ANG PAGBANGON NG VIETNAM Isa sa mga pinakamasalimuot na kasaysayan sa buong Timog-Silangang Asya ang bansang Vietnam.

Saksi ang bansang ito sa iba t ibang digmaan, na ang pinakatanyag ay ang Vietnam War. Malaking bilang mga taga-Vietnam ang lumikas sa iba t ibang bansa tulad ng Pilipinas sakay ng Bangka, hindi alintana kung anong klaseng buhay ang naghihintay sa kanila sa banyagang lupain. Sa loob ng mahabang panahon, nabalot ng kahirapan ang buong bansa dahil na rin sa hindi matapus-tapos na digmaan. Sa panahon ng digmaan, lumabas ang tunay na katangian at pagkakakilanlan ng Vietnam. Dama ng mga bansa sa Kanluran tulad ng United States at France ang katapangan ng mga taga-Vietnam nang pabagsakin nila ang puwersang Amerikano sa kanilang sariling lupain. Hindi inaasahan ng lahat ang nangyari, napilitang lisanin ng mga sundalong Amerikano ang lupain ng Vietnam. Ipinakita rin ng Vietnam ang katatagan ng loob ng mga Asyano. Sa kabila ng mahabang panahon ng digmaan, unti-unting bumangon ang Vietnam at muling nanumbalik ang siglang matagal nang nawala sa bansa. Tulad ng Pilipinas sa dumaan din sa mahabang panahon ng pananakop, muling nabuhay ang ekonomiya ng Vietnam. Sa kasalukuyan, kilala ang bansang Vietnam bilang isa sa mga umuunlad na bansa sa Asya. Nababago na rin ang pangit na pagkakakilanlan ng bansa dahil sa tagumpay ng mga Vietnaese sa iba t ibang larangan. Sa SEA Games na ginanap sa Pilipinas noong 2005, pumangalawa ang Vietnam sa Pilipinas sa pinakamaraming gintong medalyang nakamit. Kahanga-hanga ito sapagkat matagal nangulelat ang bansang ito sa larangan ng isports sa buong Timog-Silangang Asya. Kasabay ng pagbangon ng bansang Vietnam, unti-unti ring sumigla ang panitikan ng mga tagaVietnam. Ang mga talentong pansining na matagal ding hindi nasilayan dahil sa giyera ay unti-unti na namang nararamdaman sa buong bansa. Kung pangitain ang kasiglahan ng panitikan sa kinabukasan ng isang bansa, masasabi nating sigurado na ang pag-unlad ng bansang Vietnam.

ANG INDONESIA AT ANG PILIPINAS Ang Indonesia ang pinakamalaking kapuluan sa mundo. Ito ang pinakamalaking Islamikong bansa sa buong daigdig at ito rin ang isa sa pinakamataong bansa sa buong mundo. Kung kasaysayan naman ang paksa, ang Indonesia ang isa sa mga sinaunang sentro ng sibilisasyon. Ang bansang ito rin ang isa sa bansang pinakabiniyayaan ng likas na yaman sa buong mundo, mula sa kape hanggang sa gas at langis. Ang Indonesia rin ang isa sa may pinakamakulay na kasaysayan. Sa kabila ng mga pinaka- na ito, hindi pa rin makaungos nang todo ang bansang Indonesia. Kung ikukumpara sa Thailand o Malaysia, masasabi nating nakauungos ito noon kung kasiglahan ng ekonomiya ang pagbabatayan. Ngunit dahil sa hindi matapus-tapos na akusasyon ng katiwalian sa pamahalaan, at ang hindi bahagi ng kapuluan nito tulad ng nangyayari sa Pilipinas, bumagal ang pag-unlad ng bansang Indonesia. Sa kasalukuyan, mahahanay ang bansang ito sa may pinakamabagal na pag-unlad sa kabuuan ng Asya. Malaki ang pagkakatulad ng bansang Indonesia sa bansang Pilipinas. Mas malaki man ang bansang Indonesia sa Pilipinas. Halos pareho naman ang kasaysayang pinagdaanan ng dalawang bansa.

itinakda na ang kanyang relihiyon. obligadong magpatala saarm y ang isang lalaki ngunit sa paraang palabunutan. nabibigyan ng pagkakataon ang isang batang lalaki na makatuntong sa mas mataas na pag. Sa nobisyado. lumalaking bilang ng populasyon at laganap na kahirapan. Ang tapat na tagasunod ni Buddha ay kusang-loob na nabubuhay ayon sa limang aral nito . katiwalian sa pamahalaan. Sa pangkalahatan. Ang serbisyo. kailangan munang ayusin ang mga bagay na nagiging sanhing problema sa loob ng pamahalaan. kung itim. Malaki ang potensyal ng bansang Indonesia na umunlad dahil sa likas na yaman nitong taglay. hanggang ngayon ay nakikipaglaban pa rin ang bansang Indonesia sa banta ng terorismo. Pinamumunuan din ang bansang Indonesia ng iisang Pangulo sa loob ng mahabang taon. agrikutural ang bansa ngunit may mga industriya sa malalaking siyudad. Sa pagsilang ng isang bata. Lumalaki siya sa piling ng mga monghe at templo. kantahan at mga ritwal. Ang karma ng tao ang nagtatakda ng magiging kondisyon ng pang-arawaraw na buhay niya. langit o impiyerno para sa mga sumusunod o susuway sa mga aral. Kadalasan. ang Indonesia ay may malaking deposito ng langis na maaari nitong pagkakitaan. hindi malayong piliin niya ang pagmomonghe. at naghahanda sa kanya sa pagaasawa. at mga kaisipang Buddhista ang pinagugatan ng kultura at mga kaugalian. kung kailan nagreretiro ang mga monghe para sa tag-ulan. at sa gulang sa dalawampu. magseserbisyo siya sa loob ng dalawang taon. o Amerikano. Kilala bilang Siam hanggang 1939. . bukas-makalawa. at mailigtas sa kanya sa mga paghihirap. Karaniwang idinaraos ang pagmomonghe sa panahon ngPhansah (Rains Retreat). ANG BUDDHISMO SA THAILAND Isang pinag-isang Kahariang Thai ang itinatag noong kalagitnaan ng ika-14 na siglo. lalo na sa oras ng pagkamatay ng isang nakatatandang kamag-anak. Walang gantimpala o parusa. Tulad ng Pilipinas.Kung matagal na napasailalim ang Pilipinas sa mga Kastila. matagal ding nagdusa ang mga taga-Indonesia sa pamumuno ng mga Olandes. pero malinaw na ang mga ginagawa nila y magreresulta lang ng dapat mangyari. digmaan dahil sa relihiyon at paniniwala. nakalibre siya. Hindi tulad ng mga kapitbahay nito sa Timog-Silangang Asya. ay nagpapalubos sa pagkalalaki ng isang binata.aaral. ang Thailand ang tanging bansa mula sa Timog-Silangang Asya ang hindi nasakop ng mga mananakop na Europeo. at anumang karma ang matira sa oras ng kamatayan ay dadalhin sa susunod na buhay at magsisilbing kondisyon sa muling pagkabuhay. Kung mabunot ng binata ang pulang pitsa mula sa kahon. Karaniwan ang pag-oordina sa batang lalaki sa pagkanobisyado. Lubhang mahalaga ang papel ng Buddhismo sa buhay ng tao. magulang o nuno. nanatiling nobisyado ang isang batang lalaki hanggang sa magbinata siya.unlad ng bansang ito. Higit na nagiging mabuting mamamayan ang pamumuhay-monghe. na kadalasang nagaganap pagkaraan ng pagmomonghe. Sa edad beynte-uno. Ito ang tinatawag nakarma.mga aral na papatnubay sa kanya sa proseso ng pagsilang at muling pagsilang. Nobenta y singko porsyento ng populasyon ay Buddhista. Hapon. Ngunit bago maging ganap ang pag.

Isa ito sa pinakamaliit na bansa sa buong mundo ngunit isa rin sa pinakamayaman. limampung nobela isang taon ang nailathala sa Cambodia. Bagaman noong dekada 80. at edukadong propesyonal. Nang maipakilala ng mga Pranses sa Cambodia ang limbagan noong mga 1930s. Walang mga nobelang naisulat sa Cambodia. ANG DISIPLINA NG SINGAPORE Pinatunayan ng Singapore na hindi batayan ang laki ng isang bansa upang masukat kung gaano sila kaunlad. mga magsasaka. Kakaiba sa maraming bagay ang bansang Singapore. Ang ilang mahahalagang akda ay nasulat ng mgar ef ugee sa Pransya at Thailand. Pinawi ng Khmer Rouge ang lahat ng makapagpapaalala sa nakaraan ng Cambodia kabilang na ang mga libro at panitikan at kung tutuusin. maliit man ang kanilang bansa. Ano pang bansa ang alam mo maliban sa Singapore ang may batas na bawal kumain ng bubble gum dahil ayon sa mga namamahala rito. Noong simula ng dekada 70. Kabilang dito ang mga opisyal. Sa pagsisikap na magtatag ng isang komunistang lipunang pantay. may mgar ef ugee na rin na nagsikap na muling ilimbag ang mga klasikong akdang pampanitikan tulad ng mga kuwentong bayan. Sa panahon ng Khmer Rouge noong 1975-1979. Isa rin ang bansang ito sa may pinakamababang bahagdan ng korupsyon sa buong mundo. Matapos ang 1979. Napakaliit nito at kung ikukumpara sa kung ano ang mayroon ang Pilipinas. Nahati ang mga pamilya. pawang mga propaganda lamang ito ng estado. Pilit na pinagtrabaho sa mga komyun (commune) sa lalawigan ng mga tagalungsod. ito ay nakapupuwing din. Karamihan nito ay mga kuwento ukol sa mga naunang buhay ni Buddha at mga epiko mula sa India. gayon na rin ang dalawang libong taon na kasaysayan ng Cambodia. tanggapan at aklatan. Kilala ito sa kalinisan at kaayusan. wala pa ito sa kalingkingan. Kinumpiskang lahat ng mga pribadong pag-aari. Ang dahilan kung bakit maunlad ang bansang Singapore ay hindi nakasalalay sa likas na yamang taglay ng kanilang bansa. bangko. malupit na pinatay ng Khmer Rouge ang mga nasa panggitna at mataas na uri. at mga rebolusyonaryong awit. Nagsimula muna ang mga nobela sa anyo ng mga serye sa pahayagan hanggang sa tuluyang ginamit ang mga ito sa mga paaralan at nagawan pa ng bersyon ng mga ito sa pelikula. Ang kanilang pag-unlad ay bunsod ng disiplina ng kanilang mamamayan.ANG PANITIKANG CAMBODIAN Ang sentro ng Panitikang Cambodia ay ang mga mito at alamat na naipasa sa pamamagitan ng salindila. May dalawa hanggang apat na milyong Cambodian ang namatay sa ilalim ng kalupitan ng rehimeng Khmer Rouge na pinamumunuan ni Pol Pot. Ipinasara ang mga paaralan. monasteryo. negosyante. Daan-daang libo ang tumakas sa Thailand at iba pang bansa. nalimitihan ang mga panitikan sa mga tula ukol sa agrikultura. Sinira rin ang mga kagimbal-gimbal na mga taong iyon ang sinaunang panitikan ng Cambodia. Para sa kanila. posible itong makadagdag sa dumi sa kapaligiran? At saang bayan ka makakikita na lahat ng mamamayan ay tumatalima sa ganitong uri ng batas? .pantay. unti-unti nang muling binuhay ang panitikang Cambodia. sumulpot na rin ang mga nobela.

Naging armas nila ang kanilang disiplina upang makaahong muli bilang isang malayang bayan. nabuo ang samahang Asas 50 na nagpasigla sa klimang pampanitikan at nagbigay-daan sa diskurso at eksperimentasyong pampanitikan. unang nalathala ang mga nobela t maikling kuwento. Sa simula. Sa mga maikling katha ni Ridhwan. Naging islogan ng Asas 50 ang Sining para sa Lipunan. Iyan ang isang bagay na kailangan pang hasain nating mga Pilipino upang umunlad ang ating bansa tulad ng kapitbahay nating Singapore. Ang pinagsamang indibidwalismo at realismo sa panulat ni Abdullah ay bago sa mundo ng panitikang Malay. Isa ang bansang ito sa mga karapat. Isa sa mga pangunahing impluwensiya sa pag-unlad ng modernong kathang Malay.dapat tularang bansa sa buong Asya. Tulad ng Singapore. at maging sa buong mundo. Ilan sa mga makabagong manunulat na namumukod-tangi sina Shahnon Ahmad at si Anwar Ridhwan. isang akdang romantiko sa tuluyan. walang layuning pamapanitikan ang mga ito. Bago noon.Disiplina. Bagaman patuloy na sumulat ang mga manunulat ukol sa mga suliranin ng lipunan. Bakas na bakas ang disiplina sa iba t ibang aspekto ng kultura ng Singapore. hindi nila tinalikuran ang pansining na aspekto ng pagsusulat. Pagkatapos ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig. mabisa niyang nagamit ang pamamaraang eksperimental at makabago upang umayon sa karanasang Malay. Ang Kuala Lumpur ang naging sentro ng modernong panitikang Malay noong dekada 60. Hindi nalalayo sa ating Carlos Palanca Award for Literature. Mula sa Unibersidad ng Malaya. nagbigay-daan ang Dewan Bahasa Dan Pustaka sa panghihikayat na malimbag at mabigyan ng parangal ang mga katha ng batikang manunulat. mula sa isang mahirap na bansa noon 1800s hanggang sa pagiging industriyalisadong bansa sa kasalukuyan. Kitang-kita rin ito sa ilang panitikan na nagmula sa kanilang munting bansa. Mababanaag sa mga nobela ni Ahmad ang kuwento ng buhay ng mga magsasaka mula sa isang nagkakaunawaang pananaw at sa paraan ng pagsasalaysay sa masidhi at makapangyarihan. umiral ang isang bagong pagmumulat pampanitikan. tanging ukol sa mga makabalaghang prinsipe t prinsesa sa mga makalangit na kaharian ang mga namayaning katha. Noong mga 1920-1930. maliban sa layuning didaktibo o pagkintal ng mabubuting aral. Inspirasyon ng marami ang mabilis na pag-unlad ng bayang ito. ANG PANITIKAN NG MALAYSIA Sinasabing nagsimula ang modernong panitikang Malay sa mga hikayat. Maraming aral ang maaring natutuhan ng ibang bansa sa Singapore. . lalung-lalo na sa larangan ng disiplina at pamamalakad sa pamahalaan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful