P. 1
panitikan ng asya

panitikan ng asya

5.0

|Views: 24,959|Likes:
Published by Camille Britanico

More info:

Published by: Camille Britanico on Jan 23, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/11/2015

pdf

text

original

ANG PAGBANGON NG VIETNAM Isa sa mga pinakamasalimuot na kasaysayan sa buong Timog-Silangang Asya ang bansang Vietnam.

Saksi ang bansang ito sa iba t ibang digmaan, na ang pinakatanyag ay ang Vietnam War. Malaking bilang mga taga-Vietnam ang lumikas sa iba t ibang bansa tulad ng Pilipinas sakay ng Bangka, hindi alintana kung anong klaseng buhay ang naghihintay sa kanila sa banyagang lupain. Sa loob ng mahabang panahon, nabalot ng kahirapan ang buong bansa dahil na rin sa hindi matapus-tapos na digmaan. Sa panahon ng digmaan, lumabas ang tunay na katangian at pagkakakilanlan ng Vietnam. Dama ng mga bansa sa Kanluran tulad ng United States at France ang katapangan ng mga taga-Vietnam nang pabagsakin nila ang puwersang Amerikano sa kanilang sariling lupain. Hindi inaasahan ng lahat ang nangyari, napilitang lisanin ng mga sundalong Amerikano ang lupain ng Vietnam. Ipinakita rin ng Vietnam ang katatagan ng loob ng mga Asyano. Sa kabila ng mahabang panahon ng digmaan, unti-unting bumangon ang Vietnam at muling nanumbalik ang siglang matagal nang nawala sa bansa. Tulad ng Pilipinas sa dumaan din sa mahabang panahon ng pananakop, muling nabuhay ang ekonomiya ng Vietnam. Sa kasalukuyan, kilala ang bansang Vietnam bilang isa sa mga umuunlad na bansa sa Asya. Nababago na rin ang pangit na pagkakakilanlan ng bansa dahil sa tagumpay ng mga Vietnaese sa iba t ibang larangan. Sa SEA Games na ginanap sa Pilipinas noong 2005, pumangalawa ang Vietnam sa Pilipinas sa pinakamaraming gintong medalyang nakamit. Kahanga-hanga ito sapagkat matagal nangulelat ang bansang ito sa larangan ng isports sa buong Timog-Silangang Asya. Kasabay ng pagbangon ng bansang Vietnam, unti-unti ring sumigla ang panitikan ng mga tagaVietnam. Ang mga talentong pansining na matagal ding hindi nasilayan dahil sa giyera ay unti-unti na namang nararamdaman sa buong bansa. Kung pangitain ang kasiglahan ng panitikan sa kinabukasan ng isang bansa, masasabi nating sigurado na ang pag-unlad ng bansang Vietnam.

ANG INDONESIA AT ANG PILIPINAS Ang Indonesia ang pinakamalaking kapuluan sa mundo. Ito ang pinakamalaking Islamikong bansa sa buong daigdig at ito rin ang isa sa pinakamataong bansa sa buong mundo. Kung kasaysayan naman ang paksa, ang Indonesia ang isa sa mga sinaunang sentro ng sibilisasyon. Ang bansang ito rin ang isa sa bansang pinakabiniyayaan ng likas na yaman sa buong mundo, mula sa kape hanggang sa gas at langis. Ang Indonesia rin ang isa sa may pinakamakulay na kasaysayan. Sa kabila ng mga pinaka- na ito, hindi pa rin makaungos nang todo ang bansang Indonesia. Kung ikukumpara sa Thailand o Malaysia, masasabi nating nakauungos ito noon kung kasiglahan ng ekonomiya ang pagbabatayan. Ngunit dahil sa hindi matapus-tapos na akusasyon ng katiwalian sa pamahalaan, at ang hindi bahagi ng kapuluan nito tulad ng nangyayari sa Pilipinas, bumagal ang pag-unlad ng bansang Indonesia. Sa kasalukuyan, mahahanay ang bansang ito sa may pinakamabagal na pag-unlad sa kabuuan ng Asya. Malaki ang pagkakatulad ng bansang Indonesia sa bansang Pilipinas. Mas malaki man ang bansang Indonesia sa Pilipinas. Halos pareho naman ang kasaysayang pinagdaanan ng dalawang bansa.

Malaki ang potensyal ng bansang Indonesia na umunlad dahil sa likas na yaman nitong taglay. Sa pagsilang ng isang bata. Ang serbisyo. nanatiling nobisyado ang isang batang lalaki hanggang sa magbinata siya. Walang gantimpala o parusa. magulang o nuno. at naghahanda sa kanya sa pagaasawa. Karaniwan ang pag-oordina sa batang lalaki sa pagkanobisyado. Kadalasan. Higit na nagiging mabuting mamamayan ang pamumuhay-monghe. at mailigtas sa kanya sa mga paghihirap. kailangan munang ayusin ang mga bagay na nagiging sanhing problema sa loob ng pamahalaan. ang Indonesia ay may malaking deposito ng langis na maaari nitong pagkakitaan. hanggang ngayon ay nakikipaglaban pa rin ang bansang Indonesia sa banta ng terorismo. Nobenta y singko porsyento ng populasyon ay Buddhista. lumalaking bilang ng populasyon at laganap na kahirapan. Tulad ng Pilipinas. Ang karma ng tao ang nagtatakda ng magiging kondisyon ng pang-arawaraw na buhay niya. kantahan at mga ritwal.mga aral na papatnubay sa kanya sa proseso ng pagsilang at muling pagsilang. katiwalian sa pamahalaan.unlad ng bansang ito. kung kailan nagreretiro ang mga monghe para sa tag-ulan. Hapon. ang Thailand ang tanging bansa mula sa Timog-Silangang Asya ang hindi nasakop ng mga mananakop na Europeo. Kung mabunot ng binata ang pulang pitsa mula sa kahon. Pinamumunuan din ang bansang Indonesia ng iisang Pangulo sa loob ng mahabang taon. at sa gulang sa dalawampu. Ngunit bago maging ganap ang pag. nakalibre siya. Sa edad beynte-uno. hindi malayong piliin niya ang pagmomonghe. itinakda na ang kanyang relihiyon. digmaan dahil sa relihiyon at paniniwala. at mga kaisipang Buddhista ang pinagugatan ng kultura at mga kaugalian. agrikutural ang bansa ngunit may mga industriya sa malalaking siyudad. ay nagpapalubos sa pagkalalaki ng isang binata. pero malinaw na ang mga ginagawa nila y magreresulta lang ng dapat mangyari. lalo na sa oras ng pagkamatay ng isang nakatatandang kamag-anak.aaral. Karaniwang idinaraos ang pagmomonghe sa panahon ngPhansah (Rains Retreat). na kadalasang nagaganap pagkaraan ng pagmomonghe. kung itim. Lubhang mahalaga ang papel ng Buddhismo sa buhay ng tao. Kilala bilang Siam hanggang 1939. Ang tapat na tagasunod ni Buddha ay kusang-loob na nabubuhay ayon sa limang aral nito . o Amerikano.Kung matagal na napasailalim ang Pilipinas sa mga Kastila. langit o impiyerno para sa mga sumusunod o susuway sa mga aral. magseserbisyo siya sa loob ng dalawang taon. Hindi tulad ng mga kapitbahay nito sa Timog-Silangang Asya. Ito ang tinatawag nakarma. bukas-makalawa. Lumalaki siya sa piling ng mga monghe at templo. Sa pangkalahatan. at anumang karma ang matira sa oras ng kamatayan ay dadalhin sa susunod na buhay at magsisilbing kondisyon sa muling pagkabuhay. matagal ding nagdusa ang mga taga-Indonesia sa pamumuno ng mga Olandes. . ANG BUDDHISMO SA THAILAND Isang pinag-isang Kahariang Thai ang itinatag noong kalagitnaan ng ika-14 na siglo. Sa nobisyado. obligadong magpatala saarm y ang isang lalaki ngunit sa paraang palabunutan. nabibigyan ng pagkakataon ang isang batang lalaki na makatuntong sa mas mataas na pag.

Ang ilang mahahalagang akda ay nasulat ng mgar ef ugee sa Pransya at Thailand.pantay. posible itong makadagdag sa dumi sa kapaligiran? At saang bayan ka makakikita na lahat ng mamamayan ay tumatalima sa ganitong uri ng batas? . Matapos ang 1979. at mga rebolusyonaryong awit. gayon na rin ang dalawang libong taon na kasaysayan ng Cambodia. Kilala ito sa kalinisan at kaayusan. sumulpot na rin ang mga nobela. monasteryo. Para sa kanila. Kakaiba sa maraming bagay ang bansang Singapore. mga magsasaka. Sa pagsisikap na magtatag ng isang komunistang lipunang pantay. malupit na pinatay ng Khmer Rouge ang mga nasa panggitna at mataas na uri. Pinawi ng Khmer Rouge ang lahat ng makapagpapaalala sa nakaraan ng Cambodia kabilang na ang mga libro at panitikan at kung tutuusin.ANG PANITIKANG CAMBODIAN Ang sentro ng Panitikang Cambodia ay ang mga mito at alamat na naipasa sa pamamagitan ng salindila. wala pa ito sa kalingkingan. Kinumpiskang lahat ng mga pribadong pag-aari. bangko. Pilit na pinagtrabaho sa mga komyun (commune) sa lalawigan ng mga tagalungsod. Karamihan nito ay mga kuwento ukol sa mga naunang buhay ni Buddha at mga epiko mula sa India. Nahati ang mga pamilya. Ano pang bansa ang alam mo maliban sa Singapore ang may batas na bawal kumain ng bubble gum dahil ayon sa mga namamahala rito. tanggapan at aklatan. maliit man ang kanilang bansa. Nang maipakilala ng mga Pranses sa Cambodia ang limbagan noong mga 1930s. Isa rin ang bansang ito sa may pinakamababang bahagdan ng korupsyon sa buong mundo. Sa panahon ng Khmer Rouge noong 1975-1979. May dalawa hanggang apat na milyong Cambodian ang namatay sa ilalim ng kalupitan ng rehimeng Khmer Rouge na pinamumunuan ni Pol Pot. unti-unti nang muling binuhay ang panitikang Cambodia. Ang dahilan kung bakit maunlad ang bansang Singapore ay hindi nakasalalay sa likas na yamang taglay ng kanilang bansa. Isa ito sa pinakamaliit na bansa sa buong mundo ngunit isa rin sa pinakamayaman. Ang kanilang pag-unlad ay bunsod ng disiplina ng kanilang mamamayan. Bagaman noong dekada 80. may mgar ef ugee na rin na nagsikap na muling ilimbag ang mga klasikong akdang pampanitikan tulad ng mga kuwentong bayan. negosyante. Nagsimula muna ang mga nobela sa anyo ng mga serye sa pahayagan hanggang sa tuluyang ginamit ang mga ito sa mga paaralan at nagawan pa ng bersyon ng mga ito sa pelikula. Sinira rin ang mga kagimbal-gimbal na mga taong iyon ang sinaunang panitikan ng Cambodia. Napakaliit nito at kung ikukumpara sa kung ano ang mayroon ang Pilipinas. Daan-daang libo ang tumakas sa Thailand at iba pang bansa. pawang mga propaganda lamang ito ng estado. ito ay nakapupuwing din. limampung nobela isang taon ang nailathala sa Cambodia. Kabilang dito ang mga opisyal. at edukadong propesyonal. Ipinasara ang mga paaralan. ANG DISIPLINA NG SINGAPORE Pinatunayan ng Singapore na hindi batayan ang laki ng isang bansa upang masukat kung gaano sila kaunlad. nalimitihan ang mga panitikan sa mga tula ukol sa agrikultura. Noong simula ng dekada 70. Walang mga nobelang naisulat sa Cambodia.

Isa sa mga pangunahing impluwensiya sa pag-unlad ng modernong kathang Malay. Naging islogan ng Asas 50 ang Sining para sa Lipunan. Naging armas nila ang kanilang disiplina upang makaahong muli bilang isang malayang bayan. nagbigay-daan ang Dewan Bahasa Dan Pustaka sa panghihikayat na malimbag at mabigyan ng parangal ang mga katha ng batikang manunulat. Noong mga 1920-1930. ANG PANITIKAN NG MALAYSIA Sinasabing nagsimula ang modernong panitikang Malay sa mga hikayat. Ang pinagsamang indibidwalismo at realismo sa panulat ni Abdullah ay bago sa mundo ng panitikang Malay. Bago noon. mabisa niyang nagamit ang pamamaraang eksperimental at makabago upang umayon sa karanasang Malay.dapat tularang bansa sa buong Asya. walang layuning pamapanitikan ang mga ito. Kitang-kita rin ito sa ilang panitikan na nagmula sa kanilang munting bansa. Ang Kuala Lumpur ang naging sentro ng modernong panitikang Malay noong dekada 60. Mula sa Unibersidad ng Malaya. tanging ukol sa mga makabalaghang prinsipe t prinsesa sa mga makalangit na kaharian ang mga namayaning katha. hindi nila tinalikuran ang pansining na aspekto ng pagsusulat. Inspirasyon ng marami ang mabilis na pag-unlad ng bayang ito.Disiplina. Isa ang bansang ito sa mga karapat. unang nalathala ang mga nobela t maikling kuwento. umiral ang isang bagong pagmumulat pampanitikan. Iyan ang isang bagay na kailangan pang hasain nating mga Pilipino upang umunlad ang ating bansa tulad ng kapitbahay nating Singapore. Hindi nalalayo sa ating Carlos Palanca Award for Literature. Ilan sa mga makabagong manunulat na namumukod-tangi sina Shahnon Ahmad at si Anwar Ridhwan. maliban sa layuning didaktibo o pagkintal ng mabubuting aral. Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. . Tulad ng Singapore. Sa mga maikling katha ni Ridhwan. Sa simula. lalung-lalo na sa larangan ng disiplina at pamamalakad sa pamahalaan. nabuo ang samahang Asas 50 na nagpasigla sa klimang pampanitikan at nagbigay-daan sa diskurso at eksperimentasyong pampanitikan. Mababanaag sa mga nobela ni Ahmad ang kuwento ng buhay ng mga magsasaka mula sa isang nagkakaunawaang pananaw at sa paraan ng pagsasalaysay sa masidhi at makapangyarihan. isang akdang romantiko sa tuluyan. at maging sa buong mundo. Bakas na bakas ang disiplina sa iba t ibang aspekto ng kultura ng Singapore. Maraming aral ang maaring natutuhan ng ibang bansa sa Singapore. mula sa isang mahirap na bansa noon 1800s hanggang sa pagiging industriyalisadong bansa sa kasalukuyan. Bagaman patuloy na sumulat ang mga manunulat ukol sa mga suliranin ng lipunan.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->