MGA SALIK SA PAGSILANG NG NASYONALISMONG PILIPINO 1. Pagbubukas ng Pilipinas sa pandaigdigang pamilihan; 2.

Paglitaw ng bagong panggitnang uri ng mamamayan o mga ilustrado; 3. Paglaganap ng kaisipang liberal; at 4. Pagkakatatag sa kilusang sekularisasyon 1. pagbubukas ng Kanal Suez =============================================================== 2. pagbubukas ng pilipinas sa pandaigdigang kalakalan 3. pagdating ng liberal na kaisipan mula sa Europa 4. pagsikat ng bagong gitnang uri 5. liberal na pamamalakad ni gobernador-heneral carlos maria dela torre y nava cerrada 6. kilusang sekularisasyon 7. pag-aalsa sa Cavite 8. pagpatay sa tatlong pari 9. pang-aabuso at pagmamalabis ng mga kastila ====================================================Browse: Home / Talumpati / Ang Moralidad ng Nasyonalismong Pilipino

Ang Moralidad ng Nasyonalismong Pilipino
By on 6/13/2009 Talumpati ni Punong Mahistrado Reynato S. Puno Isang mainit na pagbati sa ating lahat.

Ang mga Pilipino ay napailalim sa walang-lubay na paniniil at pagsasamantala sa higit na tatlong daang taon. Ngunit lahat ng kasamaan ay may katapusan. Emilio Jacinto. ano po ang turo ng ating mga bayani? Ito po ang mga sumusunod: Masama ang pananakop. Masama ang despotismo. Masama ang kaalipinan. mabuti ang nagmamahal sa Inang Bayan. at iba pang panig ng daigdig. sa bayan ng Kawit.Ngayon ay ipinagdiriwang natin ang ika-isandaan at labin-isang taon ng ating kalayaan. Bago dumating ang mga Kastila ay napakasagana ng Pilipinas sa likas na kayamanan. Masama ang diskriminasyon. pagtotroso. Nag-alsa ang mga Pilipino sa pangunguna nila Gat Andres Bonifacio. mabuti ang kalayaan. Iwinagayway nila ang bandilang nasyonalismo upang pag-isahin ang ating bayan. muli nating bigyan ng balik tanaw ang naging hirap ng ating mga bayani upang mapalaya ang ating bayan sa kulo ng mga mang-aapi at magpasamantala. manukan. Borneo. Dumating si Magellan sa Pilipinas noong 1521. Ang mga naunang Pilipino ay malaya at maunlad. isang libo walong daan at siyam napu’t walo. kalakalan at kayamanan ay inilunsad ang kolonialismo sa Asia. Masama ang mapangsarili at mapagsamantala. Ano po ang moralidad. minahan. at noong 1564 ay sinimulan ni Legazpi ang tahasang kolonisasyon ng Pilipinas para sa Espanya. Jose Rizal. Masigla ang kalakalan sa loob ng mga isla. Hindi naging madali ang ating naging landas patungo sa kalayaan. mabuti ang kasarinlan. at iba pang dayuhan. Apolinario Mabini at marami pang iba. Ang Pilipinas ang isa sa mga naging biktima ng patakarang kolonialismo. Japan. Mayroon ding kalakalan sa mga komersiyante ng China. mabuti ang demokrasya. Ika-labindalawa ng Hunyo. Mayroon nang mga industriya tulad ng mga bakahan. Maunlad ang agrikultura at pangingisda. mabuti ang matulungin sa kapwa. ano po ang mensahe. Sa kasamaang-palad ang mga malalaking bansa sa Europa na mga ganid sa kapangyarihan. Masama ang nagtataksil sa bansa. Cavite. paghahabi at pag-gawa ng barko. unang itinaas at namayagpag ang bandilang Pilipino. Ang paalala nga ni Gat Emilio Jacinto sa mga Pilipino na inaapi ng mga Kastila ay ito: . Dinurog ang kalayaan ng mga Pilipino at nagpasasa ang mga Kastila sa kayamanan ng ating bayan. mabuti ang pantaypantay. Kaya sa pagkakataon na ito.

“Ang kadakilaan ng isang tao ay hindi nakikita sa pagiging hari. mabuti ang nagpapakalisto. sa turo ng nasyonalismong Pilipino ang mga ito: masama ang nililinlang ng sarili o ng iba. Halimbawa. nagawang i-proklama ni Gat Emilio Aguinaldo ang independensya ng Pilipinas noong Hunyo 12. ay pinag-iimbutan ang pinakamagandang perlas ng Karagatang Oryente. kapos-palad ang mga Bayaning Pilipino sapagkat dumating ang puwersa ng bansang Amerika na may hangarin ding imperyo. Ngunit kahit ginawa nila ito ay tiniyak naman nila na ang mga industriyalistang Amerikano ay makikinabang sa pananakop ng Pilipinas. sinaklawan ng Estados Unidos ng Amerika ang ating bansa. ngunit dalisay at totoong dakila ang tao na mayroong matuwid na pagkatao kahit na siya’y taga-gubat. na marunong kung paano niya mamahalin at pangangalagaan ang lupa ng kanyang kapanganakan. mabuti ang bukas ang kaisipan sa tunay na pangangailangan ng mga Pilipino na salungat sa hangarin ng mga sakim na banyaga. o sa mataas na posisiyon sa daigdig. tulad ng mga yaring (finished) produkto ng mga industriyang Amerikano. Noon pa man mayroon nang mga Pilipinong nagduda sa mga pakay ng Amerikano. Tunay na ang mga Amerikano ay unti-unting ihinanda ang kalayaan ng mga Pilipino. Sa pamamagitan ng batas (Payne-Aldrich Law) na ipinasa ng Kongresong Amerikano. Tayo ay ipinagbili ng mga Kastila at ang bumili sa atin ay ang mga Amerikano. 1898. na may Senado at House of Representatives. Nagkunwang kaalyado ang Pilipino laban sa mga Kastila. dahil mukhang gusto tayong lokohin ng mga Amerikano”. para sa kapakanan ng Pilipino. na mayroong dignidad at honor. nagkaroon naman ng puspusang “Filipinization” sa pangasiwaan. Nagkaroon ng lehislatura ang Pilipino. itinali ang ating ekonomiya sa kanilang ekonomiya sa isang sistemang napakalugi natin. na tapat ang pananalita. Ingles ang naging dominanteng lengguwahe. Gayon din. o sa pagiging pareng kinatawanan ang Diyos. sa mensahe. Cayetano Arellano (1901). hindi lang dahil ipinagkaloob sa atin ng Diyos. Dumami ang mga Pilipinong Mahistrado sa Supreme Court. Sa madaling sabi. Ang mga Norte Amerikano. Limitado naman ang . lalung-lalo na ukol sa magkasalungat na interes at kapakanan ng bansang Pilipino at mga ganid na banyaga. o sa tangos ng ilong o puti ng balat. walang limitasyon ang pagpasok sa Pilipinas ng anumang produkto ng Amerika. tulad ng mga Kastila at ibang makapangyarihang Europeano. kundi dahil napakaraming dugo na ang dumanak sa atin para dito”. lalo na sa mga elitistang Pilipino. at ang kaunaunahang Pilipinong Chief Justice ay si Hon. At nagkatotoo ang kanilang mga pangamba. Kaya’t nagbabala si Gat Artemio Ricarte kay Gat Aguinaldo na “magingat. Nang sumampa sa kapangyarihan ang Democratic Party sa America (1912). Pinangibabaw ang kulturang Amerikano. Ngunit mas minamahal natin ang pag-aaring ito. nagbigaypayo si Gat Apolinario Mabini sa mga lider ng himagsikan ng sumusunod: “At huwag ninyong lilinlangin ang inyong sarili. na hindi nang-aapi at hindi tumutulong sa nang-aapi. Kaya’t idagdag natin sa moralidad. Pinalaganap nila ang edukasyon na estilong Amerikano. Mga animnapu’t tatlong taon. masama ang nagpapakatanga.” Kahit napakalakas ng puwersa ng mga kolonialistang Kastila. Ngunit.

Ang Pilipinas ay naging mahalagang bahagi ng plano ng mga Hapones na palawakin ang kanilang sariling Imperyo. Hindi nagwagi ang imperyalista at pasistang Hapones sa Pilipinas. Tañada (naging Senador). tulad ng Democratic Alliance (DA). Francisco Lava. sa pamagitan ng Tydings-Mcduffie Act. Roces. Dahil dito. Enrique Fernando (naging Punong Mahistrado ng Korte Suprema). Rafael R. Nationalist Lawyers League (NLL). Reyes (naging Pansamantalang Punong Mahistrado ng Korte Suprema).pagpasok ng mga hilaw na produkto ng Pilipinas sa Amerika. Jesus Barrera (naging Mahistrado ng Korte Suprema). pormal na inaprobahan ng Amerika. National Progress Movement (NPM). Ngunit nanatili ang kanilang control sa ating ekonomiya. labanan ang panghuhuthot sa tao. Nasangkot ang Pilipinas sa pakikipaglaban sa Pasismo na binuo ng mga imperyalistang Alemanya. Antonio Araneta. Philippine Patriotic Movement (PPM). Lorenzo M. . Bumalik ang mga Amerikano sa Pilipinas at ipinagkaloob sa atin ang ating independensya noong Hulyo 4. Maraming matinding tumutol sa maling sistema ng ating ekonomiya. at ito ay isang diktasyon na hindi natanggihan ng mga lider ng ating bansa noong panahon na iyon. tulad nina Gat Antonio M. Ang mga bumuo ng CLU ay mararangal at matatapang na bagong bayaning Pilipino. at Manuel Crudo (naging Grand Master ng mga Mason). ang CLU ay naging Free Philippines laban sa mga Hapones. Amando G. Italya at Hapon. Kaya iyong tinawag na “free trade” natin sa kanila ay isang panlilinlang sapagkat ito ay hindi malaya at hindi patas. Gayun pa man. kontrahin ang diktadorya.. Movement for the Advancement of Nationalism (MAN). naging malakas ang kilusan para sa independensiyang politikal ng Pilipinas na pinamunuan nina Gat Manuel L. Jose Apacible. J. higit na lumakas ang kontrol ng Amerika sa Pilipinas sapagkat ang kayamanan ay nagbubunga ng higit na kapangyarihan.. Quezon at Sergio Osmeña. Roberto Concepcion (naging Punong Mahistrado ng Korte Suprema). Arsenio Dizon (naging Mahistrado ng Korte Suprema). Noong 1934. ay ang Civil Liberties Union (CLU). at iba pa. Inilunsad ng CLU ang kilosboykoteo laban sa mga produkto ng Hapon.. Nang mapasok na ng Hapones ang Maynila. Ang kayamanan ng Amerikano at kayamanan ng oligarkong Pilipino ang nagsama at naghari sa ating bansa. Ramon de Santos. dahil sa imposisyon ng kota (quota). J. Sr. at sikaping maganap ang makatarungang pagbabahabahagi ng kayamanan. Dayrit. Sr. Bautista. Ang biktima ay ang “common tao”.L. ang independensiya ng Pilipinas pagkaraan ng sampung (10) taon. ipagtanggol ang mga karapatan na ginagarantiya ng Saligang Batas. 1946. Anselmo Claudio. Ang isa sa mga malalakas na samahang nationalista laban sa Pasista at laban sa Hapones. ipagtanggol ang demokrasiyang Pilipino. Ang ilan sa mga layunin ng CLU ay ang tulungan ang Pilipino na makamtan ang lubusang kontrol at pakinabang ng likas na kayamanan ng Pilipinas.B. Ngunit ang pakikibaka ng ating kilusang makabansa para sa ating kalayaan ay hindi pa rin nagtapos. Jr. Kanilang ipinagpatuloy ang sistemang “Free Trade” kung saan napaka-agrabiyado natin sa kalakalan.

patuloy na naging tambakan tayo ng mga yaring produkto ng ibang bansa. Humina at nagkawatakwatak ang mga kilusang makabayan. sa pamagitan ng paliwanag na madali nilang maiintindihan. masama ang ipagkait ang karunungang makabansa sa masang Pilipino.Walang lubay ang tinig nina Gat Claro M. At pumaimbabaw ang mga lider politikal na hindi isinulong ang programang magkaroon tayo ng industrilisadong ekonomiya na siyang susi sa ating pag-unlad. na pulos nananawagan para sa makabansa at demokratikong industriyalisasyon bilang susi sa kaunlaran ng Pilipinas. mabuti ang matiyagang ibukas ang isip ng masang Pilipino. ang bansang industriyal ang lumalamang. Kaya’t maaasahan natin na ang mga bansang ito ay magbabalangkas ng ibang pamamaraan upang makabawi sa kanilang krisis sa pananalapi. Ito ang paulit-ulit na ipinaliwanag ni Gat Claro M. Kung minsa’y mayroon tayong maririnig na paratang na ang masang Pilipino di-umano’y mangmang at di dapat bigyan ng halaga. samakatuwid. susi sana na magsasama sa Pilipinas sa hanay ng tinatawag nating First World countries. Sa katunayan. iyan ay isang malaking kamalian. Dahil dito. hindi kagustuhan ng sinoman sa masa ang maging ignorante. patuloy na naging agrikultural ang ating bansa. na ang ating pangkabuhayang interes ang nag-uutos na magindustriyalisa tayo…. Sa aking abang opiniyon. at ito ay napakaliwanag: masama ang kaniya-kaniyang pagtaya ng ano ang dapat gawin. Tañada. ang bansang agrikultural ang natatalo… iniluluwas natin ang ating mga hilaw na materyales sa mababang halaga… at inaangkat natin ang mga yaring produkto sa matataas na presyo… Tiyak. Ang mismong Saligang Batas natin ang nagsasabi na ang kataastaasang kapangyarihan ay nakalagay sa taong-bayan. patuloy na pinagsasamantalahan ng mga mayayamang bansa dahil sa kahinaan ng ating ekonomiya. Rey Fajardo at Emmanuel Yap. Kahit iyong mga ganid na bansa na nagsulong niyan ay naging biktima ng kanilang pagkaganid. Recto sa mga Pilipino: “Sa anumang ugnayan ng dalawa. mabuti ang nagkakasama-samang bumubuo ng layunin. Salvador Araneta. ang pagka- . plano at gawain para sa ikatatagumpay ng bansang Pilipino. mayroon bang moralidad. At ang lahat ng ito ay higit na lumala nang ang mga kapitalistang bansa ay lubos na naghari pagkatapos ng Cold War. Amado Inciong. ang masa ay dapat igalang ng lahat. Muli nating itatanong: dahil sa mga pangyayaring ito. patakaran. at alam natin na ang masa ang nakararami sa ating bansa. Renato Constantino. Lorenzo M. mensahe o tinuturo ang kilusang makabayan para sa mga Pilipino ngayon? Mayroon po. At higit na aabusuhin nila ang mga mahihinang bansa gaya ng Pilipinas na mayroon pang natitirang likas na kayamanan. Samakatwid. Alam po natin na iyang globalization ay siyang nagdala ng pinakamalagim na kapahamakan sa ekonomiya ng buong mundo. Nakalulungkot na hindi natin dininig ang panawagan ni Recto. Alejandro Lichauco (na pawang naging kasapi ng CLU). Itinulak nila ang patakarang Globalization na ang puso’t diwa ay free market at free trade. Recto. At hindi tayo maaring magkaroon ng industriyalisadong ekonomiya na kontrolado at pinaaandar ng mga Pilipino kung wala tayong pasulong na puwersa ng malalim at matatag na nasyonalismo”.

isang bansa na hindi ginagalang. sinabi niya sa kaniyang Inaugural Address ang mga sumusunod: “… lahat ay pantay. At nang siya ay naging Pangulo na. mabuti ang ipaglaban ang kanilang karapatan. At kinakailangan gawin natin ang mga sumusunod: . at hindi nating maaring gamitin ang kayamanan ng daigdig na walang pagsasaalang-alang sa epekto nito…” Kaya sa muli. Wala po tayong katuwirang magdiwang ng ating kalayaan kung ganito ang kalagayan ng ating inang bayan. isang bansa na hindi sinusunod ang batas. ay dapat magsama-sama upang mabago ang direksyon ng ating bayan na papunta sa tiyak na kapahamakan. Pagkatapos po ng 111 taon. Sa katunayan. nang siya ay kumakampanya para maging Pangulo ng Estados Unidos ng Amerika. masamang pabayaan ang kinabukasan sapagkat iyan ay nakalaan sa kabataang Pilipino. ang mga ganid na banyagang multi-national. Halimbawa. Ano po ang mensahe ng kilusang makabansa sa atin? Masama ang apihin ang ating masa. isang bansa na walang lakas labanan ang mga ganid na oligarko. marami na ang nagbabago sa pananaw ng mismong mga industriyalisadong bansa sa Amerika. masama ang humalukipkip at magsawalang-kibo na lamang. isang bansa na may bulok na halalan kung saan ang kapangyarihan ng salapi ang naglukluk sa pamahalaan. sa pangunguna ng mga makabayan. Tayong mga mamamayan. ano ang mensahe ng kilusang makabansa sa atin? Masama ang sumunod tayo sa mga ekonomikong ideyang lipas na. isang bansa na sirang-sira ang moralidad dahil sa corruption. at ekonomikal. mabuti ang makiisa sa lahat ng agrabyadong sektor ng ating lipunan. sinabi ni Barack Obama. lahat ay malaya”… “ang isang bansa ay hindi maaring sumagana kung pinapaboran lamang ang masagana”… “hindi na natin magagawa ang pagwawalangbahala sa pagdurusa sa labas ng ating bayan. na kailangang “ikalat ang kayamanan”. mabuti ang sumunod tayo sa mga bagong ideya na angkop sa malaking ipinagbabago ng buong mundo at angkop sa ating sariling interes. isang bansa na gaya ng isang bulkan ay handa nang sumabog. politikal. At tandaan natin na ang mahina ngayon pag nagkasama-sama ay magwawagi sa tamang takda ng panahon. at mga mapanikil na banyagang bansa. ano ang larawan ng ating bansa? • • • • • • • • • • isang bansa na balot ng napakaraming problemang sosyal. dala ng napakagrabeng krisis sa ekonomiya na nangyayari sa buong daigdig. isang bansa na ang karamihan ay lugmok sa kahirapan ng buhay at ang iilan ay may monopolyo sa kayamanan. isang bansa na patuloy na pinagsasamantalahan ng mga dayuhan ang kanyang likas na yaman.mangmang ng maraming maralita ay bunga ng matagalang kapabayaan ng mga makapangyarihang nagpapatakbo ng ating lipunan. Tila marami nang may kapangyarihan sa daigdig ang gustong pigilan ang kasakiman ng tinatawag na “corporatocracy”. isang bansa na nagkukunwaring demokrasya samantalang ang kapangyarihan ay wala sa kamay ng nakararaming masa. Europa at Asya.

Saavedra. ang paggamit ng malalaswang salita laban sa isa’t isa. itigil ang paglapastangan sa ating eleksiyon sa pamamagitan ng paggamit ng salapi. ay nakarating sa Samar. Crus at espada. 1521 at dito napatay si Magellan. itigil ang pagkakanulo ng interes ng ating bayan sa mga banyaga. itigil ang pang-aapi sa ating masa at ibalik sa kanila ang tunay na kapangyarihan. itigil ang kalaswaan sa ating kultura na dala ng laganap na sex video at mga sugalan.• • • • • • • • • • • • • hilumin ang mga sugat ng ating hindi pagkakaisa. marami ang nabinyagan bilang Katoliko. Ginamit ng Espanya ang relihiyong Katoliko upang mas madaling mapasailalim ang taum-bayan. itigil ang pagdurog sa ating moralidad. at dahil dito. itigil ang kriminalidad. itigil ang corruption. Namalagi ng 333 taon ang mga Espanyol dito sa Pilipinas at sa mga taong nandito sila. ang hari ng Cebu. Hindi dito nagtapos ang ekspidisyon ng Espanaya. Villalobos at Legazpi. itigil ang napinintong pagsabog at pagkakawatak-watak ng ating bayan. ang pagtatapon ng putik sa pagkatao ng bawa’t isa. anak ni Humabon. ito ang symbolo ng Espanya. at walang pakundangang pandaraya. Napilitang makipagkasundo si Tupas. sinakop ng Espanya ang arkipelago. si Ferdinand Magellan. itigil ang pag-sisiraan. na ipasailalalim ang Pilipinas sa pamamahala ng Espanya. Nakipagkaibigan si Magellan kay Humabon. itigil ang paglalaitan. ang pagbabastusan. ========nasyonalismong Pilipino Noong taong 1521. Sa taong 1565. ang hari ng Mactan noong panahon na iyon ay tutol kay Magellan. gagamitan sila ng dahas mapasunod. Pinangalanan niya ang lugar bilang Islas de San Lazaro. Si Lapu-lapu. Sumo dang ekspidisyon nila Loaisa. Sa iba naman na tutol at sumusuway pa rin sa utos ng espanya. Cabot. marami silang ginawang mga batas at polisiya na hindi makatarungan. isang manlalakabay na Portuguese . itigil ang paglabag at pangbabaluktot ng ating mga batas. ang pagwawasakan. itigil ang ating pagkakawatak-watak. Ilang halimbawa dito: • Polo y Servicio o Sapilitang pagtatarabaho ng mga lalaking may edad na 18-20 taon • Bandala . Naganap ang Battle of Mactan noong April 27.

maraming regular ang napilitang umalis sa kanikanilang parokya. Tinatakot din nila ang taum-bayan. napakataas ng posisyon ng prayle sa gobyerno kaya’t marami silang naipakulong at napapatay. De la Torre • Secularization Movement . sinugod ng Britanya ang Maynila. Kilala ang Gomburza bilang mga secular na pari. at diskriminasyon ng mga regular na pari. Ang mga secular na pari ay ang mga paring Pilipino na nagpapatakbo sa maliliit na parokya sa Pilipinas na sumasailalim sa Obispo. Ilan pa sa mga dahilan kung bakit umusbong ang nasyonalismo ng Pilipino ay ang mga sumusunod: • Gomburza Execution o Nagalit ang maraming Pilipino dahil sa di-makatarungnang pag-patay sa kanila. Ang mga regular. Isa na rito ang Gomburza. • Pagbubukas ng Suez Canal • Ilustrado Class o Ang mga may kayang Pilipino ay nagkaroon ng pagkakataon upang mag aral sa ibang bansa. Naisip ng mga Pilipino na kayang pabagsakin kahit na ang akalang malakas na Espanya. dahil sa pagpupumilit. Ginagamit nila ang pananampalataya upang magkapera. • Liberal na pamumuno ni Carlos Ma. Ang mga secular na pari ang pumalit sa pwesto ng mga regular na prayle. Gomez at Zamorra ay napagbintangan na namuno sa Cavite Mutiny. Noong panahong iyon. Sila ay natuto ng konsepto ng liberalismo. Noong 1774. pagdadahilan na ang mga Pilipino ay hindi nararapat. Dahil dito. naibalik sa kanila ang kanilang parokya. Sila ay ipinapatay sa pamamagitan ng garotte noong February 17. Bumagsak sa Britanya ang Maynilang hawak ng mga Espanyol. 1872. • British invasion of Manila o Nang dahil sa Seven Years War. Sina Father Burgos. Umusbong ang Nasyonalismo dahil sag alit sa mga prayle at sa Espanya. ay hindi sumang-ayon dito ngunit wala silang nagawa. mga prayleng Espanyol. Sa huli. Ang pagpatay sa Gomburza ang sinasabing nagpausbong sa Nasyonalismo ng marami sa mga Pilipino. ipinatupad ang pagbisita ng Obispo sa iba’t-ibang parokya.o Pagkakaroon ng kota ng mga magsasaka Ang karamihan naman sa prayle na naipadala dito sa Pilipinas ay manloloko at maaabuso.

Ang nasyonalismong ito ay may isang layunin lamang. Ito ay dahil sa sobrang pagmamalupit at pangaabuso ng mga Espanyol. De Vera . ang pinupunto ng ikatlong modyul. Noon ang pakahulugan ko sa nasyonalismo ay paggawa ng mabuti para sa bayan. Isa lang ang puno’t-dulo kung bakit umusbong ang nasyonalismong Pilipino. • Frailocracy o Ang mga pryleng mapangabuso ay nagkaroon ng posisyon sa gobyerno. Sa sobrang pagmamalupit nila. Maging isang Pilipinong may nasyonalismo. Ang nasyonalismo ay pagmamahal sa bansa. Dahil mahal mo ang iyong bansa kaya gagawa ka ng mabuti. Ito ang natutunan ko sa ikatlong modyul. Naging dahilan ang galit at lungkot upang magkaisa ang lahat. Nabuhay ang nasyonalismo ng mga Pilipino dahil nalaman nilang kaya natin magsarili at magpatakbo ng sarili nating Simbahan. at ito ang nasyonalismo. . at ito ang gawing mabuti ang kalagayan n gating bansa at ng mga taon nakatira dito.Earl Dominic P. Iba’tiba ang pakahulugan ng mga tao sa salitang nasyonalismo. para sa akin. Ngayon ay nadagdagan pa. Hindi lang dahil sa napipilitan kang gumawa ng mabuti kaya’t gagawa ka ng mabuti. Gusto nilang lahat na paalisin na ang mga ito. Reflection: Isa lang. umusobong ang nasyonalismo ng Pilipino.o Ang mga Pilipinong pari ang mamumuno sa mga simbahan dito sa Pilipinas.