P. 1
Wikang Filipino

Wikang Filipino

|Views: 1,497|Likes:
Published by Jocil Kyle Zaleta

More info:

Published by: Jocil Kyle Zaleta on Jan 16, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

08/19/2013

pdf

text

original

Wikang FilipinoMula sa Tagalog Wikipedia, ang malayang ensiklopedya.

Jump to: navigation, search Ang Filipino ay ang pambansang wika ng Pilipinas. Ayon sa konstitusyon, dalawa ang opisyal na wika ng bayan, ang Filipino at Ingles. Kasaysayan Noong Nobyembre 13, 1937, ang Unang Pambansang Asembleya ay nagbuo ng Instituto ng Pambansang Wika. Ito ang pumili sa Tagalog bilang pagbabasehan ng bagong wikang pambansa. Noong 1961, ang wika ay nakilala sa pangalang Pilipino, at sa bandang huli ay napaltan sa Filipino. Nasasaad sa Saligang Batas ng 1987 na ang Filipino ang pambansang wika at isang opisyal na wika ng Pilipinas. Sa pagkakabuo ng pambansang wikang batay sa Tagalog, sinulat ni Lope K. Santos ang Balarila ng Wikang Pambansa (balarila na nangangahulugang gramatika) na nagpakilala sa abakada ng 20 titik. Nasasaad dito na ang bawat isang titik ay may katumbas na isang tunog lamang sa Tagalog. Ang 20 letra ng abakada ay nakaayos nang a b k d e g h i l m n ng o p r s t u w y. Noong 1973 nagpasimuno ang Instituto ng bagong wika. Bilang isang wikang gagawing lingua franca ng bansa, intensyon itong malayang humiram ng mga salita mula sa iba¶t ibang mga wikang ginagamit sa buong kapuluan habang ang gramatika ay mababatay pa rin Tagalog. Noong 1976, ang alpabeto nito ay binubuo ng 31 titik²ang 26 na mahahanap sa alpabetong Inggles; ang ch, ll, ñ, at rr ng Espanyol (inalis din noong 1994 sa mismong alpabetong Espanyol ang ch, ll, at rr); at ang ng ng Tagalog. Ngunit sa paggamit at alpabetisasyon, ang digraphs na ito ay naging parang dalawang letra lamang na pinagkabit kaya¶t noong 1987 inalis ang mga titik na Espanyol maliban sa ñ at 28 na lamang ang natirang titik sa alpabeto. Pinagmulan ng Wikang Filipino ayon kay Paul Morrow Raniel Aquino Ayon kay Paul Morrow isang Canadian na nagriserts ng wikang Filipino , maraming lahì ang nagdalá ng kaní-kaniláng salitâ sa Pilipinas noóng unang panahón, ngunit ang mga wikang dinatnán nilá sa Pilipinas ay taál na Filipino. Dati'y may teoryang ang tawag ay wave theory. Ayon sa wave theory, ang mga ninunò ng lahing Pilipino ay dumayo sa Pilipinas nang iláng ulit o waves ng pandarayuhan sa pamamagitan ng mga tuláy na lupà na nalantád dahil mas mababaw ang mga dagat noong panahón ng kalamigang pandaigdíg (Ice Age). Nanggaling daw silá sa Indonesia, Malaysia at ibá pang lugár. Libu-libong taón daw ang pagitan ng bawat panahón ng pandarayuhan. Diumanó¶y itó raw ang

magpahanggang ngayon. Itinatakda ng Seksyon 6. ang mga Filipino. Habang ito ay nagbabago. Ito ang mga wikang kilala natin sa Filipinas ngayón tulad ng Ilokano. Dahil sa habà ng panahón na nagkahiwaláy silá. ang Filipinas ay may sariling mga taál na wikà bago pa man itó nápuntahán ng mga dayuhan. lexicostatistics). Ganitó rin ang nangyari sa ibáng mga bahagi ng Timog-Silangan tulad ng Malaysia at Indonesia. Ayon sa mga bagong pananaliksík sa larangan ng wikà (comparative linguistics. Nagkahiwá-hiwaláy silá at nagsikalat sa buóng kapuluán. nadalá rin nilá ang kaniláng mga bagong salitâ sa Filipinas . ito ay higit pang pagbubutihin . Masasabi nating patuloy na nagbabago ang mga wikà sa mundó dahil lahát tayo ay patuloy ang panghíhirám at paggamit ng mga bagong salitâ sa ating pangungusap. Malamáng na ang unang mga taong nagsasalitâ ng íisáng wikang Austronesian ay dumatíng sa Filipinas mula sa hilagà (north) limáng libong taón na ang nakalipas. May relasyón sa bawat isá ang mga wikà sa Filipinas. Ang mga wikang Austronesian ay mga wikà mula sa mga pulô ng Southeast Asia hanggáng sa Easter Island na malapit sa South America. ay nanghíhirám ng mga salitâ mulâ sa maraming dayuhang lahì. Cebuano at marami pang ibá. ang mga wikà ng ibá't ibáng grupo sa Filipinas ay masyadong magkakahawig kayâ hindî máaaring may iláng libong taón ang pagitan ng kaníkaniláng pagdatíng. [baguhin] Mga kontrobersyang pumapalibot sa wika Ang pambansang wika ng Filipinas ay ilang beses nang nasangkot sa mga kontrobersya at di-pagkakaunawaan. Mula noon hanggáng ngayón. Ang pangalan ng pamilya ng mga wikang itó ay Austronesian o Malayo-Polynesian. Ang ibig sabihin ay nagíng bago na ang mga wikà at pagsasalitâ ng ibá¶t ibáng grupo. Tagalog. tulad ng lahát ng lahì sa daigdíg. Dumatíng ang panahón na ang mga grupong itó ay hindî na nagkaintindihan. Ifugáw at modernong Filipino sa Filipinas.sanhî kung bakit may mga Ita. untí-untíng nagbago ang kanilang pagsasalitâ. Subalit ngayón ay hindî na tinátanggáp ang teoryang itó. Bagamá¶t may mga wikang dayuhan na nagkaroón ng impluwensiyá sa paglagô ng mga wikang Filipino. Makikita rin sa mga bagong ebidensyá sa larangan ng arkeolohiya na tulúy-tulóy at hindî paulit-ulit ang nagíng pandarayuhan sa Filipinas. Nang simulán nilá ang pangangalakal sa mga pulô. Artikulo XIV ng Saligang Batas ng 1987 na.patí yaóng mga salitáng natutuhan nilá sa ibá pang mas malalayong bansá tulad ng India. ³Ang pambansang wika ng Pilipinas ay Filipino.

3. kasama ang Ingles at Espanyol na posible ding panggalingan ng bokabularyo o talasalitaan. kasama rin daw dapat sa Filipino ang mga salitang Inggles na madalas gamitin ng mga Filipino (kasalungat sa wikang Tagalog na hindi kumikilala sa mga salitang Inggles). Ang nakikitang problema lamang dito ay. kundi mga sariling wika. sa puntong linggwistiko. Noong panahong kung kailan tinatawag ang wika na Pilipino (bago mapalitan sa Filipino).´ Subalit. ngunit problematiko din ang pananaw na ito sapagkat hindi katwiran ang pagpapasok ng mga salitang may pinagmulang banyaga para makalikha ng bagong wika. Ayon sa ilan. Hindi isinasaad pati kung ang wikang Filipino ay dapat ibatay sa Tagalog bagamat ipinapalagay ng karamihan na ito ay tulad din ng (o kabagay ng) naunang wikang Pilipino. Ang Filipino ay ang pagsasama-sama ng lahat ng mga wika sa Filipinas. yung mga salitang may kahulugan na madaling mahuhulaan ng mga katutubong tagapagsalita ng Tagalog ngunit hindi kinikilala o ginagamit man lang ng pangkalahatan sa mga rehyong Tagalog. ang mga wika sa Filipinas ay hindi talaga mga ³dyalekto´ ng iisang wika. naniniwala ang karamihan ng tao sa Filipinas na ang Filipino at Tagalog ay iisa. walang wikang tinatawag na ³Filipino´ bago ang Saligang Batas ng 1987. Ang Filipino ay Tagalog at ito ay isang panibagong pangalan lamang para dito. 2. at minumungkahi naman ng ilan na dapat isama sa leksikon ng Filipino ang ilan mga salitang Inggles. Sa maraming Filipino. tulad ng naunang Pilipino. na pambansang wika noon (na malinaw na halaw sa Tagalog talaga). Ang mga tagasulong ng pangalawang pananaw ay nagsasabing hindi kasama sa Tagalog ang ilang mga salita tulad ng gwapa (maganda). Mas madalas silang tatanungin kung marunong silang mag³Tagalog´ sa halip na kung sila ay marunong mag-³Filipino´. sinubukang palitan kahit na ang mga madadalas gamiting salitang nanggaling sa Inggles at Espanyol ng mga bagong artipisyal at inimbentong salita na base sa Tagalog. hindi maisasakatuparan ang iisang lingua franca sapagkat ang mga nagsasalita ng Filipinong Tagalog at yung mga nagsasalita naman ng Filipinong Cebuano ay hindi magkakaunawaan. karaniwan ang paggamit ng dalisay o purong Tagalog. . Ang mga Filipino ay may isa sa mga sumusunod na opinyon o pananaw tungkol sa wikang Filipino: 1. ito ang kaibahan ng wikang Filipino sa Tagalog. Ang Filipino ay Tagalog na may mga hiram na salita mula sa Inggles at iba pang mga wika sa Filipinas. Ito ang Tagalog na ginagamit sa Metro Manila.at pagyayamanin sang-ayon sa mga umiiral na mga wika sa Pilipinas at iba pa. Naniniwala naman ang karamihan sa mga tagaakademya na ang wikang Filipino ay ang pagkakaisa ng mga wika sa Filipinas. Gayumpaman. Kung isasama sa leksikon ang mga estruktura ng gramatika at lahat ng mga salita mula sa iba¶t ibang mga wika sa Pilipinas.

Kung titingnan. Dagdag pa rito ang suliranin sa pagkabilinggwal o multilinggwal ng mga Filipino. rebolusyon. Habang dumarami ang mga dumadayo rito mula sa mga probinsya. Tagalog na binubudburan ng mga salita at konstruksyong gramatikal na Inggles. Sa kaso ng Filipino. masasabing higit na matatag (established) ang tradisyong pampanitikan (writen literary tradition) ng Toskano at Italyano kung ihahambing sa ibang mga wika/dyalekto ng Italya at Pilipinas. Retrieved from "http://tl. partikular na halimbawa na ang Banal na Komedya ni Dante Alighieri. [baguhin] Wika at politika Dulot ng mga makakasaysayang at minsang magkakatunggali na prosesong politikal sa bansa (kolonisasyon. Sa katotohanan. Sa maikling salita. at ang kasalukuyang umiiral na Anglicization). bilang pang-araw-araw na pananalita. may mga ilang salita mula sa iba pang mga wikang dala nila ang nadaragdag na sa pangaraw-araw na pananalita ng mga Manilenyo. nananatiling mahirap pagsamahin ng marapat ang dalawang wikang ito sa formal at nakasulat na komunikasyon. Kahit na masasabing katanggap-tanggap ito bilang informal na komunikasyon. Mabilis itong nagbabago at kasalukuyang walang isang diksyonaryo o gramatikang mapagkakatiwalaan na makakapagturo sa nararapat na paggamit dito o kung aling mga salita ang tunay na kabilang sa wika.wikipedia. ikinakatuwiran na kaya ito pangunahing ibinabatay sa Tagalog ay dahil sa ang Tagalog. ang Filipino marahil ay ang wikang ginagamit sa Metro Manila. ang wika kung saan naisulat ang higit na nakararaming akdang pampanitikan sa Pilipinas. Ang Inggles ang pinakalaganap at maraming Filipino na ang ngayon ay gumagamit ng tinatawag na ³Taglish´. Pinili ang Toskano bilang batayan ng Italyano dahil ang Toskano ang wika kung saan naisulat ang higit na marami at dakilang akda ng tangway Italyano. tulad ng Toskano ng Italya. ang Pilipinas ang isa sa mga bansa na kung saan ang konsistent na implementasyon ng mga makakatuwirang prinsipyo ng patakarang pangwika ang esensyal sa pagpapanatili ng wika. ang pinagdadaanang pagbabatay ng Filipino sa Tagalog ay hindi gaanong naiiba sa pinagdaanang pagbabatay sa Toskano ng ngayong standard na Italyano.org/wiki/Wikang_Filipino" . purismo. Subalit mahirap gawing standard ang Tagalog ng kabisera.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->