P. 1
mga Pilipinong manunulat

mga Pilipinong manunulat

5.0

|Views: 24,486|Likes:

More info:

Published by: Amparo Christine Recon-Panganiban on Dec 22, 2010
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOC, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/13/2013

pdf

text

original

Lope K.

Santos
Mula sa Tagalog na Wikipedia, ang malayang ensiklopedya Lope K. Santos Kapanganak an Kamatayan Iba pang pangalan Trabaho manunulat, manananggol,p olitiko Si Lope K. Santos (Setyembre 25, 1879 – Mayo 1, 1963) ay isang tanyag na manunulat sawikang Tagalog noong kaniyang kapanahunan, sa simula ng ika-1900 dantaon.Bukod sa pagiging manunulat, isa rin siyang abogado, kritiko, lider obrero, at itinuturing na "Ama ng Pambansang Wika at Balarila" ng Pilipinas. Mayo 1, 1963 (edad 83) Lope C. Santos Setyembre 25, 1879

Talambuhay
Sa larangan ng panitikan Ipinanganak si Lope K. Santos sa Pasig, Rizal - bilang Lope C. Santos - sa mag-asawang Ladislao Santos at Victoria Canseco, na kapwa mga katutubo sa Rizal. Ngunit mas inibig na gamitin ni Santos ang titik na K bilang kapalit ng C para sa kaniyang panggitnang pangalan, upang maipakita ang pagiging makabayan. Nakamit niya ang pagkakaroon ng kadalubhasaan sa sining mula sa Colegio Filipino (Kolehiyo Pilipino), matapos na makapagaral sa Escuela Normal Superior de Maestros (Mataas na Paaralang Normal para sa mga Guro) at saEscuela de Derecho (Paaralan ng Batas). Naging dalubhasa siya sa larangan ng dupluhan, isang paligsahan ng mga manunula na maihahambing sa larangan ng balagtasan. Noong 1900, nagsimula siyang maglingkod bilang patnugot para sa mga lathalaing nasa wikang Tagalog, katulad ng Muling Pagsilang at Sampaguita. Siya ang tagapagtatag ng babasahing Sampaguita. Sa pamamagitan ni Manuel L. Quezon, naging punong-tagapangasiwa si Santos ng Surian ng Wikang Pambansa. Kabilang sa mga katawagang nagbibigay parangal kay Santos ang pagiging Paham ng Wika, Ama ng Balarilang Pilipino, Haligi ng Panitikang Pilipino, subalit mas kilala rin siya sa karaniwang palayaw na Mang Openg.

Sariling buhay
Napangasawa ni Lope K. Santos si Simeona Salazar noong ika-10 ng Pebrero, 1900, at nagkaroon sila ng limang anak. Nagkaroon siya ng karamdaman sa atay, ngunit hanggang sa

Mga gawa Kabilang sa mga akda ni Santos ang mga sumusunod:   Balarila ng Wikang Pambansa Banaag at Sikat. Sa larangan ng pulitika Matapos maging gobernador ng lalawigan ng Rizal mula 1910 hanggang 1913. naging gobernador naman si Santos ng Nueva Vizcaya mula1918 hanggang 1920. Naglingkod din siya bilang senador para sa ika-labindalawang distrito ng bayan.huling sandali ng buhay ay hinangad ni Santos na maging Wikang Pambansa ang Wikang Tagalog. isang nobela .

Siya ang punong tauhan sa isang bukod-tanging kasong panghukuman na tumagal ng 13 taon bago nagwakas. 1903—Marso 24. Nakulong siya dahil sa pakikipagugnayan niya sa mga kilusang makakomunista. sapagkat isa siyang pinuno ng mga Pilipinong manggagawa at sa kaniyang mga pagpuna at pagsusuri sa mga kawalan ng katarungang naganap sa Pilipinas noong kaniyang kapanahunan.Amado V. . Hernandez Mula sa Tagalog na Wikipedia. 1970) ay isang makata at manunulat sa wikang Tagalog. Bulakan Marso 24. Hernandez Tunay/Buong pangalan Kapanganakan Kamatayan Kabansaan Larangan Amado Vera Hernandez Setyembre 13. Kilala rin siya bilang "Manunulat ng mga Manggagawa". 1970 Maynila Pilipino Panitikan Si Amado Vera Hernández (Setyembre 13. ang malayang ensiklopedya Pambansang Alagad ng Sining ng Pilipinas Panitikan 1973 Amado V. 1903 Hagonoy.

patuloy na umaalingawngaw sa mga paaralan at sa mga rali sa . nagsimula na siyang magsulat sa wikang Tagalog para sa pahayagang Watawat (Flag). ngunit lumaki sa Tondo. naging kabahagi si Hernandez ng samahan pampanitikan na Aklatang Bayan na kinabibilang ng mga kilalang manunulat sa Tagalog na sina Lope K. sa gulang na 19. Nagturo din siya sa Pamantasan ng Pilipinas. Nakilala rin si Hernandez sa kanyang mga nobelang gaya ng "Ang Ibong Mandaragit". katulad ng Parolang Ginto ni Clodualdo del Mundo at ng Talaang Bughaw ni Alejandro Abadilla. Subalit ang tunay na dahilan ay naipakulong si Hernandez dahil sa pagiging pinuno ng Kongreso ng mga Samahang Manggagawa (Congress of Labor Organizations). Noong 1932. naisulat niya ang "Isang Dipang Langit". at "Luha ng Buwaya". Maynila kung saan nakapagaral siya sa Mataas na Paaralan ng Maynila at sa Amerikanong Paaralan ng Pakikipagugnayan (American Correspondence School). Bulacan. ang isa sa mga mahahalaga niyang tula. Nang lumaon ay nagsulat siya ng para sa mga Pagkakaisa at naging patnugot ng Mabuhay. pinakamilitante at pinakamakabayan sa lahat ng unyon noong kapanahunan ni Hernandez Mga gantimpala at parangal Noong 1973. ginawaran si “Ka Amado” ng titulong Pambansang Alagad ng Sining. samantalang si de la Rama para sa Tanghalan. Ang mag-asawa ay kapwa kinilala bilang mga Pambansang Alagad ng Sining si Hernandez para sa Panitikan.Sariling buhay Ipinanganak siya sa Hagonoy. napangasawa niya ang Pilipinong aktres na si Atang de la Rama. Sinalaysay ni Hernandez sa kanyang mga akda ang pakikipagsapalaran at pakikibaka ng mga manggagawang Pilipino. Naipakulong siya ni Elpidio Quirino dahil sa bintang na pagiging mapanghimagsik. Sayaw at Tugtugin. Napukaw ng kaniyang mga sulatin ang pansin ng mga dalubhasa sa wikang Tagalog at ilan sa kaniyang mga salaysayin at tula ay napabilang sa mga antolohiya. at habang nasa loob ng kulungan. Noong 1922. Bilang manunulat Noong kaniyang kabinataan. Ang ilan sa kanyang maikling kuwento ay natipon sa isang tomo na pinamagatang "Langaw sa Isang Basong Tubig at Ibang Kuwento". Santos at Jose Corazon de Jesus. Bagama’t matagal-tagal na rin mula nang pumanaw ang manunulat. Minsan siyang napiit dahil sa salang sedisyon. na isa sa pinakamalaki. Kakikitaan ng diwang makabayan ang marami niyang tula at nobela: lantad sa mga ito ang makatarungang poot sa pagiging tila isang kolonya ng Estados Unidos ang kaniyang bansang Pilipinas. tatlong taon mula nang sumakabilang buhay si Hernandez.

lalo na ang mga salita ng tulang "Kung Tuyo na ang Luha Mo. Tatlong Santo Mga dula   Karamihan sa kaniyang mga dula ay batay sa kaniyang karanasan habang nasa bilangguan: Munting lupa ." Pamana at paggunita Bawat taon ay ginugunita at ipinagkakaloob ang Gawad Ka Amado sa mga makata.lansangan ang kanyang matulaing pagkamakabayan. 1972 Isang Dipang Langit Panata sa Kalayaan Ang Mga Kayamanan ng Tao Ang Dalaw Bartolina Kung Tuyo Na ang Luha Mo Aking Bayan Bayang Pilipinas Ang Taong kapos Bayani Sa Batang Walang Bagong Damit Isang Sining ang Pagbigkas Ang Panday Mga tula Mga maikling kuwento Wala nang lunas Kulang sa Dilig Langaw sa Isang Basong Gatas Dalawang Metro sa Lupang Di-Malipad ng Uwak Ipinanganak ang Isang Kaaway sa Sosyaledad Limang Alas. mang-aawit at mga may-akda ng mga likhang-biswal na gumagawa ng mga sulating tumatalakay sa mga karanasan ng liping manggagawa. Mga gawa Mga nobela Ang mga nobelang sosyopolitikal ni Hernandez ay ayon sa kaniyang mga karanasan bilang isang gerilya.                     Mga Ibong Mandaragit .1969 Luha Ng Buwaya. 1957 Hagdan sa Bahaghari. manunulat. Aking Bayan. obrero ng manggagawa at prisonerong politikal. mandudula. 1958 .

1959 Magkabilang Mukha ng Isang Bagol. 1960 Si Atang at ang Dulaan Si Jose Corazon de Jesus at ang Ating Panulaan Pilipinismo: Susi sa Bayang Tagumpay Mga sanaysay .     Ang Mga Kagalang-galang.

si Lualhati Bautista ay isa ring manunulat ng mga maiikling kuwento. Ang pinakaunang akdang-pampelikulang isinulat niya ay ang Sakada (mga magsasaka ng tubo). FAMAS (finalist para sa best screenplay). Ilan sa mga ginantimpalaang sulating-pampelikula niya ang Bulaklak sa City Jail (1984). Sex Object(1985). o FPS). Dalawa sa kaniyang mga maiikling kuwento ay nagwagi rin mga gantimpalang Carlos Palancapara sa Panitikan: ang Tatlong Kuwento ng Buhay ni Juan Candelabra. Nanalo ang huling akda ng pinakamagaling na kuwentong pandrama para sa telebisyon mula sa Catholic Mass Media Awards. isang kuwentong naisatitik ni Bautista noong 1972 na naglantad ng katayuan at pamumuhay ng mga mahihirap ng Pilipino. at Buwan. Bata. Pilipinas nobelista. Maynila. 2004 habang idinaraos ang ika-8 Taunang Panayam sa Panitikang Isinulat ng mga Kababaihan sa Katutubong Wika. pangatlong gantimpala. Sumulat rin si Bautista ng mga dramang pang-telebisyon: ang Daga sa Timba ng Tubig (1975) atIsang Kabanata sa Libro ng Buhay ni Leilani Cruzaldo (1987). maging mula sa Surian ng Wikang Pambansa noong 1987. Bata. Hulugan mo Ako ng Sundang. Pinarangalan si Bautista ng Ateneo Library of Women’s Writings (Aklatan ng mga Sulatin ng mga Kababaihan ng Ateneo) noong Marso 10. Buwan. nakatanggap siya ng pagkilala mula sa Metro Manila Film Festival (best story-best screenplay). Amg mga maiikling kuwento na isinulat ng mga kababaihang Pilipino ay inilimbag sa Finland ng The Finnish-Philippine Society (Ang Samahang Pinlandes-Pilipino. isang hindi-pampahalaang organisasyon na itinatag noong 1988. Kung Mahawi Man ang Ulap (1984). manunulat sa pelikula at telebisyon Si Lualhati Torres Bautista ay isa sa pinakabantog na babaeng nobelista sa kasaysayan ng kontemporaryong panitikan ng Pilipinas. at maging sa larangan ng pelikula at telebisyon. Pinatnugutan at isinalin ni Riitta . 1982. ang malayang ensiklopedya Lualhati Bautista Kapanganaka n Trabaho Disyembre 2.Film Academy Awards (best story-best screenplay). at Gapô. Kabilang sa mga nobela niya ang Dekada '70. at mga gantimapalang URIAN. Mga gawain nya Bilang karagdagan sa pagiging isang nobelista. Para sa pagsusulat para sa pelikula. 1946 (edad 64) Tondo. Star Awards (finalist para sa best screenplay).Lualhati Bautista Mula sa Tagalog na Wikipedia. unang gantimpala. Pa'no Ka Ginawa?. Nakatanggap ng pagkilala at parangal na Gantimpalang Don Carlos Palanca para sa Panitikan ng Pilipinas. 1983.

. ang sipi mula sa nobelang Pilipinong Gapô (daglat ng Olongapo) ay pinamagatang The Night in Olongapo(Ang Gabi sa Olongapo) samantalang ang sipi mula sa Bata. Bata. Buwan.. Sa Firefly: Writings by Various Authors (Alitaptap: Mga Sulatin ng Iba't Ibang May-akda). bagaman may mga nagsasabi na ang dahilan kung bakit walang nasasagawang pagsasalinwika ay ang paggamit ni Bautista ng payak ngunit makabuluhang wika para maisalarawan ang ang mga masasalimuot na katayuang panlipunan at pangkaluluwa sa Pilipinas. ang bersiyong Ingles ng kalipunang Pinlandes. Mga akda       Kalipunan ng mga maiikling katha Buwan.Vartti. ang Tulikärpänen. Pa'no Ka Ginawa? ay pinamagatan namang Children's Party (Handaang Pambata). isang katangian palagiang ipinagsasawalang-bahala ng mga samahang pampanitikan.Pa'no Ka Ginawa?: The Screenplay (1998) Bulaklak sa City Jail Gapo Dekada '70 . at iba pa. Bata. Hulugan Mo Ako ng Sundang: Dalawang Dekada ng Maiikling Kuwento Desaparesidos* Mga sulating pampelikula Bata. Ang buong salinwika ng mga pinakamahahalagang akda ni Bautista ay maaaring makabuwag sa hadlang sa palimbagang pansandaigdigan.

Nagturo siya ng apatnapu’t anim na taon sa elementarya. Maraming ulit siyang nagkamit ng Gantimpalang Palanca. katipunan ng kanyang mga piling sanaysay.P. Mga Aklat Ilan sa mga naging aklat niya ay ang Mga Piling Maiikling Kuwento ng Ateneo University Press. at ang Sa Anino ng EDSA. Ang ilan sa kanyang mga kuwentong nagkamit ng gantimpala ay Kuwento ni Mabuti. Maganda Ang Ninang Ko atPagbabalik. Paglalayag sa Puso ng Isang Bata. ng De La Salle University Press. Parusa.  . maiikling kuwentong sinulat niya bilang National Fellow for Fiction. Press. Pinarangalan siya ng Cultural Center of the Philippines ng Gawad CCP Para sa Sining (Panitikan) noong Pebrero. ang Tinig ng Damdamin. 1992. Namatay siya noong 21 Marso 2009 sa edad na 94. at nagretiro bilang Dekana ng Pagtuturo sa Philippine Normal College (ngayon ay Philippine Normal University) noong 1980. ng U.Genoveva Edroza Matute Si Genoveva Edroza-Matute ay isang premyado at kilalang kuwentista. Mga Parangal Si Edroza Matute ay ipinanganak noong 13 Enero 1915. Mabisa at madaling unawain ang kanyang pananagalog. haiskul at kolehiyo. 1991-1992. Siya ay isa ring guro at may akda ng maraming aklat sa BalarilangTagalog.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->