ANG PAGBANGON NG VIETNAM Isa sa mga pinakamasalimuot na kasaysayan sa buong Timog-Silangang Asya ang bansang Vietnam.

Saksi ang bansang ito sa iba t ibang digmaan, na ang pinakatanyag ay ang Vietnam War. Malaking bilang mga taga-Vietnam ang lumikas sa iba t ibang bansa tulad ng Pilipinas sakay ng Bangka, hindi alintana kung anong klaseng buhay ang naghihintay sa kanila sa banyagang lupain. Sa loob ng mahabang panahon, nabalot ng kahirapan ang buong bansa dahil na rin sa hindi matapus-tapos na digmaan. Sa panahon ng digmaan, lumabas ang tunay na katangian at pagkakakilanlan ng Vietnam. Dama ng mga bansa sa Kanluran tulad ng United States at France ang katapangan ng mga taga-Vietnam nang pabagsakin nila ang puwersang Amerikano sa kanilang sariling lupain. Hindi inaasahan ng lahat ang nangyari, napilitang lisanin ng mga sundalong Amerikano ang lupain ng Vietnam. Ipinakita rin ng Vietnam ang katatagan ng loob ng mga Asyano. Sa kabila ng mahabang panahon ng digmaan, unti-unting bumangon ang Vietnam at muling nanumbalik ang siglang matagal nang nawala sa bansa. Tulad ng Pilipinas sa dumaan din sa mahabang panahon ng pananakop, muling nabuhay ang ekonomiya ng Vietnam. Sa kasalukuyan, kilala ang bansang Vietnam bilang isa sa mga umuunlad na bansa sa Asya. Nababago na rin ang pangit na pagkakakilanlan ng bansa dahil sa tagumpay ng mga Vietnaese sa iba t ibang larangan. Sa SEA Games na ginanap sa Pilipinas noong 2005, pumangalawa ang Vietnam sa Pilipinas sa pinakamaraming gintong medalyang nakamit. Kahanga-hanga ito sapagkat matagal nangulelat ang bansang ito sa larangan ng isports sa buong Timog-Silangang Asya. Kasabay ng pagbangon ng bansang Vietnam, unti-unti ring sumigla ang panitikan ng mga tagaVietnam. Ang mga talentong pansining na matagal ding hindi nasilayan dahil sa giyera ay unti-unti na namang nararamdaman sa buong bansa. Kung pangitain ang kasiglahan ng panitikan sa kinabukasan ng isang bansa, masasabi nating sigurado na ang pag-unlad ng bansang Vietnam.

ANG INDONESIA AT ANG PILIPINAS Ang Indonesia ang pinakamalaking kapuluan sa mundo. Ito ang pinakamalaking Islamikong bansa sa buong daigdig at ito rin ang isa sa pinakamataong bansa sa buong mundo. Kung kasaysayan naman ang paksa, ang Indonesia ang isa sa mga sinaunang sentro ng sibilisasyon. Ang bansang ito rin ang isa sa bansang pinakabiniyayaan ng likas na yaman sa buong mundo, mula sa kape hanggang sa gas at langis. Ang Indonesia rin ang isa sa may pinakamakulay na kasaysayan. Sa kabila ng mga pinaka- na ito, hindi pa rin makaungos nang todo ang bansang Indonesia. Kung ikukumpara sa Thailand o Malaysia, masasabi nating nakauungos ito noon kung kasiglahan ng ekonomiya ang pagbabatayan. Ngunit dahil sa hindi matapus-tapos na akusasyon ng katiwalian sa pamahalaan, at ang hindi bahagi ng kapuluan nito tulad ng nangyayari sa Pilipinas, bumagal ang pag-unlad ng bansang Indonesia. Sa kasalukuyan, mahahanay ang bansang ito sa may pinakamabagal na pag-unlad sa kabuuan ng Asya. Malaki ang pagkakatulad ng bansang Indonesia sa bansang Pilipinas. Mas malaki man ang bansang Indonesia sa Pilipinas. Halos pareho naman ang kasaysayang pinagdaanan ng dalawang bansa.

ANG BUDDHISMO SA THAILAND Isang pinag-isang Kahariang Thai ang itinatag noong kalagitnaan ng ika-14 na siglo. nanatiling nobisyado ang isang batang lalaki hanggang sa magbinata siya. at sa gulang sa dalawampu. itinakda na ang kanyang relihiyon. na kadalasang nagaganap pagkaraan ng pagmomonghe. lalo na sa oras ng pagkamatay ng isang nakatatandang kamag-anak. Sa edad beynte-uno. Kung mabunot ng binata ang pulang pitsa mula sa kahon. Ito ang tinatawag nakarma. Sa nobisyado. Walang gantimpala o parusa. langit o impiyerno para sa mga sumusunod o susuway sa mga aral. Nobenta y singko porsyento ng populasyon ay Buddhista. agrikutural ang bansa ngunit may mga industriya sa malalaking siyudad. nakalibre siya. hindi malayong piliin niya ang pagmomonghe. Higit na nagiging mabuting mamamayan ang pamumuhay-monghe. Ngunit bago maging ganap ang pag. ang Indonesia ay may malaking deposito ng langis na maaari nitong pagkakitaan. ang Thailand ang tanging bansa mula sa Timog-Silangang Asya ang hindi nasakop ng mga mananakop na Europeo. ay nagpapalubos sa pagkalalaki ng isang binata. digmaan dahil sa relihiyon at paniniwala. Ang tapat na tagasunod ni Buddha ay kusang-loob na nabubuhay ayon sa limang aral nito . Sa pangkalahatan. kailangan munang ayusin ang mga bagay na nagiging sanhing problema sa loob ng pamahalaan. magseserbisyo siya sa loob ng dalawang taon. bukas-makalawa. Lubhang mahalaga ang papel ng Buddhismo sa buhay ng tao. Kadalasan. . Karaniwan ang pag-oordina sa batang lalaki sa pagkanobisyado. obligadong magpatala saarm y ang isang lalaki ngunit sa paraang palabunutan. at mailigtas sa kanya sa mga paghihirap. Karaniwang idinaraos ang pagmomonghe sa panahon ngPhansah (Rains Retreat). Lumalaki siya sa piling ng mga monghe at templo. Tulad ng Pilipinas. kung itim.aaral. matagal ding nagdusa ang mga taga-Indonesia sa pamumuno ng mga Olandes. o Amerikano.mga aral na papatnubay sa kanya sa proseso ng pagsilang at muling pagsilang. lumalaking bilang ng populasyon at laganap na kahirapan. hanggang ngayon ay nakikipaglaban pa rin ang bansang Indonesia sa banta ng terorismo. Malaki ang potensyal ng bansang Indonesia na umunlad dahil sa likas na yaman nitong taglay. Ang serbisyo. kung kailan nagreretiro ang mga monghe para sa tag-ulan.unlad ng bansang ito. Ang karma ng tao ang nagtatakda ng magiging kondisyon ng pang-arawaraw na buhay niya. at naghahanda sa kanya sa pagaasawa. Kilala bilang Siam hanggang 1939. at anumang karma ang matira sa oras ng kamatayan ay dadalhin sa susunod na buhay at magsisilbing kondisyon sa muling pagkabuhay. Pinamumunuan din ang bansang Indonesia ng iisang Pangulo sa loob ng mahabang taon. katiwalian sa pamahalaan. pero malinaw na ang mga ginagawa nila y magreresulta lang ng dapat mangyari. at mga kaisipang Buddhista ang pinagugatan ng kultura at mga kaugalian. Hindi tulad ng mga kapitbahay nito sa Timog-Silangang Asya.Kung matagal na napasailalim ang Pilipinas sa mga Kastila. magulang o nuno. kantahan at mga ritwal. Hapon. Sa pagsilang ng isang bata. nabibigyan ng pagkakataon ang isang batang lalaki na makatuntong sa mas mataas na pag.

at mga rebolusyonaryong awit. negosyante. ito ay nakapupuwing din. limampung nobela isang taon ang nailathala sa Cambodia. nalimitihan ang mga panitikan sa mga tula ukol sa agrikultura. May dalawa hanggang apat na milyong Cambodian ang namatay sa ilalim ng kalupitan ng rehimeng Khmer Rouge na pinamumunuan ni Pol Pot. Kilala ito sa kalinisan at kaayusan. Napakaliit nito at kung ikukumpara sa kung ano ang mayroon ang Pilipinas. Daan-daang libo ang tumakas sa Thailand at iba pang bansa. Para sa kanila. posible itong makadagdag sa dumi sa kapaligiran? At saang bayan ka makakikita na lahat ng mamamayan ay tumatalima sa ganitong uri ng batas? . gayon na rin ang dalawang libong taon na kasaysayan ng Cambodia. Ang dahilan kung bakit maunlad ang bansang Singapore ay hindi nakasalalay sa likas na yamang taglay ng kanilang bansa. ANG DISIPLINA NG SINGAPORE Pinatunayan ng Singapore na hindi batayan ang laki ng isang bansa upang masukat kung gaano sila kaunlad. Kakaiba sa maraming bagay ang bansang Singapore. monasteryo. Karamihan nito ay mga kuwento ukol sa mga naunang buhay ni Buddha at mga epiko mula sa India. may mgar ef ugee na rin na nagsikap na muling ilimbag ang mga klasikong akdang pampanitikan tulad ng mga kuwentong bayan. Nahati ang mga pamilya. Isa ito sa pinakamaliit na bansa sa buong mundo ngunit isa rin sa pinakamayaman. Sinira rin ang mga kagimbal-gimbal na mga taong iyon ang sinaunang panitikan ng Cambodia. Nang maipakilala ng mga Pranses sa Cambodia ang limbagan noong mga 1930s. Isa rin ang bansang ito sa may pinakamababang bahagdan ng korupsyon sa buong mundo. Ang ilang mahahalagang akda ay nasulat ng mgar ef ugee sa Pransya at Thailand. Matapos ang 1979.ANG PANITIKANG CAMBODIAN Ang sentro ng Panitikang Cambodia ay ang mga mito at alamat na naipasa sa pamamagitan ng salindila. Sa panahon ng Khmer Rouge noong 1975-1979. Kinumpiskang lahat ng mga pribadong pag-aari.pantay. Noong simula ng dekada 70. Ano pang bansa ang alam mo maliban sa Singapore ang may batas na bawal kumain ng bubble gum dahil ayon sa mga namamahala rito. wala pa ito sa kalingkingan. bangko. Pilit na pinagtrabaho sa mga komyun (commune) sa lalawigan ng mga tagalungsod. at edukadong propesyonal. sumulpot na rin ang mga nobela. pawang mga propaganda lamang ito ng estado. tanggapan at aklatan. Kabilang dito ang mga opisyal. Nagsimula muna ang mga nobela sa anyo ng mga serye sa pahayagan hanggang sa tuluyang ginamit ang mga ito sa mga paaralan at nagawan pa ng bersyon ng mga ito sa pelikula. maliit man ang kanilang bansa. Walang mga nobelang naisulat sa Cambodia. Pinawi ng Khmer Rouge ang lahat ng makapagpapaalala sa nakaraan ng Cambodia kabilang na ang mga libro at panitikan at kung tutuusin. malupit na pinatay ng Khmer Rouge ang mga nasa panggitna at mataas na uri. Sa pagsisikap na magtatag ng isang komunistang lipunang pantay. Bagaman noong dekada 80. unti-unti nang muling binuhay ang panitikang Cambodia. mga magsasaka. Ang kanilang pag-unlad ay bunsod ng disiplina ng kanilang mamamayan. Ipinasara ang mga paaralan.

Noong mga 1920-1930. Hindi nalalayo sa ating Carlos Palanca Award for Literature. maliban sa layuning didaktibo o pagkintal ng mabubuting aral. mabisa niyang nagamit ang pamamaraang eksperimental at makabago upang umayon sa karanasang Malay. Naging armas nila ang kanilang disiplina upang makaahong muli bilang isang malayang bayan. Isa ang bansang ito sa mga karapat. Maraming aral ang maaring natutuhan ng ibang bansa sa Singapore. Tulad ng Singapore. Ang pinagsamang indibidwalismo at realismo sa panulat ni Abdullah ay bago sa mundo ng panitikang Malay. Kitang-kita rin ito sa ilang panitikan na nagmula sa kanilang munting bansa. Iyan ang isang bagay na kailangan pang hasain nating mga Pilipino upang umunlad ang ating bansa tulad ng kapitbahay nating Singapore. Sa mga maikling katha ni Ridhwan. Mula sa Unibersidad ng Malaya. Bagaman patuloy na sumulat ang mga manunulat ukol sa mga suliranin ng lipunan. Ilan sa mga makabagong manunulat na namumukod-tangi sina Shahnon Ahmad at si Anwar Ridhwan. Inspirasyon ng marami ang mabilis na pag-unlad ng bayang ito. umiral ang isang bagong pagmumulat pampanitikan. Bago noon. mula sa isang mahirap na bansa noon 1800s hanggang sa pagiging industriyalisadong bansa sa kasalukuyan. ANG PANITIKAN NG MALAYSIA Sinasabing nagsimula ang modernong panitikang Malay sa mga hikayat. hindi nila tinalikuran ang pansining na aspekto ng pagsusulat. Bakas na bakas ang disiplina sa iba t ibang aspekto ng kultura ng Singapore. Sa simula.dapat tularang bansa sa buong Asya. isang akdang romantiko sa tuluyan. unang nalathala ang mga nobela t maikling kuwento. Ang Kuala Lumpur ang naging sentro ng modernong panitikang Malay noong dekada 60. nabuo ang samahang Asas 50 na nagpasigla sa klimang pampanitikan at nagbigay-daan sa diskurso at eksperimentasyong pampanitikan. nagbigay-daan ang Dewan Bahasa Dan Pustaka sa panghihikayat na malimbag at mabigyan ng parangal ang mga katha ng batikang manunulat. Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. walang layuning pamapanitikan ang mga ito. . Naging islogan ng Asas 50 ang Sining para sa Lipunan. lalung-lalo na sa larangan ng disiplina at pamamalakad sa pamahalaan. tanging ukol sa mga makabalaghang prinsipe t prinsesa sa mga makalangit na kaharian ang mga namayaning katha. Mababanaag sa mga nobela ni Ahmad ang kuwento ng buhay ng mga magsasaka mula sa isang nagkakaunawaang pananaw at sa paraan ng pagsasalaysay sa masidhi at makapangyarihan.Disiplina. at maging sa buong mundo. Isa sa mga pangunahing impluwensiya sa pag-unlad ng modernong kathang Malay.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful