaman ang tangkad. Kubungan.May iba¶t ibang tribu ng Mangyan. Nagsasaka sila sa pamamagitan ng kaingin sa gilid ng mga bundok.Pagsasaka ang pangunahing ikinabubuhay ng mga Gaddang. Ang mga mayaman at mga may titulo ang nag-aari ng maraming hinagdang palayan. mayroon ding diborsyo sa mga Ifugao.Siya ang inaasahang magbibigay ng lahat ng kabuhayan ng pamilya.Walang pormal na pamunuang pulitikal ang lipunang Kankana-ey.Sa kasalukuyan. Buguias at sa mataas na bahagi ng Benguet. Kung minsan. Walang multa kung kusa ang paghihiwalay ng mag-asawa. bawang. Ang ibinibigay na dote para sa ikakasal ay tinatawag na ballong o kalon. Katulad ng ibang pangkat. paghahalaman at pangangaso. tubo at iba pang gulay ang kanilang itinatanim. Tagbanua Naninirahan ang mga Tagbanwa sa baybaying dagat sa gitnang Palawan. upang maiwasan nila ang pakikidigma sa isa't isa. Naniniwala sila sa pagkakaroon ng iisang asawa. ginagawa ng mga Kalinga ang budong. Tawish.Naniniwala ang mga Tinguian sa pagkakaroon ng isang asawa lamang.May kanya-kanyang gawaing ginagampanan ang bawat Ifugao. Galing sa salitang ipugo na ang ibig sabihin ay "mula sa mga burol" ang salitang Ifugao. Itawis Matatagpuan ang mga Itawis sa timog-kanlurang bahagi ng Cagayan.Pangunahing ikinabubuhay ng mga Itawes ang pag-aalaga ng hayop. pangangaso at pagtitinda.

nagsusuot ng maraming hikaw. Gawa sa kogon o nipa ang karaniwang bahay ng mga Ibaloy.Sumasamba sa maraming diyos ang mga Ilongot. magagalang at mapagkakatiwalaan kailangan] Karaniwan sa kanila ang pagsusuot ng vakul. Nananatili pa rin ang kanilang tunay na naiibang disenyo at kulay sa kanilang mga gawang ukit. isang uri ng sombrero na gawa sa ang mga Ivatan. Bajau. Kasama sa wika ng mga Ibaloy ang ilang salitang Ilokano at Pangasinense. Tanjung. Relihiyoso. Katulad ng mga Ivatan.Matatagpuan ang mga Isinay sa Aritao.Walang "pari" ang mga T'boli na gumaganap ng mga sagradong ritwal o nagsisilbing tagapamagitan sa tao at sa mga bathala.natutuhan sa mga Negrito. sa mga bayan ng Maubu.Maaaring mag-asawa nang marami ang lalaking T'boli. Nangangaso sila. Lutaos. Nanghuhuli rin sila ng baboy-ramo.[pananangguni'y hinabing dahon ng voyavoy. Karungdung at Talipaw.Samal ang kanilang wika.Kahawig ng mga Samal ang kanilang kultura. Kadalasang makikita ang mga karaniwang Maranao na may dalang nakatiklop na banig pandanus. pagmamana at mga krimen. matitiyaga. kutsilyo at asin ang mga produktong ito sa mga nasa kapatagan. Lanao del Norte. May pintuan itong nakaharap sa hilaga o silangan at walang bintana. isa pa rin sa kanilang pangunahing ikinabubuhay ang paghabi ng tela. masisipag.Dati. Hugis-bangka ang bahay ng mga Isneg na kanilang tinatawag na binuron. Ivatan Mga mamamayan ng Batanes ang mga Ivatan. Parang. Pangkat etniko sa Mindanao Maranao Ang mga Maranao ay nakatira sa paligid ng Lawa ng Lanao ± Lanao del Sur. nangingisda at nangunguha ng mga prutas sa kagubatan na kanilang ikinabubuhay. gubat at ilog ang buhay.Nagpapalagay ng tatu o hakang ang mga babae. nagtatanim sila ng mais.Madalas na dinaraanan ng bagyo ang Batanes kaya mababang hugis-kahon ang mga bahay ng mga Ivatan. Nakatira ang mga Ibaloy sa mga mabundok at mabatong lugar. diborsyo. kamote. Badjao Ang pangkat na Badjao ay naninirahan sa Sulu. tabako. Bokod. Nabibilang ito sa mga diyalekto ng Ilokano. Ginagawa nila ang pagtatanim matapos ang ilang ritwal o seremonya ayon na rin sa kanilang paniniwala na kaugnay ng lupa. Sa malalaking bahay sila nakatira na may malalawak na pasilyo ngunit walang mga silid.Kristiyano ang malaking bahagi ng populasyon ng mga Isinay. kogon at apog. Tapul. tradisyong Ibaloy pa rin ang nasusunod. Tublay. Sablan. Bayombong at Dupax sa Nueva Vizcaya.Ang Marawi ang tinaguriang lungsod ng mga dugong bughaw na Maranao. Benguet at Tuba sa timog-silangan ng Benguet. Sa handaan.Sa kasalukuyang panahon. Bangas. usa at ibon sa gubat.Buo pa rin at hindi naiimpluwensyahan ang kulturang Maranao. kamote at gulay ang mga Ilongot. Nagsasaka ng palay.Bigas ang pangunahing pagkain ng mga Isneg. Karaniwan na sa matatarik na dalisdis at mabababang burol na malapit sa mga ilog nagtatatag ng pamayanan ang mga Isneg. nananatili pa rin ang kasal ng mga Ibaloy sa simbahang Katoliko ngunit sinusunod pa rin nila ang kasunduan ng anak na ipakakasal. Bukod sa pagsasaka. medisina. Kadalasang iniuukol ng mga kababaihan ang kanilang panahon sa pagpapaganda sa sarili. taro at tubo para sa paggawa ng basi. ang tungtong o konseho na binubuo ng baknang o mayayamang pangkat at matatalino ang nagpapasya sa pamayanan.Sa kasalukuyan. Pata. T'boli Sa Cotabato matatagpuan ang mga T'boli. May mga batas sila na sumasakop sa mga kaugalian sa kasal. Itogon. Lungsod ng Marawi at Lungsod ng Iligan. Isang pamilya na may myembrong 2-13 miyembro ang maaaring tumira sa bangkang-bahay. kwintas. kaluluwa ng mga namatay at iba pang kaluluwa sa kalikasan. damit at banig at sa kanilang mga kagamitang gawa sa tanso. . Maimbung.Naiiba ang anyo ng bahay ng mga Isneg sa mga bahay ng iba pang pangkat-etniko sa Cordillera. strawberry at mga prutas. Lugus. Ibaloy Ang mga Ibaloy ay matatagpuan sa mga munisipalidad ng Kabayan.Nakatira sila sa mga bangkang-bahay. Kaingin ang sistema ng kanilang pagsasaka. mababa at may matipunong pangangatawan.Mga lalaki ang naghahabi ng basket. La Trinidad. Ayon sa kanilang batas. Masisipag na magsasaka ang mga Ibaloy. Tanging ang mga dugong bughaw lamang ang pinapayagang manumit ng kulay ginto. Gawa ito sa bato. Bukod dito. hawig ang kanilang anyo sa mga Ainu ng bansang Hapon at nahahawig ang kanilang wika sa Pangasinense. Nagtatanim sila ng lahat ng uri ng gulay. aktwal na paggamit at pagtira rito at kung ito ay namamana. edukasyon at iba pa. Orang Laut. Isneg Kilala rin sa tawag na Apayao o Ina-gang mga Isneg na matatagpuan sa Kalinga at Apayao.Ang mga Ibaloy ay kayumanggi. Marami silang kasanayan para sa pag-aangkop sa kapaligiran tulad ng hagdang-hagdang taniman sa gilid ng bundok at pagpapatubig sa mga ito sa tulong ng mga tubong kawayan. Nagpapahid sila ng pulot-pukyutan sa mukha. Gumagawa sila ng tela para sa damit mula sa t'nalak na hinabi mula sa hibla ng abaka. saging. Kanila itong ginagamit sa sahig ng tahanan at sa mga moske. Samal Pal'u at Pala'u. Kanilang ipinagpapalit ng tela. marami na ring mga Ivatan ang nakatapos ng kursong tulad ng inhinyeriya. Maliban sa palay. Mayroon itong maliliit na bintana. maliliit na kampanilya at binurdahang damit. ang pag-aari ng lupa ay batay sa pagiging una sa paggamit nito. Bus-bus.Mga halamang-ugat ang kanilang itinatanim at ito rin ang kanilang pangunahing ikinabubuhay. Kinikilala rin nila ang kapangyarihan ng pambansang pamahalaan. "Lawa" ang kahulugan ng salitang "ranao" kung saan hinango ang kanilang pangalan. Tinatawag din silang Luaan. sinasamba rin nila ang araw. May haka-hakang sila at ang mga Samal ay isang pangkat na nagmula sa Johore sa dakong timog ng pinensulang Malaya. Maraming pamilya ang maaaring tumira sa binuron na may isang silid lamang.

Pangunahing tungkulin ng datu ang tumayong huwes. Gumagawa rin sila ng mga vinta at mga gamit sa pangingisda tulad ng lambat at bitag. Tausug Kinikilala sa katapangan at kahusayan sa pakikidigma ang mga Tausug.puno ng mga tradisyunal na paniniwala at kaugalian ang kanilang mga gawain sa pagsasaka. may matipunong pangangatawan at malapad na mukha. Sadyang inahit nang halos guhit na lamang ang kilay ng mga Bagobo.Maraming ipinagbabawal sa buhay ng mga Yakan. Likas na mapagbigay at palakaibigan ang mga Tausug. kamoteng kahoy.Patriarka ang uri ng lupaing Yakan kung saan ang amana o ama ang pinakapuno ng pamilya. Mangingisda ang mga nakatira sa malapit sa dagat at magsasaka naman ang mga nasa loobang bahagi. ginaganap ang taga-blac upang paalisin sa katawan ng maysakit ang masamang ispiritu. Sila ang matatandang babaing mahuhusay sa paghabi. Ipinagbabawal sa kanila ang pagpapakasal sa magpinsang makalawa ngunit maaaring magpakasal ang magpinsang buo manatili ang yaman ng angkan. kamote. Pangunahing ikinabubuhay nila ang pagsasaka dahil na rin malapit ang kanilang panahanan sa pinagkukunan ng tubig. mais. Hindi sila kailanman umuurong sa anumang labanan sapagkat para sa kanila.Minamana ang pagiging datu. Bagobo Matatagpuan ang mga Bagobo sa mga baybayin ng gulpo ng Davao.Dahil malapit sa Tausug. Makapal ang kanilang labi at bilugan ang baba. Kailangang ding tahimik sila habang nagaani ng palay sa pangambang makatawag n gang iangay at maaaring liparin palayo ang palay. naniniwala pa rin sila sa umboh o kaluluwa ng kanilang mga ninuno. Agutaya at Cuyo sa gitna ng Dagat Sulu sa silangan ng Palawan at timog-kanluran ng Panay.Pangkat-pangkat ang mga Cuyunon kung magsaka. niyog. Napakalapit ng ugnayan ng magkakamag-anak kaya lapit-lapit ang kanilang mga bahay at habdang tumulong ang bawat isa sa sinuman sa kanila na magkaroon ng kasawian o kaya kapag may kasayahan. at ube. Kapwa naghihimay ng hibla ng abaka ang babae at lalaki gayundin ang paghabi ng basket. Pinapayagan din sa kanila ang diborsyo kung pumapayag dito ang lalaki. . Walang malinaw na pagkakaiba ang mga gawain ng babae at lalaking Bagobo. ang karuwagan ay batik sa karangalan ng pamilya. Nalinang ang ugaling ito sa kanilang pakikipag-ugnayan at pakikipagkalakalan sa mga tao sa Timog-silangang Asya. Madalas na nag-uugnayan ang magkakapitbahay at nag-iinuman ang mga kalalakihan matapos ang kanilang gawain. May sistema ng pagpapalitan sa pagsasaka ng Yakan. Magaling din silang sumisid ng perlas. Noong panahong iyon. Pinagsasalit-salit nilang itanim ang palay at mais. tanso at bakal sa mga taga-Borneo at Sabah. ito ay pawang katotohanan. Sa kanila ng pagiging Kristiyano ng mga Cuyunon. mangisda at kahit sa maliliit na gawaing tulad ng paglilinis ng bahay.Pangalawang pinagkukunan ng kanilang ikinabubuhay ang pangingisda.May pagkakaiba ang mga Tausug na nasa mga burol na tinawag na tao giniba at nasa mga dalampasigan na tinawag na tao higad. karamihan sa kanila ay Muslim. Pagkakaingin ang kanilang paraan ng pagsasaka. Gayunpaman.Ang mga Bagobo ang unang pangkat na nadatnan ng mga Español sa Mindanao. Ang bayani ang mandirigma at ang datu ang pinuno ng mga ito. Ang mga kababaihan ay naghahabi ng mga banig na may iba't-ibang uri ng makukulay na disenyo. nagkakalakalan na ang iba't ibang tribu ng Bagobo. Naninisid ng perlas ang nasa may dalampasigan na kanilang ipinagpapalit ng seda.Ang mga Yakan lamang ang tanging pangkat na kapwa nagsususot ng pantalon ang lalaki at babae. Yakan Nagtatanim sila ng palay.Nagtatanim sila ng palay. Ang patulod-sarot naman ang ritwal para mapigilan ang paglaganap ng epidemya.Napapangkat sa tatlo ang tradisyunal na lipunan ng mga Bagobo. Ang ritwal na kanilang tinatawag na palasag ay ginaganap bago mahinog ang mga palay. Punong. May paniniwala silang ang palay ay may sultan at mga pinuno kaya kinakausap nila ang ³haring´ palay upang mamuno sa iba pang mga binhing palay sa pagkakaroon ng masaganang ani. mag-ayos ng mga gulo at ipagtanggol ang tribu. Maaaring magpakasal nang higit sa apat ang lalaking Yakan kung kaya niyang bigyan ang mga ito ng sapat na kabuhayan. Naniniwala silang sa iisang ninuno lamang sila nagmula. laganap pa rin ang kanilang pagsamba sa kaluluwa ng mga yumao at mga ritwal ng mga babaylan. Para naman sa pagpapagaling sa mga maysakit. isa sa mga Español na nakarating sa Cuyo at Busuanga. Kulay-mais ang kanilang buhok na may natural na kulot. Ang kalakalang ito ang nagdala ng Islam sa Sulu. Kayumanggi sila at may makapal at maitim na buhok. Maputi sila. ang mga Cuyunon ay may dugong Tsino kaya masisipag sila at matatalino sa kalakalan. Isinusuot ng lalaking Yakan ang maong sa kanyang ulo samantalang ipinupulupot naman ito ng mga babae sa kanilang baywang. Kanila ring ipinagpapalit ang mga ito ng pagkain sa mga magsasaka. Ang mga nabalian o paring babae ang pangalawang uri sa lipunan. Nagagawa sa maikling panahon ang pag-aararo dahil pinagtutulung-tulungan ng mga magkakamag-anak at magkakaibigan ito. Subanon Ang mga Subanon ay matatagpuan sa mga kabundukan ng Zamboanga del Norte at Zamboanga del Sur. Cuyunon Ang mga Cuyunon ay naninirahan sa mga pulo ng Busuanga. Ayon kay Padre Luis de Jesus. Itim ang kanilang mga mata na may bahagyang pagkasingkit.Pangingisda ang pangunahin nilang hanapbuhay. lansones at mais.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->