(Phi li ppi ne Ele me ntary Learni ng Compe te nci e s

)
BASIC EDUCATION CURRICULUM
MAKABAYAN

1
MAKABAYAN


DESKRIPSYON

Ang Makabayan ay binubuo ng mga sumusunod na asignatura:

Sibika at Kultura; Heograpiya, Kasaysayan at Sibika (SK;HKS)
Musika, Sining at Edukasyon sa Pagpapalakas ng Katawan (MSEP)
Edukasyong Pantahanan at Pangkabuhayan (EPP)
Edukasyon sa Kagandahang-Asal at Wastong Pag-uugali (EKAWP)

Ang Makabayan para sa Una, Ikalawa at Ikatlong Baitang ay binubuo ng Sibika at Kultura na nagsisilbing batayang aralin sa
pagsasanib ng Musika, Sining at Edukasyon sa Pagpapalakas ng Katawan. Ito ay pag-aaral ng pakikipag-ugnayan ng tao sa lipunan at
sa pamahalaan; ang kanyang mga karapatan at bahaging ginagampanan, tungkulin at pananagutan bilang mamamayan. Tumutukoy rin
ito sa paglinang ng mga pagpapahalagang moral at ispiritwal; pagkakaroon ng kamalayan sa mga pamana ng lahi at malikhaing
pagpapahayag ng sariling damdamin sa Musika, Sining at Edukasyon sa Pagpapalakas ng Katawan.

Ang Heograpiya/Kasaysayan/Sibika para sa Ikaapat na Baitang ay nakatuon sa Heograpiya. Naglalayon ito na mabigyan ang
mga mag-aaral ng pananaw tungkol sa kapaligirang pisikal, panlipunan at pagkabuhayan; ang mga paraan ng pakikibagay/pakikiangkop
at ang wastong pangangasiwa nito. Kabilang dito ang mga katangiang pangheograpiya ng bansa tulad ng mga anyong lupa at tubig,
klima, halaman, hayop, lokasyon, direksyon, taas ng lugar, populasyon, at ang paggamit, pangangalaga at pagpapabuti sa mga ito.
Para sa Ikalimang Baitang, ang pokus na disiplina ay Kasaysayan. Naglalahad ito ng kontinuum ng mga suliranin, tagumpay at mga
pangyayari na nakaimpluwensya sa kasalukuyan; ang mga pagbabago sa lipunan na naging sanhi ng pagsibol ng bago at maraming
pagkakataon at pakinabang para sa paglinang ng kakayahan ng tao at ang mga programa sa kasalukuyang lipunan na naglalayong
makatulong sa pagkamit ng minimithing bukas. Para sa Ikaanim na Baitang, ang pokus ay ang Sibika. Tumatalakay ito sa ugnayan ng
tao at ng pamahalaan; mga karapatang tinatamasa, bahaging dapat gampanan, tungkulin at pananagutan bilang mamamayan.

Ang Edukasyong Pantahanan at Pangkabuhayan ay nakatuon sa paglinang sa pagiging responsable at karapat-dapat na
kasapi ng tahanan na magiging daan sa pagpapatatag ng pamilya. Ang mga gawain ay nagbibigay-diin sa paglinang ng kanais-nais na
saloobin, batayang kasanayan at mga gawi sa paggawa sa pamamagitan ng mga araling may kaugnayan sa pang-araw-araw na gawain
sa tahanan, paaralan at sa pamayanan at ang paglikha ng mga bagay na kapaki-pakinabang.


2
Ang mga aralin na ituturo sa bawat buwanang pagmamarka ay sumasaklaw sa edukasyong pantahanan, agrikultura, sining pang-
industriya, tingiang pangangalakal at impormasyong teknolohiya.

Sa pamamagitan nito, mabibigyan ang mga bata ng mga karanasan sa mga kasanayan para sa iba’t ibang hanapbuhay. Isang
katangian ng pagtuturo ng asignaturang ito ang pagiging flexible upang matugunan ang mga pangangailangang lokal at panrehiyon.
Gayundin, ang mga paaralan ay binibigyan ng laya sa pagpili ng mga gawaing sadyang angkop sa karanasan ng mga bata.

Sa Musika, Sining at Edukasyon sa Pagpapalakas ng Katawan (MSEP) ang mga bata ay nakapagpapahayag ng kanilang
damdamin, ideya, at imahinasyon. Sa pamamagitan ng musika, sining at edukasyong pagpapalakas ng katawan, at iba pang malikhaing
gawain at proyekto, malilinang ang pagpapahalaga sa mga katutubo at kontemporaring sining. Bibigyan ng pagkakataon ang mga bata
na magamit ang kanilang natutuhan sa mga gawaing nakaaaliw. Habang papataas ng baitang ang bata, ang kaangkupang pisikal at
mga kasanayang panlaro (lead-up games), musika at pagkamalikhain sa disenyo at craft construction ay higit pang lilinangin.

Ang Edukasyon sa Kagandahang Asal at Wastong Pag-uugali (EKAWP) ay isasanib sa lahat ng antas. Ito ang mga batayang
pagpapahalaga na likas sa bawat asignatura.


MGA INAASAHANG BUNGA SA MAKABAYAN



MITHIIN:

Nakapagpapakita ng:

sapat na kaalaman at kamalayan sa mga pambansang pagkakakilanlan, kapaligiran at pagpapaunlad ng kabuhayan,
agham at teknolohiya;
mapanuri at malikhaing pag-iisip tungo sa mapanagutang pagpapasya sa mga isyu o usaping kinakaharap;
pagpapahalaga sa sining, musika, laro, sayaw at iba pang bahagi ng kultura gayundin sa pagiging Pilipino at sa kanyang
mga karapatan at pananagutan bilang mamamayan;
positibong saloobin sa paggawa upang makapamuhay nang produktibo sa isang bansang mapayapa; at
kakayahang makaagapay sa mabilis na pagbabagong nagaganap sa mundo


3
(SIBIKA AT KULTURA
HEOGRAPIYA/KASAYSAYAN/SIBIKA)
MAKABAYAN

4
MGA INAASAHANG BUNGA
SIBIKA AT KULTURA; HEOGRAPIYA/KASAYSAYAN/SIBIKA


MITHIIN: Nagpapakita ng pagmamahal sa bayan at pagmamalaki sa mga pambansang pagkakakilanlan, at mga karapatan
at tungkuling dapat gampanan; may positibong saloobin at pagpapahalagang nakatutulong sa pag-aangkop sa
nagbabagong panahon; may kakayahan sa pangangasiwa sa kapaligiran, kasanayan sa masusi at mapanuring pag-iisip at
may global na pananaw upang makaagapay sa mga pagbabago sa daigdig



Pagkatapos ng Ikaanim na Baitang, nakapagpapakita ang mga bata ng pagmamalaki bilang mamamayang Pilipino at ang
pagiging kabilang sa bansang Pilipinas at sa pamayanang global; nagkakaroon ng kasanayan sa mapanuring pag-iisip at
matalinong pagpapasya sa pangangasiwa ng kapaligiran upang makaagapay sa mabilis na pagbabagong nagaganap.

Pagkatapos ng Ikalimang Baitang, nakapagpapakita ang mga bata ng pagpapahalaga sa mga pangyayaring naganap at
nagaganap sa ibat ibang aspeto ng pamumuhay (panlipunan, pangkabuhayan at pulitikal) ng mga Pilipino sa iba’t ibang panahon
na nakatutulong upang magkaroon ng magandang kinabukasan.

Pagkatapos ng Ikaapat na Baitang, nakapagpapakita ang mga bata ng pagmamalaki at pagpapahalaga sa katangiang
pangheograpiya, mga yaman at industriya, at sa mga pagsisikap ng bawat rehiyon na mapaunlad ang Pilipinas at ang kulturang
nagpapakilala sa ating pagka-Pilipino.

Pagkatapos ng Ikatlong Baitang, nakapagpapakita ang mga bata ng pagpapahalaga sa mga yaman ng bansa, sa mga
karapatang tinatamasa at mga tungkuling dapat gampanan at may positibong saloobin sa paggawa na nakatutulong sa pag-unlad
ng pamumuhay.

Pagkatapos ng Ikalawang Baitang, nakikilala ang mga bata ang sarili at ang mga katangian at sagisag na nagpapakilala sa mga
Pilipino at sa bansa; may mga karapatan at tungkulin sa paglinang ng kakayahan at nakikilahok sa mga gawain sa pamayanan.

Pagkatapos ng Unang Baitang, nagkakaroon ang mga bata ng kamalayan bilang Pilipino; may mga karapatang tinatamasa at
mga tungkuling dapat gampanan bilang kasapi ng mag-anak at para sa kabutihan ng kapwa.

5
Mga Batayang Kasanayan sa Pagkatuto sa SIBIKA AT KULTURA
I II III
PAMBANSANG PAGKAKAKILANLAN

Nakikilala ang mga bagay na nagpapakilala
sa mga Pilipino

A. Nakikilala ang sarili bilang Pilipino

1. Nakikilala ang mga Pilipino

1.1 Nasasabi na siya ay Pilipino

1.2 Nasasabi na ang kanyang ama o ina/
ama at ina ay mga Pilipino

2. Nakikilala ang iba pang Pilipino

3. Nailalarawan ang katangiang pisikal ng
mga Pilipino

4. Nasasabi na iba-iba ang katangiang
pisikal ng mga Pilipino

5. Nasasabi nang may kasiyahan na “Ako
ay Pilipino”

6. Naaawit nang may damdamin ang awiting
“Ako ay Pilipino”

B. Nakikilala ang sariling bansa

1. Nasasabi na ang kanyang bansa ay
Pilipinas

2. Natutukoy ang mga bansang nakapaligid
sa Pilipinas
PAMBANSANG PAGKAKAKILANLAN

Nakikilala ang mga katangiang nagpapakilala
sa mga Pilipino at sa bansang Pilipinas

A. Natatalakay ang mga katangiang
nagpapakilala sa mga Pilipino

1. Nakikilala ang mga Pilipinong bumubuo sa
mga pamayanan

2. Natutukoy ang mga katangi-tanging
ugaling nagpapakilala sa mga Pilipino

3. Naipakikita ang mga katangiang
nagpapakilala sa mga Pilipino sa
pamamagitan ng
pagtulong sa kapwa
paggalang sa nakatatanda

B. Nailalarawan ang sariling bansa

1. Nasasabi na ang Pilipinas ay binubuo ng
iba’t ibang pamayanan

2. Nailalarawan ang kapaligiran ng sariling
pamayanan at ang iba pang pamayanang
Pilipino

3. Nakabubuo ng konklusyon na ang
pamayanang Pilipino ay may iba’t bang
kapaligiran

4. Nailalarawan ang ganda at yaman ng
bansa
PAMBANSANG PAGKAKAKILANLAN

Naipagmamalaki ang katangiang pisikal ng
bansang Pilipinas at ang mga bagay na
nagpapakilala sa mga Pilipino

A. Naipaliliwanag na ang Pilipinas ay
isang kapuluan

1. Nasasabi na ang Pilipinas ay isang
kapuluan

1.1 Nasasabi kung ano ang pulo

1.2 Natutukoy ang mga pulong bumubuo ng
Pilipinas

1.3 Naipaliliwanag kung ano ang kapuluan

1.4 Naiguguhit o nailalarawan ang
pulo/kapuluan

2. Natatalakay ang mga kapakinabangan ng
pagiging isang kapuluan

B. Nasusuri ang mga katangiang pisikal
ng bansa

1. Naibibigay ang naiibang katangian ng mga
anyong tubig

2. Nasasabi ang kakaibang katangian ng
mga anyong lupa



6
I II III
3. Nakikilala ang magagandang tanawin at
pook pasyalan ng sariling pook/bansa

4. Nailalarawan ang magagandang tanawin
at pook pasyalan ng sariling pook/bansa

5. Nakatutulong sa pagpapanatili ng
kagandahan ng tanawin at pook pasyalan

6. Nakikilala ang mga anyong tubig at
anyong lupa ng bansa

7. Nailalarawan ang mga anyong tubig at
anyong lupa ng bansa

8. Nasasabi ang kahalagahan ng mga
anyong tubig at anyong lupa sa bansa

9. Nakalalahok sa mga gawaing may
kinalaman sa wasto at matalinong gamit ng
anyong tubig at anyong lupa ng bansa

C. Nakikilala ang globo bilang larawan ng
mundo

1. Nasasabi na ang Pilipinas ay bahagi ng
mundo

2. Naituturo sa globo ang lokasyon ng
Pilipinas

3. Nasasabi na Pilipinas ang kanyang bansa
at bansa ng mga Pilipino


4.1 Natutukoy ang mga likas na anyong lupa
na nagpapaganda sa bansa

4.2 Napaghahambing ang mga anyong lupa
sa bansa

4.3 Natutukoy ang mga likas na anyong tubig
na nagpapaganda sa bansa

4.4 Napaghahambing ang mga anyong tubig
sa bansa

5. Nakikiisa sa pangangalaga sa mga likas
na yaman ng bansa

5.1 Natatalakay ang paraan ng
pangangalaga sa yaman tubig

5.2 Natatalakay ang mga paraan ng
pangangalaga sa yaman lupa

6. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
yaman tao ng bansa

6.1 Nakikilala ang yaman tao ng bansa

6.2 Nasasabi ang katangian ng mga pangkat
ng taong bumubuo sa populasyon ng bansa

6.3 Naiisa-isa ang mga pangkat na
bumubuo sa populasyon ng bansa

6.4 Naiisa-isa ang bumubuo ng populasyong
umaasa at inaasahan


C. Nagagamit ang mapa sa paglalarawan
ng bansa

1. Natutukoy ang mga pangunahin at
pangalawang direksiyon

2. Nagagamit ang mga pangunahin at
pangalawang direksiyon sa pagsasabi ng
lokasyon sa mapa ng malalaki at maliliit na
pulo ng bansa

3. Napaghahambing ang malalaking pulo
ayon sa lokasyon o direksiyon, laki at
kaanyuan

4. Nakikilala ang mapang pisikal

4.1 Nakikilala sa larawan at sa simbolo ng
mapa ang iba’t ibang anyong lupa at anyong
tubig

4.2 Naituturo sa mapa ang mga
mahahalagang anyong lupa at anyong tubig
ng bansa

4.3 Nakagagawa ng payak na mapa ng
pamayanan/bansa na ipinakikita ang
mahahalagang anyong lupa at anyong tubig

5. Nakikilala ang mapang pangklima

5.1 Napaghahambing ang klima sa iba’t
ibang bahagi ng bansa sa tulong ng mapang
pangklima


7
I II III
4. Nagagamit ang mga panturo ng
kinalalagyan ng isang bagay/ lugar tulad ng:
sa kanan; sa kaliwa; sa itaas;sa
harapan;sa likuran

5. Naikikilos ang katawan ng buong pag-
iingat sa sarili at sa panlahatang lugar sa
iba’t ibang patutunguhan/direksiyon

D. Nakikilala ang mga sagisag na
nagpapakilala sa bansa

1. Natutukoy ang mga sagisag ng bansa
- watawat ng bansa
- pambansang awit
- pambansang bayani
- pambansang bulaklak
- pambansang puno
- pambansang hayop
- pambansang sayaw
- pambansang laro
- pambansang wika

2. Nailalarawan ang iba’t ibang sagisag ng
bansa

3. Naipakikita ang paggalang sa
pambansang awit/watawat

4. Naaawit nang may damdamin ang
“Lupang Hinirang”

5. Nagagamit ang iba’t ibang linya, hugis at
pangunahin at pangalawang kulay sa
paglalarawan ng mga sagisag ng bansa
6.5 Napaghahambing ang populasyong
umaasa at populasyong inaasahan

6.6 Napaghahambing ang populasyong
nagbibigay ng produkto at populasyong
nagbibigay ng paglilingkod

7. Natatalakay ang mga paraang ginagawa
ng pamahalaan sa pangangalaga ng yaman
tao ng bansa

8. Natutukoy ang mga makasaysayang pook
ng bansa

9. Nasasabi ang mahahalagang
pangyayaring naganap sa ilang
makasaysayang pook sa bansa

10. Naipakikita ang paggalang at
pangangalaga sa mga makasaysayang pook

C. Nakikilala ang mapa bilang patag na
larawan ng mundo

1. Nakikilala ang apat na pangunahing
direksiyon: Hilaga, Timog Silangan, Kanluran

2. Nagagamit ang mga pangunahing
direksiyon sa pagtuturo ng lokasyon ng isang
bagay, lugar o pook sa mapa

3. Nagagamit ang mga pananda sa mapa sa
pagkilala sa mga bagay o lugar


5.2 Naipaliliwanag ang mga dahilan ng
pagkakaiba/ pagkakahawig ng klima sa iba’t
ibang bahagi ng bansa

5.3 Natutukoy ang klima sa sariling
pamayanan

5.4 Naiisa-isa ang mga salik na may
kinalaman sa klima

6. Nakabubuo ng konklusyon tungkol sa
klima ng bansa

D. Nasusuri ang kaugnayan ng uri ng
hanapbuhay ng mga mamamayan sa
katangiang pisikal ng bansa

1. Nakikilala ang pangunahing hanapbuhay
ng mga Pilipino

2. Naiuugnay ang uri ng pangunahing
hanapbuhay sa katangiang pisikal ng bansa

3. Naipaliliwanag kung paano
nakikibagay/nag-aangkop ang mga tao sa uri
ng kapaligiran

4. Nasasabi ang mga paraan kung paano
mapag-iingatan ang mga pinagkukunan ng
ating kabuhayan

5. Naipakikita ang pagpapa-halaga sa
kapaligiran



8
I II III
5.1 Nakikilala ang iba’t ibang uri ng linya at
hugis sa mga sagisag ng bansa

5.2 Nakaguguhit ng iba’t ibang uri ng linya at
hugis

5.3 Nakalilikha ng gawaing sining na binubuo
ng iba’t ibang linya at hugis

5.4 Nakikilala ang mga pangunahin at mga
pangalawang kulay





4. Nagagamit ang payak na mapa sa
pagkilala at paghanap ng mga bagay, lugar o
pook

D. Nabibigyang kahulugan ang mga
sagisag na nagpapakilala sa bansa

1. Nabibigyang kahulugan ang bawat kulay
ng watawat

2. Nabibigyang kahulugan ang araw at mga
bituin sa watawat

3. Naipakikita ang paggalang sa
pambansang watawat at awit

4. Nasasabi ang kahalagahan ng
pambansang wika bilang sagisag ng bansa

5. Nakikilala si Jose Rizal bilang
pambansang bayani

6. Nailalarawan ang pambansang kasuotan

7. Nailalarawan ang pambansang bulaklak

8. Naibibigay ang katangian ng kalabaw
bilang pambansang sagisag

9. Nasasabi ang dahilan ng pagkapili ng nara
bilang pambansang puno

10. Nasasabi ang kahalagahan ng mga
sagisag ng bansa

5.1 Naipakikita sa pamamagitan ng
pagguhit/pagpinta at pag-awit ang mga
pamamaraan ng pangangalaga sa
kapaligiran

5.2 Nakalilikha ng dibuho ng mga bagay
mula sa kapaligiran:
• •• • payak na installation sa kapaligiran
• •• • collage ng iba’t ibang tekstura
• •• • pagguhit ng mga disenyo ng
dahon/bulaklak
• •• • at iba pa

E. Nasusuri kung bakit may pagkakaiba
sa katangiang pisikal ang mga Pilipino

1. Nakikilala ang mga ninuno ng mga Pilipino

2. Nailalarawan ang katangiang pisikal ng
mga Pilipino

3. Natutukoy ang ilang pangyayari sa
kasaysayan ng ating bansa na naging
dahilan ng pagkakaiba ng katangiang pisikal
ng mga Pilipino

4. Nasasabi nang may kasiyahan ang
pagiging Pilipino anuman ang katangiang
pisikal

F. Nasusuri ang mga katangi-tanging
ugali at saloobin ng mga Pilipino na
nakatutulong sa pag-unlad ng
pamumuhay



9
I II III
II. PAMBANSANG PAGKAKAISA

Nasasabi ang kapaki-pakinabang na gawain
para sa kabutihan ng lahat

A. Nakikilala na ang Pilipinas ay binubuo
ng mga pamayanan

1. Nasasabi ang bumubuo ng isang mag-
anak na Pilipino

2. Nasasabi ang iba pang bumubuo ng mag-
anak na Pilipino

3. Napaghahambing ang iba’t ibang laki ng
mag-anak na Pilipino

4. Nahihinuha ang kinalaman ng laki ng mag-
anak sa laki ng populasyon ng pamayanan

5. Nasasabi na ang mga mag-anak na
Pilipino at iba pang mag-anak ang bumubuo
ng isang pamayanan

B. Natatalakay ang kahalagahan ng
pagtugon sa mga pangunahing
pangangailangan ng pamilya

1. Nasasabi na ang bawat mag-anak ay may
bahaging dapat gampanan sa pagtugon sa
pangunahing pangangailangan

1.1 Naiisa-isa ang mga pangunahing
pangangailangan
11. Naipakikita ang pagkakaroon ng
kamalayan sa mga pambansang sagisag sa
pamamagitan ng:
• •• • pagsasakilos ng wastong paggalang sa
watawat
• •• • pag-awit ng may damdamin ng Lupang
Hinirang
• •• • pagsasagawa ng mga batayang hakbang
ng sayaw na Cariñosa
• •• • pagguhit o pagpinta ng iba pang mga
sagisag

II. PAMBANSANG PAGKAKAISA

Nakikilala ang mga gawain at pagdiriwang na
pansibiko at panrelihiyon tungo sa
pagkakaisa/pagkakabuklod ng mga Pilipino

A. Natatalakay ang mga gawaing
nagbubuklod sa mga Pilipino

1. Nasasabi ang kahalagahan ng
pagtutulungan sa pagtugon sa
pangangailangan

1.1 Nakikilala ang iba pang pangangailangan
ng pamayanan bukod sa mga pangunahing
pangangailangan

1.2 Natutukoy ang mga gawain sa
pamayanan na nakatutugon sa mga
pangangailangan ng pamayanan


1. Nailalarawan ang likas at katangi-tanging
ugali ng mga unang Pilipino/ninuno

2. Natutukoy ang mga katangi-tanging
ugaling natutuhan sa dayuhan

3. Nakikilala ang mga katangi-tanging ugali
na nagpapakilala sa ating pagka-Pilipino

4. Naipaliliwanag kung paano nakatutulong o
nakahahadlang sa pag-unlad ng pamumuhay
ang mga ugaling nagpapakilala sa ating
pagka-Pilipino

5. Natutularan ang halimbawa ng mga taong
nagpakita ng mga katangi-tanging ugali at
saloobin

6. Naipakikita sa lahat ng pagkakataon ang
mga katangi-tanging ugali ng mga Pilipino

II. PAMBANSANG PAGKAKAISA

Nakikiisa sa mga gawaing nagpapaunlad ng
pamumuhay

A. Nauunawaan na ang pagkakaisa ng
mithiin ang siyang nagbubuklod sa mga
Pilipino

1. Nasasabi na ang maunlad na pamumuhay
ay mithiin ng mga Pilipino





10
I II III
1.2 Nailalarawan ang gawain ng mga mag-
anak na tumutulong sa pagtugon sa
pangunahing pangangailangan

1.3 Nasasabi ang kahalagahan ng
pagtutulungan ng babae at lalaki sa
pagtugon sa pangunahing pangangailangan

1.4 Natatalakay kung paano natutugunan
ang mga pangunahing pangangailangan ng
mag-anak

2. Nasusuri ang epekto ng laki ng mag-anak
sa pagtugon sa pangunahing
pangangailangan

3. Nasasabi na higit na may pagkakataon
ang maliit na pamilya na matugunan ang
mga pangangailangan nito

4. Nasasabi ang kahalagahan ng
pagsasagawa ng bahaging dapat gampanan
sa pagtugon sa pangunahing
pangangailangan


1.3 Nasasabi ang kaugnayan ng dami ng tao
sa pamayanan sa pagtugon sa
pangangailangan ng mga ito

2. Nailalarawan ang mga gawain sa
pamayanan na nagpapakita ng
pagkakabuklod ng mga tao sa panahon ng
sakuna o kalamidad

3. Nailalarawan ang tradisyong may
kinalaman sa pagkakabuklod gaya ng
bayanihan o palusong

4. Nailalarawan kung paano nilulutas ng mga
tao sa pamayanan ang kanilang suliranin

B. Naipaliliwanag ang mga pagdiriwang
na panrelihiyon na nagbubuklod sa mga
Pilipino

1. Naiisa-isa ang mga pagdiriwang na
panrelihiyon na nagbubuklod sa mga Pilipino

2. Nailalarawan ang mga kaugaliang
kaugnay ng mga pagdiriwang na
panrelihiyon

2.1 Nakaaawit ng mga awiting bayan

2.2 Naiguguhit ang mga kaugaliang kaugnay
ng mga pagdiriwang na panrelihiyon

3. Naipaliliwanag kung paano nagkakabuklod
ang mga Pilipino sa pamamagitan ng mga
pagdiriwang na ito
1.1. Natutukoy ang mithiin ng mga Pilipino na
makatugon sa pangunahing
pangangailangan

1.2 Natatalakay ang mga bagay na
nakatutulong/nakahahadlang sa pagkakamit
ng mithiin tulad ng:
- malaking populasyon
- saloobin sa paggawa
- mga kaugalian ng mga Pilipino atbp.

2. Nakikilala na ang mga Pilipino ay may
mga karapatan at tungkulin sa paglinang ng
sariling kakayahan at ng kakayahan ng
kapwa

3. Nagagamit ang sariling kakayahan upang
mapaunlad ang pamumuhay tulad ng
pagtitiwala sa sariling kakayahan

4. Natatalakay ang mga pagkakataon sa
pamayanan/bansa na nakatutulong sa
paglinang ng kakayahan

5. Napatutunayan na mahalaga ang
pagtutulungan upang matamo ang mithiin
Hal.:
• •• • paggawa ng likhang sining tulad ng
myural o mosaic
• •• • pag-awit na may kinalaman sa paggawa
at pagkakaisa

6. Nakikilahok nang buong sigla sa iba’t
ibang gawain batay sa kakayahan upang
matamo ang mithiin


11
I II III
5. Naisasagawa nang kusang-loob ang mga
bahaging dapat gampanan bilang kasapi ng
mag-anak sa pagtugon sa pangunahing
pangangailangan

C. Natatalakay na ang pagkakaisa at
pagtutulungan ng mga kasapi ng mag-
anak ay nakatutulong sa pagtugon sa iba
pang pangangailangan ng pamayanan

1. Natutukoy ang iba pang pangangailangan
ng mag-anak sa pamayanan tulad ng:

- malinis na pamayanan
- tahimik na pamayanan

2. Nakikilala ang mga gawain ng
mamamayan na tumutugon sa
pangangailangan ng pamayanan

3. Natatalakay ang mga paraan ng
pakikipagtulungan sa pagtugon sa
pangangailangan ng pamayanan

4. Nasasabi ang makakayanang gawain sa
pakikipagtulungan sa pagtugon sa
pangangailangan

5. Nasasabi ang epekto ng dami ng tao sa
pamayanan sa pagtugon sa iba pang
pangangailangan ng mag-anak
4. Naipakikita ang pakikiisa sa mga gawaing
panrelihiyon na nagbubuklod sa mga Pilipino

C. Natatalakay ang mga pagdiriwang na
pansibiko na nagbubuklod sa mga
Pilipino

1. Naiisa-isa ang mga pagdiriwang na
pansibiko na nagbubuklod sa mga Pilipino
Hal.: Araw ng Kalayaan at Araw ng Paggawa

2. Naibibigay ang kahalagahan ng mga
pagdiriwang na pansibiko

3. Nailalarawan ang mga kaugaliang
kaugnay ng mga pagdiriwang na ito

3.1 Nakaaawit ng mga awiting may
kaugnayan sa pansibikong pagdiriwang

3.2 Naiguguhit ang mga kaugaliang kaugnay
ng pagdiriwang na ito

3.3 Naisasagawa ang mga gawaing may
kaugnayan sa pagdiriwang na ito
Hal.: pagmamartsa

4. Nasasabi kung paano nagkakabuklod ang
mga Pilipino sa pamamagitan ng mga
pagdiriwang na ito

5. Naipakikita ang pakikiisa sa mga gawaing
pansibiko na nagbubuklod sa mga Pilipino
B. Napahahalagahan ang mga saloobin at
pagpapahalagang may kaugnayan sa
paggawa na nakatutulong sa pagkakamit
ng mithiin

1. Nasusuri ang kaugnayan ng mga kanais-
nais na saloobin at pagpapahalagang may
kaugnayan sa paggawa sa pagkakamit ng
mithiin

1.1 Nasasabi na ang iba’t ibang uri ng
gawain ay nakatutulong sa pagkakamit ng
mithiin

2. Naipaliliwanag kung paano nakatutulong
sa pagpapaunlad ng pamumuhay ang mga
kanais-nais na saloobin at pagpapahalagang
may kaugnayan sa paggawa anumang uri ito

3. Nailalarawan ang maaaring mangyari sa
pamumuhay kapag hindi ipinakita ang mga
kanais-nais na saloobin at pagpapahalagang
may kaugnayan sa paggawa

4. Natatalakay ang mga paraan kung paano
maipakikita sa sariling pamumuhay ang mga
saloobin at pagpapahalagang makatutulong
sa pagpapaunlad ng pamumuhay

5. Naipakikita sa sariling kilos at pag-uugali
ang mga saloobin at pagpapahalagang may
kaugnayan sa paggawa maging anumang uri
ito




12
I II III
6. Nakikilahok sa mga kapakipakinabang na
gawain sa pagtugon sa iba pang mga
pangangailangan sa paaralan at
barangay/pamayanan


D. Naipaliliwanag kung paanong ang
pagmamahal sa Panginoon ay
nakatutulong sa pagkakaisa ng mga
Pilipino

1. Natutukoy ang sariling relihiyon at ng
ibang Pilipino

2. Nasasabi ang mga paraan kung paano
maipakikita ang pagmamahal sa Panginoon

3. Naipakikita ang pagmamahal sa
Panginoon sa iba’t ibang paraan

4. Naipakikita ang paggalang sa relihiyon ng
iba

E. Nakikiisa sa mga gawain sa tahanan,
paaralan at barangay upang makatulong
sa pangangailangan ng pamayanan
Hal.:
• •• • pagsali sa proyektong pampaaralan,
pambarangay o pampamayanan na may
kinalaman sa kalinisan, kalusugan at iba
pa
• •• • pagpapasalamat sa Panginoon sa
biyayang natanggap
• •• • pagmamalasakit sa kapwa

D. Nakikiisa sa mga gawaing
pangrelihiyon at pangsibiko na
nagpapamalas ng pagkakaisa

1. Nakikilahok sa pagdiriwang sa
pamamagitan ng:
• •• • paggawa ng poster
• •• • pagsali sa timpalak pagguhit, pag-awit at
pagsasayaw

III. PAMBANSANG KATAPATAN

Naipaliliwanag ang kahalagahan ng mga
karapatan at tungkulin ng isang Pilipino

A. Nasasabi na ang bawat karapatan ng
batang Pilipino ay may katumbas na
tungkulin

1. Nakikilala ang mga karapatan ng bata na
mabigyan ng iba pang pangangailangan

2. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
pagkakamit sa mga karapatan at iba pang
pangangailangan

3. Naipaliliwanag na ang bawat karapatan ay
may katumbas na tungkulin

3.1 Nakikilala ang mga tungkulin ng isang
bata
- sa tahanan
- sa paaralan
- sa simbahan
- sa pamayanan

6. Naipagmamalaki ang anumang gawaing
marangal

III. PAMBANSANG KATAPATAN

Napahahalagahan ang mga karapatan at
tungkulin ng bawat mamamayan sa
pagpapaunlad ng pamumuhay

A. Nauunawaan na ang bawat
mamamayan ay may karapatang
tumanggap ng paglilingkod sa
pamahalaan

1. Nakikilala ang mga paglilingkod na
tinatanggap sa pamahalaan

2. Natutukoy ang mga kabutihang naidudulot
ng mga paglilingkod ng pamahalaan sa pag-
unlad ng pamumuhay

3. Naipaliliwanag kung paano natutugunan
ng pamahalaan ang mga pangangailangan
ng mga mamamayan

3.1 Nasasabi ang pinanggagalingan ng kita
ng pamahalaan upang matugunan ang mga
pangangailangan ng mga mamamayan

4. Naipaliliwanag ang epekto/ kaugnayan ng
mabilis na paglaki ng populasyon sa
pagbibigay ng pamahalaan ng sapat na
paglilingkod pambayan



13
I II III


3.2 Nasasabi ang maaaring mangyari kung
hindi gagampanan ang mga tungkulin

4. Naisasagawa ang mga tungkulin
- sa tahanan
- sa paaralan
- sa simbahan
- sa pamayanan

5. Napahahalagahan ang mga paglilingkod
na tinatanggap sa pamahalaan
III. PAMBANSANG KATAPATAN
Nagkakaroon ng kamalayan na ang bawat
karapatan ay may kaukulang tungkulin

A. Nasasabi ang kahalagahan ng mga
karapatan ng batang Pilipino

1. Nasasabi ang kahulugan ng karapatan

2. Nakikilala ang mga karapatan ng batang
Pilipino

3. Natatalakay kung paano maaaring
tamasahin ng batang Pilipino ang kanyang
mga karapatan

4. Naipaliliwanag kung bakit mahalaga ang
mga karapatan

5. Natatalakay ang mga paraang ginagawa
ng mag-anak at iba pang ahensiya ng
pamahalaan upang matiyak na tinatamasa
ng batang Pilipino ang mga karapatan



B. Natatalakay na ang bawat batang
Pilipino ay may natatanging kakayahan

1. Nasasabi na ang bawat bata ay may
natatanging kakayahan

1.1 Naiisa-isa ang mga gawaing
makakayang gawin ng isang bata

1.2 Nailalarawan ang sariling kakayahan o
ang gawaing kayang gawin

1.3 Napaghahambing ang tanging
kakayahan ng bawat bata

2. Nasasabi ang mga proyekto ng
pamahalaan / iba pang samahan sa
pagpapaunlad ng kakayahan

2.1 Naiisa-isa ang mga paraang
nakatutulong sa isang bata upang
mapaunlad ang natatanging kakayahan

2.2 Natutukoy ang proyektong makakayang
salihan o lahukan upang lalong mapaunlad
ang natatanging kakayahan

B. Nauunawaan na ang mga mamamayan
ay may tungkulin sa pamahalaan upang
makatulong sa maunlad na pamumuhay

1. Natutukoy ang mga batas na nakatutulong
sa pagkakaroon ng maunlad na pamumuhay

2. Nakikilala ang tungkulin ng mamamayan
para sa payapang pamumuhay

3. Natutukoy ang tungkulin ng mamamayan
sa pangangalaga ng kapaligiran

4. Nasasabi ang tungkulin ng mamamayan
na tumulong sa pagpapaunlad ng
pamumuhay

5. Nahihinuha ang maaaring mangyari kung
hindi tutuparin ang tungkuling sumunod sa
batas

6. Naipakikita ang pagtupad sa mga
tungkulin bilang mamamayan

14
I II III
6. Nasasabi na may mga proyekto ang
pamahalaan upang tamasahin ng batang
Pilipino ang mga karapatan

B. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
pagtupad sa mga tungkulin bilang isang
batang Pilipino

1. Nasasabi ang kahulugan ng tungkulin

2. Naiisa-isa ang mga tungkulin ng bata sa
tahanan, paaralan at pamayanan

3. Natatalakay ang kahalagahan ng
pagtupad ng mga bata sa kanilang tungkulin

4. Nasasabi na ang mga karapatang
tinatamasa ng mga batang Pilipino ay may
katumbas na mga tungkulin

5. Naisasagawa nang maluwag sa kalooban
ang mga tungkulin bilang isang Pilipino


3. Naipakikita ang pasasalamat sa
pagkakataong ibinibigay ng pamahalaan at
iba pang samahan na nakatutulong sa
pagpapaunlad ng kakayahan ng bata

4. Naipaliliwanag kung paano maaaring
tularan ng bata ang mga tanyag na Pilipino
noon at ngayon upang mapaunlad ang
sariling kakayahan

4.1 Nakikilala ang ilang bayani o tanyag na
Pilipino noon

4.2 Nasasabi ang natatanging kakayahan ng
bawat isa

4.3 Natatalakay ang paraan ng
pagpapaunlad ng kakayahan ng mga
bayani/tanyag na Pilipino noon

4.4 Nakikilala ang ilang tanyag na Pilipino
ngayon na may natatanging kakayahan sa
iba’t ibang gawain

4.5 Napaghahambing ang iba’t ibang
paraang ginawa ng mga tanyag na Pilipino
noon/ngayon sa pagpapaunlad ng kanilang
sariling kakayahan

4.6 Napipili ang mabisang paraan na
maaaring tularan sa pagpapaunlad ng
kakayahan



15
Mga Batayang Kasanayan sa Pagkatuto sa HEOGRAPIYA/KASAYSAYAN/SIBIKA

IV V VI
I. KINALALAGYAN AT KATANGIANG
PISIKAL NG PILIPINAS

Naipagmamalaki ang katangi-tanging
kinalalagyan at katangiang pisikal ng
Pilipinas

A. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
globo at mapa sa pag-aaral ng heograpiya
ng sariling bansa

1. Nakikilala ang mga bahagi ng mundo

2. Nakikilala ang ekwador, prime meridian
at international date line bilang mga guhit
na nasa isip (imaginary lines)
na humahati sa mundo sa mga hating globo

3. Nasasabi ang mga katangian ng mga
guhit latitud (parallels) na kaagapay ng
ekwador

3.1 Nakikilala ang mga ispesyal na guhit
latitud na kaagapay ng ekwador tulad ng
Tropiko ng Kanser at Tropiko ng
Kaprikornyo, Kabilugang Arktiko at
Kabilugang Antarktiko

3.2 Nasasabi ang kahalagahan ng mga
ispesyal na guhit latitud (parallels)

4. Nasasabi ang katangian ng mga guhit
longhitud


I. ANG MGA UNANG PILIPINO

Napahahalagahan ang uri ng pamumuhay ng
mga unang Pilipino

A. Nasusuri ang paraan ng pamamahala
ng mga unang Pilipino

1. Natatalakay ang uri ng pamamahala ng
mga unang Pilipino

1.1 Nailalarawan ang pamahalaang
barangay

1.2 Nailalarawan ang pamahalaang sultanato

1.3 Naihahambing ang pamahalaang
sultanato sa pamahalaang barangay

2. Natatalakay ang kahalagahan ng batas sa
pag-uugnayan ng mga Pilipino

3. Nakabubuo ng konklusyon tungkol sa
paraan ng pamamahala ng mga unang
Pilipino

B. Nasusuri ang kalagayang panlipunan
ng mga unang Pilipino

1. Naipaliliwanag ang kalagayang panlipunan
ng mga unang Pilipino

1.1 Naiisa-isa ang mga bagay na may
kinalaman sa pamumuhay na panlipunan

I. ANG MAMAMAYANG PILIPINO AT ANG
PAGIGING KABILANG NG MGA ITO SA
BANSANG PILIPINAS

Naipagkakapuri ang mga mamamayang
Pilipino at ang pagiging kabilang ng mga ito
sa bansang Pilipinas

A. Napahahalagahan ang tao bilang
mahalagang elemento ng estado

1. Nasusuri ang balangkas ng populasyon
ayon sa gulang at kasarian ng mga bumubuo
nito

1.1 Nakikilala ang mga katangian ng
populasyon na makatutugon sa pag-unlad ng
bansa

1.2 Nasasabi ang kabuuang populasyon ng
Pilipinas

1.3 Naipaliliwanag ang mga salik na may
kinalaman sa paglaki ng populasyon

1.4 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
malulusog at matatalinong mamamayan sa
pagpapaunlad ng isang bansa

2. Nailalarawan ang pagkakaiba ng
populasyon sa mga pook urban at pook rural

3. Nakikilala ang pagkakaiba ng distribusyon
at dami o kapal ng populasyon


16
IV V VI
4.1 Nasasabi ang kahalagahan ng mga
ispesyal na guhit longhitud
• •• • Prime Meridian
• •• • International Date Line

5. Naipaliliwanag ang kahulugan ng grid

6. Nagagamit ang grid bilang pantulong sa
paghanap ng isang lugar sa globo at mapa

7. Nasasabi na ang layo ng mga lugar sa
mundo ay nasusukat sa digri

7.1 Nakikilala ang digri latitud
(° lat) bilang panukat ng layo ng lugar
pahilaga at patimog mula sa ekwador

7.2 Nakikilala ang digri longhitud (° long)
bilang panukat ng layo ng lugar pasilangan
at pakanluran mula sa prime meridian

8. Nagagamit ang North Arrow/Compass
Rose sa pagsasabi ng direksiyon

9. Nagagamit ang pangunahin at
pangalawang direksiyon sa pagsasabi ng
kinalalagyan ng isang lugar batay sa
lokasyon ng ibang lugar (relative location)

10. Nagagamit ang globo/mapa sa pagtukoy
ng tiyak na kinalalagyan ng Pilipinas

11. Nagagamit ang iskala ng mapa sa
pagsasabi ng sukat at layo ng isang lugar sa
ibang lugar

2. Natatalakay ang iba’t ibang antas ng
katayuan sa lipunan

3. Naipaliliwanag kung paano pinahalagahan
ng mga unang Pilipino ang mga kababaihan

4. Natatalakay ang uri ng edukasyon ng mga
unang Pilipino

5. Nailalarawan ang relihiyong Paganismo at
Islam

6. Nahihinuha kung paano lumaganap sa
ibang bahagi ng bansa ang relihiyong Islam

7. Natatalunton sa mapa ang
pinagmulan at ang paglaganap ng relihiyong
Islam sa ilang bahagi ng Pilipinas

8. Nakabubuo ng konklusyon tungkol sa
kalagayang panlipunan ng mga unang
Pilipino

C. Nabibigyang halaga ang pamamaraan
ng paghahanapbuhay ng mga unang
Pilipino

1. Naibibigay ang kahalagahan ng
pinagkukunang-yaman sa hanapbuhay ng
mga unang Pilipino

2. Nailalarawan ang teknolohiyang ginamit
ng mga unang Pilipino sa Panahon ng Bato
at Panahon ng Metal

4. Naiisa-isa ang dahilan ng pandarayuhan

5. Naibibigay ang epekto ng pandarayuhan
sa pook na nilisan at sa pook na nilipatan

6. Napaghahambing ang kapal ng
populasyon ng rehiyon sa bansa sa tulong
ng mapa

B. Natutukoy ang mga taong bumubuo ng
bansang Pilipinas

1. Nakapagbibigay ng mga patunay na ang
Pilipino ay magkakatulad sa hilig at paraan
ng pamumuhay dulot ng isang kasaysayan at
heograpiya

2. Nakikilala ang mga pagpapahalaga at
paniniwalang nagbubuklod sa mga Pilipino

3. Naibibigay ang kahulugan ng
pagkakapantay-pantay ng tao

4. Naibibigay ang kahalagahan ng matapat
na paglilingkod ng mga pinuno at kawani ng
pamahalaan

5. Nakikilala ang ilang tradisyunal na
pagpapahalaga ng mga Pilipino

6. Natatalakay kung paanong ang isang
pagpapahalaga ay nakatutulong o
nakahahadlang sa pag-unlad ng bansa



17
IV V VI
11.1 Nakikilala na ang malalaking bagay ay
maaaring katawanin ng maliit na bagay

11.2 Nakikilala na ang iskala ay ang
kaugnayan ng sukat sa mapa sa sukat sa
lupa

11.3 Nakikilala ang iba’t ibang paraan ng
pagsulat ng iskala

12. Nasusukat ang layo ng isang lugar sa
tulong ng iskala ng mapa

B. Naiuugnay ang lokasyon at ang iba
pang salik na pangheograpiya sa klima ng
isang lugar

1. Naipaliliwanag kung paanong ang pag-ikot
ng mundo sa kanyang aksis ay nagiging
dahilan ng araw at gabi

1.1 Nasasabi na ang mundo ay umiikot sa
kanyang sariling aksis minsan sa loob ng 24
oras

1.2 Nasasabi ang dahilan ng pagkakaiba ng
temperatura sa araw at gabi

2. Naipaliliwanag kung paanong ang pagligid
ng mundo sa araw ay nagiging dahilan ng
pagkakaiba ng panahon at klima sa iba’t
ibang bahagi ng mundo

2.1 Natutukoy na ang mundo ay lumiligid sa
araw sa loob ng 365 ¼ araw

3. Nasusuri ang paraan ng pagmamay-ari ng
lupa ng mga unang Pilipino

4. Nakabubuo ng konklusyon tungkol sa
paraan ng paghahanapbuhay ng mga unang
Pilipino

II. PANAHON NG ESPANYOL

Nabibigyang halaga ang pagbabagong
naganap sa pamumuhay ng mga Pilipino sa
panahon ng Espanyol

A. Napahahalagahan ang paraan ng
pamamahala ng mga Espanyol

1. Natutukoy ang uri ng pamahalaang sentral
at pamahalaang lokal

2. Naiisa-isa ang mga opisyales at ang
kanilang tungkulin

B. Napahahalagahan ang pagbabago sa
pamumuhay na panlipunan ng mga
Pilipino dulot ng kulturang Espanyol

1. Nabibigyang katwiran ang uri ng
panahanan ng mga Pilipino

1.1 Nailalarawan ang iba’t ibang uri ng
panahanan

1.2 Naipaliliwanag ang naging dahilan ng
mga pagbabago sa panahanan


7. Nakabubuo ng konklusyon na ang
magkakatulad na pagpapahalaga at
paniniwala ng mga Pilipino ay naging
batayan ng pambansang pagkakaisa

II. ANG TERITORYO NG PILIPINAS AT
MGA LIKAS NA YAMAN NITO

Napahahalagahan ang mga hangganan
at ang matalinong pagpapasya sa paggamit
at pangangalaga ng likas na yaman

A. Natatalunton ang mga hangganan at
lawak ng teritoryo ng Pilipinas

1. Nagagamit ang grid sa globo at mapa sa
paghanap ng isang lugar

2. Natutukoy ang hanggahan at lawak ng
teritoryong sakop ng Pilipinas

3. Nailalarawan ang lokasyong insular/bisinal
ng Pilipinas

4. Nasasabi ang kahalagahan ng lokasyon
ng Pilipinas ayon sa latitud at karatig bansa

B. Nasusuri ang mga salik na
nakatutulong sa pagbubuklud-buklod ng
mga Pilipino bilang isang bansa

1. Nailalarawan ang topograpiya ng bansa

2. Nahihinuha ang epekto ng katangiang
pangheograpiya ng Pilipinas sa
pagpapanatili ng isang bansang nagkakaisa

18
IV V VI
2.2 Nasasabi na ang mundo ay nakahilig sa
kaniyang aksis ng 23 ½ habang lumiligid sa
araw

2.3 Natatalakay kung bakit ang iba’t ibang
bahagi ng mundo ay tumatanggap ng iba’t
ibang tindi ng sikat ng araw habang lumiligid
sa mundo

2.4 Napaghahambing ang panahon sa iba’t
ibang latitud ayon sa posisyon ng mundo
habang lumiligid sa araw

3. Naiuugnay ang klima sa lokasyon ng
bansa

3.1 Nailalarawan ang klima ng Pilipinas ayon
sa lokasyon nito sa mundo

3.2 Nakikilala na ang Pilipinas ay isang
bansang tropikal

4. Nasusuri ang epekto ng iba pang salik
(temperatura, dami ng ulan) na may
kinalaman sa klima ng bansa

4.1 Nagagamit ang mapang pangklima sa
paglalarawan ng klima sa iba’t ibang bahagi
ng bansa

C. Naiuugnay ang klima sa uri ng mga
pananim at hayop sa bansa

1. Naiisa-isa ang uri ng pananim at hayop sa
bansa
1.3 Natatalakay ang ginawang pag-aangkop
ng mga Pilipino ng kanilang panahanan sa
patakaran ng mga Espanyol

2. Nabibigyang-katwiran ang naging
reaksiyon ng mga Pilipino sa Kristiyanismo

2.1 Nasasabi ang bahaging ginagampanan
ng simbahan sa pagpapalaganap ng
Kristiyanismo at sa pamamahala ng bansa

3. Nakabubuo ng konklusyon tungkol sa
kahalagahan ng edukasyon sa pamumuhay
ng mga Pilipino

3.1 Nailalarawan ang mga paaralang itinatag
ng mga pari at misyonero

3.2 Naipaliliwanag ang epekto ng
edukasyong kolonyal sa pagpapahalaga ng
mga Pilipino

3.3 Napaghahambing ang mga tradisyunal at
di-tradisyunal na bahaging ginampanan ng
babae sa lipunan

3.4 Natatalakay ang pangangailangan sa
pagpapa-buti ng katayuan ng mga babae

4. Naipaliliwanag ang epekto ng kulturang
Espanyol sa kulturang Pilipino

4.1 Nasusuri ang ginawang pag-aangkop ng
mga Pilipino sa kulturang ipinakilala ng
Espanyol
C. Napahahalagahan ang matalinong
pagpapasya sa paggamit sa likas na
yaman ng Pilipinas

1. Natutukoy ang mga likas na yaman ng
bansa

2. Napapangkat-pangkat ang mga likas na
yaman ayon sa uri

3. Natutukoy ang mga yamang matatagpuan
sa iba’t ibang pook ng bansa sa tulong ng
mapang pangkabuhayan

4. Nasasabi ang matalino/di-matalinong mga
paraan ng paggamit ng mga likas na yaman
sa pagpapanatili nito

5. Naipaliliwanag ang epekto ng matalino/di-
matalinong paggamit ng likas na yaman sa
pagpapanatili nito

5.1 Naiisa-isa ang mga di kanais-nais na
pangyayaring nakapipinsala sa mga likas na
yaman sa kapaligiran na nagdudulot ng di
mabuti sa tao

6. Nakabubuo ng konklusyon na ang
matalinong pagpapasya sa paggamit ng likas
na yaman ay may kinalaman sa
pagtataguyod ng pagiging malaya ng estado

19
IV V VI
2. Naiuugnay ang uri ng pananim at hayop
sa klima ng bansa

3. Naipaliliwanag ang kinalaman ng klima sa
uri ng pananim sa bansa

II. PAMBANSANG PAGKAKAISA

Napahahalagahan ang pagsisikap ng
bawat rehiyon sa pagpapaunlad ng bansa

A. Natatalakay ang naging kontribusyon
ng bawat rehiyon sa pag-unlad ng bansa

1. Naipaliliwanag kung ano ang rehiyon

2. Naiisa-isa ang 17 rehiyon ng bansa

2.1 Naituturo sa mapa ng Pilipinas ang iba’t
ibang rehiyon at mga lalawigang bumubuo
sa bawat isa

3. Nailalarawan ang katangiang
pangheograpiya ng bawat rehiyon

4. Napaghahambing ang mga rehiyon ayon
sa katangiang pangheograpiya ng mga ito

4.1 Nagagamit ang mga pananda (legend)
sa mapa sa paglalarawan ng katangiang
pisikal ng mga rehiyon


5. Nakapagbibigay katibayan sa
pagkamalikhain ng mga Pilipino sa musika,
sining at panitikan

5.1 Naiisa-isa ang mga Pilipinong kilala sa
musika, sining at panitikan

C. Nasusuri ang mga patakarang
pangkabuhayan ng mga Espanyol sa
Pilipinas

1. Naiisa-isa ang mga patakarang
pangkabuhayan ng mga Espanyol

2. Naipaliliwanag ang sis-temang kasama at
ang epekto nito sa pamumuhay ng mga
magsasaka

3. Nailalarawan ang polo y servicios o ang
sapilitang paggawa

4. Natatalakay ang epekto ng sapilitang
paggawa sa mga Pilipino

5. Naipaliliwanag ang naging reaksiyon ng
mga Pilipino sa mga patakarang
pangkabuhayan ng mga Espanyol

6. Nasusuri ang kaugnayan ng kalakalang
galyon sa paraan ng pangangalakal sa
kolonyang Pilipinas

6.1 Nahihinuha ang epekto sa kalakalan ng
pagbubukas ng daungan ng Maynila

D. Napahahalagahan ang mga paraan ng
pangangalaga sa teritoryo at mga likas na
yaman

1. Naiisa-isa ang mga batas na may
kinalaman sa pangangalaga ng teritoryo at
mga likas na yaman ng bansa

2. Nakapagbibigay ng opinyon tungkol sa
mahahalagang isyu na may kinalaman sa
likas na yaman

3. Nakikilahok sa mga gawain, proyekto o
kilusan para sa pangangalaga sa teritoryo at
likas na yaman ng bansa

III.BAHAGING GINAGAMPANAN NG
PAMAHALAAN AT MAMAMAYAN PARA
SA KABUTIHAN NG BANSA

Napahahalagahan ang bahaging
ginagampanan ng pamahalaan at
mamamayan para sa kabutihan ng bansa

A. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
pamahalaan sa isang bansa

1. Naipaliliwanag kung ano ang pamahalaan

2. Nakikilala ang katangian ng isang
bansang demokratiko

3. Napaghahambing ang mga pamahalaan
ayon sa tunay na pinanggagalingan ng
kapangyarihan


20
IV V VI
4.2 Nakagagawa ng payak na mapa ng
sariling rehiyon na ginagamit ang mga
sagisag
• •• • pagguhit
• •• • paper mosaic
• •• • at iba pa

5. Natutukoy ang mga pangunahing likas na
yaman at yaman tao ng bawat rehiyon

6. Naiuugnay ang pangunahing industriya,
produkto at hanapbuhay sa katangiang
pangheograpiya ng rehiyon

B. Nasusuri kung paano nakikiisa ang
bawat rehiyon sa pag-unlad ng bansa

1. Natutukoy ang paraan ng pag-aasahan ng
bawat rehiyon

2. Naipaliliwanag kung paano nakatutulong
sa pag-unlad ng bansa ang pagpapabuti ng
produkto ng mga rehiyon

2.1 Nasasabi ang mga pagdiriwang na
idinaraos ng bawat lalawigan/rehiyon
kaugnay ng mga pangunahing produkto nito
Hal.:
Lanzones Festival – Camiguin
Bangus Festival – Pangasinan
Pilipinyahan – Cavite
Tinapahan – Tarlac, Lemery, Batangas



6.2 Nakapagbibigay ng reaksiyon tungkol sa
epekto ng kalakalang galyon sa pamumuhay
ng mga Pilipino

III. PANAHON NG MGA AMERIKANO

Nabibigyang halaga ang pagbabago sa
paraan ng pamumuhay ng mga Pilipino sa
pagdating ng mga Amerikano

A. Natatalakay ang ginawang
pamamahala ng mga Amerikano sa mga
Pilipino

1. Natatalakay ang uri ng pamahalaang
militar at pamahalaang sibil

2. Naiisa-isa ang mga hakbang na ginawa ng
pamahalaan para sa unti-unting paglilipat sa
mga Pilipino ng kapangyarihang mamahala

3. Natutukoy ang mahahalagang
pangyayaring may kinalaman sa
pagkakaroon ng malayang pamahalaan

4. Naipagmamalaki ang pagsisikap ng mga
Pilipino na magkaroon ng malayang
pamahalaan

B. Nabibigyang halaga ang mga
pagbabago sa panlipunang pamumuhay
sa pagdating ng mga Amerikano

1. Nailalarawan ang uri ng panahanan ng
mga Pilipino

4. Nakikilala ang sistemang pampamahalaan
ng bansa

5. Nasasabi ang mga sangay ng
pamahalaan at ang bahaging ginagampanan
ng bawat isa

6. Nasusuri kung bakit mahalaga ang
pamahalaan sa pangangalaga ng kapakanan
at kaligtasan ng mga mamamayan

7. Nasasabi kung bakit kailangan ang
pamahalaan

8. Naiisa-isa ang mga paraang ginagawa ng
pamahalaan upang mapangalagaan ang
kapakanan at kaligtasan ng mamamayan

B. Naipakikita ang mga kanais-nais na
kilos ng isang matapat na mamamayang
Pilipino tungo sa ikabubuti ng
sambayanang Pilipino

1. Nasasabi kung sino ang mamamayang
Pilipino ayon sa Saligang Batas

2. Nasasabi ang mga batayang karapatan at
kalayaang tinatamasa ng mga mamamayang
Pilipino ayon sa Saligang Batas

3. Nasusuri ang ilang paraang nakatutulong
sa pangangalaga ng mga karapatan

21
IV V VI
III. PAMBANSANG PAGMAMALAKI

Napahahalagahan ang kulturang
nagpapakilala ng ating pagka-Pilipino

A. Napatutunayan na ang mga Pilipino ay
may sariling lupain at kultura bago pa
man magkaroon ng pakikipag-ugnayan sa
ibang tao

1. Natutukoy ang itinuturing na unang
Pilipino

2. Nasasabi ang pinanggalingan ng mga
unang Pilipino

3. Natatalakay ang katangian ng materyal at
di-materyal na bahagi ng kultura ng mga
unang Pilipino

4. Nailalarawan ang uri ng panahanan ng
mga unang Pilipino

5. Nasusuri ang katangian ng mga
panahanang ito

6. Nasasabi ang kaugnayan ng panahanan
sa pamumuhay ng mga unang Pilipino

7. Nabibigyang-katwiran ang pag-aangkop
na ginawa ng mga unang Pilipino sa kanilang
kapaligiran



2. Naipaliliwanag ang dahilan ng pagbuo ng
mga lungsod

3. Nahihinuha ang mga dahilan ng
pagbabago sa populasyon ng pamayanan/
bansa

4. Nasusuri ang kinalaman ng pag-unlad ng
transportasyon at komunikasyon sa
pamumuhay ng mga Pilipino

5. Nasusuri ang sistema ng edukasyon at
relihiyong ipinakilala ng mga Amerikano

C. Nabibigyang halaga ang mga
pagbabago sa pangkabuhayang
pamumuhay ng mga Pilipino

1. Naipaliliwanag ang mga programang
pangkabuhayang pinairal ng Estados Unidos
sa Pilipinas

2. Naipaliliwanag ang mga patakaran ng
pamahalaan sa paglutas ng mga suliraning
pangkabuhayan

3. Natatalakay ang mga natutuhan sa
panahon ng mga Amerikano at ang naging
epekto nito sa kabuhayan ng bansa


4. Natatalakay ang mga pangyayaring
nakahahadlang sa pagtatamasa ng mga
karapatan

5. Naipaliliwanag kung bakit mahalaga ang
pagtatamasa ng mga kalayaan at karapatan
ng tao sa kaunlaran at pangangalaga ng
demokrasya

IV. PAGPAPANATILI NG KALAYAAN NG
BANSA

Napahahalagahan ang pagpapanatili ng
kalayaan ng isang bansa

A. Natatalakay ang kahalagahan ng
soberaniya sa pagpapanatili ng kalayaan
ng isang bansa

1. Nabibigyang-konklusyon na ang isang
bansang malaya ay may soberaniya

1.1 Naipalilliwanag ang kahalagahan ng
panloob na soberaniya (internal sovereignty)
ng bansa

1.2 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
panlabas na soberaniya (external
sovereignty) ng bansa

2. Nabibigyang halaga ang mga karapatang
tinamo ng bansa nang ito ay magkaroon ng
kalayaan




22
IV V VI
8. Nabibigyang katwiran ang mga
pagbabago sa panahanan ng mga Pilipino sa
pagdating ng mga dayuhan

B. Naipaliliwanag ang kaugnayan sa
pagpapayaman ng kultura ng pakikipag-
ugnayan sa ibang bansa

1. Nakikilala ang mga unang dayuhang
nakipag-ugnayan sa bansa

2. Nasasabi ang mga dahilan ng pakikipag-
ugnayan sa mga ninuno

3. Naipaliliwanag ang paraan ng
pakikipagkalakalan ng mga ninuno sa mga
dayuhan

3.1 Natutukoy ang mga produkto at kalakal
ng mga unang Pilipino

3.2 Nailalarawan ang paraan ng kalakalan ng
mga unang Pilipino

3.3 Natatalunton sa mapa ang ruta ng
kalakalan ng mga unang Pilipino

3.4 Nasasabi ang mga bansang
nakipagkalakalan sa Pilipinas at ang
lokasyon ng mga ito

4. Naituturo sa mapa ang mga bansa sa
Asya na unang nakipag-ugnayan sa Pilipinas
IV. PANAHON NG KOMONWELT

Nabibigyang halaga ang pagbabago sa
paraan ng pamumuhay ng mga Pilipino
sa panahon ng Komonwelt

A. Natatalakay ang mga pagbabago sa
pamumuhay ng mga Pilipino sa panahon
ng Komonwelt

1.Natatalakay ang balangkas at layunin ng
pamahalaang Komonwelt

2. Naiisa-isa ang programang
pampamahalaan ng Komonwelt para sa mga
Pilipino

3. Natatalakay ang kahalagahan ng
paglinang ng pambansang wika

4. Naiisa-isa ang mga programa para sa
katarungang panlipunan

B. Naipaliliwanag ang mga pagbabago sa
lipunan noong panahon ng Komonwelt

1. Nailalarawan ang uri ng panahanang
naitatag sa paglipat ng mga taga-Luzon at
taga-Visayas sa Mindanao

2. Naipaliliwanag ang pagkilala sa karapatan
ng kababaihan

3. Natatalakay ang mga pagbabagong pang-
edukasyon at panrelihiyon
2.1 Naiisa-isa ang mga karapatang tinamo
ng bansa ng ito ay magkamit ng ganap na
kalayaan

2.2 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng mga
karapatang tinamo ng bansa nang ito ay
maging ganap nang malaya

3. Nabibigyang katwiran kung bakit
kailangang ipagtanggol ng mga mamamayan
ang kalayaan at hangganan ng teritoryo ng
bansa

3.1 Naiisa-isa ang mga pakina-bang ng mga
Pilipino sa teritoryong sakop ng Pilipinas

3.2 Natatalakay ang mga paraan ng
pagtatanggol sa mga hangganan at teritoryo
ng bansa

4. Nasusuri ang mga paraang ginawa ng
mga makabayang Pilipino sa pagkakamit ng
kalayaan

B. Nabibigyang-katwiran ang pakikipag-
ugnayan ng Pilipinas sa ibang bansa

1. Natatalakay ang paraan ng pakikipag-
ugnayan ng Pilipinas sa ibang bansa sa iba’t
ibang panahon

2. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
pakikipag-ugnayan ng Pilipinas sa ibang
bansa, sa mga bansang maunlad at
papaunlad


23
IV V VI
5. Nagagamit ang iskala sa pagsukat ng mga
layo nito sa Pilipinas

C. Naipaliliwanang kung paanong ang
kulturang Pilipino ay nahaluan ng kultura
ng iba’t ibang bansang nakipag-ugnayan
dito

1. Nailalarawan ang naging kontribusyon ng
mga unang dayuhan sa katutubong kulturang
Pilipino

2. Nailalarawan ang mga pangyayaring
naging daan upang ang Pilipinas ay maging
lupang sakop ng mga Espanyol

3. Natatalakay ang mga naging pagbabago
sa kultturang Pilipino dulot ng pakikipag-
ugnayan sa mga Espanyol

3.1 Natatalunton/naituturo sa mapa ang mga
lugar sa bansa na unang nagkaroon ng
pakikipag-ugnayan sa mga Espanyol

3.2 Nasasabi ang mabuti at di-mabuting
epekto sa kulturang Pilipino ng pananakop
ng Espanyol

4. Naipaliliwanag kung bakit di lumaganap
ang kristiyanismo sa kabundukan

5. Naipaliliwanag ang mga pagbabago sa
kulturang Pilipino sa panahon ng mga
Amerikano
C. Nasusuri ang programang
pangkabuhayan sa panahon ng
Komonwelt

1. Nailalarawan ang mga suliraning
pangkabuhayan sa panahon ng Komonwelt

2. Naipaliliwanag ang mga patakaran ng
pamahalaan sa paglutas ng mga suliraning
pangkabuhayan

3. Natatalakay ang mga natutuhan sa
panahon ng Komonwelt

V. PANAHON NG MGA HAPONES
Nabibigyang halaga ang pamumuhay ng
mga Pilipino sa panahon ng mga Hapones

A. Naipaliliwanag ang sistema ng
pamahalaang Hapones sa Pilipinas

1. Natutukoy ang mga pangyayari tungo sa
pagka-katatag ng Ikalawang Republika ng
Pilipinas

2. Nailalarawan ang pamahalaang
pambansa na itinatag ng mga Hapones

3. Natatalakay ang naging patakaran ng
pamahalaang Hapones sa edukasyon






3. Natatalakay ang mga naitulong ng mga
Pilipino bilang mamamayan ng daigdig at
kontribusyon ng Pilipinas sa mga samahang
pangrehiyon at pandaigdig

4. Nabibigyang-halaga ang epekto sa
Pilipinas ng pagsapi sa mga samahang
panrehiyon at pandaigdig

4.1 Naiisa-isa ang mga samahang
panrehiyon at pandaigdig na kinaaaniban ng
Pilipinas

4.2 Natatalakay ang mga kabutihan/di-
kabutihang naidudulot sa bansa ng pagsapi
sa mga panrehiyon at pandaigdigang
samahan

V. ANG MAMAMAYAN AT PAMAHALAAN
SA PAG-UNLAD NG BANSANG PILIPINAS

Napahahalagahan ang pagsisikap ng
mamamayan at ng pamahalaan upang
umunlad ang bansang Pilipinas

A. Naipaliliwanag kung paano
itinataguyod ang kaunlaran ng isang
bansa

1. Nasasabi ang kahulugan ng kaunlaran

2. Naiisa-isa ang mga palatandaan ng
kaunlaran sa larangan ng kabuhayan, kultura
at pulitika

24
IV V VI
5.1 Naipaliliwanag ang mga pangyayaring
naging daan sa pagiging kolonyang
Amerikano ng Pilipinas

5.2 Nakikilala ang ilang pagbabagong
naganap sa kulturang Pilipino dahilan sa
pagsakop ng Estados Unidos

5.3 Napipili ang mabuti at di-mabuting
impluwensiya ng Estados Unidos sa
kulturang Pilipino

5.4 Natutukoy ang naging epekto sa
kulturang Pilipino ng panahon ng Hapones

D. Nabibigyang halaga ang naging epekto
sa kasalukuyang kultura ng mga
natutuhan sa nakaraan

1. Nagagamit ang time line
sa pagkilala ng ilang mahahalagang
pangyayari sa kasaysayan ng bansa

1.1 Nakikilala ang time line at ang gamit nito
sa pag-aaral ng kasaysayan

2. Natutukoy ang mga natutuhan sa mga
pangyayari sa nakaraan na maaaring may
kaugnayan sa kasalukuyan

3. Naiuugnay ang kasalukuyang kultura sa
mga nakaraang pangyayari



B. Naipaliliwanag ang panlipunang
pamumuhay ng mga Pilipino

1. Nailalarawan ang naging uri ng
pamumuhay ng mga Pilipino

1.1 Nasasabi ang dahilan ng kanilang
pagpapalipat-lipat ng tirahan

2. Naiisa-isa ang mga pangunahing
suliraning pangkabuhayan ng bansa

3. Nasusuri ang mga programa ng
pamahalaan sa paglutas ng suliraning
pangkabuhayan

4. Naiuugnay ang mga natutuhang paraan sa
paglutas ng mga suliraning pangkabuhayan
noon sa paglutas ng katulad na suliranin
ngayon

VI. PANAHON NG IKATLONG REPUBLIKA

Nabibigyang halaga ang kalagayan ng
pamumuhay ng mga Pilipino sa panahon ng
Ikatlong Republika

A. Natatalakay ang uri ng pamamahala sa
Ikatlong Republika

1. Naiisa-isa ang mga pangulong
nanungkulan at kanilang patakaran at
programa sa pamamahala



3. Nailalarawan ang isang maunlad na bansa
sa larangan ng kabuhayan, kultura at pulitika

B. Napahahalagahan ang mga hakbang na
isinagawa ng pamahalaan sa
pagtataguyod ng kaunlaran ng bansa

1. Naipaliliwanag kung paano itinataguyod
ng pamahalaan ang pambansang adhikaing
umunlad ang bansa

1.1 Naiisa-isa ang mga patakaran at mga
programang pangkabuhayang inilunsad ng
pamahalaan sa pag-unlad ng bansa

1.2 Naiisa-isa ang paraang ginagawa ng
pamahalaan para sa pagpapabuti ng uri ng
edukasyon

2. Naiuugnay ang kahalagahan ng
edukasyon at kalusugan ng mamamayan sa
pagpapaunlad ng kabuhayan ng bansa

3. Nabibigyang katwiran ang mga paraang
ginagawa ng pamahalaan para mapaunlad
ang agham at teknolohiya

4. Nabibigyang katwiran ang paraang
ginagawa ng pamahalaan sa kabuhayan ng
bansa upang makaagapay sa globalisasyon

4.1 Nasasabi ang kahulugan ng
globalisasyon

25
IV V VI
4. Nagagamit ang magagandang natutuhan
sa mga nakaraang pangyayari sa
kasaysayan ng bansa upang mapabuti at
maitaguyod ang kasalukuyang kultura

IV.PAMBANSANG KATAPATAN

Napahahalagahan ang pagpapanatili at
pagpapaunlad ng mga Pilipino sa sariling
kultura na makatutulong sa kabutihan ng
bansa

A. Nasusuri ang mga batas at programa
ng pamahalaan sa pagpapanatili at
pagpapaunlad ng sariling kultura

1. Natutukoy ang mga batas at programa ng
pamahalaan sa pagpapanatili at
pagpapaunlad sa sariling kultura

2. Natatalakay ang karapatan ng mga
mamamayan sa pagpa-panatili at
pagpapaunlad ng sariling kultura

3. Natatalakay ang tungkulin at pananagutan
ng mamamayan sa pagpapanatili ng sariling
kultura

4. Nahihinuha ang maaaring mangyari sa
kultura ng bansa kung hindi gagawin ng mga
mamamayan ang kanilang tungkulin at
pananagutan




2. Napipili ang mga natutuhan sa panahong
ito na makatutulong sa paglutas ng mga
suliraning panlipunan sa kasalukuyan

B. Nasusuri ang kalagayan ng
panlipunang pamumuhay ng mga Pilipino

1. Nahihinuha ang layunin ng pamahalaan sa
pagtatatag ng Pambansang Pangasiwaan ng
paglilipat tirahan at pagsasaayos

2. Naipaliliwanag ang binibigyang diin ng
edukasyon sa Ikatlong Republika

3. Naipaliliwanag kung paano
pinahahalagahan ang mga Pilipino sa
larangan ng sining

3.1 Nakikilala ang mga katangi-tanging
Pilipino na natanyag sa panitikan at musika

4. Natatalakay ang mga bahaging
ginampanan ng mga kababaihan sa paglutas
ng mga suliraning panlipunan

C. Naipaliliwanag ang mga pagsisikap ng
mga Pilipino na mapatatag at maisaayos
ang kabuhayan sa panahon ng Ikatlong
Republika

1. Nasusuri ang mga dahilan ng paglaganap
ng suliraning pangkabuhayan

2. Nasasabi ang epekto ng paglaganap ng
suliraning pangkabuhayan sa pamumuhay
ng mga Pilipino
4.2 Natutukoy ang mga hakbang na
isinasagawa ng pamahalaan upang
makaagapay sa globalisasyon ang mga
mamamayan nito

4.3 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
pagkakaroon ng mga dayuhang
mamumuhunan sa bansa

C. Nabibigyang halaga ang bahaging
ginagampanan ng mga mamamayan sa
pagtataguyod ng kaunlaran ng bansa

1. Naipaliliwanag kung paano itinataguyod
ng mga mamamayan ang kaunlaran ng
bansa

1.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
pangangalaga sa sarili upang makatulong sa
pagpapaunlad ng bansa

1.2 Naipaliliwanag kung paano makatutulong
sa pag-unlad at pagsulong ng bansa ang
pagtitiwala sa sariling kakayahan

1.3 Naibibigay ang kahulugan ng pagiging
produktibo

1.4 Naipaliliwanag kung paano nagiging
produktibo ang isang tao

2. Nasasabi ang mga katangian ng isang
taong may tamang saloobin sa paggawa

26
IV V VI
5. Naisasagawa ang makakayanang
tungkulin at pananagutan sa pagpapanatili at
pagpapaunlad ng kultura ng bansa

B. Naipagmamalaki ang mga Pilipino sa
iba’t ibang panahon na nagpaunlad/
nagpapaunlad ng sariling kultura

1. Naiisa-isa ang mga Pilipinong
nagpaunlad/nagpapaunlad ng kultura

2. Natutukoy ang kanilang tanging nagawa
para sa pagpapaunlad ng sariling kultura

3. Napahahalagahan ang mga Pilipinong
nagpaunlad/ nagpapaunlad sa sariling
kultura

4. Naisasagawa ang makakayanan sa
pagpapanatili at pagpapaunlad ng sariling
kultura


3. Natutukoy ang mga paraang isinasagawa
ng pamahalaan upang mapabuti ang
kabuhayan ng bansa

4. Napahahalagahan ang patakarang
“Pilipino Muna”

VII. PAMAMAHALA SA ILALIM NG BATAS
MILITAR AT IKAAPAT NA REPUBLIKA

Napahahalagahan ang mga
pagpupunyagi ng mga Pilipino tungo sa
pagpapatatag ng bansa

A. Naipaliliwanag ang mga pagbabago sa
pamamahala sa bansa sa panahon ng
Batas Militar

1. Naiisa-isa ang mga pangyayari na
nagbigay-daan sa pagtatakda ng batas
militar

2. Nailalarawan ang naging reaksiyon ng
mga Pilipino sa pagbabago sa paraan ng
pamamahala sa bansa

2.1 Naibibigay ang ilang batas at tuntunin ng
pamahalaan sa panahong ito

B. Nailalarawan ang kalagayan ng
panlipunang pamumuhay ng mga Pilipino
sa panahon ng Batas Militar

1. Natatalakay ang ilang
suliraning/programang panlipunan sa
panahong ito
3. Nasasabi ang mga katangian ng isang
matalinong mamimili

4. Naiuugnay ang kahalagahan ng
pagtangkilik sa sariling produkto sa pag-
unlad at pagsulong ng bansa

5. Nakikilala ang mga paraan ng wastong
paggamit ng mga kalakal at paglilingkod

6. Naipaliliwanag ang kaugnayan ng
pagpapabuti/ pagpapaunlad ng uri ng
produkto/kalakal ng bansa sa pag-unlad ng
kabuhayan nito

6.1 Nasasabi ang mga paraan ng
pagpapabuti/pagpapaunlad ng uri ng
produkto/kalakal ng bansa

6.2 Naipaliliwanag ang kahalagahan para sa
bansa ng pagkakaroon ng mga
mamamayang may sapat na kasanayan at
kakayahan sa paggawa

7. Natatalakay ang kahalagahan nang muling
paggamit ng mga bagay na patapon

8. Naipakikita ang kaugnayan ng pagtitipid
sa enerhiya sa pag-unlad ng bansa

9. Natatalakay kung paano pinananatili at
pinauunlad ng mga Pilipino ang kultura ng
bansa




27
IV V VI
2. Naipaliliwanag ang paraang isinagawa ng
pamahalaan upang mapangalagaan ang
kaligtasan ng bansa

3. Nasusuri ang programa ng pamahalaan sa
paglutas ng mga suliraning panlipunan at
pangkabuhayan

C. Nabibigyang katwiran ang naging
reaksiyon ng mga Pilipino sa patakaran
ng Batas Militar

1. Natutukoy ang mga pagbabago sa
Saligang Batas ng 1973

2. Nahihinuha ang magiging epekto ng
paggawad ng higit na kapangyarihan sa
pangulo

3. Naipaliliwanag ang naging reaksiyon ng
mga Pilipino sa Batas Militar

4. Nasasabi ang mabuti at di-mabuting
patakaran ng Batas Militar

VIII. ANG PILIPINAS SA PANAHON NG
‘BAGONG REPUBLIKA’ 1981-1988

Napahahalagahan ang ipinakitang
kagitingan ng mga Pilipino sa pakikiisa sa
pagkakamit ng makatarungang pamumuhay

A. Nasusuri ang kalagayan ng
pamumuhay sa panahon ng “Bagong
Republika”

10. Natutukoy ang ilang pambansang
isyu/suliranin na nakapipigil sa pag-unlad ng
bansa tulad ng drug abuse; child abuse;
crime atbp.

11. Nakapagbibigay ng makatotohanang
mungkahi sa paglutas ng mga pambansang
suliranin

12. Nakalalahok sa proyekto ng pamahalaan
tungo sa kaunlaran ng bansa

28
IV V VI
1. Nasasabi ang dahilan ng pagbagsak ng
ekonomiya noong 1983

2. Nailalarawan ang programang
pangkabuhayan at ang epekto nito sa
pamumuhay ng tao

3. Nabibigyang katwiran ang naging
reaksiyon ng mga Pilipino sa mga patakaran
ng pamahalaan

B. Naipagmamalaki ang pakikipaglaban
ng mga Pilipino sa muling pagkakamit ng
demokrasya sa mapayapang paraan

1. Natatalakay ang bahaging ginagampanan
ng kababaihan sa panahong ito

2. Nailalarawan ang reaksiyon ng mga
Pilipino nang mawalang halaga ang
karapatan sa pagboto

3. Nailalarawan ang EDSA
Revolution noong Pebrero 25, 1986

3.1 Nasasabi ang tungkuling ginampanan ng
media sa panahon ng “EDSA Revolution”

3.2 Natatalakay ang kabayanihang ginawa
ng mga Pilipino sa pakikiisa sa muling
pagkakamit ng karapatan at kalayaan

4. Natatalakay ang epekto ng People Power
para sa pagkakamit ng kalayaan




29
IV V VI
IX. ANG PILIPINAS PAGKARAAN NG
EDSA REVOLUTION
(1986- KASALUKUYAN)

Napahahalagahan ang mga patakaran at
programa ng pamahalaan tungo sa pag-
papatatag ng demokrasya

A. Nasasabi ang mga patakaran at
programa sa pamamahala ng mga
pangulong nanungkulan pagkatapos ng
EDSA Revolution at sa kasalukuyan

1. Naibibigay ang patakaran ng isang
demokratikong pamahalaan

2. Natatalakay ang mga paraan ng
pangangalaga sa demokrasya at
pagpapanatili nito

3. Napahahalagahan ang muling pagtatatag
ng demokrasya

4. Naiisa-isa ang mga suliraning pampulitika,
pangkabuhayan at panlipunan na
kinakaharap ng bansa


5. Natatalakay ang mga paraan/programang
isinasagawa sa paglutas ng mga suliraning
ito

6. Natatalakay ang epekto ng mga patakaran
at programang ito sa pamumuhay ng tao



30
(EDUKASYONG PANTAHANAN AT
PANGKABUHAYAN)
MAKABAYAN

31
MGA INAASAHANG BUNGA
EDUKASYONG PANTAHANAN AT PANGKABUHAYAN


MITHIIN: Nagkakaroon ng mga kaalaman, kasanayan at kanais-nais na saloobin at pagpapahalaga; nagkakaroon ng mga
karanasang makaagham at teknolohikal upang maging produktibo at responsableng kasapi ng tahanan; nakapag-aambag
upang maging matatag ang mag-anak, pamayanan at bansa



Pagkatapos ng Ikaanim na Baitang, nagtatamo at nagagamit ng mag-aaral ang mga kaalaman, kasanayan at wastong saloobin
sa pagiging responsable at karapat-dapat na kasapi ng mag-anak at sa iba’t ibang gawaing pangkabuhayan na makatutulong sa
pagpapaunlad ng mag-anak, pamayanan at bansa.


Pagkatapos ng ikalimang Baitang, nagkakaroon ang mag-aaral ng karagdagang kaalaman, kasanayan at wastong saloobin sa
pagiging responsable at karapat-dapat na kasapi ng mag-anak at sa mga gawaing nakatutulong at nakapagpapaunlad ng mag-
anak at pamayanan.


Pagkatapos ng Ikaapat na Baitang, nakakamit ng mag-aaral ang mga kaalaman, kasanayan, at wastong saloobin sa pagiging
responsable at karapat-dapat na kasapi ng pamilya at sa mga gawaing nakatutulong sa pagpapaunlad ng pamumuhay ng mag-
anak.

32
EDUKASYONG PANTAHANAN AT PANGKABUHAYAN

IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
A. Nakakamit ang mga kaalaman, kasanayan at
wastong saloobin na kailangan para sa sariling
pag-unlad at sa kasiya-siyang pamumuhay ng
pamilya
A. Natatamo ang mga karagdagang kaalaman,
kasanayan at wastong saloobin sa pagtugon sa
mga pansarili at pangmag-anak na
pangangailangan tungo sa kasiya-siyang
pamumuhay
A. Natatamo ang mga natatanging kaalaman,
kasanayan at saloobin na makatutulong sa
pagpapaunlad ng pangkabuhayan at
panlipunang pamumuhay ng mag-anak
1. Naisasagawa ang mga tungkuling pansarili ayon
sa kakayahan
1. Nagagampanan ang bawat tungkulin para sa sarili 1. Napangangalagaan nang lubusan ang sarili
1.1 Napananatiling malinis at maayos ang sarili 1.1 Nakasusunod nang kusang-loob sa mga
pamamaraang pangkalinisan at pangkalusugan
sa panahon ng pagdadalaga/pagbibinata

1.1 Naisasagawa nang may kasanayan ang
wastong pangangalaga sa sarili tungo sa
maayos at mabikas na paggayak
1.1.1 Nakikilala ang mga kagamitan sa
paglilinis at pag-aayos ng sarili
1.1.1 Natatalakay ang mga pagbabagong
nagaganap sa isang
nagdadalaga/nagbibinata
1.1.1 Natatalakay ang kahalagahan ng
pagpapanatiling maayos at mabikas na
paggayak
1.1.2 Naisasagawa ang wastong pamamaraan
ng paglilinis at pag-aayos ng sarili
1.1.2 Natatalakay ang kahalagahan ng
wastong pangangalaga ng katawan sa
panahon ng pagreregla/kapag bagong
tuli
1.1.2 Natutukoy ang mga kailangan upang
maging maayos at mabikas ang tindig
1.1.3 Napangangalagaan ang mga kagamitan
sa paglilinis/pag-aayos ng sarili
1.1.3 Naisasagawa ang wastong
pangangalaga ng katawan sa panahon
ng pagbibinata at pagdadalaga
1.1.3 Naipakikita ang maayos at mabikas na
paggayak
1.2 Nagagamit ang kaalaman sa wasto at maayos
na pangangalaga ng sariling kasuotan
1.2 Napangangalagaan nang wasto at maayos ang
pansarili at pang-mag-anak na kasuotan

1.2 Nakauugalian ang pangangalaga ng mga
kasuotan at kagamitan
1.2.1 Natutukoy ang uri ng kasuotan at mga
bahagi nito
1.2.1 Nagagamit ang angkop na kasuotan sa
iba’t ibang panahon at pagkakataon
1.2.1 Natatalakay ang pang-araw-araw na
gawain sa pangangalaga ng kasuotan
at kagamitan
1.2.2 Natutukoy ang mga payak na sira ng
kasuotan
1.2.2 Nakasusunod sa mga pangkaligtasan at
pangkalusugang gawi na may kinalaman
sa wastong pangangalaga ng kasuotan
1.2.2 Nakagagawa ng plano ng pang-araw-
araw na gawain sa pangangalaga ng
kasuotan at kagamitan
1.2.3 Naisasaayos nang wasto ang mga sira
ng kasuotan sa pamamagitan ng
pananahi sa kamay tulad ng:
tastas na laylayan
tanggal na butones
tuwid na punit
1.2.3 Nakapagkukumpuni ng sira/punit ng
damit sa pamamagitan ng pananahi sa
kamay tulad ng:
pahilis/tatlong sulok na punit
pagtatagpi
1.2.3 Nakasusunod sa plano ng paglilinis at
pag-aayos ng mga kasuotan at
kagamitan
1.2.3.1 Natutukoy ang gamit ng bawat
kagamitan sa pananahi
1.2.3.1 Natutukoy ang iba pang sira ng
damit at ang paraan ng
pagkukumpuni ng mga ito
1.2.3.1 Nakasusunod sa mga
panuntunang pangkalusugan at
pangkaligtasan sa
paglilinis/pag-aayos ng
kagamitan

33
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
1.2.3.2 Naisasagawa ang mga
panimulang hakbang ng
pananahi sa kamay pag-aayos
ng mga sirang kasuotan
1.2.3.2 Naisasagawa ang wastong
pagkukumpuni ng mga sirang
kasuotan
1.2.3.2 Naisasagawa ang wastong
paglilinis/pag-aayos ng
kasuotan/kagamitan ayon sa
plano/iskedyul
1.2.4 Naipakikita ang mga paraan upang
mapanatiling maayos ang kasuotan

(Hal. wastong pagtiklop)
paglalaba ng mga damit panloob
pag-aalis ng mga karaniwang
mantsa sa damit
1.2.4 Naipakikita ang wastong pamamaraan ng
pamamalantsa


2. Nakatutulong sa pagkakaroon ng maayos at
kasiya-siyang pamumuhay ng mag-anak
2. Nakatutulong sa pagtugon sa mga
pangangailangan ng mag-anak tungo sa maayos at
kasiya-siyang pamumuhay
2. Nagagampanan nang kusang-loob ang tungkulin
at pananagutan ng ibang kasapi ng mag-anak
ayon sa sariling kakayahan tungo sa kasiya-
siyang pamumuhay ng mag-anak

2.1 Naipakikita ang maayos na pagsasamahan ng
mga kasapi ng mag-anak
2.1 Naisasagawa ang kasiya-siyang pakikitungo sa
mga kasapi ng mag-anak
2.1 Naipamamalas nang maluwag sa kalooban at
naisasagawa ang tiyak na tungkulin ng ibang
kasapi ng mag-anak upang magkaroon ng
kasiya-siyang pamumuhay

2.1.1 Naisasagawa ang pag-aalaga sa
nakababatang kapatid
2.1.1 Naisasagawa ang wastong pamamaraan
ng pag-aalaga ng maysakit, matanda at
iba pang kasapi ng mag-anak
2.1.1 Naisasagawa ang wastong pag-aalaga
sa sanggol
2.1.1.1 Natatalakay ang mga paraan ng
pag-aalaga sa nakababatang
kapatid tulad ng pagpapaligo,
pagbibihis, pagpapakain at
pakikipaglaro
2.1.1.1 Natatalakay ang mga paraan ng
pag-aalaga ng maysakit,
matanda at iba pang kasapi ng
mag-anak
2.1.1.1 Natutukoy ang pagkakaiba-iba
ng mga pisikal na katangian ng
mga sanggol
2.1.1.2 Naipakikita ang wastong paraan
at mga panuntunang
pangkalusugan/pangkaligtasan
sa pag-aalaga ng nakababatang
kapatid
2.1.1.2 Naipakikita ang wastong
pamamaraan/panuntunang
pangkalusugan/pangkaligtasan
sa pag-aalaga ng maysakit,
matanda at iba pa

2.1.1.2 Naipakikita ang wastong
pamamaraan/panuntunang
pangkalusugan/pangkaligtasan
sa pag-aalaga ng sanggol
2.1.2 Nakalalahok sa mga gawaing nauukol
sa paglilinis ng tahanan/bakuran
2.1.2 Naisasagawa nang kusang-loob ang mga
pinagtutulungang gawain sa tahanan
2.1.2 Naisasagawa ang pangangasiwa sa
mga gawaing pantahanan sa maayos at
matipid na pamamaraan
2.1.2.1 Natutukoy ang mga gawaing
nauukol sa paglilinis ng
tahanan/bakuran
2.1.2.1 Natutukoy ang mga paraan ng
pag-aayos at pagpapaganda ng
tahanan
2.1.2.1 Natatalakay ang mga salik na
dapat isaalang-alang sa
mabisang pangangasiwa sa
mga gawaing pantahanan



34
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
2.1.2.2 Natatalakay ang mga paraan sa
paglilinis ng tahanan/bakuran
2.1.2.2 Nakagagawa ng talatakdaan ng
mga gawain ng mag-anak para
sa isang araw
2.1.2.2 Natatalakay ang mga paraan sa
paggawa sa tahanan at mga
pinagkukunan ng kailangan
2.1.2.3 Naipakikita ang wastong paraan
sa paglilinis ng tahanan at
nasusunod ang panuntunang
pangkalusugan/pangkaligtasan
2.1.2.3 Naipakikita ang paraan ng pag-
aayos ng tahanan


2.1.2.4 Nagagamit sa maayos at
matipid na pamamaraan ang
mga kasangkapan at kagamitan
sa paglilinis
2.1.2.4 Nakasusunod sa talatakdaan ng
mga gawain at sa panuntunang
pangkalusugan/pangkaligtasan
2.1.2.3 Nasusunod ang talatakdaan ng
mga gawain sa maayos at
matipid na pangangasiwa ng
mga gawaing pantahanan at
ang panuntunang
pangkalusugan at
pangkaligtasan
2.1.2.5 Napananatiling malinis ang
tahanan/bakuran ayon sa
kakayahan
2.1.2.5 Nakagagawa ng kagamitang
pantahanan tungo sa
pagpapaganda at pag-aayos ng
tahanan sa mahusay at matipid
ng pamamaraan
2.1.2.4 Nailalapat ang mga paraan sa
mabisang pangangasiwa at
gawaing pantahanan
2.1.3 Nakatutulong sa paghahanda at
pagdudulot ng masustansiya, mura at
sapat na pagkain para sa mag-anak
2.1.3 Naisasagawa ang wastong paraan ng
paghahanda at pagdudulot ng pagkain
ayon sa laki ng mag-anak
2.1.3 Naisasagawa ang wastong paraan ng
paghahanda at pagdudulot ng pagkaing
angkop sa iba’t ibang okasyon
2.1.3.1 Natutukoy ang tatlong
pangunahing pangkat ng
pagkain at ang kabutihang dulot
ng bawat pangkat
2.1.3.1 Natatalakay ang mga salik na
dapat isaalang-alang sa
pagbabalak ng pagkain
2.1.3.1 Natatalakay ang mga salik na
dapat isaalang-alang sa
pagbabalak ng pagkaing
angkop para sa iba’t ibang
okasyon
2.1.3.2 Naisasagawa ang mga payak na
gawaing-kamay tulad ng
pagbabalat, pagtatalop,
paghihiwa, at iba pa
2.1.3.2 Nakapagbabalak ng
masustansiya, mura at sapat na
pagkain para sa mag-anak
2.1.3.2 Nakapagbabalak ng
masustansiya, mura at sapat na
pagkaing angkop sa okasyon
2.1.3.3 Nakasusunod sa mga
panuntunang pangkalusugan at
kaligtasan sa pagluluto at
pagdudulot ng pagkain
2.1.3.3 Naisasagawa ang wastong
paraan ng pamimili
2.1.3.3 Nailalapat ang kaalaman sa
matalinong pamimili
2.1.3.4 Nakatutulong sa pagluluto ng
pagkain sa matipid na
pamamaraan
2.1.3.4 Nakasusunod sa wasto at
matipid na pamamaraan ng
paghahanda/pagluluto ng
pagkain nang may kasiyahan
2.1.3.4 Nasusunod ang wastong
pamamaraan sa paghahanda
ng pagkaing angkop sa
okasyon
2.1.3.5 Nakapagliligpit ng mga
kagamitan na pinaglutuan at
pinagkainan
2.1.3.5 Nakapagdudulot ng pagkain sa
buong mag-anak sa wastong
paraan at may kasiyahan
2.1.3.5 Nakapagdudulot ng pagkaing
angkop sa okasyon sa wastong
paraan



35
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG


2.1.3.6 Naipakikita ang kasiyahan sa
paglilinis ng pinaglutuan at ng
hapag-kainan ng may kasiyahan
2.1.3.6 Naipakikita ang wastong paraan
ng pagliligpit ng mga tirang
pagkain upang
mapakinabangan

B. Nakakamit ang mga kaalaman, kasanayan at
wastong saloobin sa mga gawaing
nakatutulong sa pagpapaunlad ng pamumuhay
ng mag-anak
B. Natatamo ang mga karagdagang kaalaman,
kasanayan at wastong saloobin sa mga
gawaing nakatutulong at nakapagpapaunlad sa
kabuhayan ng mag-anak at pamayanan

B. Nagagamit ang mga kaalaman, kasanayan at
wastong saloobin sa iba’t ibang gawaing
pangkabuhayang makatutulong sa
pagpapaunlad ng pamumuhay
1. Natatamo ang mga kaalaman, kasanayan at
wastong saloobin sa pagtatanim ng gulay na
mapagkakakitaan
1. Napalalawak ang kaalaman, kasanayan at wastong
saloobin sa pagtatanim ng halamang ornamental
1. Nagagamit ang kaalaman, kasanayan at wastong
saloobin sa paghahalaman upang mapabuti at
mapaunlad ang uri ng pamumuhay at kapaligiran
1.1 Natatalakay ang kahalagahan ng pagtatanim
ng iba’t ibang gulay
1.1 Natatalakay ang kahalagahan ng pagtatanim
ng halamang ornamental

1.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
kasanayan sa paghahalaman at kabutihang
naidudulot nito sa pamumuhay ng mag-anak
1.1.1 Natutukoy ang mga gulay sa
pamayanan na maaaring itanim
1.1.2 Nasasabi ang mga kabutihang nakukuha
sa pagtatanim ng gulay
1.1.1 Natutukoy ang mga halamang
ornamental sa pamayanan na maaaring
itanim


1.2 Nagagamit ang angkop na kasangkapan sa
pagtatanim ng gulay
1.2 Naipakikita ang wastong paggamit ng
kasangkapan at ang paraan ng pangangalaga
nito
1.2 Nagagamit nang wasto ang mga kasangkapan
at kagamitan sa paghahalaman
1.2.1 Naiisa-isa ang iba’t ibang kagamitan at
kasangkapan sa paghahalaman at ang
gamit ng mga ito
1.2.1 Natutukoy ang mga kagamitang
panghalili sa mga kasangkapan sa
paghahalaman
1.2.1 Nakagagawa ng kasangkapang
panghalili upang may magamit sa
paghahalaman

1.2.2 Naipakikita ang wastong paggamit ng
angkop na kasangkapan
1.2.2 Naipamamalas ang pagkamaparaan
upang matugunan ang kakulangan sa
kasangkapan/ kagamitan sa pagtatanim
1.2.2 Naipakikita ang paggamit ng angkop na
kasangkapan sa paghahalaman
1.3 Nasusunod ang mga panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan sa
pangangalaga ng halamang-gulay
1.3 Naisasagawa ang panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan sa
paghahalaman
1.3 Nailalapat ang mga panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan sa
paghahalaman
1.4 Naisasagawa ang paghahanda ng lupang
pagtataniman
1.4 Nakasusunod sa wastong paraan ng
pagtatanim

1.4 Nailalapat ang kaalaman at kasanayan sa
pagtatanim
1.4.1 Naiisa-isa ang mga hakbang sa
paghahanda ng lupa
1.4.1 Nakagagawa ng simpleng plano/”layout”
ng taniman
1.4.1 Nakapagpaplano ng isang makaagham
na gawaing pang-agrikultura tulad ng
“bio-intensive gardening” at iba pa
1.4.2 Naipakikita ang wastong paraan ng
paghahanda ng lupang pagtataniman
1.4.2 Nasusunod ang wastong paraan ng di-
tuwirang pagtatanim ng mga halamang
ornamental


1.4.2 Nakasusunod sa plano sa paghahanda
ng lupang taniman

36
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
1.5 Nakasusunod sa wastong pamamaraan ng
tuwirang pagtatanim ng gulay
1.5 Naisasagawa ang wastong paraan ng di-
tuwirang pagtatanim ng mga halamang
ornamental

1.5 Naisasagawa ang wastong paraan ng
pagtatanim ng mga puno at ibang halaman sa
tuwiran at di-tuwirang paraan
1.6 Naisasagawa ang wastong pangangalaga ng
mga halamang-gulay
1.6 Naisasagawa ang wastong pangangalaga ng
lupa at mga pananim

1.6 Nailalapat ang iba’t ibang paraan ng
pangangalaga ng lupa at ng halaman
1.6.1 Natatalakay ang mga paraan ng pag-
aalaga ng mga halamang-gulay
1.6.1 Naipakikita ang hakbang sa paggawa
ng “compost/basket composting”
1.6.1 Naipakikita ang paraan ng pagsugpo ng
peste at sakit ng halaman
1.6.2 Naipakikita ang wastong pangangalaga
ng halamang-gulay tulad ng pagdidilig,
pagbubungkal, at iba pa
1.6.2 Naipakikita ang wastong pangangalaga
ng lupa at mga pananim
1.6.2 Naipakikita ang wastong paraan ng
paglagay ng abono
1.7 Nakasusunod sa wastong paraan ng pag-aani
ng mga produkto
1.7 Naisasagawa ang wastong paraan ng pag-
sasapamilihan ng mga halamang ornamental

1.7 Naisasagawa ang angkop at maayos na
paraan ng pag-aani ng tanim o produkto
1.7.1 Natutukoy ang mga salik na dapat
isaalang-alang sa pag-aani
1.7.1 Natutukoy ang mga palatandaan ng mga
halaman na maaari ng ipagbili
1.7.1 Naipakikita ang angkop na paraan ng
pag-aani
1.7.2 Natatalakay ang mga palatandaan ng
bunga/tanim na maaaring anihin
1.7.2 Nakasusunod sa mga alituntunin sa
pagbibili ng produkto


1.7.3 Naipakikita ang paraan ng pag-aani ng
tanim




1.8 Naisasagawa ang wastong pag-aayos ng
inaning produkto at ang pagbibili nito
1.8 Nakasusunod sa wastong pamamahala ng
inani
1.8.1 Naipakikita ang pag-aayos ng inani 1.8.1 Naisasagawa ang angkop na paraan ng
pag-iimbak/pag-aayos ng inani sa
lalagyan
1.8.2 Natatalakay ang pagbibili ng inani 1.8.2 Nakasusunod sa umiiral na alituntunin
sa pagpepresyo at pagbibili ng produkto


1.8.3 Nakasusunod sa wastong paraan ng
pagsasapamilihan ng inani
1.9 Nakapag-iingat ng talaan ng gastos at kinita 1.8 Naipakikita ang wastong pagtutuos ng ginasta
at kita sa pinagbiling produkto
1.9 Nakapagtutuos ng nagastos/kinita sa
pagtatanim ayon sa iniingatang talaan
2. Natatamo ang mga kaalaman, kasanayan at
wastong saloobin sa pagpaparami ng halamang
pananim

2. Napalalawak ang kaalaman at kasanayan sa
pagpaparami ng halamang pananim
2. Nagagamit ang kaalaman at kasanayan sa
pagpaparami ng halamang-kahoy/iba pang
halaman
2.1 Nasasabi ang kahalagahan ng gawaing
pagnanarseri
2.1 Nasasabi ang mga salik na dapat isaalang-
alang sa pagnanarseri

2.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pagsunod
sa maka-agham na pamamaraan ng
pagnanarseri
2.2 Natutukoy ang iba’t ibang gawain sa
pagnanarseri
2.2 Natatalakay ang mga gawaing kaugnay ng
pagnanarseri at pagpaparami ng halaman
2.2 Natatalakay ang mga gawain sa pagpaparami
ng mga tanim at punongkahoy
2.3 Nasasabi ang mga salik na dapat isaalang-
alang sa pagpili ng lugar para sa isang narseri
2.3 Natutukoy ang mga kasangkapan/kagamitan
sa pagnanarseri

2.3 Nakapagpaplano ng isang narseri upang
makatipid sa espasyo

37
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
2.4 Naiisa-isa ang mga kasangkapan at kagamitan
sa pagnanarseri

2.4 Nakapagpaplano ng isang narseri

2.4 Nakagagamit ng angkop na kasangkapan at
kagamitan
2.5 Nasusunod ang mga simpleng pamamaraan
sa pagnanarseri (Hal.: pagpili ng butong
pananim)
2.5 Naisasagawa ang mga pangunahing
pamamaraan sa pagnanarseri at pagpaparami
ng halaman tulad ng pagpupunla at
pagpapaugat

2.5 Naisasagawa ang maka-agham na
pamamaraan ng pagnanarseri
2.5.1 Naipakikita ang wastong hakbang sa
pagpaparami ng halamang napili
2.5.1 Naipakikita ang paraan sa
pagpaparami ng halaman tulad ng
pagpupunla/ pagpapaugat
2.5.1 Naisasaalang-alang ang mga salik sa
pagpaparami ng halaman sa
pamamaraang artipisyal at asekswal
2.5.2 Nasusunod ang mga panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan sa
pagnanarseri





2.6 Naipakikita ang wastong paraan ng
pangangalaga ng mga tanim sa narseri
2.6 Naipakikita ang kaalaman/kasanayan sa
pangangasiwa ng mga tanim sa narseri

2.6 Naisasagawa ang wasto at masistemang
pangangalaga ng mga halaman


2.6.1 Naisasagawa ang wastong
pangangalaga ng mga punla at tanim
sa narseri
2.6.1 Naisasagawa ang pagsugpo ng sakit/
peste ng mga halaman
2.7 Natatalakay ang mga payak na gawain sa
pangangasiwa ng mga tanim sa narseri
2.7 Naisasagawa ang maayos na pangangasiwa
ng mga punla/tanim sa narseri
2.7.1 Naiisa-isa ang mga gawain sa
pangangasiwa ng mga tanim sa narseri
2.7.1 Naipakikita ang wastong paraan ng
pagbibili ng mga tanim
2.7.2 Nakapagtutuos ng gastos at kinita
3. Naipakikita ang kawilihan sa pag-aalaga ng hayop
sa tahanan tulad ng aso, kalapati at iba pa
3. Naisasagawa sa wastong pamamaraan ng pag-
aalaga ng mga manok at kauri nito
3. Natatamo ang kaalaman, kasanayan, wastong
saloobin at kawilihan sa pag-aalaga ng hayop
tulad ng kambing at kauri nito
3.1 Nasasabi ang kahalagahan ng pag-aalaga ng
hayop sa tahanan
3.1 Natutukoy ang mahusay na uri/lahi ng
manok/kauri na aalagaan
3.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
kasanayan sa pag-aalaga ng hayop

3.2 Natutukoy ang iba’t ibang hayop na maaaring
alagaan
3.2 Napipili ang mahusay na uri/lahi ng
manok/kauri na aalagaan
3.2 Nakapipili ng mga hayop na aalagaan at
pagkakakitaan


3.2.1 Natatalakay ang iba’t ibang uri/lahi ng
manok/kauring aalagaan
3.2.1 Natatalakay ang mga salik na dapat
isaalang-alang sa pagpili ng aalagaang
hayop upang mapagkakakitaan
3.3 Nasasabi ang wastong pamamaraan sa pag-
aalaga ng hayop
3.3 Nasusunod ang wastong pamamaraan sa pag-
aalaga ng manok/kauri
3.3 Nagagamit ang kaalaman sa paggawa ng
plano ng pag-aalaga ng hayop
3.4 Nakasusunod sa mga panuntunang
pangkalusugan sa pag-aalaga ng hayop
3.4 Nakasusunod sa mga panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan sa pag-
aalaga ng hayop
3.4 Naisasagawa ang maka-agham na
pamamaraan ng pag-aalaga ng hayop




3.4.1 Natatalakay ang mga maka-agham na
pamamaraan ng pag-aalaga ng hayop

38
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG




3.4.2 Nakasusunod sa mga panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan sa
pag-aalaga ng hayop




3.4.3 Naipakikita ang mga maka-agham na
pamamaraan ng pag-aalaga ng hayop

3.5 Naipakikita ang wastong pag-aalaga ng hayop 3.5 Naipakikita ang kasiyahan sa pag-aalaga ng
hayop
3.5 Naisasagawa ang pagbibili ng mga produkto
nang may kahusayan




3.5.1 Natatalakay ang mga paraan ng
pagbibili ng mga produkto




3.5.2 Nakasusunod sa mga umiiral na
pamamalakad tungkol sa pamamahagi
ng mga produkto



3.6 Nakatutulong sa pamamahala ng mga
produktong galing sa inaalagaang hayop

3.6 Naisasagawa nang maingat ang
pagtutuos/pagkukuwenta ng pinagbilhan


3.6.1 Naiisa-isa ang pamamaraan sa
pagsasapamilihan ng produkto




3.6.2 Nakasusunod sa mga umiiral na
alintuntunin sa pook ukol sa pagbibili ng
mga produkto




3.7 Naipakikita ang kawilihan sa pag-aalaga ng
hayop na mapagkakakitaan

4. Natatamo ang kaalaman, kasanayan, wastong
saloobin at kawilihan sa pag-aalaga ng isda
(optional)
4.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
kasanayan sa pag-aalaga ng isda
4.1.1 Natatalakay ang kabutihang naidudulot
sa pag-aalaga ng isda
4.2 Nakapipili ng isdang aalagaan at
pagkakakitaan
4.2.1 Natatalakay ang mga salik na dapat
isaalang-alang sa pagpili ng aalagaang
isda
4.3 Nagagamit ang kaalaman at kasanayan sa
paghahanda ng plano ng pag-aalaga ng isda
4.4 Naisasagawa ang maka-agham na mga
pamamaraan ng pag-aalaga ng isda
4.4.1 Natatalakay ang maka-agham na mga
pamamaraan sa pag-aalaga ng isda


39
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
4.4.2 Nakasusunod sa mga panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan sa
pag-aalaga ng isda
4.5 Nakapag-aani ng mga inalagaang isda sa
tamang panahon at wastong pamamaraan
4.6 Naisasagawa ang wastong pagbibili ng mga
isdang inani
4.6.1 Natatalakay ang mga paraan ng
pagbibili ng mga produkto
4.6.2 Nakasusunod sa mga umiiral na
pamamalakad tungkol sa pagbibili ng
mga isdang inani
4.7 Naisasagawa ang pagtutuos/pagkukuwenta ng
pinagbilhan
4.8 Naipakikita ang kawilihan sa pag-aalaga ng
isda
4. Nagagamit ang panimulang kaalaman at batayang
kasanayan sa pagkukumpuni ng mga sirang
kagamitan sa tahanan

4. Napapalawak ang mga kaalaman at kasanayan sa
pagkukumpuni ng mga sirang kagamitan sa
tahanan at paaralan

5. Nagagamit ang kaalaman, kasanayan, wastong
saloobin at kawilihan sa pagkukumpuni ng mga
sirang bahagi ng bahay
4.1 Naisasagawa ang pagkukumpuni ng mga
sirang kagamitan sa tahanan

4.1 Naisasagawa ang pagkukumpuni ng mga
sirang kasangkapan
5.1 Nagagamit ang mga kasangkapan/materyales
sa tahanan bilang pansamantalang tugon sa
pangangailangan
4.1.1 Natutukoy ang mga kasiraan sa mga
kagamitan tulad ng maluwag na turnilyo,
tanggal na pako, at iba pa
4.1.1 Natutukoy ang mga sirang bahagi ng
kasangkapan tulad ng paa ng silya,
mesa, at iba pa
5.1.1 Natutukoy ang abahagi ng bahay na
dapat ayusin
4.1.2 Natutukoy ang angkop na mga
materyales, kasangkapan at kagamitang
kakailanganin

4.1.2 Nakapaghahanda ng mga materyales
at kasangkapan at kagamitang
kakailanganin

5.1.2 Nasusuri ang mga kagamitan/
materyales na maaaring
pansamantalang magamit
4.1.3 Naiisa-isa ang mga hakbang sa
pagkukumpuni ng sirang kagamitan

4.1.3 Nakasusunod sa wastong paraan ng
pagkukumpuni

5.1.3 Nakasusunod sa wastong paraan ng
pag-aayos ng sirang bahagi ng bahay
4.1.4 Naisasagawa ang pagkukumpuni ng
kagamitan sa matipid at ligtas na
pamamaraan
4.1.4 Napahahalagahan ang pagkukumpuni
ng mga sirang kagamitan sa tahanan

5.1.4 Napahahalagahan ang natapos na pag-
aayos ng sirang bahagi ng bahay
5. Nakakamit ang panimulang kaalaman at batayang
kasanayan sa paggamit ng mga kasangkapan at
materyales sa pagbuo ng isang kapaki-pakinabang
na proyekto sa gawaing-kamay

5. Napalalawak ang mga kaalaman at kasanayan sa
mga gawaing industriya na makatutugon sa mga
pangangailangang pansarili at pang-mag-anak

6. Nagagamit ang kaalaman, kasanayan, wastong
saloobin at kawilihan sa mga gawaing industriya
upang mapabuti at mapaunlad ang uri ng
pamumuhay

5.1 Natatalakay ang kahalagahan ng pagkakaroon
ng kasanayan sa gawaing-kamay

5.1 Nakikilala ang iba’t ibang uri ng gawaing
industriya

6.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng iba’t
ibang gawaing industriya sa ikauunlad ng
mag-anak, pamayanan at bansa

40
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
5.2 Naipakikita ang wastong pamamaraan ng
paggamit ng mga kasangkapan at iba pang
kagamitan at ang pangangalaga ng mga ito

5.2 Nasasabi ang kabutihang naidudulot ng mga
gawaing industriya sa mag-anak

6.1.1 Natatalakay ang kabutihang natatamo
ng mag-anak at/o pamayanan mula sa
iba’t ibang industriya

5.3 Natatalakay ang mga kagamitan at gamit ng
mga materyales na mayroon sa pamayanan
5.3 Naihahanda nang may kahusayan ang plano
ng isang gawain

6.2 Nakapipili ng isang mapagkakakitaang gawain
5.4 Naiisa-isa ang mga paraan sa matipid na
paggamit ng mga materyales, oras, lakas,
salapi, at iba pa

5.3.1 Nakapipili ng gawain ayon sa
pangangailangan, kakayahan at
pinagkukunan
6.3 Nakapagpaplano nang may angkop na
ispesipikasyon
5.5 Nakabubuo ng isang kapaki-pakinabang na
proyekto
5.3.2 Naihahanda ang disenyo ng proyektong
napili
6.3.1 Nakalilikha ng disenyo ng napiling
gawain
6.3.2 Nakapagkukuwenta ng mga materyales
na gagamitin
5.5.1 Nakapipili ng proyektong kapaki-
pakinabang ayon sa materyales at
kagamitang matatagpuan sa pamayanan
5.5.2 Nakagagawa ng isang simpleng plano
ng proyekto

5.3.3 Naitatala ang dami, espisipikasyon at
halaga ng mga materyales at kagamitang
kailangan sa paggawa
5.3.4 Naitatala ang wasto at maingat na
paggamit ng mga kasangkapan at
kagamitan
6.3.3 Natutukoy ang mga angkop na
kasangkapang gagamitin
6.3.4 Naitatala ang wastong hakbang sa
paggawa ng proyekto

5.5.3 Napipili ang mga kasangkapan at
materyales na gagamitin
5.5.4 Naiisa-isa ang mga hakbang sa pagbuo
ng proyekto
5.5.5 Naisasagawa ang pagbuo ng proyekto
5.5.6 Nasusunod ang mga panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan sa
paggawa
5.5.7 Nagagamit ang wastong paraan ng
paglalagay ng pintura o barnis



6.4 Nagagamit nang may kawilihan ang
kakayahan at kasanayan sa pagbuo ng
proyekto

5.6 Naipakikita ang interes sa gawain sa
pamamagitan ng tuluy-tuloy na paggawa sa
loob ng takdang-oras

5.4 Naipakikita ang wasto at maingat na paggamit
ng mga kasangkapan at kagamitan

6.4.1 Nakapaghahanda ng mga
kasangkapan, kagamitan at materyales
na kakailanganin

5.7 Napahahalagahan ang natapos na proyekto
Halimbawa: pagpapakita sa kaibigan,
magulang, at iba pa
5.4.1 Nakapipili ng kasangkapan, kagamitan at
materyales na gagamitin
6.4.2 Nakasusunod sa panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan
nakaugnay ng mga gawain


5.4.2 Naipakikita ang wastong pangangalaga
ng mga kasangkapan at kagamitang
ginamit
6.5 Nakasusunod sa wastong hakbang ng pagbuo
ng gawain tulad ng pagsusukat, pagpuputol,
pagpapakinis, pagbubuo, pagtatapos, at iba
pa


41
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG


5.4.3 Nakasusunod sa panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan sa
paggawa ng proyekto

6.6 Nakapagsusuri ng gawaing natapos upang
lalo itong mapabuti



5.5 Nakasusunod sa mga hakbang sa paggawa ng
proyekto ayon sa plano

6.7 Naisasagawa ang wastong pangangalaga at
pagliligpit ng mga kasangkapan, materyales at
kagamitang ginamit



5.5.1 Natutukoy ang mga pangunahing
pamamaraan sa gawain at pangangalaga
ng mga kasangkapan at kagamitang
ginamit
6.8 Nakapagtutuos ng ginasta/kikitain kung
ipagbibili ang natapos na proyekto


5.5.2 Nakatitipid sa paggamit ng mga
materyales, oras, lakas, salapi at iba pa


5.6 Naipakikita ang pagpapahalaga sa natapos na
proyekto


5.7 Naisasaalang-alang ang kinalabasan ng
pagpapahalaga sa natapos na proyekto


5.8 Nakapagtutuos ng ginasta/kikitain kung
ipagbibili ang natapos na proyekto



6. Nakapagluluto ng mura at masustansiyang kakanin
o “snack” na mapagkakakitaan

7. Natatamo ang kaalaman, kasanayan, wastong
saloobin at kawilihan sa paghahanda ng pagkain
upang mapabuti at mapaunlad ang uri ng
pamumuhay
6.1 Natutukoy ang mga masustansiyang kakanin


7.1 Naipapaliwanag ang kahalagahan ng
kasanayan sa paghahanda ng pagkain para sa
sarili, sa mag-anak at pamayanan
6.2 Nakapagpaplano tungkol sa kakaning lulutuin


7.1.1 Natutukoy ang kabutihang naidudulot ng
paghahanda at pagdudulot ng pagkain
6.2.1 Natatalakay ang mga salik na dapat
isaalang-alaang sa pagpili ng lulutuing
kakanin

7.2 Nakapipili ng uri ng pagkaing
mapagkakakitaan

6.2.2 Napipili ang kakaning lulutuin 7.2.1 Natatalakay ang mga salik na dapat
isaalang-alang sa pagpili ng uri ng
pagkain
6.2.3 Naitatala ang dami, ispisipikasyon at
halaga ng mga sangkap na kakailanganin
7.3 Nakagagawa ng plano sa paghahanda ng
pagkaing mapagkakakitaan
6.3 Nagagamit ang batayang kaalaman sa
matalinong pamimili

7.4 Nagagamit ang kaalaman at kasanayan sa
paghahanda ng pagkaing maipagbibili

42
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
6.4 Nakasusunod sa mga panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan sa
paghahanda at pagliligpit ng mga kagamitang
ginamit
7.4.1 Naisasaalang-alang angmga salik sa sa
matalinong pamimili
6.5 Nakasusunod sa resiping napili 7.4.2 Naipakikita ang wastong gawi sa
paggawa upang makatipid ng lakas,
oras at pinagkukunan
6.6 Nabibigyan ng halaga ang pagkaing ipagbibili 7.4.3 Natatalakay ang mga pamamaraan ng
pagpapanatili ng sustansiya, anyo at
lasa ng pagkaing ihahanda
6.7 Nakapagkukuwenta ng pinagbilhan/ipagbibili 7.4.4 Naipakikita ang iba’t ibang gawaing-
kamay sa paghahanda ng pagkain
6.8 Naipakikita ang kasiyahan sa paggawa 7.4.5 Nagagamit ang iba’t ibang paraan ng
pagluluto
7.4.6 Nakasusunod sa resipe
7.4.7 Naipakikita ang kasanayan sa
pagpapanatiling malinis at maayos ang
pinaggawaan at ang mga
kasangkapang ginamit
7.5 Napahahalagahan ang pagkaing inihanda
ayon sa pamantayan
7.6 Naisasagawa ang wastong pagbibili ng
nilutong pagkain
7.7 Naisasagawa ang pagtutuos/pagkukuwenta ng
pinagbilhan
7.8 Naipamamalas ang kasiyahan sa paghahanda
at pagbibili ng pagkain
6. Naisasagawa ang simpleng pamamaraan ng pag-
imbak ng pagkain para sa mag-anak

7. Nakapag-iimbak ng iba’t ibang uri ng pagkain

8. Natatamo ang kaalaman, kasanayan, wastong
saloobin at kawilihan sa pag-iimbak ng pagkain
upang mapabuti at mapaunlad ang uri ng
pamumuhay
6.1 Nasasabi ang kahalagahan ng pag-iimbak ng
pagkain

7.1 Natatalakay ang iba’t ibang pamamaraan ng
pag-iimbak ng pagkian tulad ng gulay, karne at
isda
8.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
kasanayan sa pag-iimbak ng pagkain para sa
sarili, sa mag-anak at sa pamayanan
6.2 Natutukoy ang iba’t ibang batayan sa pag-
iimbak ng pagkain tulad ng pag-iimbak ng
pagkaing napapanahon, pagkaing sariwa, at
iba pa
7.2 Nakapagpaplano tungkol sa pagkaing iimbakin


8.1.1 Natatalakay ang kabutihang naidudulot
ng pag-iimbak ng pagkain


7.2.1 Natatalakay ang mga salik na dapat
isaalang-alang sa pagpili ng pagkaing
iimbakin
8.2 Naipaliliwanag ang pamamaraan ng pag-
iimbak ng pagkain tulad ng paggamit ng yelo,
paglalagay ng preserbatiba, pagsasalata at
iba pa



43
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
7.2.2 Napipili ang mga pagkaing
matatagpuan sa pamayanan na
maaaring imbakin
8.2.1 Natatalakay ang iba’t ibang paraan ng
pag-iimbak ng pagkain


7.2.3 Naitatala ang dami, ispisipikasyon at
halaga ng mga sangkap na
kakailanganin
8.3 Nakapipili ng mga pagkaing maaaring imbakin
6.3 Natatalakay ang iba’t ibang pamamaraan ng
pag-iimbak tulad ng pagtutuyo, pag-aasin,
pagmamatamis
7.3 Nagagamit ang batayang kaalaman sa
matalinong pamimili

8.4 Nakasusunod sa mga panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan sa pag-
iimbak
6.4 Nakapag-iimbak ng mga pagkain sa simpleng
pamamaraan
7.4 Naipakikita ang wastong pamamaraan sa pag-
iimbak
8.5 Naisasagawa ang pg-iimbak ng iba’t ibang
kasanayan
6.4.1 Nakapagpaplano ng pagkaing iimbakin 7.4.1 Nakasusunod sa napiling resipe
6.4.2 Nasusunod ang hakbang sa pag-iimbak
ng pagkain
7.4.2 Nakapagtitipid sa paggamit ng oras,
lakas at materyales


7. Nakabubuo ng isang kagamitang pansariling tahi
sa kamay

8. Nakagagawa ng isang kagamitang pantahanang
tahi sa makina


9. Natatamo ang kaalaman, kasanayan, wastong
saloobin at kawilihan sa pananahi upang mapabuti
at mapaunlad ang uri ng pamumuhay
7.1 Natatalakay ang kahalagahan ng
pagkakaroon ng kaalaman sa kasanayan sa
pananahi

8.1 Natatalakay ang kahalagahan ng pagkakaroon
ng kaalaman at kasanayan sa pananahi sa
makina

9.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
kasanayan sa pananahi para sa sarili, sa mag-
anaka t sa pamayanan
7.2 Natutukoy ang mga kagamitan at
kasangkapan sa pananahi

8.2 Nasusunod ang mga panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan sa pananahi
sa makina
9.1.1 Natutukoy ang mga gawaing
pangkabuhayan sa pamayanan na may
kinalaman sa pananahi
7.3 Natatalakay ang wastong paggamit at
pangangalaga ng mga kagamitan at
kasangkapan sa pananahi

8.2.1 Natatalakay ang mga panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan sa
pananahi sa makina
9.1.2 Natatalakay ang kabutihang naidudulot
ng pagkakaroon ng kasanayan sa
pananahi
7.4 Nakikilala ang iba’t ibang uri ng materyales o
tela
9.2 Nakapagpaplano ng tatahiing kasuotan o
kagamitang pantahanan
8.3 Nagagamit ang makina sa maayos at wastong
paraan
9.3 Nakasusunod sa plano ng tatahiing kasuotan
o kagamitang pantahanan
8.3.1 Natutukoy ang mga bahagi ng makina at
gamit ng bawat isa
9.3.1 Nakapipili ng tela at iba pang kagamitan
sa pananahi


8.3.2 Natatalakay ang wastong pangangalaga
ng makina
9.3.2 Naisasaalang-alang ang mga salik sa
matalinong pamimili
8.3.3 Naipakikita ang wastong paraan ng
pagpapatakbo ng makina

9.3.3 Nakasusunod sa mga panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan
8.4 Nakabubuo ng isang kagamitang tahi sa
makina

9.3.4 Nakagagawa ng padron ayon sa
tumpak na sukat

44
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
7.5 Nakapagpaplano ng tatahiing kagamitan

8.4.1 Naihahanda ang plano ng kagamitang
tatahiin
9.3.5 Naisasagawa ang mga pamamaraang
dapat gawin
7.5.1 Natatalakay ang mga salik na dapat
isaalang-alang sa pagpili ng
tatahiin/proyekto
8.4.2 Napipili ang telang angkop sa tatahiin 9.4 Naisasagawa ang pagbuo ng kagamitan o
kasuotang tahi sa makina
7.5.2 Napipili ang materyales o telang
gagamitin na matatagpuan sa tahanan
8.4.3 Nagagawa ang iba’t ibang uri ng
dugtungan
plain seam
flat felled seam
French seam
8.4.4 Nasusunod ang wastong pamamaraan
ng pagbuo ng kagamitang pantahanan
9.5 Napahahalagahan ang natapos na tahiin ayon
sa pamantayan
7.5.3 Napipili ang pansariling kagamitan na
tatahiin ng kamay
8.5 Naipamamalas ang kasiyahan sa pananahi sa
makina

10. Nakagagawa ng proyekto sa pamamagitan ng
pagbuburda/”cross stitch”/paggagantsilyo
(optional)

7.5.4 Natutukoy ang mga panimulang
hakbang sa paggawa ng napiling
kagamitan na tatahiin
8.6 Nakapagtutuos ng ginasta o kikitain kung
ipagbibili ang natapos na proyekto

10.1 Nakapagpaplano ng gawain
7.6 Naisasagawa ang mga hakbang at wastong
pamamaraan sa paggawa ng proyekto
10.2 Nakapipili ng disenyo at materyales na
kailangan
7.6.1 Naipakikita ang panuntunang
pangkalusugan at pangkaligtasan sa
pananahi
10.3 Naisasagawa ang mga hakbang sa pagbuo
ng proyekto
7.7 Napahahalagahan ang natapos na proyekto
ayon sa pamantayan
10.4 Napahahalagahan ang natapos na proyekto
10.5 Nakapagtutuos ng gastos at kikitain kapag
naipagbili ang proyekto
8. Nakakamit ang mga panimulang kaalaman at
kasanayan sa mga gawain sa pamimili at
pagtitinda sa tingiang tindahan

9. Natatamo ang mga kaalaman, kasanayan at
wastong saloobin sa matalinong pamamahala sa
isang tingiang tindahan

11. Natatamo ang mga kaalaman, kasanayan at
wastong saloobin sa pagtatatag at pamamahala
ng tindahan kooperatiba upang mapabuti at
mapaunlad ang uri ng pamumuhay

8.1 Natatalakay ang kahalagahan ng tingiang
tindahan

9.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
matalinong pamamahala ng tingiang tindahan

11.1 Nakatutulong sa pagtatatag ng tindahang
kooperatiba

8.1.1 Nasasabi ang kahulugan ng tingiang
tindahan

9.1.1 Natatalakay ang kahalagahan ng
matalinong pamamahala ng tingiang
tindahan

11.1.1 Natatalakay ang mga salik na dapat
isaalang-aalang sa pagtatatag ng
tindahang kooperatiba

8.1.2 Natutukoy ang mga naitutulong ng
tingiang tindahan sa pamumuhay ng
mag-anak

9.1.2 Natutukoy ang mga gawaing kaugnay
ng pamamahala ng tingiang tindahan

11.1.2 Natatalakay ang mga tungkulin,
karapatan at pananagutan ng bawat
kasapi ng tindahang kooperatiba

45
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
8.2 Natatalakay ang pakikipagsapalarang kaugnay
sa pagtitinda

9.2 Nakatutulong sa pamamahala ng isang
tingiang tindahan

11.1.3 Napaghahambing ang tingiang
tindahan at tindahang kooperatiba
8.2.1 Nasasabi ang kahulugan ng
pakikipagsapalarang kaugnay ng
pagtitinda
8.2.2 Naiisa-isa ang mga kinalabasan ng
pakikipagsapalaran

9.2.1 Naiisa-isa ang mga alituntuning dapat
sa pagtitinda ng tingian
11.2 Naisasagawa ang matalinong pamimili ng
mga paninda
8.3 Natatalakay ang mga salik na dapat isaalang-
alang sa pagbubukas ng tingiang tindahan
9.2.2 Nakapamimili ng mga paninda sa
matalinong pamamaraan
11.2.1 Natatalakay ang mga salik sa
matalinong pamimili
8.4 Naisasagawa ang wastong paraan ng
pagtitinda
9.2.3 Nakasusunod sa mga tuntunin sa pag-
aayos ng mga paninda
11.2.2 Naisasagawa ang pag-iimbentaryo
ng mga paninda
8.4.1 Natatalakay ang kahalagahan ng
pagtitinda sa wastong paraan
9.2.4 Nakapagtitinda nang may kahusayan 11.2.3 Nakapamimili ng mga paninda sa
tamang paraan at tamang pook
8.4.2 Naipamamalas ang kawilihan sa
pagtitinda

11.2.4.1 Natutukoy ang mga
katangian ng isang mahusay
na tindera
11.3 Naisasaayos ang mga paninda nang may
kahusayan



11.2.4.2 Naisasagawa ang magiliw na
pakikitungo sa mga mamimili
11.3.1 Naipakikita ang pagiging malikhain
sa pagtatanghal/pagdidispley at
pag-aayos ng mga paninda


9.3 Nakapagkukuwenta ng pinagbilhan sa tumpak
at maayos na pamamaraan
11.3.2 Nakasusunod sa tamang paraan ng
paglalagay ng halaga ng paninda
9.3.1 Nakapagtatala ng mga pinagbilhan 11.3.3 Napangangalagaan ang mga
paninda, kagamitan at panustos ng
tindahan
9.3.2 Natutukoy ang halaga ng bawat
pinagbilhan at iba pang puhunan
11.4 Nakapagtitinda nang may kahusayan
9.3.3 Naisasagawa ang wastong pagtutuos ng
mga naipagbili o kasama ang iba pang
puhunan
11.4.1 Naipakikita ang pagiging magalang
at matapat sa mga mamimili
9.4 Naipakikita ang pagpapahalaga sa mga
gawain sa tingiang tindahan

11.5 Nakapagtutuos ng katayuan sa “financial” o
pananalapi ng tindahan


Hal.: pagiging masinop at maayos sa
pagsasagawa ng mga gawain
11.5.1 Makagagawa ng talaan ng mga
panindang naipagbili at natira sa
tindahan
11.5.2 Naipakikita ang wastong pagtutuos
ng halaga ng pinamili, pinagbilhan
at tinubo sa pagtitinda


11.6 Naipakikita ang kawilihan at kasiyahan sa
mga gawain sa tindahan

46
COMPUTER EDUCATION

GRADE IV GRADE V GRADE VI
A. Introduction to Computer Hardware A. Introduction to Computer Hardware A. History of Computer
1. Describe a Computer 1. Describe how computer works 1. Discuss history of computers

1.1 Identify parts of a computer 1.1 Define a computer B. Introduction to Computer Hardware

1.2 Identify input/output process 1. Discuss proper care & safety in
handling computers
1.3 Identify the use and importance of computer
1.2 Practice proper care & safety in using and 1.1 Practice proper care & safety in using and
2 . Demonstrate how to use different parts of a handling computer handling computer
computer Use of computer peripherals Use of computer peripherals
Scanning Disk
2.1 Demonstrate how to connect computer
peripherals properly 2. Use Formal Keyboarding Skills 2. Use Formal Keyboarding Skills
Screen
Keyboard B. Introduction to Computer Software B. Introduction to Computer Software
Mouse 1. Managing Files 1. Managing Files

2.2 Demonstrate opening and closing a computer 1.1 Create and delete a Folder 1.1 Cut/Copy and Paste a File
Shut down the computer properly
Reboot/restart the computer 1.2 Open and Close a Folder 1.2 Delete a file

2.3 Demonstrate proper use and handling of the 1.3 Name/rename a Folder 1.3 Name/Rename a file
mouse
2.4 Demonstrate proper use and handling of 1.4 Copy and Move a Folder 1.4 Make back-up copy
diskettes
Floppy Disk 2. Working with an Electronic Spreadsheet
Compact Disk 2. Working with a Word Processing Program
2.1 Create a document/enter data
2.5 Demonstrate proper use and handling of 2.1 Open the Microsoft Word Program
keyboard 2.2 Format Cell
2.2 Identify the different parts and uses of
the Microsoft Word Window 2.3 Edit worksheet data




47
GRADE IV GRADE V GRADE VI
2.5.1 Identify the group keys and its function 2.3 Explore the different buttons/pull down 2.4 Perform Basic Math Operation
Alphanumeric and Numeric Keys menus
Function Keys File 2.5 Save/Print/Close/Exit File/Program
Edit
Special Keys View 3. Working with a Publishing Program
Insert
2.6 Use Formal Keyboarding Skills Format 3.1 Identify basic steps and principle in desktop
Tools publishing
3. Practice proper care and safety in using Table text
different parts of computer Window graphics
Help
B. Introduction to Computer Software 3.2 Import graphics and create drawing objects
1. Describe a Windows Desktop 2.4 Create a simple document
letter or short paragraph 3.3 Open a Publishing Program
1.1 Identify parts of a Windows Desktop
Desktop Icons 2.5 Save/Print/Close/Exit File/Program 3.4 Create a simple Newsletter
Task Bar
Wall paper 3. Open an existing Document 3.5 Save/Print/Close/Exit File/Program

1.2 Identify commonly used Desktop Icons 3.1 Edit text 4. Working with a Presentation Program
Execute Desktop Icons
3.2 Move or copy text 4.1 Open the Microsoft Powerpoint Program
1.3 State the function of the Task Bar Items
1.3.1 Explore Start Button pop-up menus 3.3 Replace & format text 4.2 Explore the different pull down menus
Programs/Opening a Program File
Documents 3.4 Check spelling & grammar Edit
Settings View
Find 3.5 Format paragraph Insert
Help Format
Run 3.6 Add borders, shadings and text s Tools
Shut Down Slide Show
4. Working with Electronic Spreadsheet Window
2. Work with a Paint Program Help
4.1 Open an Electronic Spreadsheet
2.1 Open a Paint Program



48
GRADE IV GRADE V GRADE VI
2.1.1 Identify Title Bar 4.2 Explore different pull down menus 4.3 Create a Presentation
Maximize & minimize button File Lay-out design
Scroll bars Edit Add Text
View Importing Graphics
2.2 Customize the paint window Insert
Maximizing a window Format 4.4 View the Presentation
Minimizing a window Tools Running & Controlling
Restoring a window Data
Sizing a window Window 4.5 Edit the Presentation
Moving a window Help Adding and formatting texts and graphics
Scrolling a window
Closing a window 5. Identify parts of a worksheets 4.6 Enhance the Presentation
Cell Animation Effects
3. Create a Paint Document Column Setting Timings & Transitions
Row Design Template
3.1 Identify Paint Tools and its functions
5. Save/Print/Close/Exit File/Program
3.2 Explore the different pull down menus
File 8. Working with Internet
Edit
View 8.1 Introduction to the Internet
Image
Options 8.2 Explore the Mircrosoft Internet Explorer
Help 8.2.1 Open/connect to the Internet
8.2.2 Use the different full down menus
3.3 Use the different tools and menus File
Edit
4. Draw lines and shapes w/ added text, colors and View
shades Favorites
5. Save/Print/Close/Exit File/Program Tools
Help
6. Edit an existing Paint Document Address

6.1 Delete part of a document 8.3 Browse/Search the Internet
small area
entire area 8.4 Save and Print
change/delete text

49
GRADE IV GRADE V GRADE VI
copy/paste text 8.5 Close/Exit the Internet
undo changes

7. Changing how your picture looks like
Change size of a picture
Zoom in or out
Enlarge the size on the viewing area
Display gridlines
Flip or rotate picture
Stretch or skew item



50
( MU S I KA)
MAK AB AY AN


51
MGA INAASAHANG BUNGA
MUSIKA


MITHIIN: Nalilinang ang kamalayan, kaalaman at mapanuring kaisipan tungkol sa mga sangkap ng musika na magagamit
upang maipahayag ang damdamin at maipamalas ang pagkamalikhain sa mga gawaing musikal; naiaangkop ang mga
kaalaman at kasanayan sa pang-araw-araw na pamumuhay tungo sa pagpapaunlad ng sarili at pamayanan, upang
makaagapay sa kamalayang global



Pagkatapos ng Ikaanim na Baitang, naipamamalas ang mga mag-aaral ang matatag at maunlad na kaalaman tungkol sa mga
sangkap ng musika sa pamamagitan ng matalinong pagsusuri sa mga awit/tugtugin at mga kagamitang pangmusika;
naipapahayag ang damdamin sa pamamagitan ng paglikha ng mga awit at kilos.


Pagkatapos ng Ikalimang Baitang, nakapagpapamalas ang mga bata ng kasanayan at kaalaman tungkol sa mga elemento ng
musika sa pamamagitan ng matalinong pagsusuri sa mga awit/tugtugin at naisasagawa ang malikhaing pagpapahayag ng
damdamin sa pamamagitan ng mga likhang gawain.


Pagkatapos ng Ikaapat na Baitang, nakapagpapamalas ang mga mag-aaral ng panimulang kasanayan at wastong saloobin sa
mga payak na kaalaman tungkol sa mga sangkap ng musika upang maipahayag ang pagkamalikhain sa pamamagitan ng pag-
awit at pagkilos ayon sa awitin/tugtugin.

52
MUSIKA

IV V VI
I. RITMO

A. Naisasagawa ang maayos na pagtugon sa
pulso ng mga tunog

1. Nadarama ang pulso ng tunog na naririnig at
hindi naririnig

1.1 Nagagamit ang anumang kilos ng
katawan sa pagdama ng pulso ng tunog
na naririnig at hindi naririnig

2. Nakatutugon sa pulsong napapakinggan sa
pamamagitan ng iba't ibang kilos

Hal.: pagpalakpak, pagtapik
pagpadyak, pagmamartsa

3. Nagagamit ang pantay-pantay na guhit
(l l l l l l l l l l l) sa paglalarawan
ng pulso ng tunog

4. Natutukoy ang mabibigat at magagaan na
pulso

4.1 Nailalagay sa wastong lugar ang
panandang diin (>) ayon sa nadamang
bigat ng tunog na narinig

Hal.:

Dalawahan



Tatluhan



Apatan

I. RITMO

A. Nabibigyang-kahulugan ang mga ritmong
naririnig

1. Nakatutugon sa ritmo ng isang awit sa
pamamagitan ng kilos katawan

1.1 Naikikilos ang pulso ng awit

2. Natutukoy ang pangalan ng iba't ibang
nota/pahinga

Notes Rest


Whole


Half


Quarter


Eighth


Sixteenth



3. Naibibigay ang halaga ng isang
nota/pahinga nang may kaukulang kumpas
para rito kumpas na , at





I. RITMO

A. Nakatutugon nang may pag-unawa sa iba’t
ibang palakumpasan

1. Nagagamit ang iba't ibang hulwarang ritmo
sa iba't ibang palakumpasan

1.1 Nabibigyang-kahulugan ang awit/
tugtugin sa iba’t ibang palakumpasan sa
pamamagitan ng pag-awit at angkop na
kilos ng katawan ( , at )
1.2 Nasasabi ang katuturan ng
2
2
o cut
time
Hal.: Sa ay may dalawang kumpas
sa isang sukat at ang half note ( ) at
half rest ( ) ay tumatanggap ng
isang kumpas

1.2.1 Nabibigyang halaga ang mga
nota at pahinga sa
palakumpasang o
Hal.:
Nota Pahinga Katumbas na Kumpas


2 kumpas


1 kumpas


½ kumpas


1½ kumpas







53
IV V VI

5. Nagagamit ang panghati (bar line) sa
pagpapangkat ng mga tunog sa
dalawahan/tatluhan/apatang sukat
Hal.:

Dalawahan


Tatluhan


Apatan


6. Nasasabi ang pagkakaiba ng pulso sa diin

7. Naikikilos ang pulso at diin ng isang awit

8. Nailalarawan ang pulso sa anyong quarter
note ( ) at quarter rest ( o )

9. Nakatutugon sa hulwarang ritmo sa tulong
ng nota/pahinga

9.1 Nakagagawa ng isang payak na
hulwarang ritmo na magagamit na
pansaliw sa isang awit sa pamamagitan
ng instrumentong perkusyon

9.2 Nabibigkas ang titik ng awit ayon sa
hulwarang ritmo nito

10. Naipakikita na ang dalawang tunog na
magkasintagal ang haba ay maaaring
katumbas ng isang pulso

10.1 Naisasagawa sa pamamagitan ng
pag-awit, pagbigkas, pagkilos o
pagtugtog ang dalawang tunog na
magkasintagal ang haba katumbas ng
isang pulso


Nota Pahinga Halaga

4 kumpas


2 kumpas


1 kumpas



2
1
kumpas



4
1
kumpas


3.1 Natutukoy na ang halaga ng tuldok ay
kalahati ng notang sinusundan
Hal.:

= 3 kumpas

= 1
2
1
kumpas

3.2 Nabibigay ang halaga ng mga
nota/pahinga sa hulwarang ritmo na
binubuo ng maiikli at mahahabang
tunog
Hal.:












1.2.2 Nakabubuo ng hulwarang
panritmong

1.2.3 Naisasagawa ang
palakumpasang sa
pamamagitan ng iba't ibang kilos
ng katawan

1.3 Naibibigay ang halaga ng mga
nota/pahinga sa kumpas na

1.3.1 Nasasabi ang katuturan ng
palakumpasang

Hal.: Sa may anim na kumpas sa
isang sukat at ang eighth note ( ) at
eighth rest ( )

B. Natutukoy kung saang kumpas nagsisimula at
nagwawakas ang isang awit

1. Natutukoy ang pagkakaugnay ng huling
sukat sa unang sukat ng awit na hindi
nagsisimula sa unang kumpas

Pilipinas Kong Mahal

Unang taludtod:






Ang ba-yan koý ta-nging i - kaw














54
IV V VI

10.2 Naisusulat ang dalawang
magkasintagal ang habang tunog na
katumbas ng isang pulso sa anyong
eighth note

11. Nakatutugon sa hulwarang ritmo sa tulong
ng nota/pahinga

11.1 Nakagagawa ng isang payak na
hulwarang ritmo na nagagamit na
pansaliw sa isang awit sa
pamamagitan ng instrumentong
perkusyon

11.2 Nabibigkas ang titik ng awit ayon sa
hulwarang ritmo nito


II. MELODIYA

A. Napahahalagahan ang mga uri ng himig na
matatagpuan sa mga awit/tugtugin

1. Natutukoy kung ano ang limguhit

1.1 Nakagagawa ng limguhit at nasasabi
ang gamit nito

2. Natutukoy ang mga ngalang pantono ng
mga guhit at puwang ng limguhit

Ngalang pantono ng mga guhit




















3.3 Nakabubuo ng hulwarang ritmong
ginagamitan ng iba't ibang uri ng mga
nota/pahinga

Hal.:













3.4 Nabibigay ang tunog ng hulwarang
ritmong binubuo ng iba't ibang nota at
pahinga

B. Naisasagawa ang iba't ibang palakumpasan
tulad ng:












Huling taludtod:







Pi - li - pi - nas kong hi - rang


Halimbawa ng awit na nagsisimula sa ikalawang
kumpas at nagtatapos sa unang kumpas


Santa Clara


Unang taludtod:






San-ta Cla-rang pinung-pino


Huling taludtod:






Ang pa-nga -koý tu - tu-pa-rin













55
IV V VI

Ngalang pantono ng mga puwang






3. Natutukoy ang mga so-fa silaba ng
iskalang mayor (do-re-mi-fa-so-la-ti-do)

3.1 Naaawit ang mga so-fa silaba ng
iskalang mayor sa paraang:
pataas - hal.: mi-fa-so
pababa - hal.: so-fa-mi
inuulit - hal.: so-so-so
palaktaw - hal.: do-mi-do
pahakbang - hal.: do-ti-la-so

3.2 Naaawit ang isang awit sa iskalang
mayor

3.3 Natutukoy ang matataas at mababang
tunog
a. papataas
b. papababa
c. palaktaw na pataas/pababa
d. pantay na mga tunog
e. pahakbang na pataas/pababa

4. Natutukoy ang mga so-fa silaba ng
iskalang pentatonic (do-re-mi-so-la)

4.1 Naaawit ang mga so-fa silaba ng
iskalang pentatonic sa paraang:
pataas - hal.: do-re-mi
pababa - hal.: mi-re-do
inuulit - hal.: do-do-do
mi-mi-mi
pataas/pababa - hal.: so-la-mi
palaktaw - hal.: do-mi-so
pahakbang - hal.: do-re-mi



1. Nasasabi ang katuturan ng palakumpasang
, at
Hal.: sa may dalawang kumpas sa isang
sukat at ang quarter note/quarter rest ay
tumatanggap ng isang kumpas

2. Natutukoy ang ritmo ng naririnig na
awit/tugtugin kung dalawahan

3. Naikukumpas nang wasto ang awit ayon sa
palakumpasan habang umaawit


II. MELODIYA

A. Napahahalagahan ang mga himig na nasa iba't
ibang iskala

1. Naipakikita ang direksiyon ng himig sa
pamamagitan ng kilos ng katawan

2. Nakikilala ang mga hulwarang himig na
pataas/pababa na pahakbang,
pataas/pababa na palaktaw;
pababa/pataas na pahakbang,
pababa/pataas na palaktaw, at pantay sa
iskor pang-musika

Pataas/pababa na pahakbang






Pataas/pababa na palaktaw







C. Nakalilikha ng mga hulwarang panritmo bilang
pansaliw sa mga tula, maikling kuwento o
komposisyong musikal

II. MELODIYA

A. Naipakikita ang kasanayan sa pag-awit at
pagbasa ng mga nota sa tunugang C, F at G
mayor at sa d at e menor

1. Naipaliliwanag, naiguguhit at naaawit ang
iskalang C Mayor at ang kaugnay na
iskalang a menor

Iskalang C Mayor






Iskalang A Menor






2. Naipapaliwanag at naiguguhit ang mga
iskalang F Mayor at G Mayor

Tunugang F Mayor





Tunugang G Mayor









56
IV V VI

4.2 Naaawit ang isang awit sa iskalang
pentatonic

5. Nakababasa/Nakaaawit ng mga nota sa
tunugang C

5.1 Natutukoy ang lundayang tonong “do”
(home tone) ng iskalang mayor








do re mi fa so la ti do


III. ANYO

A. Napapahalagahan ang anyo ng payak na awit

1. Natutukoy ang bilang ng mga pariralang
bumubuo sa isang awit

2. Napaghahambing ang mga parirala ng
isang awit

2.1 Natutukoy ang magkatulad/di-
magkatulad/ magkahawig na parirala
ayon sa ritmo at sa himig

2.1.1 Nasasabi kung paano
nagkakatulad/di-nagkakatulad/
nagkakaiba/nagkakahawig ang
mga parirala sa awit

2.2 Naaawit ang magkatulad/di-
magkatulad/magkahawig na parirala
ng awit



Pababa/pataas na pahakbang






Pababa/pataas na palaktaw






Pantay sa iskor pangmusika







3. Natutukoy ang mga hulwarang panghimig
na pahakbang at palaktaw na napapaloob
sa isang awitin

4. Nakakalikha ng mga hulwarang himig na
pataas, pababa, pataas/pababa na
pahakbang at palaktaw

5. Natutukoy ang iba't ibang pagitan ng mga
tono

Hal.:

una (prime)








2.1 Naipaliliwanag ang gamit ng flat (b) at
sharp (#)

3. Nakaaawit sa tunugang F at G mayor

4. Naipapaliwanag at naiguguhit ang iskalang
d at e menor

5. Nakaaawit sa tunugang d at e menor

5.1 Natutukoy ang d menor na katugong
tunugang menor ng F mayor

5.2 Natutukoy ang lundayang tonong la
(home tone) ng iskalang menor

Hal.:

Iskalang d menor







Iskalang e menor






6. Nakababasa/nakaaawit sa tunugang d
menor

7. Nakababasa/nakaaawit sa tunugang e
menor

8. Nakikilala sa pamamagitan ng pakikinig ang
kaibhan ng tunugang mayor sa tunugang
menor





57
IV V VI

Halimbawa ng magkahawig na parirala:

Bells






Church bells at noon go ding, dong, ding






Church bells at noon go cling, clang, cling


2.3 Nasasabi na ang panandang ay
ginagamit sa pag-uulit ng isang bahagi ng
awit/tugtugin


IV. TIMBRE

A. Napahahalagahan ang ginagampanan ng
timbre sa awitin/tugtugin

1. Nasasabi ang pagkakaiba ng mga tinig ng
mga mang-aawit

1.1 Nasasabi ang pagkakaiba ng tinig-
babae sa tinig-lalake

1.2 Nasasabi ang katangian ng tinig na
ginagamit sa iba't ibang pagkataon
Hal.: malambing na tinig para sa pag-
awit ng kundiman, masaya at
masiglang tinig para sa mga martsa



ikalawa





ikatlo






ikaapat






ikalima






oktaba






6. Naaawit ang isang himig na may pagitang
ikatlo at ikalima

7. Nakababasa/nakaaawit ng mga nota sa
tunugang C

8. Nakaaawit nang may wastong tono



9. Nasasabi ang kaibhan ng tunugang menor
sa tunugang mayor.

10. Nakaaawit nang may wastong tono


III. ANYO

A. Napahahalagahan ang mga awitin at tugtugin
ayon sa anyo

1. Nakikilala ang mga anyong:

- binary (AB)
- tertiary (ABA)

2. Nakikilala ang mga simbolong may
kaugnayan sa anyo tulad ng:

- DA Capo (D.C.) ulitin mula sa simula
- AL Fine - hanggang sa katapusan
- D.C. Al fine - ulitin mula sa simula
hanggang sa salitang fine
- Dal Segno (D.S.) bumalik mula sa
senyas

3. Naipakikita ang pagkakaiba-iba ng
pamamaraan ng ABA sa musika, sining at
arkitektura


IV. TIMBRE

A. Napapahalagahan ang iba't ibang uri ng tunog
ng iba't ibang instrumentong musikal

1. Napahahalagahan ang mga
instrumentong bumubuo ng banda (brass
band)

1.1 Nakikilala ang iba't ibang
instrumentong ginagamit sa banda








58
IV V VI

B. Napahahalagahan ang mga karaniwang
instrumentong pangmusika

1. Nakikilala ang mga instrumentong
perkusyon na may tiyak at di-tiyak na tono

2. Napapangkat ang mga instrumento na
may di-tiyak na tono (rhythm band
instruments)
- bigat at gaan ng tunog
- taas at baba ng tunog
- tinis at laki ng tunog

3. Napapangkat ang mga instrumentong
musikal ayon sa uri ng tunog na may
- Tiyak na tono - xylophone
- marimba
- melodion
- harmonica
4. Nagagamit ang iba-ibang tunog mula sa
iba't ibang bagay sa paligid

5. Nasasaliwan ng naaangkop na
instrumentong perkusyon ang ibang
awiting alam na


V. DAYNAMIKS

A. Naipapahiwatig ang madamdaming pag-awit sa
pamamagitan ng daynamiks

1. Natutukoy ang mga bahagi ng awit na
mahihina at malalakas

2. Nasasabi ang kahulugan p (piano - mahina)
at f (forte - malakas)

3. Nakasusunod sa senyas na p at f sa isang
himig




III. ANYO

A. Napahahalagahan ang mga bahagi ng
komposisyong musikal

1. Natutukoy ang mga pariralang bumubuo sa
isang awit

2. Nasasabi ang inuulit na hulwarang
panghimig/panritmo

3. Natutukoy ang mga hulwarang inuulit sa
mas mataas o mas mababang himig

Hal.:

Mother Earth’s Song


San Risa French Folk Song






Black smoke reigns ev’ ry where, gar bage a - round







But there’s hope, there’s still hope to heal the world

(3
rd
and 4
th
phrases)







1.2 Nasasabi ang katangian ng tunog na
nalilikha ng iba't ibang instrumento ng
banda

B. Napahahalagahan ang mga instrumentong
bumubuo ng rondalya

1. Nakikilala ang iba't ibang instrumentong
ginagamit sa rondalya

2. Nasasabi ang katangian ng tunog na likha
ng iba't ibang instrumento ng rondalya

3. Nasasabi kung ang narinig na tugtugin ay
mula sa banda or rondalya

3.1 Natutukoy sa pamamagitan ng
pakikinig ang tunog ng mga
instrumentong de-kuwerdas, hinihipan
at mula sa instrumentong metal


V. DAYNAMIKS

A. Napapahalagahan ang kaugnayan ng
daynamiks sa madamdaming pagpapahayag ng
musika

1. Naibibigay ang kahulugan ng pp (pianissimo)
at ff (fortissimo)

2. Nakasusunod sa mga senyas na pp
(pianissimo – very soft), ff (fortissimo – very
loud), mp (mezzo piano – half soft) at mf
(mezzo forte – half loud)

3. Naipakikita sa pamamagitan ng pag-
awit/pagtugtog ang kahulugan ng musika sa
angkop na antas ng daynamiks
- mahinang pag-awit/pagtugtog ng isang
malungkot na himig o awit sa
pagpapatulog
Hal.: "Ili-Ili, Tulog Anay"


59
IV V VI

VI. TEMPO

A. Napapahalagahan ang tempo ng isang himig o
awit

1. Nakaaawit nang madalang, mabilis at
katamtaman ang bilis batay sa titik at
damdaming ipinahihiwatig ng awit

Hal.:
"The Fire Truck Is Coming" - mabilis
"Music Alone Shall Live" - katamtaman
"Pilipinas Kong Mahal" - madalang


VII. TEKSTURA AT ARMONYA

A. Napapahalagahan ang tekstura at armonya ng
isang awit

1. Nakaaawit ng dalawang bahaging rounds
Hal.: "Singing Birds"/"Row Your Boat"

2. Naaawit nang sabayan ang dalawang
himig (partner songs)
Hal.: Ako Kini Si Anggi/
Leron, Leron Sinta
Tinikling/Aringgindingginding


4. Napaghahambing ang mga parirala sa
isang awit sa pamamagitan ng pagbibigay
ng mga ngalang titik (A, B, C, D) sa bawat
parirala

- mga pariralang panghimig
- mga pariralang panritmo

5. Natutukoy ang simula at wakas ng seksyon
o bahagi ng isang himig


IV. TIMBRE

A. Nabibigyang-halaga ang timbre sa pag-awit at
sa pagtugtog ng mga instrumentong musika

1. Nakikilala ang iba't ibang timbre ng tinig

1.1 Naibibigay ang katawagang soprano
at alto sa tinig ng mga babae at tenor
at baho/bass sa tinig ng mga lalaki

1.2 Nasasabi ang katangian ng bawat uri
ng tinig

2. Nakikilala ang mga instrumentong etniko
ayon sa:

- Kayarian Hal.: kuwerdas
Balat

- paraan ng pagtugtog
Hal.: makalansing
mataginting

B. Natutukoy sa pamamagitan ng pakikinig ang
tunog ng mga instrumentong etniko

C. Nakalilikha ng iba't ibang tunog mula sa iba't
ibang bagay sa paligid



- may katamtamang lakas na pag-
awit/pagtugtog ang isang masiglang himig
Hal.: "Pamulinawen”

- malakas na pag-awit/pagtugtog sa
bahaging binibigyan ng diin
Hal.: "makita kang sakdal laya" (Hango sa
"Bayan Ko")

4. Naaawit ang isang himig nang may
kaukulang lakas sa bahaging nasa
kasukdulan (climax)
Hal.:
- “Ang laya moý babantayan"
(Hango sa "Pilipinas Kong Mahal")
- "Life giving breezes sweep the strand"
(Hango sa "Maria Clara's Lullaby")

5. Nadarama ang iba't ibang antas ng
daynamiks sa isang awitin/tugtuging
naririnig

VI. TEMPO

A. Nakikilala ang iba't ibang tempo ng isang
awitin/tugtugin

1. Nakasusunod sa mga sagisag ng tempo

1.1 Naibibigay ang kahulugan ng
accelerando at ritardando, allegro at
vivace, andante at lento
1.2 Nakasusunod/Nakaaawit sa tempong
allegro, vivace, andante at lento
Hal.: Dandansoy – andante
Daniw – lento
Rikiting-kiting – allegro

2. Nakasusunod sa tempong accelerando
(papabilis na pag-awit/pagtugtog) at
ritardando (papabagal na pag-
awit/pagtugtog)


60
IV V VI

V. DAYNAMIKS

A. Napapahalagahan ang kaugnayan ng
daynamiks sa madamdaming ibinibigay ng
musika

1. Nakatutugon sa angkop na paglakas at
paghina ng awit ayon sa sagisag na p
(piano) at f (forte)

2. Nakasusunod sa unti-unting paglakas
(crescendo) at paghina (decrescendo) ng
tono sa isang awit

2.1 Naibibigay ang kahulugan ng:

crescendo (papalakas) at
decrescendo (papahina)

3. Natutukoy ang mga bahagi ng
himig/tugtugin na ginagamitan ng

(crescendo) at
(decrescendo)


VI. TEMPO

A. Nakatutugon sa damdaming ipinahihiwatig ng
iba't ibang uri ng tempo mula sa
pinakamabagal hanggang sa pinakamabilis na
tempo

1. Naibibigay ang kahulugan ng tempong
allegro (mabilis), andante (mabagal) at
moderato (katamtaman ang bilis)






3. Naipahihiwatig ang damdamin ng mga
bahagi ng awit sa pamamagitan ng
pagbabago ng tempo ng tugtugin/awitin
Hal.: "Pandangguhan"


VII. TEKSTURA AT ARMONYA

A. Nakikilala ang iba't ibang tekstura ng himig

1. Nakaaawit ng apat na bahaging rounds

Hal.: "Brother John"
"For Health and Strength"

2. Nakaaawit sa dalawahang tinig -

Hal.: “Sing, Sing Together"

B. Nagagamit ang mga akordeng I, IV at V bilang
pansaliw sa awit

1. Nasasabi ang mga katawagan sa mga
akordeng I, IV at V (mayor)






I Tonic IV Sub-dominant V - Dominant

2. Natutukoy ang notang ugat ng akordeng I,
IV, at V






I Tonic IV Sub-dominant V- Dominant





61
IV V VI

2. Naaawit nang wasto ang ilang
katutubong awit na may iba’t ibang tempo

Hal.:
- Si Nanay, si Tatay, Di Ko Babayaan
Andante (awit sa Bicol)
- Paruparong Bukid – Allegro

3. Nakasusunod sa tempong allegro,
andante, moderato sa pagpapahayag ng
pagbabago ng bilis o dalang ng isang
awit

Hal.: “Kalesa”


VII. TEKSTURA AT ARMONYA

A. Napahahalagahan ang mga awitin/tugtuging
may iba't ibang tekstura

1. Naaawit nang wasto ang rounds na may
tatlong bahagi
Hal.: "Dona Nobis Pacem"
“Music Alone Shall Live”

2. Nasasabi ang pagkakaiba ng tekstura ng
mga himig na naririnig
a) monoponya - isang melodiya
b) poliponya - higit pa sa dalawang
melodiyang magkasabay
c) homoponya - isang melodiyang
sinasaliwan ng isang instrumento


3. Natutukoy ang mga notang bumubuo ng
akordeng






I Tonic IV Sub-dominant V - Dominant
so do re
mi la ti
do fa so


4. Nagagamit ang mga notang ugat ng mga
akordeng I, IV at V sa tunugang mayor
bilang pansaliw sa isang payak na awit









62
PROPOSED CRITICAL SKILLS FOR GRADE III
MUSIC

RITMO

Natutukoy ang mga kilos ng tao, hayop at iba-ibang bagay sa paligid
1.1 Nagagaya ang mga kilos ng tao, hayop at mga bagay sa paligid
1.2 Naisasagawa ang mga malalaking kilos tulad ng paglakad, paghakbang, pagtakbo, pag-indak, pagyuko, at iba pa
1.3 Naisasagawa ang higit na maliit na kilos tulad ng pagtango, pagpalakpak, pagtuktok, pagtapik, pagpitik, at iba pa

Naisasagawa ang kilos ayon sa tunog na napakinggan
2.1 Nakakikilos ayon sa ritmo ng awit/tugtugin
(Hal.: pag-imbay, pagsayaw, at iba pa)
2.2 Nakasasabay sa isang tugtugin o awitin sa pamamagitan ng mga instrumentong perkusyon

MELODIYA

Natutukoy ang matataas at mabababang mga tunog ng tao, hayop o bagay sa paligid
1.1 Nagagaya ang mga tunog na likha ng tao, hayop o bagay sa paligid
1.2 Natutukoy ang matataas at mabababang mga tunog
1.3 Nakaaawit nang wasto sa tono

DAYNAMIKS

Natutukoy ang malalakas at mahihinang mga tunog sa paligid
1.1 Nagagaya ang malalakas at mahihinang mga tunog sa kapaligiran
1.2 Naisasagawa ang malalakas at mahihinang mga tunog sa batay sa mga pangyayari sa paligid
1.3 Nakaaawit nang mahina

TEMPO

Natutukoy ang mabibilis at mababagal na mga tunog na naririnig sa paligid
1.1 Nagagaya ang mabibilis at mababagal na mga tunog
1.2 Naisasagawa ang mabibilis at mababagal na mga tunog
1.3 Nakaaawit nang mabilis o mabagal


63
(SINING)
MAKABAYAN


64
MGA INAASAHANG BUNGA
SINING




MITHIIN: Nakapagpapakita ng kakayahan sa paggamit ng kaalaman sa sining sa pang-araw-araw na gawain;
naipapahayag ang sariling kaisipan at pagkamalikhain sa pamamagitan ng paggamit ng iba’t ibang midya at kagamitan at
napahahalagahan ang mga pamanang sining ng bansa



Pagkatapos ng Ikaanim na Baitang, nakapagpapahalaga ang mga bata sa mga katutubo at etnikong sining at iba pang pamanang
sining na nagpapakita ng pambansang pagkakakilanlan at nakatutulong sa pangangalaga at pagpapanatili ng kagandahan at
kaayusan ng kapaligiran.


Pagkatapos ng Ikalimang Baitang, nakapagpapakita ang mga bata ng pagkamalikhain sa pagpapahayag ng sariling kaisipan na
ginagamit ang iba’t ibang pamamaraan sa sining; nakapagpapahalaga sa mga katutubong sining at mga disenyong etniko na
nagpapakita ng pambansang pagkakakilanlan.


Pagkatapos ng Ikaapat na Baitang, nakapagpapakita ang mga bata ng pagkamalikhain at kaalaman sa mga sangkap o elemento
ng sining sa pang-araw-araw na gawain at pagpapahalaga sa mga pamanang sining na nagpapakilala sa ating pagka-Pilipino.

65
SINING


IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
I. PANDAMA SA KAGANDAHAN (AESTHETIC
PERCEPTION)
I. PANDAMA SA KAGANDAHAN (AESTHETIC
PERCEPTION)

I. PANDAMA SA KAGANDAHAN (AESTHETIC
PERCEPTION)

A. Naipamamalas ang kaalaman at pag-unawa sa
mga elemento o sangkap ng sining

A. Naipamamalas ang kaalaman at pag-unawa sa
mga elemento o sangkap ng sining
A. Naipamamalas ang kaalaman at pag-unawa sa
mga elemento o sangkap ng sining
1. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa linya 1. Naipamamalas ang kaalaman at pag-unawa sa
linya

1. Naipamamalas ang kaalaman at pag-unawa sa
linya
1.1 Nakikilala ang iba’t ibang uri at mga katangian
ng linya

patayo, pahilis, pasigsag, paalun-alon
makapal-manipis, malambot-matigas,
makitid-malapad

1.1 Napaghahambing-hambing ang mga katangian
ng linya:

tuluy-tuloy (continuous), putul-putol
(broken) at tulduk-tuldok (dotted) na linya
linyang hindi gumagalaw (static lines) at
linyang tila gumagalaw (dynamic lines)
1.1 Natatalakay kung paano naipakikita ang galaw
(movement) at lawak sa paningin (illusion of
space) ng espasyo sa pamamagitan ng mga
linya




1.1.1 Naiisa-isa ang mga paraan kung paano
napalawak sa paningin ang espasyo sa
pamamagitan ng mga linya

1.2 Nakalilikha ng isang dibuhong nagpapakita ng
iba’t ibang katangian ng linya


1.2 Nakalilikha ng isang komposisyon o disenyo na
nagpapakita ng dalawa o higit pang katangian
ng linya
1.2 Nakalilikha ng tila malawak na espasyo sa
pamamagitan ng mga payak na linya

1.3 Naiuugnay ang kilos at awit sa iba’t ibang
katangian ng linya

1.3 Nakapag-uugnay ng kilos sa mga katangian ng
linya na nasa komposisyon
1.3 Naisakikilos ang mga katangian ng linyang
nagustuhan
1.4 Naipakikita ang kaalaman sa linya sa
pamamagitan ng mga pagbibigay-kahulugan
sa musika, pagkilos at pagsayaw

1.4 Nakalilikha ng komposisyong nagpapakita ng
mga linyang nagbibigay-kahulugan sa musika,
kilos at sayaw



2. Naipakikita ang kamalayan, kaalaman at pag-
unawa sa likas at di-likas na hugis

2. Naipakikita ang kamalayan, kaalaman at pag-
unawa sa hugis
2. Naipakikita ang kamalayan, kaalaman at pag-
unawa sa hugis
2.1 Naipaghahambing ang likas at di-likas na
hugis

2.1 Nasasabi kung paano nabubuo ang hugis sa
pamamagitan ng mga linya

2.1 Naipakikita sa pamamagitan ng laki, posisyon
at pagsasanib-sanib ng mga hugis ang
paggawa ng tatlong dimensiyong lawak



66
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
2.2 Nakalilikha ng kawili-wiling komposisyong
ginagamitan ng likas at di-likas na hugis

2.2 Naipakikita sa pamamagitan ng mga larawan o
mga bagay kung paano magagawang hugis at
espasyo ang mga linya

2.2 Naiuugnay ang angkop na damdamin sa
larawang may kakaunti o maraming hugis
2.2.1 Nakapagbibigay ng mga halimbawa ng
mga hugis na nagpapakita ng linya

2.3 Nakalilikha ng komposisyon na may tatlong
dimensiyong lawak ng hugis, linya at espasyo
2.3 Nakalilikha ng isang gawaing pansining na
nagpapakita ng mga hugis o espasyo



3. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa kulay 3. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa kulay

3. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa kulay
3.1 Natutukoy ang mga pangunahin, pangalawa at
pangatlong kulay sa color wheel

3.1 Nasasabi ang mga sangkap ng kulay tulad ng:
katawagan sa kulay (hue)
kapusyawan o kadiliman ng kulay (value or
lightness and darkness of color)
katingkaran o kalamlaman ng kulay
(intensity or brightness and dullness of a
color)

3.1 Nasasabi kung anu-ano ang mga kulay na:
komplementaryo
analogo o may pagkakatulad
3.2 Naipaliliwanag kung paano nabubuo ang
pangalawang kulay at pangatlong kulay


3.2 Nakikilala ang isang kulay na matingkad o
malamlam



3.2 Naibibigay ang kumbinasyon ng mga kulay na
makikita sa color wheel tulad ng:
malamig na mga kulay
mainit na mga kulay
mga kulay na analogo
mga kulay na komplementaryo
mga kulay na monokromatiko

3.3 Nabubuo ang pangalawa at pangatlong kulay
mula sa pangunahing kulay

3.3 Naipakikita kung paano gagawing malamlam
ang isang matingkad na kulay


3.3 Nakalilikha ng mga gawaing pansining na
nagpapakita ng:
komplementaryong mga kulay
analogo
monokromatiko
3.4 Nakikilala ang mga katangian ng kulay
kapusyawan o kadiliman (value)

3.4 Nakalilikha ng isang gawaing pansining na
nagpapakita ng:
katingkaran at kalamlaman ng kulay

3.5 Naipaliliwanag kung paano gagawing
mapusyaw at madilim ang isang kulay





3.6 Naipakikita ang kaalaman sa kapusyawan at
kadiliman ng kulay sa pamamagitan ng isang
komposisyon


67
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
4. Naipakikita ang kaalaman at pagkaunawa sa
tekstura

4. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa tekstura 4. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa
tekstura
4.1 Nakikilala ang mga tunay o nahihipong
tekstura (tactile) at biswal na tekstura (visual)

4.1 Nakikilala ang tatlong uri ng tekstura:

Tunay o nahihipo (tactile)
artipisyal
biswal

4.1 Nakalilikha ng isang gawaing sining sa
pamamagitan ng iba’t ibang uri ng tekstura

collage
4.2 Nasasabi ang kaibahan ng tunay o nahihipong
tekstura sa biswal na tekstura


4.2 Nauuri ang mga bagay ayon sa tatlong uri ng
tekstura
4.2 Naipakikita sa pamamagitan ng pagkilos o
pagsayaw ang magaspang at pinong tekstura
4.3 Nailalarawan ang katangian ng tekstura sa
pamamagitan ng paghipo at pagdama
Hal.
magaspang
makinis
malambot
matigas

4.3 Naipakikita ang tatlong uri ng tekstura sa
pamamagitan ng mga gawaing sining

4.4 Nakalilikha ng isang komposisyong
nagpapakita ng tekstura:

teksturang tunay o nahihipo (tactile)
teksturang biswal (visual)




4.5 Naipakikita sa pamamagitan ng pagkilos o
pagsayaw ang iba’t ibang katangian ng
tekstura




B. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa mga
prinsipyo ng sining

B. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa mga
prinsipyo ng sining
B. Naipamamalas ang kaalaman at pang-unawa
sa mga prinsipyo ng sining
1. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa ritmo 1. Naipahahayag ang kaalaman at pag-unawa sa
balance bilang isang prinsipyo ng sining
1. Natatalakay ang sentro ng kawilihan (center of
interest) at pagbibigay-diin (emphasis) nito sa
isang komposisyon sa pamamagitan ng:
pagpapatingkad sa kulay ng mahalagang
bahagi
pagpapalaki sa hugis o anyo ng mahalagang
bahagi
paglalagay sa gitna ng mahalagang bahagi

68
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
1.1 Nasasabi ang kahulugan ng ritmo at natutukoy
ang dalawang uri nito
pormal na ritmo
impormal na ritmo

1.1 Naibibigay ang kahulugan ng balance

1.1 Nakalilikha ng isang komposisyong
binibigyang-diin ang sentro ng kawilihan sa
iba’t ibang paraan
1.2 Natutukoy ang ritmo sa mga komposisyon at
dibuhong nakikita sa paligid
1.2 Nakikilala ang dalawang uri ng balance

simetrikal o pormal na balance
asimetrikal o impormal na balance



1.3 Naipakikita ang ritmo sa pamamagitan ng
pagguhit ng iba’t ibang uri ng dibuho:

paulit-ulit (repetition)
sunud-sunod (sequence)
sali-salit (alternations)
radyal o parayos-rayos (radial)
1.3 Nakalilikha ng isang komposisyon o disenyo
na nagpapakita ng balance





2. Naipahahayag ang kaalaman at pag-unawa sa
proporsyon

2. Naipahahayag ang kaalaman at pag-unawa sa
harmonya

2.1 Naibibigay ang kahulugan ng proporsyon

2.1 Naibibigay ang kahulugan ng harmonya

2.2 Naipakikita ang proporsyon sa isang likhang
sining
proporsyon ng ulo sa katawan
proporsyon ng tao sa bahay
proporsyon ng bulaklak sa plorera

2.2 Nakalilikha ng isang komposisyong
nagpapakita ng harmonya

II. MALIKHAING PAGPAPAHAYAG II. MALIKHAING PAGPAPAHAYAG

II. MALIKHAING PAGPAPAHAYAG

A. Naipahahayag ang kaisipan, damdamin,
kalooban at imahinasyon sa pamamagitan ng
iba’t ibang gawaing sining
A. Naipahahayag ang kaisipan, damdamin,
kalooban at imahinasyon sa pamamagitan ng
iba’t ibang pamamaraan sa sining

A. Naipahahayag ang kaisipan, damdamin,
kalooban at imahinasyon sa pamamagitan ng
iba’t ibang pamamaraan sa sining
1. Naipahahayag ang kaisipan at damdamin ng
pagguguhit o pagpipinta ng isang larawang
isinasaad ng kuwento o tula
1. Naipahahayag ang kaisipan at damdamin sa
pamamagitan ng malayang pagguhit o pagpipinta
ng mga larawang isinasaad ng isang:
karanasan
panaginip
pananaw


1. Naipahahayag sa sariling pamamaraan ng
pagguhit ang wakas ng isang kuwentong hindi
tapos


69
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
2. Naipahahayag ang sariling kaisipan at
imahinasyon sa pamamagitan ng paggugupit at
pagdidikit ng mga papel

2. Nakalilikha ng balangkas ng sariling katawan
(contour drawing) sa pamamagitan ng pagdama at
pagguhit nito habang nakapikit ang mata

2. Nakalilikha ng kawili-wiling mga anyo mula sa
isang payak na bagay o hugis sa pamamagitan ng
pagbawas o pagdagdag upang mabago ito
3. Naipakikita ang kakayahan sa paggamit ng iba’t
ibang bagay sa iba’t ibang pamamaraan ng
paglilimbag
pisi
mga hugis na yari sa karton

3. Naipakikita ang kakayahan sa paggamit ng iba’t
ibang bagay at kagamitan sa paglilimbag
tansan, takip ng bote, walis tingting at iba pang
patapong bagay
3. Naipakikita ang kakayahan sa paggamit ng iba’t
ibang bagay at kagamitan sa paglilimbag sa
pamamagitan ng mga bagay mula sa likas na
kapaligiran
4. Naipakikita ang pagkamalikhain sa paggamit ng
krayon sa iba’t ibang pamamaraan

crayon resist
crayon etching

4. Naipakikita ang pagkamalikhain at kakayahan sa
paggamit ng krayon sa iba’t ibang pamamaraan

batik
paglilipat ng disenyo
4. Naipakikita ang pagkamalikhain sa paggamit ng
krayon sa iba’t ibang pamamaraan

pagpaplantsa
African Art
5. Naipakikita ang pagkamaparaan sa paggamit ng
iba’t ibang bagay sa paggawa ng mosaic

egg shells
papel
5. Naipakikita ang pagkamaparaan at
pagkamalikhain sa paggamit ng iba’t ibang bagay
sa paggawa ng eco-collage

mga likas na bagay

B. Naipakikita ang pagkamalikhain sa paggawa ng
mga tatlong dimensiyong bagay sa
pamamagitan ng iba’t ibang midya, kagamitan
at pamamaraan

B. Naipakikita ang pagkamalikhain sa paggawa ng
mga tatlong dimensiyong bagay sa
pamamagitan ng iba’t ibang midya, kagamitan
at pamamaraan
B. Naipakikita ang pagkamalikhain sa paggawa
ng mga tatlong dimensiyong bagay sa
pamamagitan ng iba’t ibang midya, kagamitan
at pamamaraan
1. Nakalilikha ng iba’t ibang puppets sa pamamagitan
ng iba’t ibang pamamaraan

patpat (stick puppet)
daliri (finger puppet)

1. Nakalilikha ng iba’t ibang puppets sa pamamagitan
ng iba’t ibang pamamaraan

kamay (hand puppet)
pisi o sinulid (string puppet)

1. Naipakikita ang pagkamalikhain sa paggawa ng
papier mache sa pamamagitan ng pira-pirasong
papel (paper strips) at paper pulp
2. Nakapaglililok sa pamamagitan ng ibat’ ibang
bagay at pamamaraan

luwad
patatas/kamote




2. Nakapaghahabi sa pamamagitan ng iba’t ibang
bagay at pamamaraan

pisi, patpat, retaso, papel
sanga, dahon at iba pa

2. Naipakikita ang pagkamalikhain sa pamamagitan
ng pagtitiklop (origami) tulad ng:

papel na bulaklak
papel na hayop


70
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
III. PAMANA NG SINING (ART HERITAGE) III. PAMANA NG SINING (ART HERITAGE)

III. PAMANA NG SINING (ART HERITAGE)

A. Napahahalagahan ang pamana ng sining sa
pambansang pagkakilanlan at pagkakaisa
A. Naipagmamalaki ang pamana ng sining sa
paglinang ng pambansang pagkakilanlan at
pagkakaisa

A. Napahahalagahan ang pamana ng sining sa
paglinang ng pambansang pagkakilanlan at
pagkakaisa
1. Naipagmamalaki ang katutubong sining ng bayan
(folk art)

1. Naipagmamalaki ang katutubong sining (folk art)

1. Naipagmamalaki ang katutubong sining (folk art)

1.1 Nakikilala ang ilan sa mga katutubong sining
ng bayan tulad ng:
1.1 Natutukoy ang isang katutubong sining na
pinagyaman ng tribong etniko

1.1 Natutukoy ang ilang katutubong sining na
pinagyaman ng tribong etniko

basket ng Bohol
banig ng Samar, Leyte
laminosa (banig) ng Jolo
taka (papier machè) ng Paete, Laguna
tsinelas, bag at abaniko na abaka ng Albay
kipping ng Lucban, Quezon
sapatos ng Marikina
parol ng Pampanga
patadyong ng Iloilo
malong ng Mindanao
tinalak ng Cotabato
inabel (kumot) ng Ilocos

a) Pag-uukit o paglililok sa kahoy

Halimbawa:

IFUGAO
bulòl o anito
kutsara’t tinidor
mangkok o pinggan

MARANAO AT MAGUINDANAO
sarimanok
pako rabong
panulong

a) Pagmomolde sa luwad (pottery)

Halimbawa:

Vigan, Ilocos Sur – burnay
Luzon at Visayas – palayok, paso,
banga, tapayan, at iba pa


TAGBANUA
ibon, bubuli
bulaklak, at iba pa

PAETE, LAGUNA
santo
mga pandekorasyon


BETIS, PAMPANGA
muebles




b) Paggawa ng alahas (jewelry)

Halimbawa:

T’boli – kuwintas, pulseras at sinturon
na yari sa metal, plastik, kahoy at buto
Tausug – ornamentong pangkatawan
na gawa sa metal at sa kabibe (shells)
Cordillera – ornamentong
pangkatawan na gawa sa kahoy, buto
(seeds), metal





71
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
1.2 Nakikilala ang katutubong sining sa sariling
pook o bayan
1.2 Natutukoy ang mga katutubong sining ng ilang
karatig pook o bayan

1.2 Nakalilikha ng payak na halimbawa ng isang
katutubong sining ng bansa
B. SINAUNANG BAGAY B. SINAUNANG BAGAY

B. SINAUNANG BAGAY
1. Napahahalagahan ang mga sinaunang bagay na
kabilang sa pamana ng lahi
1. Napahahalagahan ang kontribusyong naidudulot ng
sinaunang bagay sa kultura ng bayan
1. Napahahalagahan ang kontribusyong naidudulot
ng sinaunang bagay sa bayan

1.1 Nakikilala ang ilan sa mga sinaunang bagay
na kabilang sa mga lumang kagamitan ng mga
ninuno


1.1 Natutukoy ang mga antigo o sinaunang bagay
o gusali na matatagpuan sa sariling
pamayanan


1.1 Natutukoy ang mga antigo o sinaunang bagay
o gusali na kilala sa buong bansa

muwebles
santos
retablo
manunggol jar
mga sinaunang bagay o gamit sa museo
lumang bahay (mahigit 100 taon na)
lumang simbahan o moske (mosque)
monumento
paaralan
Lumang pera (panahon ng Kastila, Hapon
at Amerikano)
Lumang kagamitan, plantsa, gilingan
Fort Santiago
Malacañang
Bahay ni Jose Rizal sa Calamba, Laguna

1.2 Natatalakay ang ilang bagay tungkol sa mga
sinaunang bagay na pinag-uusapan

sino ang gumawa
kailan ito ginawa
saan ito ginawa
bakit ginawa

1.2 Naiisa-isa ang mga panuntunan sa
pangangalaga ng mga antigo at sinaunang
bagay o gusali
1.2 Natutukoy ang mga “UNESCO World
Heritage” na matatagpuan sa bansa

Tubbattaha Reef, Palawan
San Agustin Church, Intramuros
Sta. Maria Church, Ilocos Sur
Miag-ao Church, Iloilo
Banaue Rice Terraces
Puerto Princesa Underground River
Lumang Bahay na Bato sa Vigan, Ilocos
Sur
Paoay Church, Ilocos Norte

1.3 Naipaliliwanag kung bakit dapat pahalagahan
ang mga sinaunang bagay at ano ang
kahalagahan sa ating pangkasalukuyang
pamumuhay
1.3 Nakapag-iipon ng mga lumang bagay para sa
museo ng paaralan katulad ng:

mga lumang pera
mga lumang kagamitan ng mga ninuno
(damit, gamit na kahoy at metal)



1.3 Nakagagawa ng album ng mga sinaunang
bagay at mga UNESCO World Heritage mula
sa postcard o larawan sa magasin

72
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
C. DISENYONG ETNIKO C. DISENYONG ETNIKO

C. DISENYONG ETNIKO
1. Naipagmamalaki ang mga disenyong etniko ng
bayan
1. Nabibigyan ng pansin ang mga disenyong etniko ng
mga katutubo
1. Napahahalagahan ang disenyong etniko ng mga
katutubo

1.1 Nakikilala ang ilan sa mga disenyong etniko na
makikita sa Mindanao

disenyong Manobo
disenyong Maranao
1.1 Nakikilala ang ilan sa mga disenyong etniko

disenyong Igorot
disenyong Maguindanaon
1.1 Natutukoy ang kahulugan ng ilan sa mga
disenyong etniko

Halimbawa:
tao, ibon, ahas, dahon, araw, bituin, tubig,
bundok

1.2 Natutukoy kung anong pangkat etniko ang
may-ari ng disenyong pinag-aaralan
1.2 Nakatutuklas ng isang disenyong etniko na
likas o natatangi sa pook o lugar na tinitirhan
(kung mayroon nito)


1.2 Nakapaglilimbag ng disenyong etniko
1.3 Nakaguguhit ng mga disenyong etnikong likas
sa Mindanao
1.3 Nakalilikha ng isang dibuhong binubuo ng
disenyong etniko

1.3 Nakalilikha ng isang komposisyong
ginagamitan ng disenyong etniko
D. LIKHANG SINING D. LIKHANG SINING

D. LIKHANG SINING
1. Naipagmamalaki ang mga ipinintang larawan ng
mga dalubhasang pintor ng bayan
1. Naipagmamalaki ang mga bantog na Pilipinong
pintor

1. Napahahalagahan ang mga halimbawang sining
ng mga bantog na Pilipinong pintor

1.1 Namamasdan nang may kaluguran ang mga
larawang likha nina:

Carlos V. Francisco
Vicente S. Manansala
Fernando Amorsolo
Jose T. Joya
1.1 Napahahalagahan ang ilang halimbawang
sining ng mga dalubhasang pintor ng bayan

Juan Luna
Victorio Edades
Fernando Amorsolo
H. R. Ocampo
Anita Magsaysay-Ho









1.1 Napaghahambing ang pagkakaiba ng
makatotohanan (realistic) sa di-
makatotohanang (abstract) ipinintang larawan

Halimbawa:

“Planting Rice” ni Fernando Amorsolo
“Man and Carabao” ni Hernado R. Ocampo

73
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
1.2 Naiisa-isa ang mga bagay na nakikita sa
larawan
1.2 Natatalakay ang damdaming hinahatid ng
larawan
1.2 Naipaliliwanag ang pagkakaiba ng mga likhang
sining na:

makatotohanan
di-makatotohanan

Halimbawa:

(makatotohanan)
Nestor Leynes
“Mag-ina sa Tabi ng Duyan”

(di-makatotohanan)
Onib Olmedo
“Mother and Child”

1.3 Nagkakaroon ng kamalayan na may dalawang
uri ng likhaing sining:

makatotohanan (realistic)
di-makatotohanan (abstract)

1.3 Natutukoy ang mga elemento ng sining na
taglay ng larawan
1.3 Nakaguguhit ng isang makatotohanang
larawan at di-makatotohanang larawan
1.4 Nasasabi kung aling larawan ang
nagugustuhan at naipaliliwanag kung bakit
1.4 Nasasabi kung aling elemento ng sining ang
nangingibabaw





1.5 Napaghahambing-hambing ang iba’t ibang
istilo o pamamaraan ng pintor

makaluma
makabago





1.6 Nakapagbibigay ng sariling papuri o puna sa
isang bantog na larawan





1.7 Nakaguguhit ng isang larawan sa sariling
pamamaraan



2. Naipagmamalaki ang mga iskulturang likha ng
mga bantog na iskultor ng Pilipinas
2. Namamasdan nang may kaluguran ng mga likhang
sining ng mga dalubhasang iskultor ng bayan



2. Naipagmamalaki ang mga nililok na sining ng
ilang bantog na iskultor


74
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
2.1 Namamasdan nang may kaluguran ang mga
likhang sining ng mga dalubhasang iskultor at
arkitekto ng bansa (National Artists)

Guillermo Tolentino
Napoleon Abueva
Leandro Locsin
2.1 Namamasdan ang mga iskulturang likha ng
mga bantog na iskultor ng Pilipinas

Napoleon V. Abueva
Guillermo Tolentino
Eduardo Castrillo
Ramon Orlina
Abdulmari Imao

2.1 Napahahalagahan ang mga nililok na sining ng
ilang bantog ng iskultor

Eduardo Castrillo
Imelda Pilapil
Virginia Ty-Navarro
Arturo Luz
Santiago Bose
2.2 Nasasabi kung aling iskultura ang
nagugustuhan at napaliliwanag kung bakit
2.2 Natatalakay/napaghahambing-hambing ang
iba’t ibang istilo

makatotohanan
Hal.: Likha ni G. Tolentino
- Monumento ni Bonifacio

di-makatotohanan
Hal.: Likha ni N. Abueva
- Krus sa UP Chapel

2.2 Nakabubuo ng isang iskultor mula sa likas o
di-likas na mga patapong bagay


3. Natatalakay ang ilang pandaigdig na dalubhasa sa
sa sining

3. Natatalakay ang ilang pandaigdig na dalubhasa sa
sining



3.1 Napahahalagahan ang ilang likhang sining ng
mga sumusunod:

Leonardo da Vinci – Mona Lisa, Last
Supper
Michelangelo – Sistine Chapel, Fresco,
Vatican
Pablo Picasso – Girl Before A Mirror
3.1 Napahahalagahan ang ilang likhang sining ng
mga sumusunod na impressionist:

Vincent Van Gogh – Starry Night
Paul Gaugin – Tahitian Women
George Seurat – Sunday Afternoon


IV. PAGPAPAHALAGA SA KAPALIGIRAN IV. PAGPAPAHALAGA SA KAPALIGIRAN

IV. PAGPAPAHALAGA SA KAPALIGIRAN

Napahahalagahan ang likas na kapaligiran at
ang kapaligirang gawa ng tao
Naipamamalas ang kakayahan sa sensitibong
pagmamasid o pandama at pagpapahalaga sa
mga magagandang bagay at kapaligiran

Naipamamalas ang kakayahan sa sensitibong
pagmamasid o pandama at pagpapahalaga sa
mga magagandang bagay sa kapaligiran
A. Likas na Kapaligiran A. Likas na Kapaligiran

A. Likas na Kapaligiran
1. Nabibigyan ng pansin ang magagandang bagay sa
kalikasan
1. Nabibigyan ng pansin ang magagandang bagay sa
likas na kapaligiran
1. Nabibigyan ng pansin ang magagandang bagay
sa likas na kapaligiran


75
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
1.1 Namamasid nang may katuwaan ang mga
magagandang bagay sa kalikasan

punong-kahoy
mga ibon at hayop
mga halaman at bulaklak
1.1 Natutukoy ang mga elemento ng sining na
taglay ng mga ito
1.1 Nabibigyan ng pansin ang magagandang likas
na kapaligiran ng bansa

Halimbawa:

Chocolate Hills, Bohol
Mayon Volcano, Albay
Taal Volcano, Batangas
Boracay, Kalibo, Aklan
Maria Cristina Falls, Iligan City, Lanao del
Norte
Banaue Rice Terraces

1.2 Natutukoy ang mga elementong sining na
taglay ng mga bagay sa kapaligiran
1.2 Natutukoy ang mga prinsipyo ng sining na
taglay ng mga ito
1.2 Nakalilikha ng dibuho na binubuo ng mga
bagay mula sa kapaligiran:

payak na installation sa kapaligiran
collage ng iba’t ibang tekstura
pagguhit ng mga disenyo ng
dahon/bulaklak

B. Kapaligirang Gawa ng Tao B. Kapaligirang Gawa ng Tao B. Kapaligirang Gawa ng Tao

1. Nabibigyang-pansin ang mga magagandang
bagay sa kapaligirang gawa ng tao
1. Nabibigyang-pansin ang mga magagandang bagay
sa kapaligirang gawa ng tao
1. Nabibigyang-pansin ang mga magagandang
bagay sa kapaligirang gawa ng tao

1.1 Natutukoy ang mga magagandang bagay na
gawa ng tao

1.1 Napahahalagahan ang kagandahan ng mga
bagay na gawa ng tao sa sariling pamayanan

1.1 Napahahalagahan ang kagandahan ng di-likas
na mga bagay o gusali na kilala sa buong
bansa

Parke – Luneta
Tulay – San Juanico
Resort – Puerto Galera
Gusali – Cultural Center of the Philippines
(CCP)

Halimbawa:

munisipyo
plasa, palaruan
sambahan
jeep, kalesa
monumento
sentrong
pangkultura
Halimbawa:

San Agustin Church
Quiapo Golden Mosque
Manila Cathedral
Rizal Park
Quezon Memorial Circle
Bonifacio Monument
San Juanico Bridge




76
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
1.2 Natatalakay ang mga elemento ng sining na
taglay ng mga bagay na ito

1.2 Natatalakay ang mga elemento ng sining na
taglay ng mga bagay na ito
1.2 Naiguguhit mula sa imahinasyon ang isang
pambansang bagay o gusali
1.3 Nakapangungulekta ng mga larawan ng mga
magandang bagay na makikita sa kapaligirang
gawa ng tao at gawing album

1.3 Naiguguhit mula sa imahinasyon ang gusali sa
sariling pamayanan
1.3 Nakakalikha ng installation art na maaaring
binubuo ng mga patapong bagay mula sa
kapaligiran ng paaralan
2. Nakabubuo ng mga nakalarawang pangako
(pledge) kaugnay ng pangangalaga at kaayusan
ng kapaligiran
2. Napahahalagahan ang mga bagay na bumubuo
ng likas na kapaligiran
2. Nakabubuo ng mga nakalarawang pangako na
kaugnay ng pangangalaga at kaayusan ng
kapaligiran

2.1 Nakaguguhit ng poster na tumatawag ng
pansin sa problema ng bayan tungkol sa:

kalinisan ng paaralan
kalinisan ng mga estero (canal)
kalinisan ng ilog
at iba pa

2.1 Nakaguguhit ng larawan na nagpapakita ng
pangangalaga sa kagandahan ng sariling
pamayanan


2.1 Nakalilikha ng larawan na nagpapakita ng mga
hakbang ng pangangalaga ng kagandahan at
kaayusan ng kapaligiran





2.1.1 Nakasasali sa pangkat sa pagbuo ng
poster na nagpapakita ng pangangalaga
ng kapaligiran para sa kagandahan ng
sariling pamayanan

Halimbawa:

pangangalaga sa mga puno at
halaman ng paaralan
pangangalaga sa mga ilog
pangangalaga sa yaman ng
karagatan
2.1.1 Nakatutulong sa pangkat sa pagbubuo
ng mural na nagpapakita ng
pangangalaga ng pambansang
kapaligiran

Halimbawa:

pangangalaga sa kalinisan ng
pambansang pamayanan
pangangalaga sa kabundukan
pangangalaga sa karagatan
pangangalaga sa mga antigo at
sinaunang bagay, bahay, simbahan,
at iba pa

2.2 Nakasasali sa pangkat sa pagbuo ng mural
sa pader na nagpapakita ng magandang
kapaligiran

2.2 Nakasasali sa pangkat sa pagpapakita ng
simpleng dula na ginagamitan ng malikhaing
kagamitan (costumes and headdress) tungkol
sa pangangalaga ng kapaligiran




2.2 Nakasasali sa pangkat sa pagpapakita ng
simpleng dula na may malikhaing kagamitan
tungkol sa pangangalaga sa pambansang
kapaligiran


77
IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG
C. Mga Selebrasyon

C. Mga Selebrasyon C. Mga Selebrasyon
1. Napahahalagahan ang mga selebrasyong
nagpapaunlad ng kultura ng bayan:

Ati-Atihan ng Aklan
Moriones ng Marinduque
Sinulog ng Cebu
Cañao ng Cordillera
1. Naipagmamalaki ang ilang selebrasyon o gawaing
pambayan

Halimbawa:

Araw ng Kalayaan
Panahon ng Pagtatanim/Pag aani
Fiesta ng Bayan
Pasko at Bagong Taon
Eid Al-Fitr (End of Ramadan)
1. Naipagmamalaki ang mga bantog na selebrasyon
na ipinagdiriwang sa iba’t ibang lugar ng bansa

Ati-Atihan ng Aklan
Moriones ng Marinduque
Sinulog ng Cebu
Maskara ng Bacolod
Pahiyas ng Quezon
Ramadan sa Mindanao
Ibalong ng Legazpi
Pinagbenga ng Baguio
Dinagyang ng Ilo-ilo
Kadayawan ng Davao
Halad ng Cotabato

2. Natatalakay ang kontribusyong naibibigay ng mga
pagdiriwang na ito sa kultura ng bayan

2. Nakalilikha ng poster o patalastas tungkol sa
selebrasyon o gawaing pambayan

2. Nakaguguhit ng mural ng pagdiriwang


3. Nakalilikha ng headdress, maskara at baro para sa
selebrasyon o parada

3. Nakalilikha ng isang card para sa Pasko, Bagong
Taon at Valentine

3. Nakalilikha ng damit o bagay na maaaring gamitin
sa selebrasyong pinag-uusapan
4. Nakapagtatanghal ng mga likhang sining ng mga
bata sa paaralan

culminating activity (exhibit)
4. Nakapagtatanghal ng mga likhang sining ng mga
bata sa paaralan (sa stage, silid-aralan, corridor,
lobby) at naiaayos ang mga likhang sining sa
tanghalan

4. Nakapagtatanghal ng mga likhang sining ng mga
bata sa paaralan


4.1 Nakagagawa ng payak na kuwadro

kuwadrong papier machè
kuwadrong cardboard
kuwadrong kahoy

4.2 Nakapag-aanyaya ng mga manonood para sa
exhibit (pagtatanghal)

liham at card paanyaya

4.1 Nakikilala ang mga kagamitan sa pagtatanghal

hook
double-sided tape
matting board/illustration board/cardboard
nylon strings
mga kuwadro/frames

4.1 Naihahanda ng maayos at maganda ang mga
bagay na itatanghal





78
Pre-requisite Skills for Arts
GRADE III

1. Nakabubuo ng mga kulay mula sa pangunahing kulay sa pamamagitan ng water color
2. Nasasabi ang kahulugan ng ritmo
3. Napupuna ang mga ritmong matatagpuan sa kapaligiran
4. Naipahahayag ang pagkamalikhain sa pamamagitan ng pagbuo ng isang anyo mula sa tuldok
5. Nailalarawan sa sariling pamamaraan and damdamin ng musika sa pamamagitan ng pagpinta na ang ginagamit ay daliri (finger
painting)
6. Nasasabi ang kahulugan ng katutubong sining
7. Natutukoy ang iba’t ibang katutubong sining at ang pinagmulan nito
8. Nakalilikha ng payak na halimbawa ng isang katutubong sining
Hal.:
• basket
• abaniko
9. Nasasabi ang mga likas at di-likas na bagay na makikita sa kapaligiran
10. Natutukoy ang mga elemento ng sining na taglay ng mga bagay sa kapaligiran
Hal.:
a. linya
b. kulay
c. hugis
d. tekstura : ng dahon, bato, balat ng kahoy at iba pa
11. Nakikilala ang iba’t ibang paraan ng paggawa ng mga likhang sining katulad ng:
11.1 paper craft (gawaing-kamay sa papel)
• pagpilas/pagpunit/paggupit at pagdikit
• mosaic
• paper batik
• collage
• paper mache
• origami
11.2 painting processes (iba’t ibang paraan sa pagpipinta)
• spattering
11.3 print making
• stamping
• string pulling
11.4 iba’t ibang paraan sa paglililok

79
( E D U KAS YON S A P AGP AP AL AKAS
N G KAT AWAN )
MA K A B A Y A N


80
MGA INAASAHANG BUNGA



MITHIIN: Nakapagtatamo ng kaukulang antas ng kaangkupang pisikal sa pamamagitan ng mga gawaing pangkatawan,
nakapagsasagawa ng mga batayang kilos nang may kasanayan, mga kaugaliang pangkalusugan at pangkaligtasan
kaugnay ng mga gawaing pangkatawan; nakapagpapakita ng kanais-nais na kasanayang pangsosyal at wastong saloobin
at pagpapahalaga sa laro, himnasyo, sayaw at sa katutubong kultura



Pagkatapos ng Ikaanim na Baitang, nagkakaroon ang mga bata ng sapat na kakayahan sa pagpapaunlad ng kaangkupang
pisikal; nakapagsasagawa ng mga kumbinasyong kilos lokomotor at di-lokomotor, dalawang stunts at gawaing panghimnasyo,
pagsasagawa ng isang ehersisyo sa balance beam at horizontal bar o ladder, at mga gawaing ginagamitan ng mga kasangkapang
pangkamay nang isahan, dalawahan at pangkatan ayon sa ritmo; nakapagpapakita ng batayang kasanayan sa baseball/softball at
basketball; at nakalalahok sa mga katutubo at banyagang sayaw at laro.


Pakatapos ng Ikalimang Baitang, patuloy na nagpapaunlad ang mga bata ng wastong tikas at tindig upang mapanatili ang
kaangkupang pisikal; nakapagsasagawa ng mga kilos lokomotor at di-lokomotor, isa o dalawang stunts at gawaing panghimnasyo,
katutubong laro at sayaw; at nakapagpapakita ng mga batayang kasanayan sa volleyball.


Pagkatapos ng Ikaapat na Baitang, nagkakaroon ang mga bata ng kakayahang mapaunlad ang tindig/tikas ng katawan at
kaangkupang pisikal; nakapagsasagawa ng isa o dalawang stunts, gawaing panghimnasyo at gawaing ginagamitan ng mga
kasangkapang pangkamay ayon sa ritmo; nakapagpapakita ng mga batayang kasanayan sa atletiks; at nakalalahok sa mga
katutubong sayaw at laro.

81
EDUKASYON SA PAGPAPALAKAS NG KATAWAN

BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI

l. KAKAYAHAN SA PANGANGASIWA l. KAKAYAHAN SA PANGANGASIWA l. KAKAYAHAN SA PANGANGASIWA
NG KATAWAN NG KATAWAN NG KATAWAN

Nagkakaroon ng sapat na kakayahan sa Nagkakaroon ng sapat na kakayahan sa Nagkakaroon ng sapat na kakayahan sa
pangangasiwa ng katawan pangangasiwa ng katawan pangangasiwa ng katawan

A. Wastong Tikas/Tindig at Kaaya-ayang A. Wastong Tikas/Tindig at Kaaya-ayang A. Pagpapaunlad ng Kaangkupang
Ayos ng Katawan Ayos ng Katawan Pisikal

I. Naisasagawa ang mga gawaing naka- I. Naisasagawa ang mga gawaing naka- 1. Natataya ang kaangkupang pisikal
tutulong sa pagpapaunlad ng wastong tutulong sa lalong pagpapaunlad ng sa pamamagitan ng Physical Fitness
tindig wastong tindig Test (PFT)

Halimbawa: Halimbawa: patayong paglundag
(standing long jump)
- sa pagdadala ng mga kagamitan sa - sa pagdadala ng mga kagamitan sa bangon-higa (curl-ups)
pag-aaral pag-aaral paupong pagbaluktot ng katawan
- sa pag-akyat at pagbaba sa hagdanan - sa pag-akyat at pagbaba sa hagdanan (sit and reach)
- sa pag-upo sa iba't ibang uri ng upuan - sa pag-upo sa iba't ibang uri ng upuan "Chair table push-ups"
- sa pakikipag-usap nang nakaupo o - sa pakikipag-usap nang nakaupo o " 15-minute run or Step Test"
nakatayo nakatayo
- sa pag-abot sa mataas na bagay - sa pag-abot sa mataas na bagay

2. Natataya ang antas ng sariling tindig, 2. Natataya ang antas ng sariling tindig,
ayos at tikas ng katawan ayos at tikas ng katawan

Halimbawa: Halimbawa:

- Plumbine Test - Plumbine Test

3. Natutukoy ang mga kahinaan sa was- 3. Natutukoy ang mga kahinaan sa was- 2. Natutukoy ang kalakasan at kahinaan
tong tikas ng katawan ayon sa kinala- tong tikas ng katawan ayon sa kinala- sa kaangkupang pisikal ng katawan
basan ng pagtataya basan ng pagtataya ayon sa kinalabasan ng pagtataya



82
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI
4. Naisasagawa ang mga gawaing nagwa- 4. Naisasagawa ang mga gawaing nagwa- 3. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
wasto sa mga kahinaang nauukol sa wasto sa mga kahinaang nauukol sa kaangkupang pisikal
tikas ng katawan tikas ng katawan
4. Naisasagawa ang mga wastong
Halimbawa: Halimbawa: gawain na nagpapaunlad ng kaang-
kupang pisikal
flatfootedness - pagpulot ng paa sa flatfootedness - pagpulot ng paa sa
(talpak na paa) holen (talpak na paa) holen Halimbawa:
- pagpapagulong ng bote - pagpapagulong ng bote
sa talampakan sa talampakan pagpapalakas ng - luksong lubid
pag-iisod ng paa pag-iisod ng paa cardio vascular - jogging
endurance - aerobics
hindi pantay na - salisihang pagdadala/ hindi pantay na - salisihang pagdadala/ pagpapalakas ng - sipa
balikat (uneven pagbibitbit ng mabigat balikat (uneven pagbibitbit ng mabigat binti
shoulders) na bagay sa dalawang shoulders) na bagay sa dalawang pagpapalakas ng - pagbabaras
kamay kamay braso

- ehersisyong salisihang - ehersisyong salisihang 5. Naikikilos ang katawan nang nag-iisa,
pagtataas ng dalawang pagtataas ng dalawang nang may kapareha at nang may
balikat balikat kasama sa pangkat.

pagkahukot - Wing Stretcher pagkahukot - Wing Stretcher
(round upper pag-unat ng mga braso (round upper pag-unat ng mga braso
back) na pataas o patalikod back) na pataas o patalikod 6. Naipakikita ang wastong pangangalaga
ng iba't ibang bahagi ng katawan
nakaungos na ulo - pagtingala at pagyuko nakaungos na ulo - pagtingala at pagyuko habang nagsasagawa ng kilos
(forward head) (forward head)

pagkapike - paglakad nang nakatapak pagkapike - paglakad nang nakatapak
(knock knees) na tumutuntun sa dalawang (knock knees) na tumunton sa dalawang
magkapantay na guhit magkapantay na guhit

sakang - paglakad na ang mga daliri sakang - paglakad na ang mga daliri
(bowlegged) sa paa ay nakaturong (bowlegged) sa paa ay nakaturong
paharap o paloob, o kaya paharap o paloob, o kaya
ay paglakad na tumutuntun ay paglakad na tumutunton
sa dalawang magkalapit sa dalawang magkalapit
na tuwid na guhit na tuwid na guhit

83
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI

nakausling tiyan - paglakad sa pagitan ng nakausling tiyan - paglakad sa pagitan ng
(protruding dalawang silya na ang (protruding dalawang silya na ang
abdomen) mga likod ay magka- abdomen) mga likod ay magka-
lapit ng ilang dali lapit ng ilang dali
lamang lamang

5. Naipakikita ang wastong pangangalaga ng 5. Naipakikita ang wastong pangangalaga ng
iba't ibang bahagi ng katawan habang iba't ibang bahagi ng katawan habang
nagsasagawa ng kilos * nagsasagawa ng kilos *

B. Pagpapaunlad ng Kaangkupang Pisikal B. Pagpapaunlad ng Kaangkupang Pisikal

1. Natataya ang kaangkupang pisikal sa 1. Natataya ang kaangkupang pisikal sa
pamamagitan ng Physical Fitness Test (PFT) pamamagitan ng Physical Fitness Test (PFT)

patayong paglundag patayong paglundag
(standing long jump) (standing long jump)
bangon-higa (curl-ups) bangon-higa (curl-ups)
paupong pagbaluktot ng katawan paupong pagbaluktot ng katawan
(sit and reach) (sit and reach)
"Pull ups/Flexed Arm Hang" "Pull ups/Flexed Arm Hang"
"15-minute run or Step Test” "15 - minute run or Step Test

* Isinasanib sa lahat ng aralin

2. Natutukoy ang kalakasan at kahinaan sa 2. Natutukoy ang kalakasan at kahinaan sa
kaangkupang pisikal ng katawan ayon sa kaangkupang pisikal ng katawan ayon sa
kinalabasan ng pagtataya kinalabasan ng pagtataya

3. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng 3. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng
kaangkupang pisikal kaangkupang pisikal

4. Naisasagawa ang mga wastong gawain na 4. Naisasagawa ang mga wastong gawain na
nagpapaunlad ng kaangkupang pisikal nagpapaunlad ng kaangkupang pisikal

________
* Isinasanib sa lahat ng aralin

84
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI
Halimbawa: Halimbawa:

pagpapalakas ng luksong lubid


pagpapalakas ng luksong lubid


(cardio vascular jogging (cardio vascular jogging
endurance) aerobics endurance) aerobics
pagpapalakas ng - sipa pagpapalakas ng - sipa
binti binti
pagpapalakas ng - pagbabaras pagpapalakas ng - pagbabaras
braso braso

5. Naikikilos ang katawan nang nag-iisa, 5. Naikikilos ang katawan nang nag-iisa,
nang may kapareha at nang may nang may kapareha at nang may
kasama sa pangkat.* kasama sa pangkat.*

6. Naipakikita ang wastong pangangalaga 6. Naipakikita ang wastong pangangalaga
ng iba't ibang bahagi ng katawan ng iba't ibang bahagi ng katawan
habang nagsasagawa ng kilos.* habang nagsasagawa ng kilos.*

II. BATAYANG KASANAYAN SA PAGKILOS II. BATAYANG KASANAYAN SA PAGKILOS II. BATAYANG KASANAYAN SA PAGKILOS

Nagkakaroon ng sapat na kahusayan sa Nagkakaroon ng sapat na kahusayan sa Nagkakaroon ng sapat na kahusayan sa
pagsasagawa ng mga batayang kasanayan pagsasagawa ng mga batayang kasanayan pagsasagawa ng mga batayang kasanayan
sa pagkilos sa pagkilos sa pagkilos

A. Mga Kasanayang Lokomotor A. Mga Kasanayang Lokomotor A. Mga Kasanayang Lokomotor

1. Nagagamit ang kilos lokomotor sa 1. Naisasagawa nang wasto ang mga kilos 1. Naisasagawa nang wasto ang mga kumbinas-
pagbibigay kahulugan sa isa o dalawang lokomotor nang may iba't ibang bilis, tulad yong kilos lokomotor nang may iba't ibang
awit, tugma, dula at tula o paggagad ng ng: bilis, tulad ng:
mga kilos ng hayop, gawain, paligsahan
at isports - mabilis na pagtakbo - pagiskape at pag-imbay ng kamay
Halimbawa: - katamtamang bilis ng pagtakbo - pagkandirit habang sumisipa ang isang
Awit na may kilos - Paruparong bukid - mabagal na pagtakbo paa
Panggawain - Pagbubunot ng sahig
Pang-isports - Pag-"rebound" ng bola sa
"basketball"
Kilos Hayop - Takbong Kabayo


85
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI
2. Naisasagawa nang wasto ang mga 2. Naisasagawa nang wasto ang mga 2. Nagagamit ang mga kumbinasyong kilos
kilos lokomotor nang may iba't ibang kilos lokomotor nang may iba't ibang lokomotor at di-lokomotor sa isa o dalawang
bilis, tulad ng: direksyon, tulad ng: gawain na may payak na ritmo at may kaugnay
sa ritmo
mabilis - takbong kabayo - paurong na paglakad/pagtakbo/ 2.1 mga laro at relay
- takbong usa paglukso/atbp. 2.2 gawain na may ritmo
katamtamang bilis - pasulong na paglakad/pagtakbo/
- lundag kuneho paglukso/atbp. 3. Nakalilikha ng kumbinasyong kilos lokomotor
- takbong aso - pakanang paglakad/ at di-lokomotor sa pagpapakita sa paglutas ng
mabagal - lakad pagong pagtakbo/paglukso/atbp. mga suliranin, tulad ng:
- takbong bibe - pakaliwang paglakad/pagtakbo/
paglukso/atbp. - biglaang pagkulog at pagkidlat
- pag-ilag sa papalapit na aso
3. Naisasagawa nang wasto ang mga 3. Naisasagawa nang wasto ang mga
kilos lokomotor nang may iba't ibang kilos lokomotor nang may iba't ibang 4. Nagagamit ang mga kumbinasyon na kilos
direksyon, tulad ng: diin/lakas, tulad ng: lokomotor at di-lokomotor sa pagbibigay
kahulugan sa isa o dalawang awit, tugma, dula
- pasulong na pagkandirit/ - mabigat na paglakad at tula o paggagad ng mga kilos ng hayop,
pag-igpaw/pag-iskape/ atbp. - katamtamang bigat ng paglakad paggawain, paligsahan at pang-isports
- paurong na pagkandirit/paglukso- - magaang na paglakad
lukso/pag-iskape/atbp.
kilos na lokomotor nang may iba't 4. Nagagamit ang mga kilos lokomotor sa
ibang direksyon, tulad ng: pagbibigay kahulugan sa isa o dalawang
- pakanan na pagkandirit/ awit, tugma, dula at tula o paggagad ng
pag-igpaw/pag-iskape/ atbp. mga kilos ng hayop, gawain, paligsahan
- pakaliwang pag-iskape/ at isports
pagpapadulas iskape/atbp.
Halimbawa:
4. Naisasagawa nang wasto ang mga Awit - Bakya Mo Neneng
kilos na lokomotor nang may iba't Kilos ng Hayop - Lakad ng Ahas
ibang antas, tulad ng: Sports - Pag-"Spike"ng bola
Gawain - Pagpipinta
- mataas na pag-igpaw/paglukso/
paglundag/pagtalon 5. Naisasagawa ang mga kilos lokomotor
- katamtamang taas na pag-igpaw/ na may wastong pag-iingat
paglukso/paglundag/pagtalon
- mababang pag-igpaw/paglukso/
paglundag/pagtalon

86
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI
5. Naisasagawa nang wasto ang mga
kilos na lokomotor nang may iba't B. Mga Kasanayang Di-Lokomotor (Axial)
ibang diin/lakas, tulad ng:
- mabigat/malakas na paglukso/ 1. Naisasagawa nang wasto ang mga
paglundag/pagtalon kilos di-lokomotor, tulad ng:
- katamtamang lakas na paglukso/ 1.1 pag-unat, pagbaluktot
paglundag/pagtalon 1.2 pagtulak, paghila
- magaan/mahinang paglukso/ 1.3 pagpihit, pag-ikot
paglundag/pagtalon 1.4 pag-indayog, pag-imbay

6. Naisasagawa ang mga kilos lokomotor na 2. Nasasabi ang mga kilos di lokomotor
may wastong pag-iingat 3. Naipakikita ang mga iba't ibang kilos,
di-lokomotor nang may antas, tulad ng:
- mataas na pag-unat/pagbaluktot/atbp,
- katamtamang taas na pag-unat/
pagbaluktot/atbp
- mababang pag-unat/pagbaluktot/atbp
4. Naipakikita ang mga kilos, di-lokomotor
nang may iba't ibang bilis tulad ng:
- mabilis na pagpihit/pag-ikot/atbp
- katamtamang bilis na pag-indayog/
pag-imbay/atbp
- mabagal na pag-indayog/pagpihit/atbp.
5. Naipakikita ang mga kilos di-lokomotor
nang may iba't ibang lakas/diin, tulad ng
- magaan/mahinang pagtulak/paghila
- katamtamang lakas na pagtulak/
paghila
6. Naipakikita ang mga kilos di-lokomotor
nanag may iba't ibang hugis tulad ng:
- pabilog - parisukat
- patatsulok - parihaba
7. Naipakikita ang iba't ibang kilos di-loko-
motor nang may direksyon, tulad ng:
- paurong na ibaluktot ang katawan
- pasulong na ibaluktot ang katawan
- pakanan na ibaluktot ang katawan
- pakaliwa na ibaluktot ang katawan

87
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI

8. Nagagamit ang mga kilos, di-lokomotor sa
pagbibigay kahulugan sa isa o dalawang awit,
tugma, dula at tula o paggagad sa mga kilos

B. Kasanayan sa Paggamit ng mga C. Kasanayan sa Paggamit ng mga C. Kasanayan sa Paggamit ng mga
Kasangkapang Pangkamay at Aparato Kasangkapang Pangkamay at Aparato Kasangkapang Pangkamay at Aparato

1. Nagagamit nang wasto ang alinmang 1. Nagagamit nang wasto ang iba pang 1. Naisasagawa ang iba't ibang kilos na gumagamit
dalawang kasangkapang pangkamay at dalawang kasangkapang pangkamay at ng mga nagamit nang kasangkapang pangkamay
aparato tulad ng bola, binbag, patpat at aparato tulad ng bola, binbag, patpat at ayon sa ritmo
bangko nang naaayon sa antas bangko nang naaayon sa antas
- mababa - mababa 2. Nakatutuklas ng iba't ibang kilos na guma-
- katamtamang taas - katamtamang taas gamit ng kasangkapang pangkamay nang
- mataas - mataas isahan, may kapareha, may kapangkat

2. Nagagamit nang wasto ang iba't ibang 2. Nagagamit nang wasto ang iba't ibang 3. Naisasagawa ang mga kilos na ginamitan ng
kasangkapang pangkamay at aparato kasangkapang pangkamay at aparato kasangkapang pangkamay/aparato nang may
nang naaayon sa hugis nang naaayon sa hugis pag-iingat*

- pabilog - pabilog
- pasigsag - pasigsag
- atbp. - atbp.

3. Nagagamit nang wasto ang alinmang 3. Nagagamit nang wasto ang iba pang
dalawang kasangkapang pangkamay at dalawang kasangkapang pangkamay at
aparato tulad ng bola, binbag, patpat at aparato tulad ng bola, binbag, patpat at
bangko nang naayon sa direksyon bangko nang naayon sa direksyon

- paurong - paitaas - pakaliwa - paurong - paitaas - pakaliwa
- pasulong - pababa - pakanan - pasulong - pababa - pakanan

4. Naisasagawa ang mga kilos na ginagamitan 4. Nagagamit nang wasto ang iba pang
ng kasangkapang pangkamay/aparato nang dalawang kasangkapang pangkamay at
may pag-iingat* aparato tulad ng bola, binbag, patpat at iba pa
nang ayonsa lakas/diin
- magaan/mahina - mabigat/malakas
- katamtamang lakas

88
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI

5. Nakatutuklas ng iba't ibang kilos na
gumagamit ng kasangkapang pang-kamay
nang isahan, may kapareha, may
kapangkat

6. Naisasagawa ang iba't ibang kilos na
gumagamit ng kasangkapang pangkamay
at aparato ayon sa ritmo

7. Naisasagawa ang mga kilos na ginagamitan
ng kasangkapang pangkamay/aparato nang
may pag-iingat*

III. MGA KATANGI-TANGING KAKAYAHAN III. MGA KATANGI-TANGING KAKAYAHAN III. MGA KATANGI-TANGING KAKAYAHAN
AT KASANAYAN AT KASANAYAN AT KASANAYAN

Natatamo ang sapat na kahusayan sa pagsasa- Natatamo ang sapat na kahusayan sa pagsasa- Natatamo ang sapat na kahusayan sa pagsasa-
gawa ng mga katangi-tanging kakayahan at gawa ng mga katangi-tanging kakayahan at gawa ng mga katangi-tanging kakayahan at
kasanayan kasanayan kasanayan

A. Mga Kasanayang Panghimnasyo/"Stunts" at A. Mga Kasanayang Panghimnasyo/"Stunts" at A. Mga Kasanayang Panghimnasyo/"Stunts" at
mga Gawaing Sumusubok sa Sariling mga Gawaing Sumusubok sa Sariling mga Gawaing Sumusubok sa Sariling
Kakayahan. Kakayahan. Kakayahan.

1. Naisasagawa ang mga batayang kilos at 1. Naisasagawa ang mga batayang kasana- 1. Naisasagawa ang mga panimulang kasanayang
panimulang kasanayang panghimnasyo yang panghimnasyo panghimnasyo

- head bend forward/backward - forward lunge - front scale
- head twisting - half-knee stand - side scale
- trunk bending/forward/sideward/ - supine leaning rest - pike position
right/left - front scale - prone leaning rest
- knee raising - pike position - tuck position
- leg raising - prone leaning rest
- long sitting position - tuck position
- side leaning rest
- folded position
- half-knee stand

89
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI
2. Naisasagawa ang isa o dalawang payak na 2. Naisasagawa ang isa o dalawang payak na
2. Naisasagawa ang isa o dalawang payak na ehersisyo na gumagamit ng panimulang ehersisyo na gumagamit ng panimulang
ehersisyo na gumagamit ng panimulang kasanayang panghimnasyo kasanayang panghimnasyo
kasanayang panghimnasyo
Halimbawa: Halimbawa: Halimbawa:
a) Half-knee stand on R - ct. 1 a. Step R forward - ct. 1
1. a) Raise left knee in front, arms upward - Extend L leg sideward - ct 2 Step L forwared and do a front scale
ct. 1 Touch left toe forward arms - ct 2-3
sideward - ct. 2 Return to first position - ct. 3 Position - ct -4
Stand - ct. 4
Return to first position - ct. 3 b. Repeat (a) with the L foot
Position - ct. 4 b) Repeat all using the Opposite foot - -ct 1-4
cts 1- 4 c. Repeat (a) and (b)
b) Repeat all, left and right alternately -ct 1-8
- 32 cts.

2. Kalestenics ng lahi 2. Kalestenics ng lahi d. Execute a V seat with balance and correct
Figure 1-III Review figures I-III form
Teach figures IV-VIII
3. Naisasagawa ang alinman sa mga pang
isahang "stunts" nang may panimbang 3. Naipapakita ang kaugaliang pagtutulungan, 3. Naipakikita ang mga kaugaliang pagtutulungan,
pakikiisa,pamumuno pagkalisto at pagiging pakikiisa, pamumuno, pagkalisto, at pagiging
Halimbawa: responsable sa pagsasagawa ng isa o dala- responsable sa pagsasagawa ng isa o dalawa-
wahang piramid. hang ( pyramid)
"Balance Jump"
"Balance Seat" Halimbawa: Halimbawa:

4. Naipapakita ang coordinasyon, lakas, at Three man Pyramid Three man Pyramid Variations
kalambutan ng katawan sa pagsasagawa Variations Four-or-Five man Pyramid
ng alinman sa pandalawahang "stunts"

4. Naisasagawa ang alinman sa mga 4. Naisasagawa ang alinman sa mga pang-isahang
Halimbawa: pang-isahang "stunts" ng ayon sa panuto "stunts" nang ayon sa panuto
"Stoop and Stretch" Halimbawa: Halimbawa:
"Churn the Butter"
"Rocker" "Circular rope skip" "Jack Knife"
"Toe Toucher "walk through" "Front Seat Support"


90
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI

5. Nasusunod ang mga pamantayan sa 5. Naisasagawa ang alinmang pandalawahang 5. Naisasagawa ang alinmang pandalawahang
pagkilos sa pagsasagawa ng mga "stunts" na nagpapaunlad ng coordinasyon "stunts" nang may koordinasyon
gawaing panghimnasyo.
Halimbawa: Halimbawa:
Halimbawa: "Seat balance"
"Tandem Bicycle" "Leg Dip"
- Nagsasagawa ng gawaing pampasigla "Wheel Borrow"
(warm-up)
- Laging iyuko (tuck) ang ulo at idikit
ang baba sa dibdib kapag pinagugulong 6. Naisasagawa ang alinmang pangmaramihang 6. Naisasagawa ang alinmang pangmaramihang
(performing roles) ang katawan upang "stunts" na nagpapaunlad ng koordinasyon "stunts" na nagpapaunlad ng koordinasyon.
maiwasan ang sakuna sa leeg
Halimbawa: Halimbawa:
"Tandem Bicycle" "Merry Go Round"
"Skin the Snake"
6. Nakasusunod sa mga wastong tuntuning
pangkaligtasan sa pagsasagawa ng mga
gawaing panghimnasyo

7. Naipapakita ang tiwala sa sarili habang 7. Naisasagawa ang alinmang sa mga 7. Nakasusunod sa mga panuto sa pagsasagawa
nagsasagawa ng mga "stunts" "stunts" na may uring paggulong at pang- ng "stunts" na nagpapaunlad ng lakas
"tumbling"

Halimbawa: Halimbawa:

"Forward Roll" Lakas ng bisig- "Chair Push Up"
"Backward Roll" Lakas ng kalamnan ng tiyan "Scissors"
"Shoulder Roll" Lakas ng hita at binti-"Double Knee Flexion
and extension

8. Naisasagawa ng may kasanayan ang 8. Naisasagawa ng may kasanayan ang
wastong pag-akyat at pagbaba sa wastong pag-akyat at pagbaba sa
"Balance Beam" "Balance Beam"

(See Specification of p. 121 - Gymnastic (See Specification of p. 121 - Gymnastic
for Girls by F. R. Aquino for Girls by F. R. Aquino


91
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI

9. Naisasagawa ang isa o dalawang ehersisyo 9. Naisasagawa ang isa o dalawang ehersisyo
gawain sa "Balance Beam" nang may gawain sa "Balance Beam" nang may
panimbang, pagtitiwala sa sarili, kontrol at panimbang, pagtitiwala sa sarili, kontrol at
koordinasyon koordinasyon

Halimbawa: Halimbawa:

a. Step right foot forward, raise left leg in a. Paglakad sa "Balance Beam"
front toes pointing forward, arms upward

b. Step left forward and raise right leg
backward and arms sideward

10. Nasusunod ang mga pamantayan sa 10. Naisasagawa ang wastong pagbitin sa
pagsasagawa ng mga gawaing pang- "horizontal bar" o "horizontal ladder"
himnasyo
Halimbawa:
Halimbawa:
- pagbitin sa baras na gumagamit ng
Nagsasagawa ng gawing pampasigla ibat-ibang uri ng grip
(warm-up) Palaging ipasok ang ulo at - pag-swing sa baras paglipat-lipat sa
ilapit ang baba sa dibdib kung horizontal ladder
nagsasagawa ng paggulong at
"Tumbling" upang maiwasan ang sakuna
sa leeg

11. Nakasusunod sa mga wastong tuntunin 11. Nasusunod ang mga pamantayan sa
pangkaligtasan sa pagsasagawa ng mga pagkilos sa pagsasagawa ng mga gawaing
"Stunts" "Rolls" at "Tumbling" panghimnasyo

Halimbawa : Halimbawa:

- Paggamit ng kutson o mattress - nagsasagawa ng gawaing pampasigla
- Paggamit ng alalay o "spotters" (warm-up)
- laging iyuko (tuck) ang ulo at idikit ang baba
sa dibdib kapag pinagugulong


92
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI

12. Naipapakita ang tiwala sa sarili saman- 12. Nakasusunod sa mga wastong tuntuning
talang nagsasagawa ng mga "stunts" pangkaligtasan sa pagsasagawa ng mga
"rolls" at "tumbling" * "stunts" "rolls" at "tumbling"

Halimbawa:

- paggamit ng kutson o mattress
* isinasanib sa lahat ng aralin -paggamit ng spotters o alalay

13. Nakapagbibigay at nakatatanggap ng 13. Nakapagbibigay at nakatatanggap ng
makabuluhang pagpuna sa mga sariling makabuluhang pagpuna sa mga sariling kilos
kilos at ng mga kapangkat * at ng mga kapangkat

B. Kasanayang Panritmo at Sayaw B. Kasanayang Panritmo at Sayaw B. Kasanayang Panritmo at Sayaw

1. Naisasagawa nang may kasanayan ang 1. Nagagamit nang may kasanayan ang mga 1. Naisasagawa ang mga batayang hakbang
mga batayang posisyon ng mga kamay batayang posisyon ng mga kamay at paa pansayaw sa ritmong 2/4 (new dance steps)
at paa sa pagsayaw sa pagsasagawa ng mga hakbang pang- - habanera - 4 step turn
sayaw ( na natututunan sa mga nakaraang - change step - heel and toe
taon baitang) - koritte - chasing step

2. Naisasagawa ng may kasanayan ang 2. Naisasagawa ang mga batayang hakbang 2. Naisasagawa ang alinman sa mga sumusunod
mga batayang hakbang pansayaw at pansayaw sa ritmong 2/4 na katutubong sayaw
ang mga kumbinasyon nito sa ritmong (new dance steps)
2/4 - Paseo de Bicol
- Surtido norte
- touch step - brush step - contraganza - alinmang katutubong sayaw sa rehiyon/
- bleking - change step - grapevine pamayanan na may parehong kahirapan sa
- close step - cut step - chasing steps ritmong 2/4 at 3/4
- step swing - polka - gallop
- slide step - heel and toe polka - heel and toe polka
- gallop - hop polka - polka turn
- skip - two stop turn - kumbinasyon ng mga hakbang
- pansayaw




93
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI
3. Naisasagawa nang may kasanayan ang 3. Naisasagawa ang alinman sa mga sumu- 3. Naisasagawa ang isa o dalawa sa sumusunod
mga batayang hakbang pansayaw at ang sunod na katutubong sayaw na banyagang sayaw (pumili ng dalawa)
mga kumbinasyon nito sa ritmong 3/4
- Polka sa nayon - "Red River Valey"
- toch step - bleking step - Kapiil sa munsala - "Dutch Couple Dance"
- close step - step hop - Carinosa - "La Cucuracha"
- step hop - step swing - Bakya Dance
- slide step - brush step
- brush swing hop - waltz
- 3-step run - mazurka

4. Naisasagawa ang alinman sa mga sumusunod 4. Naisasagawa ang mga batayang hakbang 4. Naisasagawa nang may wastong interpretasyon
sunod na katutubong sayaw o alinmang pansayaw sa ritmong 3/4 ang ibat-ibang banyaga/katutubong sayaw
sayaw ng rehiyon
- engano series (with a close/point, waltz )
2/4 3/4 2/4 3/4 - grapevine
- masurka
- Tiklos -Magkasuyo - cross waltz
- Sua Sua - Jota Zapatilla - brush step turn
Ba Ingles - kumbinasyon ng mga hakbang -pansayaw
- Kunday-kunday

5. Naisasagawa ang aliman sa mga 5. Naisasagawa ang alinman sa mga sayaw 5. Napahahalagahan ang kultura at damdaming
na mga banyagang sayaw banyaga inilalarawan ng sayaw

- "Oyda" - "Norwegian Mountain March" 5.1 Naisasayaw nang may damdamin ang
- "Oh susana" - "Tropanka" mga katutubong sayaw ng bansa
- "Varsovienne
6. Napahahalagahan ang kultura at damdaming 5.2 Naipamamalas ang damdaming ipinaha-
inilalarawan ng sayaw hahayag ng sayaw sa pamamagitan ng
magandang pagindak at indayog
6.1 Nasasabi ang kahalagahan ng kultura na
inilalarawan ng katutubo o banyagang sayaw 5.3 Napahahalagahan ang mga gawaing
panritmo at sayaw na naglalarawan ng
kultura ng bansa/rehiyon/pamayanan

5.4 Naipamamalas ng may pagmamalaki ang
mga katutubong sayaw at tugtugin

94
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI

5.5 Nasasabi ang kahalagahan ng kultura
na inilalarawan ng katutubo/banyagang
sayaw

5.6 Naipapakita ang magandang pakikipag-
ugnayan sa kapareha o kapangkat sa
pagsasayaw

C. Mga Kasanayang Pang-Isports C. Mga Kasanayang Pang-Isports C. Mga Kasanayang Pang-Isports

Kasanayang Pang-Athletics Kasanayang pang-volleyball Kasanayang Pangsoftball Baseball
(Track and Field)

1. Naisasagawa nang wasto ang mga 1. Naisasagawa nang wasto ang mga batayang 1. Naisasagawa nang wasto ang mga batayang
batayang kasanayan sa kasanayan sa mga sumusunod: kasanayan sa paghagis
- pagtakbo - paggulong 1.1 pagserve (underhand) 1.1 Over Hand Throw
- paglundag -pagpukol 1.2 pagpasa (forearm pass) 1.2 Sidearm Throw
- paghagis na kailangan sa athletics 1.3 pagtoss (toss) 1.3 Underhand Throw
1.4 pag- "spike" 1.4 Focus of the Eyes
1.1 Naisasagawa nang wasto ang mga 1.5 Velocity of the coming ball
batayang kasanayang sa takbuhan 2. Natatalakay ang mga tuntunin sa pagseserve 1.6 Condition of the Ground
pagpapasa at pagtotos 1.7 Where to field the Ball
3. Nakakasali sa isa o dalawang panimulang
laro na nagpapaunlad sa kasanayang pang- 2. Naisasagawa nang wasto ang mga batayang
volleyball tulad ng kasanayan sa pagsalo
1.2 Naisasagawa nang wasto ang mga 3.1 Hagisang volleyball 2.1 Above the waist
batayang kasanayan sa relay 3.2 "One bounce volleyball" 2.2 Below the waist
3.3 "Keep it up" 2.3 Sidearm Catch right
1.2.1 Pagpasa at pagtanggap ng baton 3.4 "All volleyball 3. Naisasagawa nang wasto ang mga
3.5 "shower service volleyball" batayang kasanayan sa pitching
1.3 Naisasagawa nang wasto ang mga 3.6 "Cage Volleyball
batayang kasanayan sa lundagan 3.7 "Set up New Comb" 3.1 Underhand pitching
1.3.1 pataasan at palayuan 3.2 sling shot
3.3 Windmill pitching
1.4 Naisasagawa nang wasto ang mga 4. Naipamamalas ang mga mabuting 3.4 Overhand pitching
batayang kasanayan sa pukulan kaugaliang pakikiisa at pagka maginoo
1.4.1 ball throw for distance

95
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI

2. Naipaliliwanag ang wastong paraan sa 5. Naipakikita ang mga pamamaraan sa 4. Naisasagawa nang wasto ang mga
pagsasagawa ng mga gawaing pang- pagsasagawa ng mga batayang kasanayan batayang kasanayan sa base running
athletics tulad ng: "sa larong volleyball"

- pangmabilisang pagtakbo - pakikinig sa guro at pinuno, hudyat at 4.1 Running from
- malakas na sikad para sa mabilisang tuntunin ng laro Batting to 1st Base
pagsisimula ng takbo - pagsunod sa panuto/ hatol ng pinuno
-Wastong ayos ng katawan sa pagpukol; - paghihintay sa sariling pagkakataon 4.2 Running from batting to 2nd base, 3rd base,
(body mechanics) - paggalang sa guro at kamagaral home plate
- Malayuang paglundag - maluwag/malugod na pagtanggap ng
(Long Jump) pagkatalo at mapagkumbabang 4.3 Running after the Catch, from 3rd Base,
pagkapanalo from 2nd base and 1st base
3. Nakasasali sa isa o dalawang panimulang - pagtutulungan, pagkamasigasig, lakas
laro na nagpapalakas ng mga kasanayang ng loob, pagpipigil sa sarili, pagkamasunurin 5. Naisasagawa nang wasto ang mga batayang
pang-atletics tulad ng: at pagkamatapat kasanayan sa batting
- pangangalaga at pagiingat sa mga
- " Circle the bases relay" kagamitang panlaro 5.1 Holding the Bat
- " Wheel relay" - pagpapanatiling ligtas at malinis na 5.2 Right positioning of the Bat
- "Call race (p. 434 Kirchner) kapaligiran 5.3 Batting Stance
5.4 Focus of the Eyes
4. Naisasagawa ng may pagiingat ang mga 6. Naisasagawa ang mga pamantayang 5.5 Swinging of the Bat
gawaing para sa atletics pangkaligtasan at pangkalusugang 5.6 Droppin of the Bat
pamamaraan tulad ng mga sumusunod:
5. Naipakikita ang mga mabubuting 6. Naisasagawa nang wasto ang mga batayang
kaugalian sa paglalaro tulad ng: -malinis, patag at walang sagabal na kasanayan sa fielding
palaruan
- pakikinig sa guro at pinuno (official), - paggamit ng angkop na sapatos at 6.1 Position of the fielder
- pagsunod sa hudyat na tuntunin ng laro kasuotang panlaro - Home-Run Derby
- pagsunod sa panuto o hatol ng pinuno - wastong pampasiglang gawain - Ground ball pursuit
- paghihintay sa sariling pagkakataon - walang alahas sa katawan - Line Ball Pepper
- paggalang sa guro at kamagaral - iwasang magsiksikan sa palaruan - Sop-ball Pop-Up
- maluwag/malugod na pagtanggap ng - pagsusuring pisikal at medical sa mga - Three pitch Softball
pagkatalo at mapagkumbabang manlalaro - Milk Cartoon Softball
pagkapanalo - patigil sa paglalaro kapag may kidlat at - Tee ball
kulog



96
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI
- pagtutulungan, pagkamasigasig, lakas 7. Naipaliliwanag ang mga batayang
ng loob, pagpipigil sa sarili, pagkamasunurin tuntunin sa paglalaro ng softball/baseball
at pagkamatapat
- pangangalaga at pagiingat sa mga 8. Nagagamit ang alinmang mga batayang
kagamitang panlaro pang-softball /baseball sa panimulang laro
- pagpapanatiling ligtas at malinis na tulad ng :
kapaligiran
- Team Distance Throw
6. Naipamamalas ang mga kasanayang - Toss up
pangkalusugan - Circle Overtake
- Throw Softball
- wastong pampasiglang gawain - Around the Bases
- angkop na kasuotang panlaro - Base Running Overtake
- patag at hindi matigas na palaruan
- walang alahas sa katawan habang 9. Naipamamalas ang mga pamantayan sa
naglalaro pagsasagawa ng mga batayang kasanayan
- pagiwas sa pagsisiksikan at sagabal sa sa larong "softball/baseball"
palaruan
- pagsusuring pisikal at medikal para sa mga - pakikinig sa guro at pinuno, hudyat at
mag-aaral tuntunin ng laro
- Maikling kuko ng mga kamay - pagsunod sa panuto/ hatol ng pinuno
- pagtigil sa paglalaro kung may kidlat at kulog - paghihintay sa sariling pagkakataon
- paggalang sa guro at kamagaral
- maluwag/malugod na pagtanggap ng
pagkatalo at mapagkumbabang pagkapanalo

- pagtutulungan, pagkamasigasig, lakas
ng loob, pagpipigil sa sarili, pagkamasunurin
at pagkamatapat
- pangangalaga at pagiingat sa mga
kagamitang panlaro
- pagpapanatiling ligtas at malinis na kapaligiran

10. Naisasagawa ang mga kasanayang pang-
kalusugan at pangkaligtasan sa "softball/
baseball"
-wastong pampasiglang gawain
- walang sagabal sa palaruan

97
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI

Kasanayang Panlaro

Kasanayang Pangbasketball

1. Naisasagawa nang wasto at sa ibat-ibang
paraan ang mga batayang kasanayang
pang "Basketball" gaya ng pagpasa at pagsalo

1.1 Two Hand Chest Pass
1.2 Two hand Bounce Pass
1.3 One Handed Overarm Pass
1.4 Two Handed Overarm Pas

2. Naisasagawa nang wasto at sa ibat-ibang
paraan ang mga batayang kasanayang
"pangbasketball " gaya ng pagpapatalbog
talbog (Driball)

2.1 Stationary Dribble
2.2 Moving Driblbe
2.3 Cross over Dribble

3. Naisasagawa nang wasto ang mga batayang
kasanayan sa pivoting

4. Naisasagawa nang wasto at sa ibat-ibang
paraan ang mga batayang kasanayang
pang-basketball gaya ng pagpasa
at "pag-shoot"

5. Nakagagawa ng iba't ibang kumbinasyon ng
pagdribble, pagpasa, pagsalo, pag-pivot
at pagbuslo "shoot"





98
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI
6. Nagagamit ang batayang kasanayang
pang-"basketball" sa mga panimulang laro
(lead-up games) tulad ng

- End Ball"
- "Six Count Basketball"
- " Birdie in The Cage"
- " Captain Ball"
- "Sideline Basketball"
- "One goal Basketball"
- "Five Passess"
- " Basketball Snatch Ball"
-" Three on Three"
- "Thirty second Goal Shot"
-" Spot Shooting"
- " Clock Shooting"
- " Half Count Three on Three"

7. Naipapamalas ang mga pamantayan
sa pagsasagawa ng mga batayang
kasanayan sa larong basketball

- pakikinig sa guro at pinuno, hudyat at
tuntunin ng laro
- pagsunod sa panuto/ hatol ng pinuno
- paghihintay sa sariling pagkakataon
- paggalang sa guro at kamag-aral
- maluwag/malugod na pagtanggap ng
pagkatalo at mapagkumbabang
pagkapanalo
- pagtutulungan, pagkamasigasig, lakas
ng loob, pagpipigil sa sarili, pagkamasunurin
at pagkamatapat
- pangangalaga at pag-iingat sa mga
kagamitang panlaro
- pagpapanatiling ligtas at malinis na
kapaligiran


99
BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI
IV. PAGLAHOK SA KATANGI-TANGING IV. PAGLAHOK SA KATANGI-TANGING IV. PAGLAHOK SA KATANGI-TANGING
GAWAIN GAWAIN GAWAIN

Nakakalahok sa mga katangi-tanging Nakakalahok sa mga katangi-tanging Nakakalahok sa mga katangi-tanging
gawaing pangkultura at pampalakasan gawaing pangkultura at pampalakasan gawaing pangkultura at pampalakasan

1. Nakakasali sa alinman mga gawaing
pampaaralan tulad ng intramurals at field 1. Nakakasali sa alinmang mga gawaing
day pampaaralan tulad ng intramurals at field 1. Nakakasali sa alinman mga gawaing
day pampaaralan tulad ng intramurals at field
2. Naipapakita ang mga gawaing pampaaralan day
sa pangkat sa pagsasagawa ng laro o 2. Naipapakita ang mga gawaing pampaaralan
sayaw sa araw ng palabas sa pangkat sa pagsasagawa ng laro o 2. Naipapakita ang mga gawaing pampaaralan
sayaw sa araw ng palabas sa pangkat sa pagsasagawa ng laro o
3. Nasasabi ang pangkalinangang sayaw sa araw ng palabas
kahalagahan na dulot ng sayaw at laro 3. Nasasabi ang pangkalinangang
kahalagahan na dulot ng sayaw at laro 3. Nasasabi ang pangkalinangang
4. Nakakalahok sa mga katangi-tanging kahalagahan na dulot ng sayaw at laro
gawing pangkultura tulad ng laro ng lahi at 4. Nakakalahok sa mga katangi-tanging
pampalakasan na sumusunod sa mga tuntuning gawing pangkultura tulad ng laro ng lahi at 4. Nakakalahok sa mga katangi-tanging
pangkaligtasan pampalakasan na sumusunod sa mga tuntuning gawing pangkultura tulad ng isa o dalawang
pangkaligtasan katutubong sayaw ng rehiyon at pampalakasan
Hal.: na sumusunod sa mga tuntuning pangkaligtasan
- Sungka Hal.:
- Dama - Palosebo - cheering festival/competition
- Sack Race - "Skipping Rope" (Isahan, Dalawahan, - pang-isports
- Kadang-Kadang Maramihan a) volleyball
- Patintero - Shatong b) basketball
- Tumbang Preso - Bagol-Bagol c) baseball/softball
- Luksong Tinik - Biks-Biks
- Tug of War

100
EDUKASYON SA PAGPAPALAKAS NG KATAWAN
Ikatlong Baitang
BATAYANG KASANAYAN SA PAGKILOS

Nagkakaroon ng sapat na kahusayan sa pagsasagawa ng mga batayang kasanayan sa pagkilos

Mga Kasanayang lokomotor

1. Nasasabi ang ibat-ibang kilos lokomotor
2. Naisasagawa ang ibat-ibang kilos lokomotor tulad ng
- paglakad (walking)
- pagtakbo (running)
- pagkandirit (hopping)
- pag-igpaw (leaping)
- pag-iskape (galloping)
- paglukso/paglundag/pagtalon (jumping)
- pagpapadulas (sliding)
- pagluksu-lukso (skipping)
3. Naisasagawa ng wasto ang mga kilos lokomotor na may ibat-ibang bilis tulad ng:
- mabilis na pagkandirit/pagiskape/atpb.
- katamtamang pagkandirit/pagtakbo/pagluksu-lukso atbp.
- mabagal na pagigpaw/paglakad/pagiskape atbp.
4. Naisasagawa ng wasto ang mga kilos lokomotor ng may ibat-ibang antas tulad ng:
- mataas na pagtalon/pagkandirit/atbp.
- katamtamang paglundag/pagigpaw/atbp.
- mababang pagluksu-lukso/pagkandirit/ atbp.
5. Naisasagawa nang wasto ang mga kilos lokomotor ng may ibat-ibang direksyon tulad ng:
- pasulong na pagtakbo/paglundag atbp.
- paurong na paglakad/pagkandirit/atbp.
- pakaliwang pag-iskape/pagpapadulas/atbp.
6. Naisasagawa nang wasto ang ibatibang kilos lokomotor nang may ibat-ibang lakas/diin, tulad ng:
- mabigat na paglundag
- katamtamang diing pagtakbo
- magaang pag-iskape, atbp.
7. Naipaliliwanag ang mga payak na tuntunin sa wastong pagsasagawa ng ibat-ibang kilos lokomotor
8. Naisasagawa ang mga kilos lokomotor sa pagbibigay kahulugan sa awit/tugma/dula o tula o paggagad ng mga kilos ng hayop,
panggawain, paligsahan, o pang isports
9. Naisasagawa ang mga wastong pag-iingat sa pagsasagawa ng mga kilos lokomotor

101
Mga Kasanayang Di-Lokomotor (axial movements)

Nasasabi ang mga kilos di-lokomotor

Naisasagawa ng wasto ang mga kilos di-lokomotor, tulad ng:
- pag-unat,pagbaluktot
- pagtulak,paghila
- pag-indayog,pag-imbay

Naipakikita ang ibat-ibang kilos di-lokomotor ng may antas, tulad ng:
- mataas na pagunat/pagtulak/pagindayog atbp.
- katamtamang taas ng pag-unat/pag-imbay/atbp.
- mababang pag-indayog/pag-ikot, atbp.

Naipakikita ang ibat-ibang kilos di-lokomotor nang may bilis tulad ng mabilis na pag-pihit/pag-ikot atbp.
- katamtamang bilis na pag-indayog/pag-imbay/mabagal na pagtulak/pagpila/atbp

Naipakikita ang ibat-ibang kilos di-lokomotor nang may lakas, tulad ng:
- magaan/mahinang pagtulak/pahila
- katamtamang lakas ng pag-tulak/paghila
- malakas na pagtulak/paghila, atbp.

Naipakikita ang ibat-ibang kilos di-lokomotor ng may hugis tulad ng:
- pabilog
- parisukat
- patatsulok
- parihaba

Naipakikita ang ibat-ibang kiolos di-lokomotor nang may direksyon tulad ng:
- paurong na ibaluktot ang katawan
- pasulong na ibaluktot ang katawan
- pakanan na ibaluktot ang katawan
- pakaliwa na ibaluktot ang katawan

Nagagamit ang mga kilos di-lokomotor sa pagbibigay-kahulugan sa mga awit tugma, dula, o tula o paggagad sa mga kilos gawaing
pangkalikasan at pang-isports
Halimbawa: Tula -“ Ang puno ng kawayan”

MAKABAYAN
DESKRIPSYON
Ang Makabayan ay binubuo ng mga sumusunod na asignatura: Sibika at Kultura; Heograpiya, Kasaysayan at Sibika (SK;HKS) Musika, Sining at Edukasyon sa Pagpapalakas ng Katawan (MSEP) Edukasyong Pantahanan at Pangkabuhayan (EPP) Edukasyon sa Kagandahang-Asal at Wastong Pag-uugali (EKAWP) Ang Makabayan para sa Una, Ikalawa at Ikatlong Baitang ay binubuo ng Sibika at Kultura na nagsisilbing batayang aralin sa pagsasanib ng Musika, Sining at Edukasyon sa Pagpapalakas ng Katawan. Ito ay pag-aaral ng pakikipag-ugnayan ng tao sa lipunan at sa pamahalaan; ang kanyang mga karapatan at bahaging ginagampanan, tungkulin at pananagutan bilang mamamayan. Tumutukoy rin ito sa paglinang ng mga pagpapahalagang moral at ispiritwal; pagkakaroon ng kamalayan sa mga pamana ng lahi at malikhaing pagpapahayag ng sariling damdamin sa Musika, Sining at Edukasyon sa Pagpapalakas ng Katawan. Ang Heograpiya/Kasaysayan/Sibika para sa Ikaapat na Baitang ay nakatuon sa Heograpiya. Naglalayon ito na mabigyan ang mga mag-aaral ng pananaw tungkol sa kapaligirang pisikal, panlipunan at pagkabuhayan; ang mga paraan ng pakikibagay/pakikiangkop at ang wastong pangangasiwa nito. Kabilang dito ang mga katangiang pangheograpiya ng bansa tulad ng mga anyong lupa at tubig, klima, halaman, hayop, lokasyon, direksyon, taas ng lugar, populasyon, at ang paggamit, pangangalaga at pagpapabuti sa mga ito. Para sa Ikalimang Baitang, ang pokus na disiplina ay Kasaysayan. Naglalahad ito ng kontinuum ng mga suliranin, tagumpay at mga pangyayari na nakaimpluwensya sa kasalukuyan; ang mga pagbabago sa lipunan na naging sanhi ng pagsibol ng bago at maraming pagkakataon at pakinabang para sa paglinang ng kakayahan ng tao at ang mga programa sa kasalukuyang lipunan na naglalayong makatulong sa pagkamit ng minimithing bukas. Para sa Ikaanim na Baitang, ang pokus ay ang Sibika. Tumatalakay ito sa ugnayan ng tao at ng pamahalaan; mga karapatang tinatamasa, bahaging dapat gampanan, tungkulin at pananagutan bilang mamamayan. Ang Edukasyong Pantahanan at Pangkabuhayan ay nakatuon sa paglinang sa pagiging responsable at karapat-dapat na kasapi ng tahanan na magiging daan sa pagpapatatag ng pamilya. Ang mga gawain ay nagbibigay-diin sa paglinang ng kanais-nais na saloobin, batayang kasanayan at mga gawi sa paggawa sa pamamagitan ng mga araling may kaugnayan sa pang-araw-araw na gawain sa tahanan, paaralan at sa pamayanan at ang paglikha ng mga bagay na kapaki-pakinabang.

1

Ang mga aralin na ituturo sa bawat buwanang pagmamarka ay sumasaklaw sa edukasyong pantahanan, agrikultura, sining pangindustriya, tingiang pangangalakal at impormasyong teknolohiya. Sa pamamagitan nito, mabibigyan ang mga bata ng mga karanasan sa mga kasanayan para sa iba’t ibang hanapbuhay. Isang katangian ng pagtuturo ng asignaturang ito ang pagiging flexible upang matugunan ang mga pangangailangang lokal at panrehiyon. Gayundin, ang mga paaralan ay binibigyan ng laya sa pagpili ng mga gawaing sadyang angkop sa karanasan ng mga bata. Sa Musika, Sining at Edukasyon sa Pagpapalakas ng Katawan (MSEP) ang mga bata ay nakapagpapahayag ng kanilang damdamin, ideya, at imahinasyon. Sa pamamagitan ng musika, sining at edukasyong pagpapalakas ng katawan, at iba pang malikhaing gawain at proyekto, malilinang ang pagpapahalaga sa mga katutubo at kontemporaring sining. Bibigyan ng pagkakataon ang mga bata na magamit ang kanilang natutuhan sa mga gawaing nakaaaliw. Habang papataas ng baitang ang bata, ang kaangkupang pisikal at mga kasanayang panlaro (lead-up games), musika at pagkamalikhain sa disenyo at craft construction ay higit pang lilinangin. Ang Edukasyon sa Kagandahang Asal at Wastong Pag-uugali (EKAWP) ay isasanib sa lahat ng antas. Ito ang mga batayang pagpapahalaga na likas sa bawat asignatura.

MGA INAASAHANG BUNGA SA MAKABAYAN

MITHIIN: Nakapagpapakita ng: sapat na kaalaman at kamalayan sa mga pambansang pagkakakilanlan, kapaligiran at pagpapaunlad ng kabuhayan, agham at teknolohiya; mapanuri at malikhaing pag-iisip tungo sa mapanagutang pagpapasya sa mga isyu o usaping kinakaharap; pagpapahalaga sa sining, musika, laro, sayaw at iba pang bahagi ng kultura gayundin sa pagiging Pilipino at sa kanyang mga karapatan at pananagutan bilang mamamayan; positibong saloobin sa paggawa upang makapamuhay nang produktibo sa isang bansang mapayapa; at kakayahang makaagapay sa mabilis na pagbabagong nagaganap sa mundo

2

MAK ABAYAN
(S IB IKA AT KU LTU RA HEOGRAP IYA/KAS AYS AYAN/S IB IKA)
3

MGA INAASAHANG BUNGA SIBIKA AT KULTURA; HEOGRAPIYA/KASAYSAYAN/SIBIKA MITHIIN: Nagpapakita ng pagmamahal sa bayan at pagmamalaki sa mga pambansang pagkakakilanlan, at mga karapatan at tungkuling dapat gampanan; may positibong saloobin at pagpapahalagang nakatutulong sa pag-aangkop sa nagbabagong panahon; may kakayahan sa pangangasiwa sa kapaligiran, kasanayan sa masusi at mapanuring pag-iisip at may global na pananaw upang makaagapay sa mga pagbabago sa daigdig

Pagkatapos ng Ikaanim na Baitang, nakapagpapakita ang mga bata ng pagmamalaki bilang mamamayang Pilipino at ang pagiging kabilang sa bansang Pilipinas at sa pamayanang global; nagkakaroon ng kasanayan sa mapanuring pag-iisip at matalinong pagpapasya sa pangangasiwa ng kapaligiran upang makaagapay sa mabilis na pagbabagong nagaganap. Pagkatapos ng Ikalimang Baitang, nakapagpapakita ang mga bata ng pagpapahalaga sa mga pangyayaring naganap at nagaganap sa ibat ibang aspeto ng pamumuhay (panlipunan, pangkabuhayan at pulitikal) ng mga Pilipino sa iba’t ibang panahon na nakatutulong upang magkaroon ng magandang kinabukasan. Pagkatapos ng Ikaapat na Baitang, nakapagpapakita ang mga bata ng pagmamalaki at pagpapahalaga sa katangiang pangheograpiya, mga yaman at industriya, at sa mga pagsisikap ng bawat rehiyon na mapaunlad ang Pilipinas at ang kulturang nagpapakilala sa ating pagka-Pilipino. Pagkatapos ng Ikatlong Baitang, nakapagpapakita ang mga bata ng pagpapahalaga sa mga yaman ng bansa, sa mga karapatang tinatamasa at mga tungkuling dapat gampanan at may positibong saloobin sa paggawa na nakatutulong sa pag-unlad ng pamumuhay. Pagkatapos ng Ikalawang Baitang, nakikilala ang mga bata ang sarili at ang mga katangian at sagisag na nagpapakilala sa mga Pilipino at sa bansa; may mga karapatan at tungkulin sa paglinang ng kakayahan at nakikilahok sa mga gawain sa pamayanan. Pagkatapos ng Unang Baitang, nagkakaroon ang mga bata ng kamalayan bilang Pilipino; may mga karapatang tinatamasa at mga tungkuling dapat gampanan bilang kasapi ng mag-anak at para sa kabutihan ng kapwa.

4

I PAMBANSANG PAGKAKAKILANLAN

Mga Batayang Kasanayan sa Pagkatuto sa SIBIKA AT KULTURA
II PAMBANSANG PAGKAKAKILANLAN

III PAMBANSANG PAGKAKAKILANLAN

Nakikilala ang mga bagay na nagpapakilala sa mga Pilipino A. Nakikilala ang sarili bilang Pilipino 1. Nakikilala ang mga Pilipino 1.1 Nasasabi na siya ay Pilipino 1.2 Nasasabi na ang kanyang ama o ina/ ama at ina ay mga Pilipino 2. Nakikilala ang iba pang Pilipino 3. Nailalarawan ang katangiang pisikal ng mga Pilipino 4. Nasasabi na iba-iba ang katangiang pisikal ng mga Pilipino 5. Nasasabi nang may kasiyahan na “Ako ay Pilipino” 6. Naaawit nang may damdamin ang awiting “Ako ay Pilipino” B. Nakikilala ang sariling bansa 1. Nasasabi na ang kanyang bansa ay Pilipinas 2. Natutukoy ang mga bansang nakapaligid sa Pilipinas

Nakikilala ang mga katangiang nagpapakilala Naipagmamalaki ang katangiang pisikal ng sa mga Pilipino at sa bansang Pilipinas bansang Pilipinas at ang mga bagay na nagpapakilala sa mga Pilipino A. Natatalakay ang mga katangiang nagpapakilala sa mga Pilipino A. Naipaliliwanag na ang Pilipinas ay isang kapuluan 1. Nakikilala ang mga Pilipinong bumubuo sa mga pamayanan 1. Nasasabi na ang Pilipinas ay isang kapuluan 2. Natutukoy ang mga katangi-tanging ugaling nagpapakilala sa mga Pilipino 1.1 Nasasabi kung ano ang pulo 3. Naipakikita ang mga katangiang nagpapakilala sa mga Pilipino sa pamamagitan ng pagtulong sa kapwa paggalang sa nakatatanda B. Nailalarawan ang sariling bansa 1. Nasasabi na ang Pilipinas ay binubuo ng iba’t ibang pamayanan 2. Nailalarawan ang kapaligiran ng sariling pamayanan at ang iba pang pamayanang Pilipino 3. Nakabubuo ng konklusyon na ang pamayanang Pilipino ay may iba’t bang kapaligiran 4. Nailalarawan ang ganda at yaman ng bansa
5

1.2 Natutukoy ang mga pulong bumubuo ng Pilipinas 1.3 Naipaliliwanag kung ano ang kapuluan 1.4 Naiguguhit o nailalarawan ang pulo/kapuluan 2. Natatalakay ang mga kapakinabangan ng pagiging isang kapuluan B. Nasusuri ang mga katangiang pisikal ng bansa 1. Naibibigay ang naiibang katangian ng mga anyong tubig 2. Nasasabi ang kakaibang katangian ng mga anyong lupa

I 3.2 Naituturo sa mapa ang mga mahahalagang anyong lupa at anyong tubig ng bansa 4. Naituturo sa globo ang lokasyon ng Pilipinas 3. Nakikilala ang mga anyong tubig at anyong lupa ng bansa 7.1 Nakikilala ang yaman tao ng bansa 6. Nakikiisa sa pangangalaga sa mga likas ayon sa lokasyon o direksiyon.3 Nakagagawa ng payak na mapa ng pamayanan/bansa na ipinakikita ang mahahalagang anyong lupa at anyong tubig 5. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng yaman tao ng bansa 6. Nagagamit ang mapa sa paglalarawan ng bansa 1. Nakalalahok sa mga gawaing may kinalaman sa wasto at matalinong gamit ng anyong tubig at anyong lupa ng bansa C.1 Natutukoy ang mga likas na anyong lupa na nagpapaganda sa bansa 4. Nakatutulong sa pagpapanatili ng kagandahan ng tanawin at pook pasyalan 6. Nagagamit ang mga pangunahin at na nagpapaganda sa bansa pangalawang direksiyon sa pagsasabi ng lokasyon sa mapa ng malalaki at maliliit na 4.2 Nasasabi ang katangian ng mga pangkat ng taong bumubuo sa populasyon ng bansa 6.2 Natatalakay ang mga paraan ng pangangalaga sa yaman lupa 6. Napaghahambing ang malalaking pulo 5.3 Natutukoy ang mga likas na anyong tubig 2. Nakikilala ang mapang pangklima 5.1 Natatalakay ang paraan ng pangangalaga sa yaman tubig 5.2 Napaghahambing ang mga anyong lupa sa bansa III C. Nailalarawan ang magagandang tanawin at pook pasyalan ng sariling pook/bansa 5. Nakikilala ang magagandang tanawin at pook pasyalan ng sariling pook/bansa 4. Nasasabi na ang Pilipinas ay bahagi ng mundo 2. Nasasabi ang kahalagahan ng mga anyong tubig at anyong lupa sa bansa 9.4 Naiisa-isa ang bumubuo ng populasyong umaasa at inaasahan 4.1 Nakikilala sa larawan at sa simbolo ng mapa ang iba’t ibang anyong lupa at anyong tubig 4. Natutukoy ang mga pangunahin at pangalawang direksiyon 4. laki at na yaman ng bansa kaanyuan 5.1 Napaghahambing ang klima sa iba’t ibang bahagi ng bansa sa tulong ng mapang pangklima 6 .4 Napaghahambing ang mga anyong tubig pulo ng bansa sa bansa 3. Nasasabi na Pilipinas ang kanyang bansa at bansa ng mga Pilipino II 4.3 Naiisa-isa ang mga pangkat na bumubuo sa populasyon ng bansa 6. Nakikilala ang mapang pisikal 4. Nakikilala ang globo bilang larawan ng mundo 1. Nailalarawan ang mga anyong tubig at anyong lupa ng bansa 8.

Naaawit nang may damdamin ang “Lupang Hinirang” 5. sa itaas. Naikikilos ang katawan ng buong pagiingat sa sarili at sa panlahatang lugar sa iba’t ibang patutunguhan/direksiyon D. Nakikilala ang mapa bilang patag na larawan ng mundo 1. Naipakikita ang paggalang at pangangalaga sa mga makasaysayang pook C. Timog Silangan.5 Napaghahambing ang populasyong umaasa at populasyong inaasahan 6. Nasasabi ang mahahalagang pangyayaring naganap sa ilang makasaysayang pook sa bansa 10. Nailalarawan ang iba’t ibang sagisag ng bansa 3.pambansang sayaw . Naipaliliwanag kung paano nakikibagay/nag-aangkop ang mga tao sa uri ng kapaligiran 2. hugis at pangunahin at pangalawang kulay sa paglalarawan ng mga sagisag ng bansa II 6.pambansang hayop . Nakikilala ang pangunahing hanapbuhay ng mga Pilipino 2. Kanluran III 5.4 Naiisa-isa ang mga salik na may kinalaman sa klima 6. Naipakikita ang paggalang sa pambansang awit/watawat 4. Nagagamit ang mga panturo ng kinalalagyan ng isang bagay/ lugar tulad ng: sa kanan.watawat ng bansa .sa likuran 5. lugar o pook sa mapa ating kabuhayan 3. Nagagamit ang mga pangunahing 4.I 4. Naiuugnay ang uri ng pangunahing hanapbuhay sa katangiang pisikal ng bansa 3. Nasusuri ang kaugnayan ng uri ng hanapbuhay ng mga mamamayan sa katangiang pisikal ng bansa 1. Nagagamit ang mga pananda sa mapa sa pagkilala sa mga bagay o lugar 5.pambansang wika 2.6 Napaghahambing ang populasyong nagbibigay ng produkto at populasyong nagbibigay ng paglilingkod 7.sa harapan.3 Natutukoy ang klima sa sariling pamayanan 5. Natutukoy ang mga makasaysayang pook ng bansa 9. Nakikilala ang mga sagisag na nagpapakilala sa bansa 1.pambansang puno .pambansang bulaklak . Natatalakay ang mga paraang ginagawa ng pamahalaan sa pangangalaga ng yaman tao ng bansa 8. Nakabubuo ng konklusyon tungkol sa klima ng bansa D.2 Naipaliliwanag ang mga dahilan ng pagkakaiba/ pagkakahawig ng klima sa iba’t ibang bahagi ng bansa 5.pambansang laro .pambansang bayani . Nasasabi ang mga paraan kung paano direksiyon sa pagtuturo ng lokasyon ng isang mapag-iingatan ang mga pinagkukunan ng bagay.pambansang awit . sa kaliwa. Nagagamit ang iba’t ibang linya. Nakikilala ang apat na pangunahing direksiyon: Hilaga. Natutukoy ang mga sagisag ng bansa . Naipakikita ang pagpapa-halaga sa kapaligiran 7 .

2 Nakalilikha ng dibuho ng mga bagay 5. Nabibigyang kahulugan ang bawat kulay • payak na installation sa kapaligiran ng watawat • collage ng iba’t ibang tekstura 5. Nasasabi ang kahalagahan ng pambansang wika bilang sagisag ng bansa 5.3 Nakalilikha ng gawaing sining na binubuo mula sa kapaligiran: ng iba’t ibang linya at hugis 1. Nagagamit ang payak na mapa sa 5. lugar o pagguhit/pagpinta at pag-awit ang mga pook pamamaraan ng pangangalaga sa 5. Nasusuri kung bakit may pagkakaiba sa katangiang pisikal ang mga Pilipino 1. Naipakikita ang paggalang sa pambansang watawat at awit 4.II III 4.1 Naipakikita sa pamamagitan ng pagkilala at paghanap ng mga bagay.1 Nakikilala ang iba’t ibang uri ng linya at hugis sa mga sagisag ng bansa 9. Nabibigyang kahulugan ang araw at mga bituin sa watawat • at iba pa 3. Nasusuri ang mga katangi-tanging bilang pambansang puno ugali at saloobin ng mga Pilipino na nakatutulong sa pag-unlad ng 10. Nailalarawan ang pambansang kasuotan 7. Nailalarawan ang katangiang pisikal ng mga Pilipino 3. Nasasabi ang dahilan ng pagkapili ng nara F. Nasasabi ang kahalagahan ng mga pamumuhay sagisag ng bansa 8 . Nabibigyang kahulugan ang mga hugis sagisag na nagpapakilala sa bansa 5. Nasasabi nang may kasiyahan ang pagiging Pilipino anuman ang katangiang pisikal I 5. Nailalarawan ang pambansang bulaklak 8. Nakikilala ang mga ninuno ng mga Pilipino 2.2 Nakaguguhit ng iba’t ibang uri ng linya at kapaligiran D. Natutukoy ang ilang pangyayari sa kasaysayan ng ating bansa na naging dahilan ng pagkakaiba ng katangiang pisikal ng mga Pilipino 4. Nakikilala si Jose Rizal bilang pambansang bayani 6.4 Nakikilala ang mga pangunahin at mga • pagguhit ng mga disenyo ng dahon/bulaklak pangalawang kulay 2. Naibibigay ang katangian ng kalabaw bilang pambansang sagisag E.

Natutularan ang halimbawa ng mga taong pansibiko at panrelihiyon tungo sa nagpakita ng mga katangi-tanging ugali at pagkakaisa/pagkakabuklod ng mga Pilipino saloobin 6.I II. Nakikilala na ang Pilipinas ay binubuo ng mga pamayanan 1. Natutukoy ang mga katangi-tanging ugaling natutuhan sa dayuhan 3. Nasasabi ang iba pang bumubuo ng maganak na Pilipino 3. Naipaliliwanag kung paano nakatutulong o nakahahadlang sa pag-unlad ng pamumuhay ang mga ugaling nagpapakilala sa ating pagka-Pilipino 4. Nauunawaan na ang pagkakaisa ng mithiin ang siyang nagbubuklod sa mga Pilipino 1. Napaghahambing ang iba’t ibang laki ng mag-anak na Pilipino II 11. Natatalakay ang mga gawaing anak sa laki ng populasyon ng pamayanan nagbubuklod sa mga Pilipino 5. Naipakikita sa lahat ng pagkakataon ang mga katangi-tanging ugali ng mga Pilipino II. PAMBANSANG PAGKAKAISA III 1. Nahihinuha ang kinalaman ng laki ng magA. PAMBANSANG PAGKAKAISA Nasasabi ang kapaki-pakinabang na gawain para sa kabutihan ng lahat A. Nasasabi ang bumubuo ng isang maganak na Pilipino 2. Natatalakay ang kahalagahan ng 1.2 Natutukoy ang mga gawain sa bahaging dapat gampanan sa pagtugon sa pamayanan na nakatutugon sa mga pangunahing pangangailangan pangangailangan ng pamayanan 1.1 Naiisa-isa ang mga pangunahing pangangailangan Nakikilala ang mga gawain at pagdiriwang na 5. Nasasabi na ang maunlad na pamumuhay ay mithiin ng mga Pilipino 9 . Nasasabi ang kahalagahan ng pagtutulungan sa pagtugon sa ng isang pamayanan pangangailangan B.1 Nakikilala ang iba pang pangangailangan pagtugon sa mga pangunahing ng pamayanan bukod sa mga pangunahing pangangailangan ng pamilya pangangailangan 1. PAMBANSANG PAGKAKAISA Nakikiisa sa mga gawaing nagpapaunlad ng pamumuhay A. Nasasabi na ang bawat mag-anak ay may 1. Nasasabi na ang mga mag-anak na Pilipino at iba pang mag-anak ang bumubuo 1. Nailalarawan ang likas at katangi-tanging ugali ng mga unang Pilipino/ninuno 2. Naipakikita ang pagkakaroon ng kamalayan sa mga pambansang sagisag sa pamamagitan ng: • pagsasakilos ng wastong paggalang sa watawat • pag-awit ng may damdamin ng Lupang Hinirang • pagsasagawa ng mga batayang hakbang ng sayaw na Cariñosa • pagguhit o pagpinta ng iba pang mga sagisag II. Nakikilala ang mga katangi-tanging ugali na nagpapakilala sa ating pagka-Pilipino 4.

Nakikilala na ang mga Pilipino ay may mga karapatan at tungkulin sa paglinang ng sariling kakayahan at ng kakayahan ng kapwa 3. 2.mga kaugalian ng mga Pilipino atbp.3 Nasasabi ang kahalagahan ng pagtutulungan ng babae at lalaki sa pagtugon sa pangunahing pangangailangan 1. Naipaliliwanag kung paano nagkakabuklod 6. Nasusuri ang epekto ng laki ng mag-anak sa pagtugon sa pangunahing pangangailangan 3.malaking populasyon . Nailalarawan ang mga kaugaliang kaugnay ng mga pagdiriwang na panrelihiyon 2.1.2 Nailalarawan ang gawain ng mga maganak na tumutulong sa pagtugon sa pangunahing pangangailangan 1.2 Naiguguhit ang mga kaugaliang kaugnay ng mga pagdiriwang na panrelihiyon III 1. Naipaliliwanag ang mga pagdiriwang na panrelihiyon na nagbubuklod sa mga Pilipino 1. Natatalakay ang mga pagkakataon sa pamayanan/bansa na nakatutulong sa paglinang ng kakayahan 5.1 Nakaaawit ng mga awiting bayan 2. Nasasabi ang kahalagahan ng pagsasagawa ng bahaging dapat gampanan sa pagtugon sa pangunahing pangangailangan II 1. Nakikilahok nang buong sigla sa iba’t ibang gawain batay sa kakayahan upang ang mga Pilipino sa pamamagitan ng mga matamo ang mithiin pagdiriwang na ito 10 .2 Natatalakay ang mga bagay na nakatutulong/nakahahadlang sa pagkakamit ng mithiin tulad ng: . Napatutunayan na mahalaga ang pagtutulungan upang matamo ang mithiin Hal. Nailalarawan ang mga gawain sa pamayanan na nagpapakita ng pagkakabuklod ng mga tao sa panahon ng sakuna o kalamidad 3.: • paggawa ng likhang sining tulad ng myural o mosaic • pag-awit na may kinalaman sa paggawa at pagkakaisa 3.3 Nasasabi ang kaugnayan ng dami ng tao sa pamayanan sa pagtugon sa pangangailangan ng mga ito 2. Nagagamit ang sariling kakayahan upang mapaunlad ang pamumuhay tulad ng pagtitiwala sa sariling kakayahan 4. Nailalarawan kung paano nilulutas ng mga tao sa pamayanan ang kanilang suliranin B.saloobin sa paggawa . Naiisa-isa ang mga pagdiriwang na panrelihiyon na nagbubuklod sa mga Pilipino 2. Natutukoy ang mithiin ng mga Pilipino na makatugon sa pangunahing pangangailangan 1. Nailalarawan ang tradisyong may kinalaman sa pagkakabuklod gaya ng bayanihan o palusong 4.I 1. Nasasabi na higit na may pagkakataon ang maliit na pamilya na matugunan ang mga pangangailangan nito 4.4 Natatalakay kung paano natutugunan ang mga pangunahing pangangailangan ng mag-anak 2.

Naipaliliwanag kung paano nakatutulong sa pagpapaunlad ng pamumuhay ang mga kanais-nais na saloobin at pagpapahalagang may kaugnayan sa paggawa anumang uri ito 3.I 5. Naipakikita sa sariling kilos at pag-uugali ang mga saloobin at pagpapahalagang may kaugnayan sa paggawa maging anumang uri ito 11 . Nailalarawan ang mga kaugaliang kaugnay ng mga pagdiriwang na ito 3.2 Naiguguhit ang mga kaugaliang kaugnay ng pagdiriwang na ito 3. Nasasabi kung paano nagkakabuklod ang mga Pilipino sa pamamagitan ng mga pagdiriwang na ito 5. Nasasabi ang makakayanang gawain sa pakikipagtulungan sa pagtugon sa pangangailangan 5. Naipakikita ang pakikiisa sa mga gawaing pansibiko na nagbubuklod sa mga Pilipino III B.: pagmamartsa 4. Natatalakay ang mga paraan ng pakikipagtulungan sa pagtugon sa pangangailangan ng pamayanan 4.3 Naisasagawa ang mga gawaing may kaugnayan sa pagdiriwang na ito Hal. Natatalakay na ang pagkakaisa at pagtutulungan ng mga kasapi ng maganak ay nakatutulong sa pagtugon sa iba pang pangangailangan ng pamayanan 1. Nasusuri ang kaugnayan ng mga kanaisnais na saloobin at pagpapahalagang may kaugnayan sa paggawa sa pagkakamit ng mithiin 1.1 Nasasabi na ang iba’t ibang uri ng gawain ay nakatutulong sa pagkakamit ng mithiin 2. Naisasagawa nang kusang-loob ang mga bahaging dapat gampanan bilang kasapi ng mag-anak sa pagtugon sa pangunahing pangangailangan C.tahimik na pamayanan 2. Nailalarawan ang maaaring mangyari sa pamumuhay kapag hindi ipinakita ang mga kanais-nais na saloobin at pagpapahalagang may kaugnayan sa paggawa 4. Naiisa-isa ang mga pagdiriwang na pansibiko na nagbubuklod sa mga Pilipino Hal. Naipakikita ang pakikiisa sa mga gawaing panrelihiyon na nagbubuklod sa mga Pilipino C. Naibibigay ang kahalagahan ng mga pagdiriwang na pansibiko 3. Nakikilala ang mga gawain ng mamamayan na tumutugon sa pangangailangan ng pamayanan 3. Nasasabi ang epekto ng dami ng tao sa pamayanan sa pagtugon sa iba pang pangangailangan ng mag-anak II 4.malinis na pamayanan . Natutukoy ang iba pang pangangailangan ng mag-anak sa pamayanan tulad ng: . Natatalakay ang mga pagdiriwang na pansibiko na nagbubuklod sa mga Pilipino 1. Napahahalagahan ang mga saloobin at pagpapahalagang may kaugnayan sa paggawa na nakatutulong sa pagkakamit ng mithiin 1.1 Nakaaawit ng mga awiting may kaugnayan sa pansibikong pagdiriwang 3.: Araw ng Kalayaan at Araw ng Paggawa 2. Natatalakay ang mga paraan kung paano maipakikita sa sariling pamumuhay ang mga saloobin at pagpapahalagang makatutulong sa pagpapaunlad ng pamumuhay 5.

1 Nasasabi ang pinanggagalingan ng kita ng pamahalaan upang matugunan ang mga pangangailangan ng mga mamamayan 4.sa pamayanan 12 III 6. PAMBANSANG KATAPATAN Napahahalagahan ang mga karapatan at tungkulin ng bawat mamamayan sa pagpapaunlad ng pamumuhay A. PAMBANSANG KATAPATAN Naipaliliwanag ang kahalagahan ng mga karapatan at tungkulin ng isang Pilipino A. Naipakikita ang paggalang sa relihiyon ng iba E. Natutukoy ang sariling relihiyon at ng ibang Pilipino 2. Nakikilahok sa mga kapakipakinabang na gawain sa pagtugon sa iba pang mga pangangailangan sa paaralan at barangay/pamayanan D. Naipaliliwanag ang epekto/ kaugnayan ng mabilis na paglaki ng populasyon sa pagbibigay ng pamahalaan ng sapat na paglilingkod pambayan . pambarangay o pampamayanan na may kinalaman sa kalinisan. kalusugan at iba pa • pagpapasalamat sa Panginoon sa biyayang natanggap • pagmamalasakit sa kapwa II D. Nakikiisa sa mga gawain sa tahanan. Naipaliliwanag kung paano natutugunan ng pamahalaan ang mga pangangailangan ng mga mamamayan 3.1 Nakikilala ang mga tungkulin ng isang bata .: • pagsali sa proyektong pampaaralan. Naipagmamalaki ang anumang gawaing marangal III. paaralan at barangay upang makatulong sa pangangailangan ng pamayanan Hal. Nasasabi ang mga paraan kung paano maipakikita ang pagmamahal sa Panginoon 3. Nakikilala ang mga paglilingkod na tinatanggap sa pamahalaan 2. Nakikilala ang mga karapatan ng bata na mabigyan ng iba pang pangangailangan 2. Nauunawaan na ang bawat mamamayan ay may karapatang tumanggap ng paglilingkod sa pamahalaan 1. Naipaliliwanag na ang bawat karapatan ay may katumbas na tungkulin 3.sa paaralan .I 6. pag-awit at pagsasayaw III. Nakikilahok sa pagdiriwang sa pamamagitan ng: • paggawa ng poster • pagsali sa timpalak pagguhit. Nakikiisa sa mga gawaing pangrelihiyon at pangsibiko na nagpapamalas ng pagkakaisa 1.sa tahanan . Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pagkakamit sa mga karapatan at iba pang pangangailangan 3. Natutukoy ang mga kabutihang naidudulot ng mga paglilingkod ng pamahalaan sa pagunlad ng pamumuhay 3.sa simbahan . Nasasabi na ang bawat karapatan ng batang Pilipino ay may katumbas na tungkulin 1. Naipaliliwanag kung paanong ang pagmamahal sa Panginoon ay nakatutulong sa pagkakaisa ng mga Pilipino 1. Naipakikita ang pagmamahal sa Panginoon sa iba’t ibang paraan 4.

Nakikilala ang mga karapatan ng batang Pilipino 3.1 Naiisa-isa ang mga gawaing makakayang gawin ng isang bata 1. Nauunawaan na ang mga mamamayan ay may tungkulin sa pamahalaan upang makatulong sa maunlad na pamumuhay 1. Natutukoy ang mga batas na nakatutulong sa pagkakaroon ng maunlad na pamumuhay 2. Nasasabi ang tungkulin ng mamamayan na tumulong sa pagpapaunlad ng pamumuhay 5.sa tahanan .3 Napaghahambing ang tanging kakayahan ng bawat bata 2. Naisasagawa ang mga tungkulin .2 Natutukoy ang proyektong makakayang salihan o lahukan upang lalong mapaunlad ang natatanging kakayahan 13 B. Nasasabi ang kahulugan ng karapatan 2. Napahahalagahan ang mga paglilingkod na tinatanggap sa pamahalaan III.I II 3. PAMBANSANG KATAPATAN Nagkakaroon ng kamalayan na ang bawat karapatan ay may kaukulang tungkulin A. Naipaliliwanag kung bakit mahalaga ang mga karapatan 5. Natatalakay kung paano maaaring tamasahin ng batang Pilipino ang kanyang mga karapatan 4. Natatalakay ang mga paraang ginagawa ng mag-anak at iba pang ahensiya ng pamahalaan upang matiyak na tinatamasa ng batang Pilipino ang mga karapatan B. Nakikilala ang tungkulin ng mamamayan para sa payapang pamumuhay 3.sa paaralan . Natatalakay na ang bawat batang Pilipino ay may natatanging kakayahan 1.1 Naiisa-isa ang mga paraang nakatutulong sa isang bata upang mapaunlad ang natatanging kakayahan 2.sa pamayanan III 5. Nasasabi ang mga proyekto ng pamahalaan / iba pang samahan sa pagpapaunlad ng kakayahan 2.2 Nailalarawan ang sariling kakayahan o ang gawaing kayang gawin 1. Naipakikita ang pagtupad sa mga tungkulin bilang mamamayan . Nasasabi ang kahalagahan ng mga karapatan ng batang Pilipino 1. Natutukoy ang tungkulin ng mamamayan sa pangangalaga ng kapaligiran 4.sa simbahan .2 Nasasabi ang maaaring mangyari kung hindi gagampanan ang mga tungkulin 4. Nasasabi na ang bawat bata ay may natatanging kakayahan 1. Nahihinuha ang maaaring mangyari kung hindi tutuparin ang tungkuling sumunod sa batas 6.

Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pagtupad sa mga tungkulin bilang isang batang Pilipino 1. Naipakikita ang pasasalamat sa pagkakataong ibinibigay ng pamahalaan at iba pang samahan na nakatutulong sa pagpapaunlad ng kakayahan ng bata 4.4 Nakikilala ang ilang tanyag na Pilipino ngayon na may natatanging kakayahan sa iba’t ibang gawain 4. Naiisa-isa ang mga tungkulin ng bata sa tahanan.6 Napipili ang mabisang paraan na maaaring tularan sa pagpapaunlad ng kakayahan III 14 . Nasasabi na may mga proyekto ang pamahalaan upang tamasahin ng batang Pilipino ang mga karapatan B. paaralan at pamayanan 3. Nasasabi na ang mga karapatang tinatamasa ng mga batang Pilipino ay may katumbas na mga tungkulin 5. Naisasagawa nang maluwag sa kalooban ang mga tungkulin bilang isang Pilipino II 3.2 Nasasabi ang natatanging kakayahan ng bawat isa 4.5 Napaghahambing ang iba’t ibang paraang ginawa ng mga tanyag na Pilipino noon/ngayon sa pagpapaunlad ng kanilang sariling kakayahan 4. Natatalakay ang kahalagahan ng pagtupad ng mga bata sa kanilang tungkulin 4.I 6.3 Natatalakay ang paraan ng pagpapaunlad ng kakayahan ng mga bayani/tanyag na Pilipino noon 4. Nasasabi ang kahulugan ng tungkulin 2. Naipaliliwanag kung paano maaaring tularan ng bata ang mga tanyag na Pilipino noon at ngayon upang mapaunlad ang sariling kakayahan 4.1 Nakikilala ang ilang bayani o tanyag na Pilipino noon 4.

Nailalarawan ang pagkakaiba ng ng mga unang Pilipino populasyon sa mga pook urban at pook rural 1. ANG MGA UNANG PILIPINO 1. Natatalakay ang uri ng pamamahala ng mga unang Pilipino 1. Nasusuri ang balangkas ng populasyon ayon sa gulang at kasarian ng mga bumubuo nito 1.3 Naipaliliwanag ang mga salik na may kinalaman sa paglaki ng populasyon 1. Nasasabi ang katangian ng mga guhit longhitud VI I.4 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng malulusog at matatalinong mamamayan sa pagpapaunlad ng isang bansa V I. Natatalakay ang kahalagahan ng batas sa pag-uugnayan ng mga Pilipino 3. Nasusuri ang paraan ng pamamahala Pilipino at ang pagiging kabilang ng mga ito ng mga unang Pilipino sa bansang Pilipinas 1. Naipaliliwanag ang kalagayang panlipunan 2. Napahahalagahan ang tao bilang mahalagang elemento ng estado 1. ANG MAMAMAYANG PILIPINO AT ANG PAGIGING KABILANG NG MGA ITO SA Napahahalagahan ang uri ng pamumuhay ng BANSANG PILIPINAS mga unang Pilipino Naipagkakapuri ang mga mamamayang A. Nasasabi ang mga katangian ng mga guhit latitud (parallels) na kaagapay ng ekwador 3.1 Naiisa-isa ang mga bagay na may kinalaman sa pamumuhay na panlipunan 15 3.3 Naihahambing ang pamahalaang sultanato sa pamahalaang barangay 2. prime meridian at international date line bilang mga guhit na nasa isip (imaginary lines) na humahati sa mundo sa mga hating globo 3. Kabilugang Arktiko at Kabilugang Antarktiko 3. Nakikilala ang mga bahagi ng mundo 2. Nasusuri ang kalagayang panlipunan ng mga unang Pilipino A. Nakikilala ang pagkakaiba ng distribusyon at dami o kapal ng populasyon .2 Nasasabi ang kahalagahan ng mga ispesyal na guhit latitud (parallels) 4.1 Nailalarawan ang pamahalaang barangay 1. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng globo at mapa sa pag-aaral ng heograpiya ng sariling bansa 1. Nakikilala ang ekwador.2 Nasasabi ang kabuuang populasyon ng Pilipinas 1. KINALALAGYAN AT KATANGIANG PISIKAL NG PILIPINAS Naipagmamalaki ang katangi-tanging kinalalagyan at katangiang pisikal ng Pilipinas A.1 Nakikilala ang mga ispesyal na guhit latitud na kaagapay ng ekwador tulad ng Tropiko ng Kanser at Tropiko ng Kaprikornyo.Mga Batayang Kasanayan sa Pagkatuto sa HEOGRAPIYA/KASAYSAYAN/SIBIKA IV I. Nakabubuo ng konklusyon tungkol sa paraan ng pamamahala ng mga unang Pilipino B.2 Nailalarawan ang pamahalaang sultanato 1.1 Nakikilala ang mga katangian ng populasyon na makatutugon sa pag-unlad ng bansa 1.

Natatalakay kung paanong ang isang pagpapahalaga ay nakatutulong o nakahahadlang sa pag-unlad ng bansa 16 . Natatalakay ang uri ng edukasyon ng mga unang Pilipino 5. Naibibigay ang epekto ng pandarayuhan sa pook na nilisan at sa pook na nilipatan 6. Naibibigay ang kahulugan ng pagkakapantay-pantay ng tao 4. Nasasabi na ang layo ng mga lugar sa mundo ay nasusukat sa digri 7. Naipaliliwanag ang kahulugan ng grid 6. Nagagamit ang grid bilang pantulong sa paghanap ng isang lugar sa globo at mapa 7. Naibibigay ang kahalagahan ng matapat na paglilingkod ng mga pinuno at kawani ng pamahalaan 5. Nailalarawan ang teknolohiyang ginamit ng mga unang Pilipino sa Panahon ng Bato at Panahon ng Metal VI 4. Nagagamit ang pangunahin at pangalawang direksiyon sa pagsasabi ng kinalalagyan ng isang lugar batay sa lokasyon ng ibang lugar (relative location) 10. Nagagamit ang North Arrow/Compass Rose sa pagsasabi ng direksiyon 9.IV 4. Nakikilala ang mga pagpapahalaga at paniniwalang nagbubuklod sa mga Pilipino 3.1 Nasasabi ang kahalagahan ng mga ispesyal na guhit longhitud • Prime Meridian • International Date Line 5. Nakikilala ang ilang tradisyunal na pagpapahalaga ng mga Pilipino 6. Nakapagbibigay ng mga patunay na ang Pilipino ay magkakatulad sa hilig at paraan ng pamumuhay dulot ng isang kasaysayan at heograpiya 2. Nakabubuo ng konklusyon tungkol sa kalagayang panlipunan ng mga unang Pilipino C. Nabibigyang halaga ang pamamaraan ng paghahanapbuhay ng mga unang Pilipino 1.2 Nakikilala ang digri longhitud (° long) bilang panukat ng layo ng lugar pasilangan at pakanluran mula sa prime meridian 8. Natatalakay ang iba’t ibang antas ng katayuan sa lipunan 3. Naipaliliwanag kung paano pinahalagahan ng mga unang Pilipino ang mga kababaihan 4. Nagagamit ang iskala ng mapa sa pagsasabi ng sukat at layo ng isang lugar sa ibang lugar V 2. Natatalunton sa mapa ang pinagmulan at ang paglaganap ng relihiyong Islam sa ilang bahagi ng Pilipinas 8. Naibibigay ang kahalagahan ng pinagkukunang-yaman sa hanapbuhay ng mga unang Pilipino 2. Nagagamit ang globo/mapa sa pagtukoy ng tiyak na kinalalagyan ng Pilipinas 11.1 Nakikilala ang digri latitud (° lat) bilang panukat ng layo ng lugar pahilaga at patimog mula sa ekwador 7. Nahihinuha kung paano lumaganap sa ibang bahagi ng bansa ang relihiyong Islam 7. Napaghahambing ang kapal ng populasyon ng rehiyon sa bansa sa tulong ng mapa B. Natutukoy ang mga taong bumubuo ng bansang Pilipinas 1. Nailalarawan ang relihiyong Paganismo at Islam 6. Naiisa-isa ang dahilan ng pandarayuhan 5.

Nabibigyang katwiran ang uri ng panahanan ng mga Pilipino 2. Nahihinuha ang epekto ng katangiang pangheograpiya ng Pilipinas sa pagpapanatili ng isang bansang nagkakaisa B. Nasusuri ang mga salik na nakatutulong sa pagbubuklud-buklod ng mga Pilipino bilang isang bansa 1. Napahahalagahan ang pagbabago sa pamumuhay na panlipunan ng mga oras Pilipino dulot ng kulturang Espanyol 1.1 Nakikilala na ang malalaking bagay ay maaaring katawanin ng maliit na bagay 11. Nailalarawan ang topograpiya ng bansa 2.1 Natutukoy na ang mundo ay lumiligid sa mga pagbabago sa panahanan araw sa loob ng 365 ¼ araw 17 . Nakabubuo ng konklusyon na ang magkakatulad na pagpapahalaga at paniniwala ng mga Pilipino ay naging batayan ng pambansang pagkakaisa II. Nagagamit ang grid sa globo at mapa sa paghanap ng isang lugar 2. Naipaliliwanag kung paanong ang pagligid ng mundo sa araw ay nagiging dahilan ng 1.2 Nasasabi ang dahilan ng pagkakaiba ng temperatura sa araw at gabi 1. Nasasabi ang kahalagahan ng lokasyon ng Pilipinas ayon sa latitud at karatig bansa B.1 Nailalarawan ang iba’t ibang uri ng pagkakaiba ng panahon at klima sa iba’t panahanan ibang bahagi ng mundo 1. Nasusuri ang paraan ng pagmamay-ari ng lupa ng mga unang Pilipino 4.2 Nakikilala na ang iskala ay ang kaugnayan ng sukat sa mapa sa sukat sa lupa 11. PANAHON NG ESPANYOL Nabibigyang halaga ang pagbabagong naganap sa pamumuhay ng mga Pilipino sa panahon ng Espanyol VI 7. Naiuugnay ang lokasyon at ang iba A. Natatalunton ang mga hangganan at lawak ng teritoryo ng Pilipinas 1. Natutukoy ang hanggahan at lawak ng teritoryong sakop ng Pilipinas 3.1 Nasasabi na ang mundo ay umiikot sa kanyang sariling aksis minsan sa loob ng 24 B. Nasusukat ang layo ng isang lugar sa tulong ng iskala ng mapa V 3.IV 11. Nailalarawan ang lokasyong insular/bisinal ng Pilipinas 4. Nakabubuo ng konklusyon tungkol sa paraan ng paghahanapbuhay ng mga unang Pilipino II. Naiisa-isa ang mga opisyales at ang kanilang tungkulin 1. Naipaliliwanag kung paanong ang pag-ikot at pamahalaang lokal ng mundo sa kanyang aksis ay nagiging dahilan ng araw at gabi 2. ANG TERITORYO NG PILIPINAS AT MGA LIKAS NA YAMAN NITO Napahahalagahan ang mga hangganan at ang matalinong pagpapasya sa paggamit at pangangalaga ng likas na yaman A. Napahahalagahan ang paraan ng pang salik na pangheograpiya sa klima ng pamamahala ng mga Espanyol isang lugar 1.2 Naipaliliwanag ang naging dahilan ng 2. Natutukoy ang uri ng pamahalaang sentral 1.3 Nakikilala ang iba’t ibang paraan ng pagsulat ng iskala 12.

Naiuugnay ang klima sa uri ng mga pananim at hayop sa bansa 1.4 Napaghahambing ang panahon sa iba’t ibang latitud ayon sa posisyon ng mundo habang lumiligid sa araw 3.1 Nasasabi ang bahaging ginagampanan ng simbahan sa pagpapalaganap ng Kristiyanismo at sa pamamahala ng bansa 3. Napapangkat-pangkat ang mga likas na yaman ayon sa uri 3. Naipaliliwanag ang epekto ng matalino/dimatalinong paggamit ng likas na yaman sa pagpapanatili nito 5. Naiuugnay ang klima sa lokasyon ng bansa 3.3 Natatalakay ang ginawang pag-aangkop ng mga Pilipino ng kanilang panahanan sa patakaran ng mga Espanyol 2. Nasasabi ang matalino/di-matalinong mga paraan ng paggamit ng mga likas na yaman sa pagpapanatili nito 5.2 Naipaliliwanag ang epekto ng edukasyong kolonyal sa pagpapahalaga ng mga Pilipino 3. Natutukoy ang mga likas na yaman ng bansa 2.1 Nasusuri ang ginawang pag-aangkop ng mga Pilipino sa kulturang ipinakilala ng Espanyol 18 VI C.1 Nagagamit ang mapang pangklima sa paglalarawan ng klima sa iba’t ibang bahagi ng bansa C.2 Nasasabi na ang mundo ay nakahilig sa kaniyang aksis ng 23 ½ habang lumiligid sa araw 2. Nakabubuo ng konklusyon na ang matalinong pagpapasya sa paggamit ng likas na yaman ay may kinalaman sa pagtataguyod ng pagiging malaya ng estado . Nasusuri ang epekto ng iba pang salik (temperatura.1 Nailalarawan ang klima ng Pilipinas ayon sa lokasyon nito sa mundo 3.1 Naiisa-isa ang mga di kanais-nais na pangyayaring nakapipinsala sa mga likas na yaman sa kapaligiran na nagdudulot ng di mabuti sa tao 6.3 Natatalakay kung bakit ang iba’t ibang bahagi ng mundo ay tumatanggap ng iba’t ibang tindi ng sikat ng araw habang lumiligid sa mundo 2. Napahahalagahan ang matalinong pagpapasya sa paggamit sa likas na yaman ng Pilipinas 1.2 Nakikilala na ang Pilipinas ay isang bansang tropikal 4.IV 2.3 Napaghahambing ang mga tradisyunal at di-tradisyunal na bahaging ginampanan ng babae sa lipunan 3. Naiisa-isa ang uri ng pananim at hayop sa bansa V 1. dami ng ulan) na may kinalaman sa klima ng bansa 4. Natutukoy ang mga yamang matatagpuan sa iba’t ibang pook ng bansa sa tulong ng mapang pangkabuhayan 4. Naipaliliwanag ang epekto ng kulturang Espanyol sa kulturang Pilipino 4. Nakabubuo ng konklusyon tungkol sa kahalagahan ng edukasyon sa pamumuhay ng mga Pilipino 3. Nabibigyang-katwiran ang naging reaksiyon ng mga Pilipino sa Kristiyanismo 2.4 Natatalakay ang pangangailangan sa pagpapa-buti ng katayuan ng mga babae 4.1 Nailalarawan ang mga paaralang itinatag ng mga pari at misyonero 3.

Naiisa-isa ang mga patakarang pangkabuhayan ng mga Espanyol 2. Naiuugnay ang uri ng pananim at hayop sa klima ng bansa 3. Nasusuri ang mga patakarang pangkabuhayan ng mga Espanyol sa Pilipinas 1. Napaghahambing ang mga pamahalaan ayon sa tunay na pinanggagalingan ng kapangyarihan 19 . Naipaliliwanag ang kinalaman ng klima sa uri ng pananim sa bansa II. sining at panitikan 5. Naiisa-isa ang 17 rehiyon ng bansa 2. proyekto o kilusan para sa pangangalaga sa teritoryo at likas na yaman ng bansa III. Nakapagbibigay ng opinyon tungkol sa mahahalagang isyu na may kinalaman sa likas na yaman 3. Naipaliliwanag kung ano ang pamahalaan 2. Napaghahambing ang mga rehiyon ayon sa katangiang pangheograpiya ng mga ito 4. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pamahalaan sa isang bansa 1. Nakikilala ang katangian ng isang bansang demokratiko 3.1 Nagagamit ang mga pananda (legend) sa mapa sa paglalarawan ng katangiang pisikal ng mga rehiyon V 5. Naipaliliwanag ang sis-temang kasama at ang epekto nito sa pamumuhay ng mga magsasaka 3. sining at panitikan C. Nailalarawan ang polo y servicios o ang sapilitang paggawa 4. Nasusuri ang kaugnayan ng kalakalang galyon sa paraan ng pangangalakal sa kolonyang Pilipinas 6. Naipaliliwanag ang naging reaksiyon ng mga Pilipino sa mga patakarang pangkabuhayan ng mga Espanyol 6. PAMBANSANG PAGKAKAISA Napahahalagahan ang pagsisikap ng bawat rehiyon sa pagpapaunlad ng bansa A. Naipaliliwanag kung ano ang rehiyon 2. Nakapagbibigay katibayan sa pagkamalikhain ng mga Pilipino sa musika.1 Naituturo sa mapa ng Pilipinas ang iba’t ibang rehiyon at mga lalawigang bumubuo sa bawat isa 3.1 Naiisa-isa ang mga Pilipinong kilala sa musika.BAHAGING GINAGAMPANAN NG PAMAHALAAN AT MAMAMAYAN PARA SA KABUTIHAN NG BANSA Napahahalagahan ang bahaging ginagampanan ng pamahalaan at mamamayan para sa kabutihan ng bansa A. Napahahalagahan ang mga paraan ng pangangalaga sa teritoryo at mga likas na yaman 1. Natatalakay ang epekto ng sapilitang paggawa sa mga Pilipino 5.IV 2. Nailalarawan ang katangiang pangheograpiya ng bawat rehiyon 4. Natatalakay ang naging kontribusyon ng bawat rehiyon sa pag-unlad ng bansa 1. Naiisa-isa ang mga batas na may kinalaman sa pangangalaga ng teritoryo at mga likas na yaman ng bansa 2. Nakikilahok sa mga gawain.1 Nahihinuha ang epekto sa kalakalan ng pagbubukas ng daungan ng Maynila VI D.

Naipagmamalaki ang pagsisikap ng mga Pilipino na magkaroon ng malayang 2. Nakikilala ang sistemang pampamahalaan ng bansa 5.2 Nakapagbibigay ng reaksiyon tungkol sa epekto ng kalakalang galyon sa pamumuhay ng mga Pilipino III. Nasasabi ang mga batayang karapatan at pamahalaan kalayaang tinatamasa ng mga mamamayang Pilipino ayon sa Saligang Batas B. Naiisa-isa ang mga hakbang na ginawa ng pamahalaan para sa unti-unting paglilipat sa B. Nasusuri kung bakit mahalaga ang pamahalaan sa pangangalaga ng kapakanan at kaligtasan ng mga mamamayan 7. Natatalakay ang ginawang pamamahala ng mga Amerikano sa mga Pilipino 1. Natutukoy ang mahahalagang pangyayaring may kinalaman sa pagkakaroon ng malayang pamahalaan 1. Nasasabi kung sino ang mamamayang Pilipino ayon sa Saligang Batas 4. Naipaliliwanag kung paano nakatutulong sa pag-unlad ng bansa ang pagpapabuti ng produkto ng mga rehiyon 2.2 Nakagagawa ng payak na mapa ng sariling rehiyon na ginagamit ang mga sagisag • pagguhit • paper mosaic • at iba pa 5. Naiuugnay ang pangunahing industriya. Nasasabi kung bakit kailangan ang pamahalaan 8. Naipakikita ang mga kanais-nais na kilos ng isang matapat na mamamayang mga Pilipino ng kapangyarihang mamahala Pilipino tungo sa ikabubuti ng sambayanang Pilipino 3. Naiisa-isa ang mga paraang ginagawa ng pamahalaan upang mapangalagaan ang kapakanan at kaligtasan ng mamamayan 2.1 Nasasabi ang mga pagdiriwang na idinaraos ng bawat lalawigan/rehiyon kaugnay ng mga pangunahing produkto nito Hal. Nailalarawan ang uri ng panahanan ng mga Pilipino 20 . produkto at hanapbuhay sa katangiang pangheograpiya ng rehiyon B. Natutukoy ang mga pangunahing likas na yaman at yaman tao ng bawat rehiyon 6. Natutukoy ang paraan ng pag-aasahan ng bawat rehiyon 2. Nasusuri kung paano nakikiisa ang bawat rehiyon sa pag-unlad ng bansa 1.: Lanzones Festival – Camiguin Bangus Festival – Pangasinan Pilipinyahan – Cavite Tinapahan – Tarlac. PANAHON NG MGA AMERIKANO Nabibigyang halaga ang pagbabago sa paraan ng pamumuhay ng mga Pilipino sa pagdating ng mga Amerikano A. Nasusuri ang ilang paraang nakatutulong sa pagdating ng mga Amerikano sa pangangalaga ng mga karapatan 1. Nasasabi ang mga sangay ng pamahalaan at ang bahaging ginagampanan ng bawat isa 6. Lemery. Nabibigyang halaga ang mga pagbabago sa panlipunang pamumuhay 3. Batangas V 6. Natatalakay ang uri ng pamahalaang militar at pamahalaang sibil VI 4.IV 4.

Napatutunayan na ang mga Pilipino ay may sariling lupain at kultura bago pa man magkaroon ng pakikipag-ugnayan sa ibang tao 1. Naipaliliwanag kung bakit mahalaga ang pagtatamasa ng mga kalayaan at karapatan ng tao sa kaunlaran at pangangalaga ng demokrasya IV. Nabibigyang-katwiran ang pag-aangkop na ginawa ng mga unang Pilipino sa kanilang kapaligiran V 2. Nabibigyang halaga ang mga pagbabago sa pangkabuhayang pamumuhay ng mga Pilipino 1. Nabibigyang halaga ang mga karapatang tinamo ng bansa nang ito ay magkaroon ng kalayaan 21 . Nasusuri ang sistema ng edukasyon at relihiyong ipinakilala ng mga Amerikano C.2 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng panlabas na soberaniya (external sovereignty) ng bansa 2. Natatalakay ang katangian ng materyal at di-materyal na bahagi ng kultura ng mga unang Pilipino 4. Natatalakay ang mga natutuhan sa panahon ng mga Amerikano at ang naging epekto nito sa kabuhayan ng bansa VI 4. Naipaliliwanag ang dahilan ng pagbuo ng mga lungsod 3. Nasusuri ang katangian ng mga panahanang ito 6.1 Naipalilliwanag ang kahalagahan ng panloob na soberaniya (internal sovereignty) ng bansa 1. Natatalakay ang mga pangyayaring nakahahadlang sa pagtatamasa ng mga karapatan 5. Nasasabi ang pinanggalingan ng mga unang Pilipino 3.IV III. Natutukoy ang itinuturing na unang Pilipino 2. PAGPAPANATILI NG KALAYAAN NG BANSA Napahahalagahan ang pagpapanatili ng kalayaan ng isang bansa A. Nailalarawan ang uri ng panahanan ng mga unang Pilipino 5. Naipaliliwanag ang mga patakaran ng pamahalaan sa paglutas ng mga suliraning pangkabuhayan 3. Nasusuri ang kinalaman ng pag-unlad ng transportasyon at komunikasyon sa pamumuhay ng mga Pilipino 5. PAMBANSANG PAGMAMALAKI Napahahalagahan ang kulturang nagpapakilala ng ating pagka-Pilipino A. Nahihinuha ang mga dahilan ng pagbabago sa populasyon ng pamayanan/ bansa 4. Naipaliliwanag ang mga programang pangkabuhayang pinairal ng Estados Unidos sa Pilipinas 2. Natatalakay ang kahalagahan ng soberaniya sa pagpapanatili ng kalayaan ng isang bansa 1. Nabibigyang-konklusyon na ang isang bansang malaya ay may soberaniya 1. Nasasabi ang kaugnayan ng panahanan sa pamumuhay ng mga unang Pilipino 7.

4 Nasasabi ang mga bansang naitatag sa paglipat ng mga taga-Luzon at nakipagkalakalan sa Pilipinas at ang taga-Visayas sa Mindanao lokasyon ng mga ito 2. Naipaliliwanag ang kaugnayan sa sa panahon ng Komonwelt pagpapayaman ng kultura ng pakikipagugnayan sa ibang bansa A. Natatalakay ang kahalagahan ng 3. Nasasabi ang mga dahilan ng pakikipagpamahalaang Komonwelt ugnayan sa mga ninuno 2.3 Natatalunton sa mapa ang ruta ng kalakalan ng mga unang Pilipino 1. Nabibigyang-katwiran ang pakikipagugnayan ng Pilipinas sa ibang bansa 1. Natatalakay ang mga pagbabago sa pamumuhay ng mga Pilipino sa panahon ng Komonwelt 1. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pakikipag-ugnayan ng Pilipinas sa ibang bansa. sa mga bansang maunlad at papaunlad .2 Nailalarawan ang paraan ng kalakalan ng katarungang panlipunan mga unang Pilipino B. Nailalarawan ang uri ng panahanang 3.Natatalakay ang balangkas at layunin ng 2. Nabibigyang katwiran kung bakit kailangang ipagtanggol ng mga mamamayan ang kalayaan at hangganan ng teritoryo ng bansa 3. Naiisa-isa ang mga programa para sa 3.2 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng mga karapatang tinamo ng bansa nang ito ay maging ganap nang malaya 3. Naipaliliwanag ang paraan ng pampamahalaan ng Komonwelt para sa mga pakikipagkalakalan ng mga ninuno sa mga Pilipino dayuhan 3.2 Natatalakay ang mga paraan ng pagtatanggol sa mga hangganan at teritoryo ng bansa 4. Naipaliliwanag ang pagkilala sa karapatan 4. Nabibigyang katwiran ang mga pagbabago sa panahanan ng mga Pilipino sa pagdating ng mga dayuhan Nabibigyang halaga ang pagbabago sa paraan ng pamumuhay ng mga Pilipino B. PANAHON NG KOMONWELT 8.IV V IV.1 Natutukoy ang mga produkto at kalakal paglinang ng pambansang wika ng mga unang Pilipino 4. Naituturo sa mapa ang mga bansa sa ng kababaihan Asya na unang nakipag-ugnayan sa Pilipinas 3. Nasusuri ang mga paraang ginawa ng mga makabayang Pilipino sa pagkakamit ng kalayaan B. Naiisa-isa ang programang 3. Natatalakay ang mga pagbabagong pangedukasyon at panrelihiyon 22 VI 2.1 Naiisa-isa ang mga pakina-bang ng mga Pilipino sa teritoryong sakop ng Pilipinas 3. Nakikilala ang mga unang dayuhang nakipag-ugnayan sa bansa 1. Naipaliliwanag ang mga pagbabago sa lipunan noong panahon ng Komonwelt 3. Natatalakay ang paraan ng pakikipagugnayan ng Pilipinas sa ibang bansa sa iba’t ibang panahon 2.1 Naiisa-isa ang mga karapatang tinamo ng bansa ng ito ay magkamit ng ganap na kalayaan 2.

Naiisa-isa ang mga palatandaan ng kaunlaran sa larangan ng kabuhayan. Naipaliliwanag ang mga pagbabago sa kulturang Pilipino sa panahon ng mga Amerikano 3. Natutukoy ang mga pangyayari tungo sa pakikipag-ugnayan sa mga Espanyol pagka-katatag ng Ikalawang Republika ng Pilipinas 3. Nasusuri ang programang pangkabuhayan sa panahon ng layo nito sa Pilipinas Komonwelt C. Naipaliliwanang kung paanong ang kulturang Pilipino ay nahaluan ng kultura 1. Natatalakay ang mga naitulong ng mga Pilipino bilang mamamayan ng daigdig at kontribusyon ng Pilipinas sa mga samahang pangrehiyon at pandaigdig 4. Nagagamit ang iskala sa pagsukat ng mga C.1 Naiisa-isa ang mga samahang panrehiyon at pandaigdig na kinaaaniban ng Pilipinas 4. PANAHON NG MGA HAPONES lupang sakop ng mga Espanyol Nabibigyang halaga ang pamumuhay ng 3. Naipaliliwanag ang mga patakaran ng 1.2 Nasasabi ang mabuti at di-mabuting epekto sa kulturang Pilipino ng pananakop 2. Nailalarawan ang mga suliraning ng iba’t ibang bansang nakipag-ugnayan pangkabuhayan sa panahon ng Komonwelt dito 2. Nasasabi ang kahulugan ng kaunlaran 2.IV V 5. kultura at pulitika 23 . Natatalakay ang mga natutuhan sa 2. Naipaliliwanag kung bakit di lumaganap ang kristiyanismo sa kabundukan 5. Nailalarawan ang pamahalaang ng Espanyol pambansa na itinatag ng mga Hapones 4. ANG MAMAMAYAN AT PAMAHALAAN SA PAG-UNLAD NG BANSANG PILIPINAS Napahahalagahan ang pagsisikap ng mamamayan at ng pamahalaan upang umunlad ang bansang Pilipinas A. Natatalakay ang naging patakaran ng pamahalaang Hapones sa edukasyon VI 3. Naipaliliwanag kung paano itinataguyod ang kaunlaran ng isang bansa 1. Naipaliliwanag ang sistema ng ugnayan sa mga Espanyol pamahalaang Hapones sa Pilipinas 3.1 Natatalunton/naituturo sa mapa ang mga lugar sa bansa na unang nagkaroon ng 1. Natatalakay ang mga naging pagbabago mga Pilipino sa panahon ng mga Hapones sa kultturang Pilipino dulot ng pakikipagA. Nabibigyang-halaga ang epekto sa Pilipinas ng pagsapi sa mga samahang panrehiyon at pandaigdig 4. Nailalarawan ang mga pangyayaring panahon ng Komonwelt naging daan upang ang Pilipinas ay maging V.2 Natatalakay ang mga kabutihan/dikabutihang naidudulot sa bansa ng pagsapi sa mga panrehiyon at pandaigdigang samahan V. Nailalarawan ang naging kontribusyon ng pamahalaan sa paglutas ng mga suliraning mga unang dayuhan sa katutubong kulturang pangkabuhayan Pilipino 3.

1 Nakikilala ang time line at ang gamit nito sa pag-aaral ng kasaysayan 2.2 Naiisa-isa ang paraang ginagawa ng 4. PANAHON NG IKATLONG REPUBLIKA pagpapaunlad ng kabuhayan ng bansa Nabibigyang halaga ang kalagayan ng pamumuhay ng mga Pilipino sa panahon ng Ikatlong Republika A. Nagagamit ang time line sa pagkilala ng ilang mahahalagang pangyayari sa kasaysayan ng bansa 1. Nailalarawan ang isang maunlad na bansa sa larangan ng kabuhayan. Naiisa-isa ang mga pangunahing suliraning pangkabuhayan ng bansa 3.1 Nasasabi ang kahulugan ng globalisasyon 24 . Naiuugnay ang mga natutuhang paraan sa pamahalaan para sa pagpapabuti ng uri ng edukasyon paglutas ng mga suliraning pangkabuhayan noon sa paglutas ng katulad na suliranin 2. Nailalarawan ang naging uri ng pamumuhay ng mga Pilipino 1. Natatalakay ang uri ng pamamahala sa Ikatlong Republika 1.1 Nasasabi ang dahilan ng kanilang pagpapalipat-lipat ng tirahan 2. Naipaliliwanag ang panlipunang pamumuhay ng mga Pilipino 1.1 Naipaliliwanag ang mga pangyayaring naging daan sa pagiging kolonyang Amerikano ng Pilipinas 5.1 Naiisa-isa ang mga patakaran at mga programang pangkabuhayang inilunsad ng pamahalaan sa pag-unlad ng bansa 1. Nabibigyang halaga ang naging epekto sa kasalukuyang kultura ng mga natutuhan sa nakaraan 1.2 Nakikilala ang ilang pagbabagong naganap sa kulturang Pilipino dahilan sa pagsakop ng Estados Unidos 5. Naipaliliwanag kung paano itinataguyod ng pamahalaan ang pambansang adhikaing umunlad ang bansa 1. kultura at pulitika B. Natutukoy ang mga natutuhan sa mga pangyayari sa nakaraan na maaaring may kaugnayan sa kasalukuyan 3. Naiisa-isa ang mga pangulong nanungkulan at kanilang patakaran at programa sa pamamahala 3. Nabibigyang katwiran ang paraang ginagawa ng pamahalaan sa kabuhayan ng bansa upang makaagapay sa globalisasyon 4. Nabibigyang katwiran ang mga paraang ginagawa ng pamahalaan para mapaunlad ang agham at teknolohiya 4. Napahahalagahan ang mga hakbang na isinagawa ng pamahalaan sa pagtataguyod ng kaunlaran ng bansa 1.4 Natutukoy ang naging epekto sa kulturang Pilipino ng panahon ng Hapones D. Naiuugnay ang kasalukuyang kultura sa mga nakaraang pangyayari V B.3 Napipili ang mabuti at di-mabuting impluwensiya ng Estados Unidos sa kulturang Pilipino 5. Nasusuri ang mga programa ng pamahalaan sa paglutas ng suliraning pangkabuhayan VI 3.IV 5. Naiuugnay ang kahalagahan ng ngayon edukasyon at kalusugan ng mamamayan sa VI.

Natutukoy ang mga batas at programa ng pamahalaan sa pagpapanatili at pagpapaunlad sa sariling kultura 2. Naipaliliwanag kung paano itinataguyod 3. Nahihinuha ang layunin ng pamahalaan sa mamumuhunan sa bansa pagtatatag ng Pambansang Pangasiwaan ng C. Nasusuri ang kalagayan ng panlipunang pamumuhay ng mga Pilipino VI 4.1 Nakikilala ang mga katangi-tanging pangangalaga sa sarili upang makatulong sa Pilipino na natanyag sa panitikan at musika pagpapaunlad ng bansa 4. Natatalakay ang tungkulin at pananagutan ng mamamayan sa pagpapanatili ng sariling kultura 4. Nasasabi ang mga katangian ng isang taong may tamang saloobin sa paggawa .1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng 3.2 Naipaliliwanag kung paano makatutulong sa pag-unlad at pagsulong ng bansa ang pagtitiwala sa sariling kakayahan 1. Nagagamit ang magagandang natutuhan sa mga nakaraang pangyayari sa kasaysayan ng bansa upang mapabuti at maitaguyod ang kasalukuyang kultura IV.IV 4.2 Natutukoy ang mga hakbang na isinasagawa ng pamahalaan upang makaagapay sa globalisasyon ang mga mamamayan nito 4. Napipili ang mga natutuhan sa panahong ito na makatutulong sa paglutas ng mga suliraning panlipunan sa kasalukuyan B. Naipaliliwanag ang mga pagsisikap ng mga Pilipino na mapatatag at maisaayos ang kabuhayan sa panahon ng Ikatlong Republika 1. Nasusuri ang mga batas at programa ng pamahalaan sa pagpapanatili at pagpapaunlad ng sariling kultura 1. Naipaliliwanag ang binibigyang diin ng edukasyon sa Ikatlong Republika 1.PAMBANSANG KATAPATAN Napahahalagahan ang pagpapanatili at pagpapaunlad ng mga Pilipino sa sariling kultura na makatutulong sa kabutihan ng bansa A.3 Naibibigay ang kahulugan ng pagiging produktibo 1. Nasasabi ang epekto ng paglaganap ng suliraning pangkabuhayan sa pamumuhay ng mga Pilipino 25 1. Natatalakay ang mga bahaging ginampanan ng mga kababaihan sa paglutas ng mga suliraning panlipunan C. Nasusuri ang mga dahilan ng paglaganap ng suliraning pangkabuhayan 2. Natatalakay ang karapatan ng mga mamamayan sa pagpa-panatili at pagpapaunlad ng sariling kultura 3. Nahihinuha ang maaaring mangyari sa kultura ng bansa kung hindi gagawin ng mga mamamayan ang kanilang tungkulin at pananagutan V 2.3 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pagkakaroon ng mga dayuhang 1. Nabibigyang halaga ang bahaging paglilipat tirahan at pagsasaayos ginagampanan ng mga mamamayan sa pagtataguyod ng kaunlaran ng bansa 2. Naipaliliwanag kung paano ng mga mamamayan ang kaunlaran ng pinahahalagahan ang mga Pilipino sa bansa larangan ng sining 1.4 Naipaliliwanag kung paano nagiging produktibo ang isang tao 2.

Nakikilala ang mga paraan ng wastong paggamit ng mga kalakal at paglilingkod 6. Nasasabi ang mga katangian ng isang matalinong mamimili 4. Natutukoy ang kanilang tanging nagawa para sa pagpapaunlad ng sariling kultura 3. Naipakikita ang kaugnayan ng pagtitipid sa enerhiya sa pag-unlad ng bansa 9. Naipaliliwanag ang mga pagbabago sa pamamahala sa bansa sa panahon ng Batas Militar 1.2 Naipaliliwanag ang kahalagahan para sa bansa ng pagkakaroon ng mga mamamayang may sapat na kasanayan at kakayahan sa paggawa 7. Natatalakay ang ilang suliraning/programang panlipunan sa panahong ito 26 VI 3. Naisasagawa ang makakayanan sa pagpapanatili at pagpapaunlad ng sariling kultura V 3. Naiuugnay ang kahalagahan ng pagtangkilik sa sariling produkto sa pagunlad at pagsulong ng bansa 5. Napahahalagahan ang mga Pilipinong nagpaunlad/ nagpapaunlad sa sariling kultura 4. Naipagmamalaki ang mga Pilipino sa iba’t ibang panahon na nagpaunlad/ nagpapaunlad ng sariling kultura 1. Naiisa-isa ang mga Pilipinong nagpaunlad/nagpapaunlad ng kultura 2.1 Naibibigay ang ilang batas at tuntunin ng pamahalaan sa panahong ito B. Natutukoy ang mga paraang isinasagawa ng pamahalaan upang mapabuti ang kabuhayan ng bansa 4.IV 5. PAMAMAHALA SA ILALIM NG BATAS MILITAR AT IKAAPAT NA REPUBLIKA Napahahalagahan ang mga pagpupunyagi ng mga Pilipino tungo sa pagpapatatag ng bansa A. Naisasagawa ang makakayanang tungkulin at pananagutan sa pagpapanatili at pagpapaunlad ng kultura ng bansa B. Nailalarawan ang kalagayan ng panlipunang pamumuhay ng mga Pilipino sa panahon ng Batas Militar 1. Napahahalagahan ang patakarang “Pilipino Muna” VII. Natatalakay kung paano pinananatili at pinauunlad ng mga Pilipino ang kultura ng bansa . Naipaliliwanag ang kaugnayan ng pagpapabuti/ pagpapaunlad ng uri ng produkto/kalakal ng bansa sa pag-unlad ng kabuhayan nito 6. Naiisa-isa ang mga pangyayari na nagbigay-daan sa pagtatakda ng batas militar 2.1 Nasasabi ang mga paraan ng pagpapabuti/pagpapaunlad ng uri ng produkto/kalakal ng bansa 6. Natatalakay ang kahalagahan nang muling paggamit ng mga bagay na patapon 8. Nailalarawan ang naging reaksiyon ng mga Pilipino sa pagbabago sa paraan ng pamamahala sa bansa 2.

Naipaliliwanag ang paraang isinagawa ng pamahalaan upang mapangalagaan ang kaligtasan ng bansa 3. Naipaliliwanag ang naging reaksiyon ng mga Pilipino sa Batas Militar 4. Nakalalahok sa proyekto ng pamahalaan ng Batas Militar tungo sa kaunlaran ng bansa 1. Nakapagbibigay ng makatotohanang pangkabuhayan mungkahi sa paglutas ng mga pambansang suliranin C. Nasusuri ang programa ng pamahalaan sa paglutas ng mga suliraning panlipunan at 11. child abuse. Nasasabi ang mabuti at di-mabuting patakaran ng Batas Militar VIII. crime atbp. Natutukoy ang ilang pambansang isyu/suliranin na nakapipigil sa pag-unlad ng bansa tulad ng drug abuse. Nasusuri ang kalagayan ng pamumuhay sa panahon ng “Bagong Republika” 27 VI 10. . Nahihinuha ang magiging epekto ng paggawad ng higit na kapangyarihan sa pangulo 3.IV V 2. Natutukoy ang mga pagbabago sa Saligang Batas ng 1973 2. ANG PILIPINAS SA PANAHON NG ‘BAGONG REPUBLIKA’ 1981-1988 Napahahalagahan ang ipinakitang kagitingan ng mga Pilipino sa pakikiisa sa pagkakamit ng makatarungang pamumuhay A. Nabibigyang katwiran ang naging reaksiyon ng mga Pilipino sa patakaran 12.

2 Natatalakay ang kabayanihang ginawa ng mga Pilipino sa pakikiisa sa muling pagkakamit ng karapatan at kalayaan 4. 1986 3. Nailalarawan ang EDSA Revolution noong Pebrero 25. Nasasabi ang dahilan ng pagbagsak ng ekonomiya noong 1983 2.1 Nasasabi ang tungkuling ginampanan ng media sa panahon ng “EDSA Revolution” 3. Natatalakay ang epekto ng People Power para sa pagkakamit ng kalayaan VI 28 . Naipagmamalaki ang pakikipaglaban ng mga Pilipino sa muling pagkakamit ng demokrasya sa mapayapang paraan 1. Natatalakay ang bahaging ginagampanan ng kababaihan sa panahong ito 2. Nailalarawan ang programang pangkabuhayan at ang epekto nito sa pamumuhay ng tao 3. Nabibigyang katwiran ang naging reaksiyon ng mga Pilipino sa mga patakaran ng pamahalaan B.IV V 1. Nailalarawan ang reaksiyon ng mga Pilipino nang mawalang halaga ang karapatan sa pagboto 3.

Naiisa-isa ang mga suliraning pampulitika. Nasasabi ang mga patakaran at programa sa pamamahala ng mga pangulong nanungkulan pagkatapos ng EDSA Revolution at sa kasalukuyan 1. pangkabuhayan at panlipunan na kinakaharap ng bansa 5. Natatalakay ang epekto ng mga patakaran at programang ito sa pamumuhay ng tao VI 29 . Natatalakay ang mga paraan ng pangangalaga sa demokrasya at pagpapanatili nito 3. Natatalakay ang mga paraan/programang isinasagawa sa paglutas ng mga suliraning ito 6. ANG PILIPINAS PAGKARAAN NG EDSA REVOLUTION (1986.KASALUKUYAN) Napahahalagahan ang mga patakaran at programa ng pamahalaan tungo sa pagpapatatag ng demokrasya A.IV V IX. Naibibigay ang patakaran ng isang demokratikong pamahalaan 2. Napahahalagahan ang muling pagtatatag ng demokrasya 4.

MAK ABAYAN (ED U KAS YON G P AN TAHAN AN AT P AN GKAB UHAYAN ) 30 .

pamayanan at bansa. kasanayan at wastong saloobin sa pagiging responsable at karapat-dapat na kasapi ng mag-anak at sa iba’t ibang gawaing pangkabuhayan na makatutulong sa pagpapaunlad ng mag-anak. at wastong saloobin sa pagiging responsable at karapat-dapat na kasapi ng pamilya at sa mga gawaing nakatutulong sa pagpapaunlad ng pamumuhay ng maganak. pamayanan at bansa Pagkatapos ng Ikaanim na Baitang. nakapag-aambag upang maging matatag ang mag-anak. kasanayan. nagtatamo at nagagamit ng mag-aaral ang mga kaalaman. Pagkatapos ng ikalimang Baitang. kasanayan at wastong saloobin sa pagiging responsable at karapat-dapat na kasapi ng mag-anak at sa mga gawaing nakatutulong at nakapagpapaunlad ng maganak at pamayanan. Pagkatapos ng Ikaapat na Baitang.MGA INAASAHANG BUNGA EDUKASYONG PANTAHANAN AT PANGKABUHAYAN MITHIIN: Nagkakaroon ng mga kaalaman. nagkakaroon ang mag-aaral ng karagdagang kaalaman. nagkakaroon ng mga karanasang makaagham at teknolohikal upang maging produktibo at responsableng kasapi ng tahanan. 31 . kasanayan at kanais-nais na saloobin at pagpapahalaga. nakakamit ng mag-aaral ang mga kaalaman.

2.3 Nakapagkukumpuni ng sira/punit ng damit sa pamamagitan ng pananahi sa kamay tulad ng: pahilis/tatlong sulok na punit pagtatagpi 1.1 Natatalakay ang mga pagbabagong nagaganap sa isang nagdadalaga/nagbibinata 1.2.3 Naisasagawa ang wastong pangangalaga ng katawan sa panahon ng pagbibinata at pagdadalaga 1.2 Natutukoy ang mga kailangan upang maging maayos at mabikas ang tindig 1.3.1.2.1. Nagagampanan ang bawat tungkulin para sa sarili 1.2.2 Naisasagawa ang wastong pamamaraan ng paglilinis at pag-aayos ng sarili 1. Natatamo ang mga karagdagang kaalaman. Napangangalagaan nang lubusan ang sarili 1.1 Natutukoy ang iba pang sira ng damit at ang paraan ng pagkukumpuni ng mga ito IKAANIM NA BAITANG A.2 Natatalakay ang kahalagahan ng wastong pangangalaga ng katawan sa panahon ng pagreregla/kapag bagong tuli 1.2.1.2 Nakasusunod sa mga pangkaligtasan at pangkalusugang gawi na may kinalaman sa wastong pangangalaga ng kasuotan 1.1 Nakikilala ang mga kagamitan sa paglilinis at pag-aayos ng sarili 1. kasanayan at wastong saloobin sa pagtugon sa mga pansarili at pangmag-anak na pangangailangan tungo sa kasiya-siyang pamumuhay 1.2.1 Napananatiling malinis at maayos ang sarili IKALIMANG BAITANG A.1.1 Natatalakay ang pang-araw-araw na gawain sa pangangalaga ng kasuotan at kagamitan 1.3 Napangangalagaan ang mga kagamitan sa paglilinis/pag-aayos ng sarili 1.2.1.3.2.EDUKASYONG PANTAHANAN AT PANGKABUHAYAN IKAAPAT NA BAITANG A.3 Naipakikita ang maayos at mabikas na paggayak 1.1.2.3 Nakasusunod sa plano ng paglilinis at pag-aayos ng mga kasuotan at kagamitan 1.1 Natatalakay ang kahalagahan ng pagpapanatiling maayos at mabikas na paggayak 1.2. Natatamo ang mga natatanging kaalaman.2 Nakagagawa ng plano ng pang-arawaraw na gawain sa pangangalaga ng kasuotan at kagamitan 1.1 Nagagamit ang angkop na kasuotan sa iba’t ibang panahon at pagkakataon 1.1 Natutukoy ang gamit ng bawat kagamitan sa pananahi 1. Nakakamit ang mga kaalaman.2 Nakauugalian ang pangangalaga ng mga kasuotan at kagamitan 1.2.2.1.1 Naisasagawa nang may kasanayan ang wastong pangangalaga sa sarili tungo sa maayos at mabikas na paggayak 1. Naisasagawa ang mga tungkuling pansarili ayon sa kakayahan 1.2 Natutukoy ang mga payak na sira ng kasuotan 1.1 Nakasusunod sa mga panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa paglilinis/pag-aayos ng kagamitan 32 .1 Natutukoy ang uri ng kasuotan at mga bahagi nito 1. kasanayan at saloobin na makatutulong sa pagpapaunlad ng pangkabuhayan at panlipunang pamumuhay ng mag-anak 1.2 Napangangalagaan nang wasto at maayos ang pansarili at pang-mag-anak na kasuotan 1.1.3.3 Naisasaayos nang wasto ang mga sira ng kasuotan sa pamamagitan ng pananahi sa kamay tulad ng: tastas na laylayan tanggal na butones tuwid na punit 1. kasanayan at wastong saloobin na kailangan para sa sariling pag-unlad at sa kasiya-siyang pamumuhay ng pamilya 1.2 Nagagamit ang kaalaman sa wasto at maayos na pangangalaga ng sariling kasuotan 1.1.1 Nakasusunod nang kusang-loob sa mga pamamaraang pangkalinisan at pangkalusugan sa panahon ng pagdadalaga/pagbibinata 1.

1 Natatalakay ang mga paraan ng pag-aalaga sa nakababatang kapatid tulad ng pagpapaligo.1. matanda at iba pang kasapi ng mag-anak 2.1.3.1.1.1.1.1.1.2 Naisasagawa ang wastong paglilinis/pag-aayos ng kasuotan/kagamitan ayon sa plano/iskedyul 2.1 Naisasagawa ang kasiya-siyang pakikitungo sa mga kasapi ng mag-anak 2.4 Naipakikita ang wastong pamamaraan ng pamamalantsa IKAANIM NA BAITANG 1.1.2 Naisasagawa ang pangangasiwa sa mga gawaing pantahanan sa maayos at matipid na pamamaraan 2.2 Naipakikita ang wastong paraan at mga panuntunang pangkalusugan/pangkaligtasan sa pag-aalaga ng nakababatang kapatid 2.4 Naipakikita ang mga paraan upang mapanatiling maayos ang kasuotan (Hal.1 Natatalakay ang mga paraan ng pag-aalaga ng maysakit. wastong pagtiklop) paglalaba ng mga damit panloob pag-aalis ng mga karaniwang mantsa sa damit 2.2 Naipakikita ang wastong pamamaraan/panuntunang pangkalusugan/pangkaligtasan sa pag-aalaga ng sanggol 2.1.2.2 Naisasagawa nang kusang-loob ang mga pinagtutulungang gawain sa tahanan 2.3.1 Natutukoy ang mga gawaing nauukol sa paglilinis ng tahanan/bakuran 2.1 Natatalakay ang mga salik na dapat isaalang-alang sa mabisang pangangasiwa sa mga gawaing pantahanan 2. Nagagampanan nang kusang-loob ang tungkulin at pananagutan ng ibang kasapi ng mag-anak ayon sa sariling kakayahan tungo sa kasiyasiyang pamumuhay ng mag-anak 2.1.1 Naipakikita ang maayos na pagsasamahan ng mga kasapi ng mag-anak 2.2 Nakalalahok sa mga gawaing nauukol sa paglilinis ng tahanan/bakuran 2.1.2. Nakatutulong sa pagtugon sa mga pangangailangan ng mag-anak tungo sa maayos at kasiya-siyang pamumuhay 2.1.2 Naisasagawa ang wastong pagkukumpuni ng mga sirang kasuotan 1.1.IKAAPAT NA BAITANG 1.1.3.1 Naipamamalas nang maluwag sa kalooban at naisasagawa ang tiyak na tungkulin ng ibang kasapi ng mag-anak upang magkaroon ng kasiya-siyang pamumuhay 2.2 Naipakikita ang wastong pamamaraan/panuntunang pangkalusugan/pangkaligtasan sa pag-aalaga ng maysakit.2.1.1 Naisasagawa ang wastong pag-aalaga sa sanggol 2. pagbibihis.1 Natutukoy ang pagkakaiba-iba ng mga pisikal na katangian ng mga sanggol 2.1 Naisasagawa ang pag-aalaga sa nakababatang kapatid 2. pagpapakain at pakikipaglaro 2.1.1 Natutukoy ang mga paraan ng pag-aayos at pagpapaganda ng tahanan 33 .1 Naisasagawa ang wastong pamamaraan ng pag-aalaga ng maysakit.2.2.1.2.2.1.2.1.1. Nakatutulong sa pagkakaroon ng maayos at kasiya-siyang pamumuhay ng mag-anak IKALIMANG BAITANG 1. matanda at iba pa 2.2 Naisasagawa ang mga panimulang hakbang ng pananahi sa kamay pag-aayos ng mga sirang kasuotan 1. matanda at iba pang kasapi ng mag-anak 2.

3 Naipakikita ang wastong paraan sa paglilinis ng tahanan at nasusunod ang panuntunang pangkalusugan/pangkaligtasan 2.1.3 Nasusunod ang talatakdaan ng mga gawain sa maayos at matipid na pangangasiwa ng mga gawaing pantahanan at ang panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan 2.3.1.1.1.1.4 Nakasusunod sa wasto at matipid na pamamaraan ng paghahanda/pagluluto ng pagkain nang may kasiyahan 2.1.1.2 Natatalakay ang mga paraan sa paglilinis ng tahanan/bakuran 2.5 Nakapagliligpit ng mga kagamitan na pinaglutuan at pinagkainan 2.1 Natatalakay ang mga salik na dapat isaalang-alang sa pagbabalak ng pagkaing angkop para sa iba’t ibang okasyon 2.1. mura at sapat na pagkaing angkop sa okasyon 2. at iba pa 2.2 Natatalakay ang mga paraan sa paggawa sa tahanan at mga pinagkukunan ng kailangan 2.4 Nakasusunod sa talatakdaan ng mga gawain at sa panuntunang pangkalusugan/pangkaligtasan IKAANIM NA BAITANG 2.2.4 Nasusunod ang wastong pamamaraan sa paghahanda ng pagkaing angkop sa okasyon 2.1.2.2.3.2 Nakapagbabalak ng masustansiya.5 Nakagagawa ng kagamitang pantahanan tungo sa pagpapaganda at pag-aayos ng tahanan sa mahusay at matipid ng pamamaraan 2.3.3.3. paghihiwa.3.1.1 Natatalakay ang mga salik na dapat isaalang-alang sa pagbabalak ng pagkain 2.3.1.3 Nakasusunod sa mga panuntunang pangkalusugan at kaligtasan sa pagluluto at pagdudulot ng pagkain 2.2 Nakagagawa ng talatakdaan ng mga gawain ng mag-anak para sa isang araw 2.1. pagtatalop.2.4 Nagagamit sa maayos at matipid na pamamaraan ang mga kasangkapan at kagamitan sa paglilinis IKALIMANG BAITANG 2.3.3 Nailalapat ang kaalaman sa matalinong pamimili 2.2 Naisasagawa ang mga payak na gawaing-kamay tulad ng pagbabalat.1.1.5 Nakapagdudulot ng pagkaing angkop sa okasyon sa wastong paraan 34 .1. mura at sapat na pagkain para sa mag-anak 2.3.1.1.3 Naisasagawa ang wastong paraan ng paghahanda at pagdudulot ng pagkaing angkop sa iba’t ibang okasyon 2.1.3 Naipakikita ang paraan ng pagaayos ng tahanan 2.1.5 Nakapagdudulot ng pagkain sa buong mag-anak sa wastong paraan at may kasiyahan 2.1 Natutukoy ang tatlong pangunahing pangkat ng pagkain at ang kabutihang dulot ng bawat pangkat 2.2.2.IKAAPAT NA BAITANG 2.3.5 Napananatiling malinis ang tahanan/bakuran ayon sa kakayahan 2.3.4 Nailalapat ang mga paraan sa mabisang pangangasiwa at gawaing pantahanan 2.2.1.1.3.3.1.1.1.3.1.2.3 Nakatutulong sa paghahanda at pagdudulot ng masustansiya.2.3.2 Nakapagbabalak ng masustansiya.3 Naisasagawa ang wastong paraan ng pamimili 2.1.2. mura at sapat na pagkain para sa mag-anak 2.1.3 Naisasagawa ang wastong paraan ng paghahanda at pagdudulot ng pagkain ayon sa laki ng mag-anak 2.1.2.4 Nakatutulong sa pagluluto ng pagkain sa matipid na pamamaraan 2.1.

4.3 Naisasagawa ang panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa paghahalaman 1.2 Nagagamit ang angkop na kasangkapan sa pagtatanim ng gulay 1.4.4 Naisasagawa ang paghahanda ng lupang pagtataniman 1.1 Nakapagpaplano ng isang makaagham na gawaing pang-agrikultura tulad ng “bio-intensive gardening” at iba pa 1.3 Nasusunod ang mga panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa pangangalaga ng halamang-gulay 1. kasanayan at wastong saloobin sa pagtatanim ng halamang ornamental 1. Nakakamit ang mga kaalaman.3.3 Nailalapat ang mga panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa paghahalaman 1.1. kasanayan at wastong saloobin sa iba’t ibang gawaing pangkabuhayang makatutulong sa pagpapaunlad ng pamumuhay 1.2 Naipakikita ang wastong paggamit ng angkop na kasangkapan 1.2.IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG 2.1 Nakagagawa ng kasangkapang panghalili upang may magamit sa paghahalaman 1.2.4. B.2 Naipakikita ang wastong paggamit ng kasangkapan at ang paraan ng pangangalaga nito 1.1.1 Natutukoy ang mga kagamitang panghalili sa mga kasangkapan sa paghahalaman 1.6 Naipakikita ang kasiyahan sa paglilinis ng pinaglutuan at ng hapag-kainan ng may kasiyahan IKAANIM NA BAITANG 2.2 Naipamamalas ang pagkamaparaan upang matugunan ang kakulangan sa kasangkapan/ kagamitan sa pagtatanim 1.1.3.4.2 Nakasusunod sa plano sa paghahanda ng lupang taniman 35 .1 Natutukoy ang mga halamang ornamental sa pamayanan na maaaring itanim 1.4 Nailalapat ang kaalaman at kasanayan sa pagtatanim 1. Nagagamit ang kaalaman. kasanayan at wastong saloobin sa pagtatanim ng gulay na mapagkakakitaan 1.4 Nakasusunod sa wastong paraan ng pagtatanim 1.1 Naiisa-isa ang iba’t ibang kagamitan at kasangkapan sa paghahalaman at ang gamit ng mga ito 1.1.2. Nagagamit ang mga kaalaman.2 Nagagamit nang wasto ang mga kasangkapan at kagamitan sa paghahalaman 1.2 Naipakikita ang paggamit ng angkop na kasangkapan sa paghahalaman 1. kasanayan at kasanayan at wastong saloobin sa mga wastong saloobin sa mga gawaing gawaing nakatutulong at nakapagpapaunlad sa nakatutulong sa pagpapaunlad ng pamumuhay kabuhayan ng mag-anak at pamayanan ng mag-anak 1.1 Naiisa-isa ang mga hakbang sa paghahanda ng lupa 1. Natatamo ang mga kaalaman.2.1. kasanayan at wastong saloobin sa paghahalaman upang mapabuti at mapaunlad ang uri ng pamumuhay at kapaligiran 1.2 Nasusunod ang wastong paraan ng dituwirang pagtatanim ng mga halamang ornamental 1.6 Naipakikita ang wastong paraan ng pagliligpit ng mga tirang pagkain upang mapakinabangan B.1 Natutukoy ang mga gulay sa pamayanan na maaaring itanim 1.1 Natatalakay ang kahalagahan ng pagtatanim ng iba’t ibang gulay 1.2 Naipakikita ang wastong paraan ng paghahanda ng lupang pagtataniman 1. Natatamo ang mga karagdagang kaalaman.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng kasanayan sa paghahalaman at kabutihang naidudulot nito sa pamumuhay ng mag-anak B.2.4.4.2.1 Natatalakay ang kahalagahan ng pagtatanim ng halamang ornamental 1. Napalalawak ang kaalaman.1 Nakagagawa ng simpleng plano/”layout” ng taniman 1.2 Nasasabi ang mga kabutihang nakukuha sa pagtatanim ng gulay 1.

6.1 Naipakikita ang pag-aayos ng inani 1.9 Nakapag-iingat ng talaan ng gastos at kinita 2.8.5 Naisasagawa ang wastong paraan ng pagtatanim ng mga puno at ibang halaman sa tuwiran at di-tuwirang paraan 1.3 Natutukoy ang mga kasangkapan/kagamitan sa pagnanarseri 36 1.6 Naisasagawa ang wastong pangangalaga ng mga halamang-gulay 1.2 Natatalakay ang pagbibili ng inani IKALIMANG BAITANG 1.6.1 Naipakikita ang paraan ng pagsugpo ng peste at sakit ng halaman 1.7.3 Naipakikita ang paraan ng pag-aani ng tanim 1.7.2 Nakasusunod sa mga alituntunin sa pagbibili ng produkto 1.7.2 Naipakikita ang wastong paraan ng paglagay ng abono 1.1 Nasasabi ang kahalagahan ng gawaing pagnanarseri 2.7.8 Naipakikita ang wastong pagtutuos ng ginasta at kita sa pinagbiling produkto 2.3 Nakapagpaplano ng isang narseri upang makatipid sa espasyo .2 Natatalakay ang mga gawain sa pagpaparami ng mga tanim at punongkahoy 2. kasanayan at wastong saloobin sa pagpaparami ng halamang pananim 2. at iba pa 1.2 Naipakikita ang hakbang sa paggawa ng “compost/basket composting” Naipakikita ang wastong pangangalaga ng lupa at mga pananim IKAANIM NA BAITANG 1.2 Naipakikita ang wastong pangangalaga ng halamang-gulay tulad ng pagdidilig.1 Natutukoy ang mga salik na dapat isaalang-alang sa pag-aani 1.IKAAPAT NA BAITANG 1.7 Nakasusunod sa wastong paraan ng pag-aani ng mga produkto 1.3 Nakasusunod sa wastong paraan ng pagsasapamilihan ng inani 1.3 Nasasabi ang mga salik na dapat isaalangalang sa pagpili ng lugar para sa isang narseri 1.2 Natatalakay ang mga gawaing kaugnay ng pagnanarseri at pagpaparami ng halaman 2.8.1 Naisasagawa ang angkop na paraan ng pag-iimbak/pag-aayos ng inani sa lalagyan 1.1 Natutukoy ang mga palatandaan ng mga halaman na maaari ng ipagbili 1.6. Nagagamit ang kaalaman at kasanayan sa pagpaparami ng halamang-kahoy/iba pang halaman 2. Napalalawak ang kaalaman at kasanayan sa pagpaparami ng halamang pananim 2.1 Naipakikita ang angkop na paraan ng pag-aani 1.6 Naisasagawa ang wastong pangangalaga ng lupa at mga pananim 1.6.7.6.8.8.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng pagsunod sa maka-agham na pamamaraan ng pagnanarseri 2.8 Naisasagawa ang wastong pag-aayos ng inaning produkto at ang pagbibili nito 1.7 Naisasagawa ang angkop at maayos na paraan ng pag-aani ng tanim o produkto 1.6.1 1.6 Nailalapat ang iba’t ibang paraan ng pangangalaga ng lupa at ng halaman 1.2 Natutukoy ang iba’t ibang gawain sa pagnanarseri 2.5 Nakasusunod sa wastong pamamaraan ng tuwirang pagtatanim ng gulay 1.9 Nakapagtutuos ng nagastos/kinita sa pagtatanim ayon sa iniingatang talaan 2.1 Natatalakay ang mga paraan ng pagaalaga ng mga halamang-gulay 1.1 Nasasabi ang mga salik na dapat isaalangalang sa pagnanarseri 2. pagbubungkal.7 Naisasagawa ang wastong paraan ng pagsasapamilihan ng mga halamang ornamental 1. Natatamo ang mga kaalaman.8 Nakasusunod sa wastong pamamahala ng inani 1.2 Nakasusunod sa umiiral na alituntunin sa pagpepresyo at pagbibili ng produkto 1.5 Naisasagawa ang wastong paraan ng dituwirang pagtatanim ng mga halamang ornamental 1.8.7.2 Natatalakay ang mga palatandaan ng bunga/tanim na maaaring anihin 1.

7.1 Natatalakay ang mga salik na dapat isaalang-alang sa pagpili ng aalagaang hayop upang mapagkakakitaan 3. Naisasagawa sa wastong pamamaraan ng pagaalaga ng mga manok at kauri nito 3.3 Nagagamit ang kaalaman sa paggawa ng plano ng pag-aalaga ng hayop 3.1 Naisasaalang-alang ang mga salik sa pagpaparami ng halaman sa pamamaraang artipisyal at asekswal 2.6 Naipakikita ang kaalaman/kasanayan sa pangangasiwa ng mga tanim sa narseri 2.1 Nasasabi ang kahalagahan ng pag-aalaga ng hayop sa tahanan 3.1 Natutukoy ang mahusay na uri/lahi ng manok/kauri na aalagaan 3. wastong saloobin at kawilihan sa pag-aalaga ng hayop tulad ng kambing at kauri nito 3.4 Nakasusunod sa mga panuntunang pangkalusugan sa pag-aalaga ng hayop 37 .7 Naisasagawa ang maayos na pangangasiwa ng mga punla/tanim sa narseri 2.5.IKAAPAT NA BAITANG 2.1 Naipakikita ang wastong hakbang sa pagpaparami ng halamang napili 2.5 Naisasagawa ang maka-agham na pamamaraan ng pagnanarseri 2.6 Naipakikita ang wastong paraan ng pangangalaga ng mga tanim sa narseri IKALIMANG BAITANG 2.7.6 Naisasagawa ang wasto at masistemang pangangalaga ng mga halaman 2. Natatamo ang kaalaman.7 Natatalakay ang mga payak na gawain sa pangangasiwa ng mga tanim sa narseri 2.: pagpili ng butong pananim) 2.6.2 Natutukoy ang iba’t ibang hayop na maaaring alagaan 3.5 Naisasagawa ang mga pangunahing pamamaraan sa pagnanarseri at pagpaparami ng halaman tulad ng pagpupunla at pagpapaugat 2.1 Naipakikita ang paraan sa pagpaparami ng halaman tulad ng pagpupunla/ pagpapaugat IKAANIM NA BAITANG 2.7.3 Nasusunod ang wastong pamamaraan sa pagaalaga ng manok/kauri 3.4 Nakapagpaplano ng isang narseri 2.2.1 Natatalakay ang mga maka-agham na pamamaraan ng pag-aalaga ng hayop 2. kalapati at iba pa 3.1 Naisasagawa ang wastong pangangalaga ng mga punla at tanim sa narseri 2.4 Nakasusunod sa mga panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa pagaalaga ng hayop 3.5.3 Nasasabi ang wastong pamamaraan sa pagaalaga ng hayop 3.5.2 Nakapagtutuos ng gastos at kinita 3.5 Nasusunod ang mga simpleng pamamaraan sa pagnanarseri (Hal.4 Nakagagamit ng angkop na kasangkapan at kagamitan 2.2.4 Naiisa-isa ang mga kasangkapan at kagamitan sa pagnanarseri 2.1 Natatalakay ang iba’t ibang uri/lahi ng manok/kauring aalagaan 3.4 Naisasagawa ang maka-agham na pamamaraan ng pag-aalaga ng hayop 3.2 Napipili ang mahusay na uri/lahi ng manok/kauri na aalagaan 3. Naipakikita ang kawilihan sa pag-aalaga ng hayop sa tahanan tulad ng aso.2 Nasusunod ang mga panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa pagnanarseri 2.1 Naiisa-isa ang mga gawain sa pangangasiwa ng mga tanim sa narseri 3.1 Naisasagawa ang pagsugpo ng sakit/ peste ng mga halaman 2.2 Nakapipili ng mga hayop na aalagaan at pagkakakitaan 3. kasanayan.4.6.5.1 Naipakikita ang wastong paraan ng pagbibili ng mga tanim 2.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng kasanayan sa pag-aalaga ng hayop 3.

4 Naisasagawa ang maka-agham na mga pamamaraan ng pag-aalaga ng isda 4.5 Naipakikita ang kasiyahan sa pag-aalaga ng hayop 3. kasanayan.4.2 Nakasusunod sa mga panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa pag-aalaga ng hayop 3.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng kasanayan sa pag-aalaga ng isda 4.6 Nakatutulong sa pamamahala ng mga produktong galing sa inaalagaang hayop 3.6.1 Natatalakay ang mga paraan ng pagbibili ng mga produkto 3.6.1 Natatalakay ang maka-agham na mga pamamaraan sa pag-aalaga ng isda 38 . Natatamo ang kaalaman.3 Nagagamit ang kaalaman at kasanayan sa paghahanda ng plano ng pag-aalaga ng isda 4. wastong saloobin at kawilihan sa pag-aalaga ng isda (optional) 4.5 Naisasagawa ang pagbibili ng mga produkto nang may kahusayan 3.1.7 Naipakikita ang kawilihan sa pag-aalaga ng hayop na mapagkakakitaan 4.2 Nakapipili ng isdang aalagaan at pagkakakitaan 4.5.2.5 Naipakikita ang wastong pag-aalaga ng hayop 3.3 Naipakikita ang mga maka-agham na pamamaraan ng pag-aalaga ng hayop 3.2 Nakasusunod sa mga umiiral na alintuntunin sa pook ukol sa pagbibili ng mga produkto 3.IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG IKAANIM NA BAITANG 3.4.1 Natatalakay ang kabutihang naidudulot sa pag-aalaga ng isda 4.5.6 Naisasagawa nang maingat ang pagtutuos/pagkukuwenta ng pinagbilhan 3.2 Nakasusunod sa mga umiiral na pamamalakad tungkol sa pamamahagi ng mga produkto 3.1 Naiisa-isa ang pamamaraan sa pagsasapamilihan ng produkto 3.1 Natatalakay ang mga salik na dapat isaalang-alang sa pagpili ng aalagaang isda 4.4.

4 Napahahalagahan ang pagkukumpuni ng mga sirang kagamitan sa tahanan 5.1.1. Nagagamit ang panimulang kaalaman at batayang kasanayan sa pagkukumpuni ng mga sirang kagamitan sa tahanan 4. Napalalawak ang mga kaalaman at kasanayan sa mga gawaing industriya na makatutugon sa mga pangangailangang pansarili at pang-mag-anak 5.1.2 Nakasusunod sa mga umiiral na pamamalakad tungkol sa pagbibili ng mga isdang inani 4.4 Naisasagawa ang pagkukumpuni ng kagamitan sa matipid at ligtas na pamamaraan 5.1.1. at iba pa 4.1 Natutukoy ang mga kasiraan sa mga kagamitan tulad ng maluwag na turnilyo.1 Naisasagawa ang pagkukumpuni ng mga sirang kagamitan sa tahanan 4.2 Nakasusunod sa mga panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa pag-aalaga ng isda 4. kasanayan.1 Natatalakay ang kahalagahan ng pagkakaroon ng kasanayan sa gawaing-kamay 4.4 Napahahalagahan ang natapos na pagaayos ng sirang bahagi ng bahay 6.1. Nakakamit ang panimulang kaalaman at batayang kasanayan sa paggamit ng mga kasangkapan at materyales sa pagbuo ng isang kapaki-pakinabang na proyekto sa gawaing-kamay 5. Nagagamit ang kaalaman.2 Natutukoy ang angkop na mga materyales.1 Natutukoy ang abahagi ng bahay na dapat ayusin 5.8 Naipakikita ang kawilihan sa pag-aalaga ng isda 5.1. tanggal na pako.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng iba’t ibang gawaing industriya sa ikauunlad ng mag-anak. wastong saloobin at kawilihan sa pagkukumpuni ng mga sirang bahagi ng bahay 5.1 Nakikilala ang iba’t ibang uri ng gawaing industriya 39 .1.3 Naiisa-isa ang mga hakbang sa pagkukumpuni ng sirang kagamitan 4.7 Naisasagawa ang pagtutuos/pagkukuwenta ng pinagbilhan 4.6. Nagagamit ang kaalaman.2 Nasusuri ang mga kagamitan/ materyales na maaaring pansamantalang magamit 5.6.1.6 Naisasagawa ang wastong pagbibili ng mga isdang inani 4. kasangkapan at kagamitang kakailanganin 4. pamayanan at bansa 4. wastong saloobin at kawilihan sa mga gawaing industriya upang mapabuti at mapaunlad ang uri ng pamumuhay 6.1.1 Natatalakay ang mga paraan ng pagbibili ng mga produkto 4.1.1 Nagagamit ang mga kasangkapan/materyales sa tahanan bilang pansamantalang tugon sa pangangailangan 5. at iba pa Nakapaghahanda ng mga materyales at kasangkapan at kagamitang kakailanganin IKAANIM NA BAITANG 4.1.IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG 4.3 Nakasusunod sa wastong paraan ng pag-aayos ng sirang bahagi ng bahay 5.1 Naisasagawa ang pagkukumpuni ng mga sirang kasangkapan 4.2 Natutukoy ang mga sirang bahagi ng kasangkapan tulad ng paa ng silya. mesa.1 4. kasanayan.5 Nakapag-aani ng mga inalagaang isda sa tamang panahon at wastong pamamaraan 4. Napapalawak ang mga kaalaman at kasanayan sa pagkukumpuni ng mga sirang kagamitan sa tahanan at paaralan 4.4.3 Nakasusunod sa wastong paraan ng pagkukumpuni 4.

2 Nakasusunod sa panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan nakaugnay ng mga gawain 6.4 Nagagamit nang may kawilihan ang kakayahan at kasanayan sa pagbuo ng proyekto 5.5.3. pagpuputol.1 Nakapipili ng gawain ayon sa pangangailangan.4 Naitatala ang wastong hakbang sa paggawa ng proyekto 6.6 Nasusunod ang mga panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa paggawa 5. espisipikasyon at halaga ng mga materyales at kagamitang kailangan sa paggawa 5.7 Nagagamit ang wastong paraan ng paglalagay ng pintura o barnis 5.3.4 Naiisa-isa ang mga paraan sa matipid na paggamit ng mga materyales.3 Napipili ang mga kasangkapan at materyales na gagamitin 5.5.3.5 Naisasagawa ang pagbuo ng proyekto 5.1 Nakapipili ng kasangkapan.5.6 Naipakikita ang interes sa gawain sa pamamagitan ng tuluy-tuloy na paggawa sa loob ng takdang-oras 5. pagpapakinis.4.4.1 Nakalilikha ng disenyo ng napiling gawain 6.7 Napahahalagahan ang natapos na proyekto Halimbawa: pagpapakita sa kaibigan.5. at iba pa 5.3 Naitatala ang dami.3.2 Naipakikita ang wastong pangangalaga ng mga kasangkapan at kagamitang ginamit 6.4 Naipakikita ang wasto at maingat na paggamit ng mga kasangkapan at kagamitan 5.3.2 Naihahanda ang disenyo ng proyektong napili 5.IKAAPAT NA BAITANG 5.4.3. at iba pa 40 .5.3 Naihahanda nang may kahusayan ang plano ng isang gawain 5. kagamitan at materyales na kakailanganin 6.4.5 Nakabubuo ng isang kapaki-pakinabang na proyekto 5.2 Naipakikita ang wastong pamamaraan ng paggamit ng mga kasangkapan at iba pang kagamitan at ang pangangalaga ng mga ito 5.2 Nakapipili ng isang mapagkakakitaang gawain 6.3 Natutukoy ang mga angkop na kasangkapang gagamitin 6.3 Natatalakay ang mga kagamitan at gamit ng mga materyales na mayroon sa pamayanan 5.5.4 Naiisa-isa ang mga hakbang sa pagbuo ng proyekto 5.3.3. magulang. pagtatapos.5. lakas.1 Nakapaghahanda ng mga kasangkapan.2 Nasasabi ang kabutihang naidudulot ng mga gawaing industriya sa mag-anak 5. kakayahan at pinagkukunan 5. oras.1 Natatalakay ang kabutihang natatamo ng mag-anak at/o pamayanan mula sa iba’t ibang industriya 6. pagbubuo. salapi. kagamitan at materyales na gagamitin 5.2 Nakapagkukuwenta ng mga materyales na gagamitin 6. at iba pa IKALIMANG BAITANG 5.3 Nakapagpaplano nang may angkop na ispesipikasyon 6.4 Naitatala ang wasto at maingat na paggamit ng mga kasangkapan at kagamitan IKAANIM NA BAITANG 6.2 Nakagagawa ng isang simpleng plano ng proyekto 5.1.1 Nakapipili ng proyektong kapakipakinabang ayon sa materyales at kagamitang matatagpuan sa pamayanan 5.5 Nakasusunod sa wastong hakbang ng pagbuo ng gawain tulad ng pagsusukat.

2 6.2 Nakapipili ng uri ng pagkaing mapagkakakitaan 7.3 Nakasusunod sa panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa paggawa ng proyekto 5.1 Natutukoy ang mga pangunahing pamamaraan sa gawain at pangangalaga ng mga kasangkapan at kagamitang ginamit 5.6 Nakapagsusuri ng gawaing natapos upang lalo itong mapabuti 6. ispisipikasyon at halaga ng mga sangkap na kakailanganin 6.6 Naipakikita ang pagpapahalaga sa natapos na proyekto 5.2 Nakapagpaplano tungkol sa kakaning lulutuin 6.8 Nakapagtutuos ng ginasta/kikitain kung ipagbibili ang natapos na proyekto 6. salapi at iba pa 5.3 Naitatala ang dami.2. lakas.2 Nakatitipid sa paggamit ng mga materyales.5.1 Natatalakay ang mga salik na dapat isaalang-alaang sa pagpili ng lulutuing kakanin Napipili ang kakaning lulutuin IKAANIM NA BAITANG 6. materyales at kagamitang ginamit 6.5.7 Naisasagawa ang wastong pangangalaga at pagliligpit ng mga kasangkapan.4.8 Nakapagtutuos ng ginasta/kikitain kung ipagbibili ang natapos na proyekto 7.1 Natutukoy ang mga masustansiyang kakanin 6. Natatamo ang kaalaman. oras.3 Nagagamit ang batayang kaalaman sa matalinong pamimili 41 .2.1.3 Nakagagawa ng plano sa paghahanda ng pagkaing mapagkakakitaan 7.4 Nagagamit ang kaalaman at kasanayan sa paghahanda ng pagkaing maipagbibili 6.1 Naipapaliwanag ang kahalagahan ng kasanayan sa paghahanda ng pagkain para sa sarili.IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG 5. sa mag-anak at pamayanan 7. kasanayan.2.2.1 Natutukoy ang kabutihang naidudulot ng paghahanda at pagdudulot ng pagkain 7. wastong saloobin at kawilihan sa paghahanda ng pagkain upang mapabuti at mapaunlad ang uri ng pamumuhay 7.5 Nakasusunod sa mga hakbang sa paggawa ng proyekto ayon sa plano 5.7 Naisasaalang-alang ang kinalabasan ng pagpapahalaga sa natapos na proyekto 5. Nakapagluluto ng mura at masustansiyang kakanin o “snack” na mapagkakakitaan 6.1 Natatalakay ang mga salik na dapat isaalang-alang sa pagpili ng uri ng pagkain 7.

1 Naisasaalang-alang angmga salik sa sa matalinong pamimili 7.4.4. Nakapag-iimbak ng iba’t ibang uri ng pagkain 7.IKAAPAT NA BAITANG IKALIMANG BAITANG 6.6 Naisasagawa ang wastong pagbibili ng nilutong pagkain 7. karne at isda 7. pagsasalata at iba pa 6.6 Nakasusunod sa resipe 7.5 Napahahalagahan ang pagkaing inihanda ayon sa pamantayan 7. pagkaing sariwa. sa mag-anak at sa pamayanan 8.2 Natutukoy ang iba’t ibang batayan sa pagiimbak ng pagkain tulad ng pag-iimbak ng pagkaing napapanahon. at iba pa 7.7 Naipakikita ang kasanayan sa pagpapanatiling malinis at maayos ang pinaggawaan at ang mga kasangkapang ginamit 7.4.5 Nakasusunod sa resiping napili 6.7 Nakapagkukuwenta ng pinagbilhan/ipagbibili 6. Naisasagawa ang simpleng pamamaraan ng pagimbak ng pagkain para sa mag-anak 6.1 Natatalakay ang iba’t ibang pamamaraan ng pag-iimbak ng pagkian tulad ng gulay.2 Naipaliliwanag ang pamamaraan ng pagiimbak ng pagkain tulad ng paggamit ng yelo.4.8 Naipakikita ang kasiyahan sa paggawa IKAANIM NA BAITANG 7.4 Nakasusunod sa mga panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa paghahanda at pagliligpit ng mga kagamitang ginamit 6.5 Nagagamit ang iba’t ibang paraan ng pagluluto 7. oras at pinagkukunan 7.8 Naipamamalas ang kasiyahan sa paghahanda at pagbibili ng pagkain 8. wastong saloobin at kawilihan sa pag-iimbak ng pagkain upang mapabuti at mapaunlad ang uri ng pamumuhay 8.2 Naipakikita ang wastong gawi sa paggawa upang makatipid ng lakas. paglalagay ng preserbatiba. kasanayan.1.4.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng kasanayan sa pag-iimbak ng pagkain para sa sarili.7 Naisasagawa ang pagtutuos/pagkukuwenta ng pinagbilhan 7. Natatamo ang kaalaman.4. anyo at lasa ng pagkaing ihahanda 7.1 Natatalakay ang mga salik na dapat isaalang-alang sa pagpili ng pagkaing iimbakin 42 .3 Natatalakay ang mga pamamaraan ng pagpapanatili ng sustansiya.4 Naipakikita ang iba’t ibang gawaingkamay sa paghahanda ng pagkain 7.2.1 Natatalakay ang kabutihang naidudulot ng pag-iimbak ng pagkain 8.1 Nasasabi ang kahalagahan ng pag-iimbak ng pagkain 6.4.6 Nabibigyan ng halaga ang pagkaing ipagbibili 6.2 Nakapagpaplano tungkol sa pagkaing iimbakin 7.

lakas at materyales Nakagagawa ng isang kagamitang pantahanang tahi sa makina 8.4.3. ispisipikasyon at halaga ng mga sangkap na kakailanganin 7.3 Natatalakay ang iba’t ibang pamamaraan ng pag-iimbak tulad ng pagtutuyo. kasanayan. pag-aasin.4 Nakikilala ang iba’t ibang uri ng materyales o tela 8.3.2 Nakapagpaplano ng tatahiing kasuotan o kagamitang pantahanan 9.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng kasanayan sa pananahi para sa sarili. Nakabubuo ng isang kagamitang pansariling tahi sa kamay 7.2 Nasusunod ang mga panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa pananahi sa makina 8.3.2 Natutukoy ang mga kagamitan at kasangkapan sa pananahi 7.1 Nakasusunod sa napiling resipe 7.3.1 Natutukoy ang mga gawaing pangkabuhayan sa pamayanan na may kinalaman sa pananahi 9.1 Natatalakay ang kahalagahan ng pagkakaroon ng kaalaman sa kasanayan sa pananahi 7.5 Naisasagawa ang pg-iimbak ng iba’t ibang kasanayan Natatamo ang kaalaman.3 Nakapipili ng mga pagkaing maaaring imbakin 8.3 Nakasusunod sa plano ng tatahiing kasuotan o kagamitang pantahanan 9. IKAANIM NA BAITANG 8.2 Naisasaalang-alang ang mga salik sa matalinong pamimili 9.3.2.4 Naipakikita ang wastong pamamaraan sa pagiimbak 7.4 Nakagagawa ng padron ayon sa tumpak na sukat 8.2. IKALIMANG BAITANG Napipili ang mga pagkaing matatagpuan sa pamayanan na maaaring imbakin 7.2 Nasusunod ang hakbang sa pag-iimbak ng pagkain 7.2 Nakapagtitipid sa paggamit ng oras. pagmamatamis 6.3.1 Nakapipili ng tela at iba pang kagamitan sa pananahi 9.1.3 Nagagamit ang makina sa maayos at wastong paraan 8.3 Natatalakay ang wastong paggamit at pangangalaga ng mga kagamitan at kasangkapan sa pananahi 7.3.3 Naipakikita ang wastong paraan ng pagpapatakbo ng makina 8.3 Nagagamit ang batayang kaalaman sa matalinong pamimili 7.IKAAPAT NA BAITANG 6.2 7.1 Natatalakay ang mga panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa pananahi sa makina 9.2.3 Naitatala ang dami.4.4 Nakabubuo ng isang kagamitang tahi sa makina 43 .1 Natutukoy ang mga bahagi ng makina at gamit ng bawat isa 8.4 Nakapag-iimbak ng mga pagkain sa simpleng pamamaraan 6.4 Nakasusunod sa mga panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa pagiimbak 8.1 Natatalakay ang kahalagahan ng pagkakaroon ng kaalaman at kasanayan sa pananahi sa makina 8. wastong saloobin at kawilihan sa pananahi upang mapabuti at mapaunlad ang uri ng pamumuhay 9.2 Natatalakay ang wastong pangangalaga ng makina 8.2 Natatalakay ang kabutihang naidudulot ng pagkakaroon ng kasanayan sa pananahi 9.3 Nakasusunod sa mga panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan 9.1 Natatalakay ang iba’t ibang paraan ng pag-iimbak ng pagkain 8.4. sa maganaka t sa pamayanan 9.1 Nakapagpaplano ng pagkaing iimbakin 6.1.4.2.

2 Natatalakay ang mga tungkulin.5 Napahahalagahan ang natapos na tahiin ayon sa pamantayan 7. Natatamo ang mga kaalaman.1 Nakapagpaplano ng gawain 10.2 Nakapipili ng disenyo at materyales na kailangan 10.5. kasanayan at wastong saloobin sa matalinong pamamahala sa isang tingiang tindahan 9.6.1.4 Naisasagawa ang pagbuo ng kagamitan o kasuotang tahi sa makina 9.1.1.4 Natutukoy ang mga panimulang hakbang sa paggawa ng napiling kagamitan na tatahiin 7. karapatan at pananagutan ng bawat kasapi ng tindahang kooperatiba 9.5.5.4. kasanayan at wastong saloobin sa pagtatatag at pamamahala ng tindahan kooperatiba upang mapabuti at mapaunlad ang uri ng pamumuhay 11.5 Nakapagpaplano ng tatahiing kagamitan 7.5 Naisasagawa ang mga pamamaraang dapat gawin 9.1 Nakatutulong sa pagtatatag ng tindahang kooperatiba 11.4 Napahahalagahan ang natapos na proyekto 10.1 Natatalakay ang kahalagahan ng matalinong pamamahala ng tingiang tindahan 9.1 Natatalakay ang kahalagahan ng tingiang tindahan 8. Nakakamit ang mga panimulang kaalaman at kasanayan sa mga gawain sa pamimili at pagtitinda sa tingiang tindahan 8.2 Natutukoy ang mga gawaing kaugnay ng pamamahala ng tingiang tindahan 44 .2 Napipili ang materyales o telang gagamitin na matatagpuan sa tahanan IKALIMANG BAITANG 8.1. Natatamo ang mga kaalaman.4.1 Natatalakay ang mga salik na dapat isaalang-alang sa pagpili ng tatahiin/proyekto 7.1.1 Naipakikita ang panuntunang pangkalusugan at pangkaligtasan sa pananahi 7.5.1 Naipaliliwanag ang kahalagahan ng matalinong pamamahala ng tingiang tindahan 9. Nakagagawa ng proyekto sa pamamagitan ng pagbuburda/”cross stitch”/paggagantsilyo (optional) 10.1 Natatalakay ang mga salik na dapat isaalang-aalang sa pagtatatag ng tindahang kooperatiba 11.4.6 Naisasagawa ang mga hakbang at wastong pamamaraan sa paggawa ng proyekto 7.4 Nasusunod ang wastong pamamaraan ng pagbuo ng kagamitang pantahanan 8.3 Napipili ang pansariling kagamitan na tatahiin ng kamay 7.5 Naipamamalas ang kasiyahan sa pananahi sa makina 8.5 Nakapagtutuos ng gastos at kikitain kapag naipagbili ang proyekto 11.3 Nagagawa ang iba’t ibang uri ng dugtungan plain seam flat felled seam French seam 8.1 Naihahanda ang plano ng kagamitang tatahiin 8.2 Natutukoy ang mga naitutulong ng tingiang tindahan sa pamumuhay ng mag-anak 10.3.3 Naisasagawa ang mga hakbang sa pagbuo ng proyekto 10.IKAAPAT NA BAITANG 7.4.6 Nakapagtutuos ng ginasta o kikitain kung ipagbibili ang natapos na proyekto IKAANIM NA BAITANG 9.7 Napahahalagahan ang natapos na proyekto ayon sa pamantayan 8.2 Napipili ang telang angkop sa tatahiin 8.1 Nasasabi ang kahulugan ng tingiang tindahan 8.1.

1 Natatalakay ang kahalagahan ng pagtitinda sa wastong paraan 8.2 Naiisa-isa ang mga kinalabasan ng pakikipagsapalaran 8.3 Natatalakay ang mga salik na dapat isaalangalang sa pagbubukas ng tingiang tindahan 8.2.4 Naisasagawa ang wastong paraan ng pagtitinda 8.2.2 Naisasagawa ang pag-iimbentaryo ng mga paninda 11.3.: pagiging masinop at maayos sa pagsasagawa ng mga gawain 11.2.4.6 Naipakikita ang kawilihan at kasiyahan sa mga gawain sa tindahan 45 .4 Nakapagtitinda nang may kahusayan 11.3 Nakapamimili ng mga paninda sa tamang paraan at tamang pook 11.4.1 Nasasabi ang kahulugan ng pakikipagsapalarang kaugnay ng pagtitinda 8.3 Napangangalagaan ang mga paninda.3 Naisasaayos ang mga paninda nang may kahusayan 11.2 Nakatutulong sa pamamahala ng isang tingiang tindahan 9. kagamitan at panustos ng tindahan 11.4.3 Napaghahambing ang tingiang tindahan at tindahang kooperatiba 11.1 Makagagawa ng talaan ng mga panindang naipagbili at natira sa tindahan 11.4 Nakapagtitinda nang may kahusayan 11.2 Naisasagawa ang magiliw na pakikitungo sa mga mamimili 9.4.3.2 Natutukoy ang halaga ng bawat pinagbilhan at iba pang puhunan 9.IKAAPAT NA BAITANG 8.3 Nakapagkukuwenta ng pinagbilhan sa tumpak at maayos na pamamaraan 9.1.4 Naipakikita ang pagpapahalaga sa mga gawain sa tingiang tindahan Hal.5.2 Naisasagawa ang matalinong pamimili ng mga paninda 9.1 Nakapagtatala ng mga pinagbilhan 9.1 Natatalakay ang mga salik sa matalinong pamimili 11.2 Naipakikita ang wastong pagtutuos ng halaga ng pinamili.3.2.2 Nakasusunod sa tamang paraan ng paglalagay ng halaga ng paninda 11.2 Naipamamalas ang kawilihan sa pagtitinda IKALIMANG BAITANG 9.1 Naipakikita ang pagiging malikhain sa pagtatanghal/pagdidispley at pag-aayos ng mga paninda 11.3.3 Naisasagawa ang wastong pagtutuos ng mga naipagbili o kasama ang iba pang puhunan 9.2.1 Natutukoy ang mga katangian ng isang mahusay na tindera 11.2 Natatalakay ang pakikipagsapalarang kaugnay sa pagtitinda 8.3.2. pinagbilhan at tinubo sa pagtitinda 11.2.1 Naipakikita ang pagiging magalang at matapat sa mga mamimili 11.2 Nakapamimili ng mga paninda sa matalinong pamamaraan 9.2.3.5.5 Nakapagtutuos ng katayuan sa “financial” o pananalapi ng tindahan 11.1 Naiisa-isa ang mga alituntuning dapat sa pagtitinda ng tingian IKAANIM NA BAITANG 11.2.4.2.2.3 Nakasusunod sa mga tuntunin sa pagaayos ng mga paninda 9.

COMPUTER EDUCATION GRADE IV A. Demonstrate how to use different parts of a computer 2. Working with a Word Processing Program 2.3 Name/Rename a file 1.2 Format Cell 2.3 Demonstrate proper use and handling of the mouse 2. Introduction to Computer Hardware 1. Managing Files 1.5 Demonstrate proper use and handling of keyboard 1. Working with an Electronic Spreadsheet 2.2 Identify input/output process 1. History of Computer 1. Describe how computer works 1.2 Practice proper care & safety in using and handling computer Use of computer peripherals 1.2 Identify the different parts and uses of the Microsoft Word Window 2. Introduction to Computer Software 1. Discuss proper care & safety in handling computers 2.3 Edit worksheet data GRADE V A.4 Demonstrate proper use and handling of diskettes Floppy Disk Compact Disk 2.3 Name/rename a Folder 1.3 Identify the use and importance of computer 2 .2 Open and Close a Folder 1. Use Formal Keyboarding Skills B. Discuss history of computers B.1 Cut/Copy and Paste a File 1.1 Practice proper care & safety in using and handling computer Use of computer peripherals Scanning Disk 2.1 Open the Microsoft Word Program 2.1 Identify parts of a computer 1.1 Create a document/enter data 2.2 Demonstrate opening and closing a computer Shut down the computer properly Reboot/restart the computer 2. Describe a Computer 1.1 Define a computer GRADE VI A. Introduction to Computer Software 1.2 Delete a file 1.1 Create and delete a Folder 1. Introduction to Computer Hardware 1.4 Copy and Move a Folder 46 . Use Formal Keyboarding Skills B.1 Demonstrate how to connect computer peripherals properly Screen Keyboard Mouse 2. Introduction to Computer Hardware 1. Managing Files 1.4 Make back-up copy 2.

1 Open an Electronic Spreadsheet 2.6 Add borders.1 Explore Start Button pop-up menus Programs/Opening a Program Documents Settings Find Help Run Shut Down 2. Working with a Publishing Program 3.6 Use Formal Keyboarding Skills 3.3. Describe a Windows Desktop 1.5 Save/Print/Close/Exit File/Program 4.2 Import graphics and create drawing objects 3.1 Open a Paint Program 47 .1 Identify basic steps and principle in desktop publishing text graphics 3.3 Explore the different buttons/pull down menus File Edit View Insert Format Tools Table Window Help 2.4 Create a simple document letter or short paragraph 2.5.2 Move or copy text GRADE VI 2.3 Open a Publishing Program 3.4 Check spelling & grammar 3. Practice proper care and safety in using different parts of computer B.5 Save/Print/Close/Exit File/Program 3.4 Create a simple Newsletter 3.3 State the function of the Task Bar Items 1. Working with Electronic Spreadsheet 4.4 Perform Basic Math Operation 2.2 Identify commonly used Desktop Icons Execute Desktop Icons 1.1 Identify parts of a Windows Desktop Desktop Icons Task Bar Wall paper 1. Work with a Paint Program 3.1 Identify the group keys and its function Alphanumeric and Numeric Keys Function Keys Special Keys GRADE V 2.1 Open the Microsoft Powerpoint Program 4.5 Save/Print/Close/Exit File/Program 3. Introduction to Computer Software 1. shadings and text s 4.1 Edit text 3.5 Format paragraph 3.2 Explore the different pull down menus File Edit View Insert Format Tools Slide Show Window Help 2. Open an existing Document 3.GRADE IV 2. Working with a Presentation Program 4.3 Replace & format text 3.

Save/Print/Close/Exit File/Program 3. Save/Print/Close/Exit File/Program 6.6 Enhance the Presentation Animation Effects Setting Timings & Transitions Design Template 5.1 Identify Title Bar Maximize & minimize button Scroll bars 2.4 View the Presentation Running & Controlling 4. Working with Internet 8.3 Create a Presentation Lay-out design Add Text Importing Graphics 4.GRADE IV 2. Draw lines and shapes w/ added text.2 Use the different full down menus File Edit View Favorites Tools Help Address 8.2 Explore different pull down menus File Edit View Insert Format Tools Data Window Help 5. Identify parts of a worksheets Cell Column Row GRADE VI 4.3 Browse/Search the Internet 8.4 Save and Print . Edit an existing Paint Document 6.2.2.5 Edit the Presentation Adding and formatting texts and graphics 4.1 Identify Paint Tools and its functions GRADE V 4. Create a Paint Document 3.1 Open/connect to the Internet 8.2 Explore the Mircrosoft Internet Explorer 8. colors and shades 5.1.2 Customize the paint window Maximizing a window Minimizing a window Restoring a window Sizing a window Moving a window Scrolling a window Closing a window 3.2 Explore the different pull down menus File Edit View Image Options Help 3.3 Use the different tools and menus 4.1 Introduction to the Internet 8.1 Delete part of a document small area entire area change/delete text 48 8.

5 Close/Exit the Internet 49 .GRADE IV copy/paste text undo changes 7. Changing how your picture looks like Change size of a picture Zoom in or out Enlarge the size on the viewing area Display gridlines Flip or rotate picture Stretch or skew item GRADE V GRADE VI 8.

MAKABAYAN (M U S IK A ) 50 .

naipamamalas ang mga mag-aaral ang matatag at maunlad na kaalaman tungkol sa mga sangkap ng musika sa pamamagitan ng matalinong pagsusuri sa mga awit/tugtugin at mga kagamitang pangmusika.MGA INAASAHANG BUNGA MUSIKA MITHIIN: Nalilinang ang kamalayan. upang makaagapay sa kamalayang global Pagkatapos ng Ikaanim na Baitang. 51 . naiaangkop ang mga kaalaman at kasanayan sa pang-araw-araw na pamumuhay tungo sa pagpapaunlad ng sarili at pamayanan. nakapagpapamalas ang mga bata ng kasanayan at kaalaman tungkol sa mga elemento ng musika sa pamamagitan ng matalinong pagsusuri sa mga awit/tugtugin at naisasagawa ang malikhaing pagpapahayag ng damdamin sa pamamagitan ng mga likhang gawain. naipapahayag ang damdamin sa pamamagitan ng paglikha ng mga awit at kilos. nakapagpapamalas ang mga mag-aaral ng panimulang kasanayan at wastong saloobin sa mga payak na kaalaman tungkol sa mga sangkap ng musika upang maipahayag ang pagkamalikhain sa pamamagitan ng pagawit at pagkilos ayon sa awitin/tugtugin. kaalaman at mapanuring kaisipan tungkol sa mga sangkap ng musika na magagamit upang maipahayag ang damdamin at maipamalas ang pagkamalikhain sa mga gawaing musikal. Pagkatapos ng Ikaapat na Baitang. Pagkatapos ng Ikalimang Baitang.

RITMO A.: Sa o cut ay may dalawang kumpas sa isang sukat at ang half note ( ) at half rest ( ) ay tumatanggap ng isang kumpas 1. Nadarama ang pulso ng tunog na naririnig at hindi naririnig 1. pagmamartsa 3. Naisasagawa ang maayos na pagtugon sa pulso ng mga tunog 1. Natutukoy ang pangalan ng iba'ibang t nota/pahinga Notes Whole Half Quarter Eighth Sixteenth Rest V I.1 Naikikilos ang pulso ng awit 2.1 Nabibigyang halaga ang mga nota at pahinga sa Nota palakumpasang o Hal. Nakatutugon sa pulsong napapakinggan sa pamamagitan ng iba' ibang kilos t Hal.MUSIKA IV I. pagtapik pagpadyak. Nagagamit ang iba'ibang hulwarang ritmo t sa iba'ibang palakumpasan 1.2. Natutukoy ang mabibigat at magagaan na pulso 4. at ) 2 2 VI 1.2 Nasasabi ang katuturan ng time Hal. Nakatutugon sa ritmo ng isang awit sa pamamagitan ng kilos katawan 1.1 Nagagamit ang anumang kilos ng katawan sa pagdama ng pulso ng tunog na naririnig at hindi naririnig 2.1 Nailalagay sa wastong lugar ang panandang diin (>) ayon sa nadamang bigat ng tunog na narinig Hal. RITMO A.: pagpalakpak.: Pahinga Katumbas na Kumpas 2 kumpas 1 kumpas ½ kumpas 1½ kumpas 3. Nakatutugon nang may pag-unawa sa iba’t ibang palakumpasan t 1. Naibibigay ang halaga ng isang nota/pahinga nang may kaukulang kumpas Tatluhan para rito kumpas na .1 Nabibigyang-kahulugan ang awit/ tugtugin sa iba’t ibang palakumpasan sa pamamagitan ng pag-awit at angkop na kilos ng katawan ( . Nagagamit ang pantay-pantay na guhit (l l l l l l l l l l l) sa paglalarawan ng pulso ng tunog 4. Nabibigyang-kahulugan ang mga ritmong naririnig 1.: Dalawahan I. RITMO A. at Apatan 52 .

Nailalarawan ang pulso sa anyong quarter note ( ) at quarter rest ( o ) Nota V Pahinga Halaga 4 kumpas 1.IV 5.3. Naikikilos ang pulso at diin ng isang awit 8.1 Nakagagawa ng isang payak na hulwarang ritmo na magagamit na pansaliw sa isang awit sa pamamagitan ng instrumentong perkusyon 9.1 Nasasabi ang katuturan ng 2 kumpas 1 kumpas 1 2 1 4 palakumpasang kumpas Hal.3 Naibibigay ang halaga ng mga nota/pahinga sa kumpas na kumpas 1. pagkilos o pagtugtog ang dalawang tunog na magkasintagal ang haba katumbas ng isang pulso B.: Sa may anim na kumpas sa ) at ) isang sukat at ang eighth note ( eighth rest ( 3.1 Naisasagawa sa pamamagitan ng pag-awit.2.kaw 53 .: Dalawahan Tatluhan Apatan 6. Nasasabi ang pagkakaiba ng pulso sa diin 7. Nagagamit ang panghati (bar line) sa pagpapangkat ng mga tunog sa dalawahan/tatluhan/apatang sukat Hal.2 VI Nakabubuo ng hulwarang panritmong Naisasagawa ang palakumpasang sa pamamagitan ng iba'ibang kilos t ng katawan 1. Natutukoy ang pagkakaugnay ng huling sukat sa unang sukat ng awit na hindi nagsisimula sa unang kumpas Pilipinas Kong Mahal Unang taludtod: kumpas 3. pagbigkas. Natutukoy kung saang kumpas nagsisimula at nagwawakas ang isang awit 1.: Ang ba-yan koý ta-nging i . Naipakikita na ang dalawang tunog na magkasintagal ang haba ay maaaring katumbas ng isang pulso 10.2 Nabibigkas ang titik ng awit ayon sa hulwarang ritmo nito 10. Nakatutugon sa hulwarang ritmo sa tulong ng nota/pahinga 9.: = 3 kumpas = 1 1 2 9.1 Natutukoy na ang halaga ng tuldok ay kalahati ng notang sinusundan Hal.3 1.2 Nabibigay ang halaga ng mga nota/pahinga sa hulwarang ritmo na binubuo ng maiikli at mahahabang tunog Hal.2.

pi .3 Nakabubuo ng hulwarang ritmong ginagamitan ng iba'ibang uri ng mga t nota/pahinga Hal.tu-pa-rin 54 .1 Nakagagawa ng isang payak na hulwarang ritmo na nagagamit na pansaliw sa isang awit sa pamamagitan ng instrumentong perkusyon 11. MELODIYA A. Napahahalagahan ang mga uri ng himig na matatagpuan sa mga awit/tugtugin 1. Natutukoy kung ano ang limguhit 1.li .4 Nabibigay ang tunog ng hulwarang ritmong binubuo ng iba'ibang nota at t pahinga B. Naisasagawa ang iba'ibang palakumpasan t tulad ng: San-ta Cla-rang pinung-pino Huling taludtod: Ang pa-nga -koý tu .: Pi .nas kong hi .2 Nabibigkas ang titik ng awit ayon sa hulwarang ritmo nito II.2 Naisusulat ang dalawang magkasintagal ang habang tunog na katumbas ng isang pulso sa anyong eighth note 11.1 Nakagagawa ng limguhit at nasasabi ang gamit nito 2. Natutukoy ang mga ngalang pantono ng mga guhit at puwang ng limguhit Ngalang pantono ng mga guhit V Huling taludtod: VI 3.rang Halimbawa ng awit na nagsisimula sa ikalawang kumpas at nagtatapos sa unang kumpas Santa Clara Unang taludtod: 3. Nakatutugon sa hulwarang ritmo sa tulong ng nota/pahinga 11.IV 10.

1 Naaawit ang mga so-fa silaba ng iskalang mayor sa paraang: pataas . Naikukumpas nang wasto ang awit ayon sa palakumpasan habang umaawit II. Natutukoy ang mga so-fa silaba ng iskalang pentatonic (do-re-mi-so-la) 4.: sa may dalawang kumpas sa isang sukat at ang quarter note/quarter rest ay tumatanggap ng isang kumpas VI C.hal. F at G mayor at sa d at e menor 1.hal.hal. Naipakikita ang kasanayan sa pag-awit at pagbasa ng mga nota sa tunugang C.hal. Naipakikita ang direksiyon ng himig sa pamamagitan ng kilos ng katawan 2. pantay na mga tunog e. at pantay sa iskor pang-musika Pataas/pababa na pahakbang Iskalang A Menor 2. pahakbang na pataas/pababa 4.: do-re-mi pababa . Nakikilala ang mga hulwarang himig na pataas/pababa na pahakbang.: do-ti-la-so 3.: do-do-do mi-mi-mi pataas/pababa . Napahahalagahan ang mga himig na nasa iba' t ibang iskala 1.: do-re-mi 2.hal.IV Ngalang pantono ng mga puwang V 1. Naipaliliwanag.hal.hal. MELODIYA A.hal. naiguguhit at naaawit ang iskalang C Mayor at ang kaugnay na iskalang a menor Iskalang C Mayor 3.: do-mi-so pahakbang .hal. pataas/pababa na palaktaw.: do-mi-do pahakbang . Natutukoy ang mga so-fa silaba ng iskalang mayor (do-re-mi-fa-so-la-ti-do) 3. Nakalilikha ng mga hulwarang panritmo bilang pansaliw sa mga tula.: mi-re-do inuulit .: so-so-so palaktaw . palaktaw na pataas/pababa d. Nasasabi ang katuturan ng palakumpasang . papababa c.3 Natutukoy ang matataas at mababang tunog a.: mi-fa-so pababa .: so-la-mi palaktaw . Natutukoy ang ritmo ng naririnig na awit/tugtugin kung dalawahan 3.hal.2 Naaawit ang isang awit sa iskalang mayor 3.hal. Naipapaliwanag at naiguguhit ang mga iskalang F Mayor at G Mayor Tunugang F Mayor Pataas/pababa na palaktaw Tunugang G Mayor 55 . at Hal. pababa/pataas na palaktaw.: so-fa-mi inuulit . MELODIYA A. papataas b.1 Naaawit ang mga so-fa silaba ng iskalang pentatonic sa paraang: pataas . pababa/pataas na pahakbang. maikling kuwento o komposisyong musikal II.

2 Naaawit ang isang awit sa iskalang pentatonic 5.2 Natutukoy ang lundayang tonong la (home tone) ng iskalang menor Hal. Napapahalagahan ang anyo ng payak na awit 1. Natutukoy ang bilang ng mga pariralang bumubuo sa isang awit 2. Nakababasa/nakaaawit sa tunugang e menor 8. Natutukoy ang mga hulwarang panghimig na pahakbang at palaktaw na napapaloob sa isang awitin 4. pataas/pababa na pahakbang at palaktaw 5.1 Natutukoy ang lundayang tonong “do” (home tone) ng iskalang mayor V Pababa/pataas na pahakbang VI 2. Nakikilala sa pamamagitan ng pakikinig ang kaibhan ng tunugang mayor sa tunugang menor 56 . Nakaaawit sa tunugang d at e menor 5. pababa. Naipapaliwanag at naiguguhit ang iskalang d at e menor 5.: Iskalang d menor Iskalang e menor 6.2 Naaawit ang magkatulad/dimagkatulad/magkahawig na parirala ng awit 3.1 Natutukoy ang d menor na katugong tunugang menor ng F mayor Pababa/pataas na palaktaw Pantay sa iskor pangmusika do re III. Natutukoy ang iba'ibang pagitan ng mga t tono Hal.1 Naipaliliwanag ang gamit ng flat (b) at sharp (#) 3. Nakakalikha ng mga hulwarang himig na pataas.1.: una (prime) mi fa so la ti do 5. ANYO A. Napaghahambing ang mga parirala ng isang awit 2. Nakaaawit sa tunugang F at G mayor 4.1 Natutukoy ang magkatulad/dimagkatulad/ magkahawig na parirala ayon sa ritmo at sa himig 2.1 Nasasabi kung paano nagkakatulad/di-nagkakatulad/ nagkakaiba/nagkakahawig ang mga parirala sa awit 2.IV 4. Nakababasa/Nakaaawit ng mga nota sa tunugang C 5. Nakababasa/nakaaawit sa tunugang d menor 7.

Naaawit ang isang himig na may pagitang ikatlo at ikalima 7. Nakababasa/nakaaawit ng mga nota sa tunugang C 8. Nakikilala ang mga anyong: ikaapat Church bells at noon go cling. Napahahalagahan ang ginagampanan ng timbre sa awitin/tugtugin 1.C. ding III.C. Napapahalagahan ang iba'ibang uri ng tunog t ng iba'ibang instrumentong musikal t 1.ulitin mula sa simula hanggang sa salitang fine Dal Segno (D. Nakaaawit nang may wastong tono ikatlo Church bells at noon go ding. ANYO A.hanggang sa katapusan D.2 Nasasabi ang katangian ng tinig na ginagamit sa iba'ibang pagkataon t Hal.) bumalik mula sa senyas 2. Al fine .3 Nasasabi na ang panandang ay ginagamit sa pag-uulit ng isang bahagi ng awit/tugtugin IV.IV Halimbawa ng magkahawig na parirala: Bells ikalawa V VI 9. sining at arkitektura IV. Nakikilala ang mga simbolong may kaugnayan sa anyo tulad ng: ikalima DA Capo (D.1 Nakikilala ang iba'ibang t instrumentong ginagamit sa banda 57 .1 Nasasabi ang pagkakaiba ng tinigbabae sa tinig-lalake 1. Naipakikita ang pagkakaiba-iba ng pamamaraan ng ABA sa musika. Nasasabi ang kaibhan ng tunugang menor sa tunugang mayor.S. masaya at masiglang tinig para sa mga martsa oktaba 3. clang. dong. TIMBRE 6. Nasasabi ang pagkakaiba ng mga tinig ng mga mang-aawit 1.: malambing na tinig para sa pagawit ng kundiman. Nakaaawit nang may wastong tono A. TIMBRE A.) ulitin mula sa simula AL Fine . Napahahalagahan ang mga instrumentong bumubuo ng banda (brass band) 1. 10. cling - binary (AB) tertiary (ABA) 2. Napahahalagahan ang mga awitin at tugtugin ayon sa anyo 1.

Naipakikita sa pamamagitan ng pagawit/pagtugtog ang kahulugan ng musika sa angkop na antas ng daynamiks .mahina) at f (forte .harmonica 4. Nakasusunod sa mga senyas na pp (pianissimo – very soft). Nasasabi ang katangian ng tunog na likha ng iba' ibang instrumento ng rondalya t 3. Natutukoy ang mga pariralang bumubuo sa isang awit 2. Napahahalagahan ang mga instrumentong bumubuo ng rondalya 1.1 Natutukoy sa pamamagitan ng pakikinig ang tunog ng mga instrumentong de-kuwerdas.round V. Napahahalagahan ang mga karaniwang instrumentong pangmusika 1. Nasasabi ang inuulit na hulwarang panghimig/panritmo 3. Nakikilala ang mga instrumentong perkusyon na may tiyak at di-tiyak na tono 2.taas at baba ng tunog . Nagagamit ang iba-ibang tunog mula sa iba' ibang bagay sa paligid t 5. there’s still hope (3 and 4 phrases) rd th to heal the world 58 .Tiyak na tono .melodion .2 Nasasabi ang katangian ng tunog na t nalilikha ng iba'ibang instrumento ng banda B.IV B. gar bage a . ff (fortissimo – very loud). Napahahalagahan ang mga bahagi ng komposisyong musikal 1. ANYO A.mahinang pag-awit/pagtugtog ng isang malungkot na himig o awit sa pagpapatulog Hal. Nakasusunod sa senyas na p at f sa isang himig But there’s hope. Napapangkat ang mga instrumentong musikal ayon sa uri ng tunog na may . Napapahalagahan ang kaugnayan ng daynamiks sa madamdaming pagpapahayag ng musika 1. mp (mezzo piano – half soft) at mf (mezzo forte – half loud) 3.: Mother Earth’s Song San Risa French Folk Song VI 1. Natutukoy ang mga bahagi ng awit na mahihina at malalakas 2. Naipapahiwatig ang madamdaming pag-awit sa pamamagitan ng daynamiks 1. hinihipan at mula sa instrumentong metal V.bigat at gaan ng tunog . Nakikilala ang iba' ibang instrumentong t ginagamit sa rondalya 2. Naibibigay ang kahulugan ng pp (pianissimo) at ff (fortissimo) 2.marimba . DAYNAMIKS A.xylophone . Natutukoy ang mga hulwarang inuulit sa mas mataas o mas mababang himig Hal. DAYNAMIKS A. Tulog Anay" ry where. Nasasabi ang kahulugan p (piano . Napapangkat ang mga instrumento na may di-tiyak na tono (rhythm band instruments) .: "Ili-Ili.tinis at laki ng tunog 3. Nasasabi kung ang narinig na tugtugin ay mula sa banda or rondalya 3.malakas) 3. Nasasaliwan ng naaangkop na instrumentong perkusyon ang ibang awiting alam na Black smoke reigns ev’ V III.

may katamtamang lakas na pagawit/pagtugtog ang isang masiglang himig Hal. TEMPO A.“Ang laya moý babantayan" (Hango sa "Pilipinas Kong Mahal") . D) sa bawat parirala mga pariralang panghimig mga pariralang panritmo VI .IV VI.: "The Fire Truck Is Coming" . Nakalilikha ng iba' ibang tunog mula sa iba' t t ibang bagay sa paligid 59 .: "Pamulinawen” . Nabibigyang-halaga ang timbre sa pag-awit at sa pagtugtog ng mga instrumentong musika t 1. Naaawit ang isang himig nang may kaukulang lakas sa bahaging nasa kasukdulan (climax) Hal. TIMBRE A. B. Nakaaawit ng dalawang bahaging rounds Hal.: "Singing Birds"/"Row Your Boat" 2. Napapahalagahan ang tempo ng isang himig o awit 1. TEMPO A.mabilis "Music Alone Shall Live" . mabilis at katamtaman ang bilis batay sa titik at damdaming ipinahihiwatig ng awit Hal.: kuwerdas Balat . Leron Sinta Tinikling/Aringgindingginding V 4.: "makita kang sakdal laya" (Hango sa "Bayan Ko") 4. C.malakas na pag-awit/pagtugtog sa bahaging binibigyan ng diin Hal.katamtaman "Pilipinas Kong Mahal" .madalang VII.: Dandansoy – andante Daniw – lento Rikiting-kiting – allegro 2.1 Naibibigay ang kahulugan ng accelerando at ritardando. allegro at vivace. Natutukoy sa pamamagitan ng pakikinig ang tunog ng mga instrumentong etniko C. Nakasusunod sa mga sagisag ng tempo 1. Napapahalagahan ang tekstura at armonya ng isang awit 1. Napaghahambing ang mga parirala sa isang awit sa pamamagitan ng pagbibigay ng mga ngalang titik (A."Life giving breezes sweep the strand" (Hango sa "Maria Clara' Lullaby") s 5.Kayarian Hal. Nadarama ang iba'ibang antas ng t daynamiks sa isang awitin/tugtuging naririnig VI. andante at lento 1. Nakikilala ang iba' ibang tempo ng isang t awitin/tugtugin 1.1 Naibibigay ang katawagang soprano at alto sa tinig ng mga babae at tenor at baho/bass sa tinig ng mga lalaki 1.: makalansing mataginting B. Nakikilala ang mga instrumentong etniko ayon sa: . andante at lento Hal. vivace.2 Nakasusunod/Nakaaawit sa tempong allegro.paraan ng pagtugtog Hal. Naaawit nang sabayan ang dalawang himig (partner songs) Hal.: Ako Kini Si Anggi/ Leron. Nakikilala ang iba'ibang timbre ng tinig 1. Natutukoy ang simula at wakas ng seksyon o bahagi ng isang himig IV. Nakasusunod sa tempong accelerando (papabilis na pag-awit/pagtugtog) at ritardando (papabagal na pagawit/pagtugtog) 5. TEKSTURA AT ARMONYA A.: . Nakaaawit nang madalang.2 Nasasabi ang katangian ng bawat uri ng tinig 2.

Dominant 2.IV V. IV at V bilang pansaliw sa awit 1.1 Naibibigay ang kahulugan ng: crescendo (papalakas) at decrescendo (papahina) 3. Naipahihiwatig ang damdamin ng mga bahagi ng awit sa pamamagitan ng pagbabago ng tempo ng tugtugin/awitin Hal. Nagagamit ang mga akordeng I. DAYNAMIKS V VI 3. Nakaaawit ng apat na bahaging rounds Hal. Natutukoy ang mga bahagi ng himig/tugtugin na ginagamitan ng (crescendo) at (decrescendo) VI. Natutukoy ang notang ugat ng akordeng I.: “Sing. Nakasusunod sa unti-unting paglakas (crescendo) at paghina (decrescendo) ng tono sa isang awit 2. Nakikilala ang iba'ibang tekstura ng himig t 1.: "Brother John" "For Health and Strength" 2. Napapahalagahan ang kaugnayan ng daynamiks sa madamdaming ibinibigay ng musika 1. TEMPO A. Nasasabi ang mga katawagan sa mga akordeng I. Naibibigay ang kahulugan ng tempong allegro (mabilis). IV. Nakatutugon sa damdaming ipinahihiwatig ng iba'ibang uri ng tempo mula sa t pinakamabagal hanggang sa pinakamabilis na tempo 1.: "Pandangguhan" VII. Sing Together" B. andante (mabagal) at moderato (katamtaman ang bilis) I Tonic IV Sub-dominant V . Nakatutugon sa angkop na paglakas at paghina ng awit ayon sa sagisag na p (piano) at f (forte) 2.Dominant 60 . IV at V (mayor) A. Nakaaawit sa dalawahang tinig Hal. TEKSTURA AT ARMONYA A. at V I Tonic IV Sub-dominant V.

IV V 2.: . Di Ko Babayaan Andante (awit sa Bicol) . IV at V sa tunugang mayor bilang pansaliw sa isang payak na awit 61 .higit pa sa dalawang melodiyang magkasabay c) homoponya . Nasasabi ang pagkakaiba ng tekstura ng mga himig na naririnig a) monoponya .isang melodiyang sinasaliwan ng isang instrumento I Tonic so mi do VI 3. si Tatay.: “Kalesa” VII. Natutukoy ang mga notang bumubuo ng akordeng IV Sub-dominant V .: "Dona Nobis Pacem" “Music Alone Shall Live” 2.Dominant do re la ti fa so 4. andante. Napahahalagahan ang mga awitin/tugtuging may iba'ibang tekstura t 1.Si Nanay. Nakasusunod sa tempong allegro.isang melodiya b) poliponya . TEKSTURA AT ARMONYA A. Naaawit nang wasto ang rounds na may tatlong bahagi Hal. Nagagamit ang mga notang ugat ng mga akordeng I. moderato sa pagpapahayag ng pagbabago ng bilis o dalang ng isang awit Hal. Naaawit nang wasto ang ilang katutubong awit na may iba’t ibang tempo Hal.Paruparong Bukid – Allegro 3.

pagpitik.3 Nakaaawit nang mabilis o mabagal 62 . pag-indak.1 Nagagaya ang mabibilis at mababagal na mga tunog 1. hayop o bagay sa paligid 1.3 Naisasagawa ang higit na maliit na kilos tulad ng pagtango. paghakbang. pagpalakpak.1 Nagagaya ang mga tunog na likha ng tao.2 Nakasasabay sa isang tugtugin o awitin sa pamamagitan ng mga instrumentong perkusyon MELODIYA Natutukoy ang matataas at mabababang mga tunog ng tao.3 Nakaaawit nang mahina TEMPO Natutukoy ang mabibilis at mababagal na mga tunog na naririnig sa paligid 1.1 Nagagaya ang malalakas at mahihinang mga tunog sa kapaligiran 1.1 Nagagaya ang mga kilos ng tao. at iba pa 1. hayop at iba-ibang bagay sa paligid 1.2 Naisasagawa ang malalakas at mahihinang mga tunog sa batay sa mga pangyayari sa paligid 1. pagtapik.2 Naisasagawa ang mga malalaking kilos tulad ng paglakad.: pag-imbay. pagtuktok.1 Nakakikilos ayon sa ritmo ng awit/tugtugin (Hal. at iba pa) 2. hayop o bagay sa paligid 1. at iba pa Naisasagawa ang kilos ayon sa tunog na napakinggan 2.2 Naisasagawa ang mabibilis at mababagal na mga tunog 1. pagtakbo.PROPOSED CRITICAL SKILLS FOR GRADE III MUSIC RITMO Natutukoy ang mga kilos ng tao.2 Natutukoy ang matataas at mabababang mga tunog 1. pagyuko.3 Nakaaawit nang wasto sa tono DAYNAMIKS Natutukoy ang malalakas at mahihinang mga tunog sa paligid 1. pagsayaw. hayop at mga bagay sa paligid 1.

MAK ABAYAN (S IN IN G) 63 .

Pagkatapos ng Ikaapat na Baitang. nakapagpapakita ang mga bata ng pagkamalikhain at kaalaman sa mga sangkap o elemento ng sining sa pang-araw-araw na gawain at pagpapahalaga sa mga pamanang sining na nagpapakilala sa ating pagka-Pilipino. MITHIIN: naipapahayag ang sariling kaisipan at pagkamalikhain sa pamamagitan ng paggamit ng iba’t ibang midya at kagamitan at napahahalagahan ang mga pamanang sining ng bansa Pagkatapos ng Ikaanim na Baitang. nakapagpapakita ang mga bata ng pagkamalikhain sa pagpapahayag ng sariling kaisipan na ginagamit ang iba’t ibang pamamaraan sa sining.MGA INAASAHANG BUNGA SINING Nakapagpapakita ng kakayahan sa paggamit ng kaalaman sa sining sa pang-araw-araw na gawain. 64 . nakapagpapahalaga ang mga bata sa mga katutubo at etnikong sining at iba pang pamanang sining na nagpapakita ng pambansang pagkakakilanlan at nakatutulong sa pangangalaga at pagpapanatili ng kagandahan at kaayusan ng kapaligiran. nakapagpapahalaga sa mga katutubong sining at mga disenyong etniko na nagpapakita ng pambansang pagkakakilanlan. Pagkatapos ng Ikalimang Baitang.

kaalaman at pagunawa sa hugis 2. PANDAMA SA KAGANDAHAN (AESTHETIC PERCEPTION) I. Naipamamalas ang kaalaman at pag-unawa sa mga elemento o sangkap ng sining 1.3 Nakapag-uugnay ng kilos sa mga katangian ng linya na nasa komposisyon 1. kilos at sayaw 2.1 Nasasabi kung paano nabubuo ang hugis sa pamamagitan ng mga linya 2.3 Naisakikilos ang mga katangian ng linyang nagustuhan 1.2 Nakalilikha ng tila malawak na espasyo sa pamamagitan ng mga payak na linya 1. IKAANIM NA BAITANG PANDAMA SA KAGANDAHAN (AESTHETIC PERCEPTION) A.1 Nakikilala ang iba’t ibang uri at mga katangian ng linya patayo.4 Nakalilikha ng komposisyong nagpapakita ng mga linyang nagbibigay-kahulugan sa musika.1 Naipaghahambing ang likas at di-likas na hugis 1.4 Naipakikita ang kaalaman sa linya sa pamamagitan ng mga pagbibigay-kahulugan sa musika. malambot-matigas.2 Nakalilikha ng isang komposisyon o disenyo na nagpapakita ng dalawa o higit pang katangian ng linya 1. Naipamamalas ang kaalaman at pag-unawa sa linya 1.2 Nakalilikha ng isang dibuhong nagpapakita ng iba’t ibang katangian ng linya 1. Naipakikita ang kamalayan.1. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa linya 1. makitid-malapad A. pasigsag.1 Naipakikita sa pamamagitan ng laki.1 Naiisa-isa ang mga paraan kung paano napalawak sa paningin ang espasyo sa pamamagitan ng mga linya 1. kaalaman at pagunawa sa likas at di-likas na hugis 2. Naipamamalas ang kaalaman at pag-unawa sa linya 1. kaalaman at pagunawa sa hugis 2.1 Natatalakay kung paano naipakikita ang galaw (movement) at lawak sa paningin (illusion of space) ng espasyo sa pamamagitan ng mga linya 1. pahilis. putul-putol (broken) at tulduk-tuldok (dotted) na linya linyang hindi gumagalaw (static lines) at linyang tila gumagalaw (dynamic lines) A. Naipamamalas ang kaalaman at pag-unawa sa mga elemento o sangkap ng sining 1.SINING IKAAPAT NA BAITANG I. Naipakikita ang kamalayan.1 Napaghahambing-hambing ang mga katangian ng linya: tuluy-tuloy (continuous). pagkilos at pagsayaw 2. paalun-alon makapal-manipis. posisyon at pagsasanib-sanib ng mga hugis ang paggawa ng tatlong dimensiyong lawak 65 .3 Naiuugnay ang kilos at awit sa iba’t ibang katangian ng linya 1. Naipamamalas ang kaalaman at pag-unawa sa mga elemento o sangkap ng sining 1. Naipakikita ang kamalayan. IKALIMANG BAITANG PANDAMA SA KAGANDAHAN (AESTHETIC PERCEPTION) I.

1 Natutukoy ang mga pangunahin.2 Naibibigay ang kumbinasyon ng mga kulay na makikita sa color wheel tulad ng: malamig na mga kulay mainit na mga kulay mga kulay na analogo mga kulay na komplementaryo mga kulay na monokromatiko 3.3 Nakalilikha ng mga gawaing pansining na nagpapakita ng: komplementaryong mga kulay analogo monokromatiko 3.2 Naiuugnay ang angkop na damdamin sa larawang may kakaunti o maraming hugis 2.1 Nasasabi ang mga sangkap ng kulay tulad ng: katawagan sa kulay (hue) kapusyawan o kadiliman ng kulay (value or lightness and darkness of color) katingkaran o kalamlaman ng kulay (intensity or brightness and dullness of a color) 3. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa kulay 3.3 Nabubuo ang pangalawa at pangatlong kulay mula sa pangunahing kulay 3. pangalawa at pangatlong kulay sa color wheel 3.2.2 Nakalilikha ng kawili-wiling komposisyong ginagamitan ng likas at di-likas na hugis IKALIMANG BAITANG 2.3 Nakalilikha ng isang gawaing pansining na nagpapakita ng mga hugis o espasyo 3.1 Nakapagbibigay ng mga halimbawa ng mga hugis na nagpapakita ng linya IKAANIM NA BAITANG 2.4 Nakikilala ang mga katangian ng kulay kapusyawan o kadiliman (value) 3. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa kulay 3. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa kulay 3.2 Naipakikita sa pamamagitan ng mga larawan o mga bagay kung paano magagawang hugis at espasyo ang mga linya 2.2 Nakikilala ang isang kulay na matingkad o malamlam 3.6 Naipakikita ang kaalaman sa kapusyawan at kadiliman ng kulay sa pamamagitan ng isang komposisyon 3.IKAAPAT NA BAITANG 2.3 Nakalilikha ng komposisyon na may tatlong dimensiyong lawak ng hugis.5 Naipaliliwanag kung paano gagawing mapusyaw at madilim ang isang kulay 3.2 Naipaliliwanag kung paano nabubuo ang pangalawang kulay at pangatlong kulay 3.3 Naipakikita kung paano gagawing malamlam ang isang matingkad na kulay 3.1 Nasasabi kung anu-ano ang mga kulay na: komplementaryo analogo o may pagkakatulad 3. linya at espasyo 2.4 Nakalilikha ng isang gawaing pansining na nagpapakita ng: katingkaran at kalamlaman ng kulay 66 .

5 Naipakikita sa pamamagitan ng pagkilos o pagsayaw ang iba’t ibang katangian ng tekstura B.3 Naipakikita ang tatlong uri ng tekstura sa pamamagitan ng mga gawaing sining IKAANIM NA BAITANG 4. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa ritmo 1. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa tekstura 4. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa mga B.2 Nasasabi ang kaibahan ng tunay o nahihipong tekstura sa biswal na tekstura 4.1 Nakikilala ang mga tunay o nahihipong tekstura (tactile) at biswal na tekstura (visual) IKALIMANG BAITANG 4.2 Naipakikita sa pamamagitan ng pagkilos o pagsayaw ang magaspang at pinong tekstura 4.4 Nakalilikha ng isang komposisyong nagpapakita ng tekstura: teksturang tunay o nahihipo (tactile) teksturang biswal (visual) 4.3 Nailalarawan ang katangian ng tekstura sa pamamagitan ng paghipo at pagdama Hal.1 Nakalilikha ng isang gawaing sining sa pamamagitan ng iba’t ibang uri ng tekstura collage 4. Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa tekstura 4. Natatalakay ang sentro ng kawilihan (center of interest) at pagbibigay-diin (emphasis) nito sa isang komposisyon sa pamamagitan ng: pagpapatingkad sa kulay ng mahalagang bahagi pagpapalaki sa hugis o anyo ng mahalagang bahagi paglalagay sa gitna ng mahalagang bahagi 67 . Naipakikita ang kaalaman at pag-unawa sa mga prinsipyo ng sining prinsipyo ng sining 1.1 Nakikilala ang tatlong uri ng tekstura: Tunay o nahihipo (tactile) artipisyal biswal 4.2 Nauuri ang mga bagay ayon sa tatlong uri ng tekstura 4. magaspang makinis malambot matigas 4. Naipamamalas ang kaalaman at pang-unawa sa mga prinsipyo ng sining 1. Naipakikita ang kaalaman at pagkaunawa sa tekstura 4. Naipahahayag ang kaalaman at pag-unawa sa balance bilang isang prinsipyo ng sining B.IKAAPAT NA BAITANG 4.

3 Naipakikita ang ritmo sa pamamagitan ng pagguhit ng iba’t ibang uri ng dibuho: paulit-ulit (repetition) sunud-sunod (sequence) sali-salit (alternations) radyal o parayos-rayos (radial) 2. kalooban at imahinasyon sa pamamagitan ng iba’t ibang pamamaraan sa sining 1. damdamin.3 Nakalilikha ng isang komposisyon o disenyo na nagpapakita ng balance 1.2 Nakalilikha ng isang komposisyong nagpapakita ng harmonya II. Naipahahayag ang kaalaman at pag-unawa sa proporsyon 2. Naipahahayag ang kaisipan at damdamin ng pagguguhit o pagpipinta ng isang larawang isinasaad ng kuwento o tula II. Naipahahayag ang kaisipan at damdamin sa pamamagitan ng malayang pagguhit o pagpipinta ng mga larawang isinasaad ng isang: karanasan panaginip pananaw II. kalooban at imahinasyon sa pamamagitan ng iba’t ibang pamamaraan sa sining 1. MALIKHAING PAGPAPAHAYAG A. MALIKHAING PAGPAPAHAYAG A.2 Naipakikita ang proporsyon sa isang likhang sining proporsyon ng ulo sa katawan proporsyon ng tao sa bahay proporsyon ng bulaklak sa plorera 2. Naipahahayag ang kaisipan.1 Nakalilikha ng isang komposisyong binibigyang-diin ang sentro ng kawilihan sa iba’t ibang paraan 1. Naipahahayag ang kaisipan. Naipahahayag ang kaisipan. kalooban at imahinasyon sa pamamagitan ng iba’t ibang gawaing sining 1.1 Naibibigay ang kahulugan ng proporsyon 2. Naipahahayag sa sariling pamamaraan ng pagguhit ang wakas ng isang kuwentong hindi tapos 68 .1 Naibibigay ang kahulugan ng harmonya 2. Naipahahayag ang kaalaman at pag-unawa sa harmonya 2. damdamin. damdamin.1 Nasasabi ang kahulugan ng ritmo at natutukoy ang dalawang uri nito pormal na ritmo impormal na ritmo 1.IKAAPAT NA BAITANG 1.2 Natutukoy ang ritmo sa mga komposisyon at dibuhong nakikita sa paligid IKALIMANG BAITANG 1.2 Nakikilala ang dalawang uri ng balance simetrikal o pormal na balance asimetrikal o impormal na balance 1.1 Naibibigay ang kahulugan ng balance IKAANIM NA BAITANG 1. MALIKHAING PAGPAPAHAYAG A.

Nakapaglililok sa pamamagitan ng ibat’ ibang bagay at pamamaraan luwad patatas/kamote kamay (hand puppet) pisi o sinulid (string puppet) 2. Nakalilikha ng kawili-wiling mga anyo mula sa isang payak na bagay o hugis sa pamamagitan ng pagbawas o pagdagdag upang mabago ito 3. Naipakikita ang pagkamalikhain sa paggawa ng mga tatlong dimensiyong bagay sa mga tatlong dimensiyong bagay sa pamamagitan ng iba’t ibang midya. Naipakikita ang kakayahan sa paggamit ng iba’t ibang bagay sa iba’t ibang pamamaraan ng paglilimbag pisi mga hugis na yari sa karton 4. Nakalilikha ng iba’t ibang puppets sa pamamagitan 1.IKAAPAT NA BAITANG 2. Naipakikita ang pagkamalikhain sa paggawa ng B. retaso. Naipakikita ang pagkamaparaan at pagkamalikhain sa paggamit ng iba’t ibang bagay sa paggawa ng eco-collage mga likas na bagay B. Naipakikita ang pagkamalikhain sa paggamit ng krayon sa iba’t ibang pamamaraan crayon resist crayon etching IKALIMANG BAITANG 2. kagamitan at pamamaraan at pamamaraan 1. Naipakikita ang pagkamaparaan sa paggamit ng iba’t ibang bagay sa paggawa ng mosaic egg shells papel IKAANIM NA BAITANG 2. dahon at iba pa 2. Naipahahayag ang sariling kaisipan at imahinasyon sa pamamagitan ng paggugupit at pagdidikit ng mga papel 3. kagamitan pamamagitan ng iba’t ibang midya. papel sanga. Nakalilikha ng iba’t ibang puppets sa pamamagitan ng iba’t ibang pamamaraan ng iba’t ibang pamamaraan patpat (stick puppet) daliri (finger puppet) 2. Naipakikita ang pagkamalikhain sa paggamit ng krayon sa iba’t ibang pamamaraan pagpaplantsa African Art 5. walis tingting at iba pang patapong bagay 4. Naipakikita ang pagkamalikhain sa paggawa ng mga tatlong dimensiyong bagay sa pamamagitan ng iba’t ibang midya. Naipakikita ang kakayahan sa paggamit ng iba’t ibang bagay at kagamitan sa paglilimbag tansan. Naipakikita ang pagkamalikhain at kakayahan sa paggamit ng krayon sa iba’t ibang pamamaraan batik paglilipat ng disenyo 5. Naipakikita ang pagkamalikhain sa pamamagitan ng pagtitiklop (origami) tulad ng: papel na bulaklak papel na hayop 69 . Naipakikita ang kakayahan sa paggamit ng iba’t ibang bagay at kagamitan sa paglilimbag sa pamamagitan ng mga bagay mula sa likas na kapaligiran 4. patpat. Naipakikita ang pagkamalikhain sa paggawa ng papier mache sa pamamagitan ng pira-pirasong papel (paper strips) at paper pulp B. kagamitan at pamamaraan 1. takip ng bote. Nakapaghahabi sa pamamagitan ng iba’t ibang bagay at pamamaraan pisi. Nakalilikha ng balangkas ng sariling katawan (contour drawing) sa pamamagitan ng pagdama at pagguhit nito habang nakapikit ang mata 3.

PAMANA NG SINING (ART HERITAGE) A. Ilocos Sur – burnay Luzon at Visayas – palayok. LAGUNA santo mga pandekorasyon BETIS.1 Nakikilala ang ilan sa mga katutubong sining ng bayan tulad ng: basket ng Bohol banig ng Samar. bubuli bulaklak. bag at abaniko na abaka ng Albay kipping ng Lucban. PAMANA NG SINING (ART HERITAGE) A. kahoy at buto Tausug – ornamentong pangkatawan na gawa sa metal at sa kabibe (shells) Cordillera – ornamentong pangkatawan na gawa sa kahoy.1 Natutukoy ang ilang katutubong sining na pinagyaman ng tribong etniko a) Pagmomolde sa luwad (pottery) Halimbawa: Vigan. paso. tapayan. pulseras at sinturon na yari sa metal. Leyte laminosa (banig) ng Jolo taka (papier machè) ng Paete.1 Natutukoy ang isang katutubong sining na pinagyaman ng tribong etniko a) Pag-uukit o paglililok sa kahoy Halimbawa: IFUGAO bulòl o anito kutsara’t tinidor mangkok o pinggan MARANAO AT MAGUINDANAO sarimanok pako rabong panulong TAGBANUA ibon. Naipagmamalaki ang katutubong sining (folk art) 1.IKAAPAT NA BAITANG III. Naipagmamalaki ang pamana ng sining sa paglinang ng pambansang pagkakilanlan at pagkakaisa 1. metal 70 . PAMPANGA muebles IKAANIM NA BAITANG III. Quezon sapatos ng Marikina parol ng Pampanga patadyong ng Iloilo malong ng Mindanao tinalak ng Cotabato inabel (kumot) ng Ilocos IKALIMANG BAITANG III. banga. Napahahalagahan ang pamana ng sining sa paglinang ng pambansang pagkakilanlan at pagkakaisa 1. plastik. at iba pa PAETE. Naipagmamalaki ang katutubong sining (folk art) 1. buto (seeds). Napahahalagahan ang pamana ng sining sa pambansang pagkakilanlan at pagkakaisa 1. Laguna tsinelas. PAMANA NG SINING (ART HERITAGE) A. Naipagmamalaki ang katutubong sining ng bayan (folk art) 1. at iba pa b) Paggawa ng alahas (jewelry) Halimbawa: T’boli – kuwintas.

Palawan San Agustin Church. SINAUNANG BAGAY 1. plantsa. Ilocos Norte 1. SINAUNANG BAGAY 1. Iloilo Banaue Rice Terraces Puerto Princesa Underground River Lumang Bahay na Bato sa Vigan. gamit na kahoy at metal) 71 .1 Natutukoy ang mga antigo o sinaunang bagay o gusali na kilala sa buong bansa Lumang pera (panahon ng Kastila.2 Naiisa-isa ang mga panuntunan sa pangangalaga ng mga antigo at sinaunang bagay o gusali IKAANIM NA BAITANG 1. SINAUNANG BAGAY 1. Laguna 1. Napahahalagahan ang kontribusyong naidudulot ng sinaunang bagay sa bayan 1. gilingan Fort Santiago Malacañang Bahay ni Jose Rizal sa Calamba. Maria Church.IKAAPAT NA BAITANG 1.2 Nakikilala ang katutubong sining sa sariling pook o bayan B.2 Natutukoy ang mga “UNESCO World Heritage” na matatagpuan sa bansa Tubbattaha Reef. Hapon at Amerikano) Lumang kagamitan.1 Natutukoy ang mga antigo o sinaunang bagay o gusali na matatagpuan sa sariling pamayanan mga sinaunang bagay o gamit sa museo lumang bahay (mahigit 100 taon na) lumang simbahan o moske (mosque) monumento paaralan 1.2 Nakalilikha ng payak na halimbawa ng isang katutubong sining ng bansa B.1 Nakikilala ang ilan sa mga sinaunang bagay na kabilang sa mga lumang kagamitan ng mga ninuno muwebles santos retablo manunggol jar IKALIMANG BAITANG 1.3 Nakagagawa ng album ng mga sinaunang bagay at mga UNESCO World Heritage mula sa postcard o larawan sa magasin 1. Ilocos Sur Paoay Church. Intramuros Sta.2 Natatalakay ang ilang bagay tungkol sa mga sinaunang bagay na pinag-uusapan sino ang gumawa kailan ito ginawa saan ito ginawa bakit ginawa 1.2 Natutukoy ang mga katutubong sining ng ilang karatig pook o bayan B.3 Nakapag-iipon ng mga lumang bagay para sa museo ng paaralan katulad ng: mga lumang pera mga lumang kagamitan ng mga ninuno (damit. Napahahalagahan ang mga sinaunang bagay na kabilang sa pamana ng lahi 1.3 Naipaliliwanag kung bakit dapat pahalagahan ang mga sinaunang bagay at ano ang kahalagahan sa ating pangkasalukuyang pamumuhay 1. Napahahalagahan ang kontribusyong naidudulot ng sinaunang bagay sa kultura ng bayan 1. Ilocos Sur Miag-ao Church.

3 Nakaguguhit ng mga disenyong etnikong likas sa Mindanao D. Naipagmamalaki ang mga bantog na Pilipinong pintor 1. ahas. LIKHANG SINING 1. LIKHANG SINING 1.IKAAPAT NA BAITANG C. dahon.1 Namamasdan nang may kaluguran ang mga larawang likha nina: Carlos V. Francisco Vicente S.1 Nakikilala ang ilan sa mga disenyong etniko disenyong Igorot disenyong Maguindanaon IKAANIM NA BAITANG C. Manansala Fernando Amorsolo Jose T. Naipagmamalaki ang mga ipinintang larawan ng mga dalubhasang pintor ng bayan 1.2 Nakatutuklas ng isang disenyong etniko na likas o natatangi sa pook o lugar na tinitirhan (kung mayroon nito) 1. araw.1 Napahahalagahan ang ilang halimbawang sining ng mga dalubhasang pintor ng bayan Juan Luna Victorio Edades Fernando Amorsolo H. Ocampo 72 . Nabibigyan ng pansin ang mga disenyong etniko ng mga katutubo 1.3 Nakalilikha ng isang dibuhong binubuo ng disenyong etniko D. Joya 1.1 Natutukoy ang kahulugan ng ilan sa mga disenyong etniko Halimbawa: tao. LIKHANG SINING 1. ibon. R.2 Natutukoy kung anong pangkat etniko ang may-ari ng disenyong pinag-aaralan IKALIMANG BAITANG C.1 Napaghahambing ang pagkakaiba ng makatotohanan (realistic) sa dimakatotohanang (abstract) ipinintang larawan Halimbawa: “Planting Rice” ni Fernando Amorsolo “Man and Carabao” ni Hernado R.1 Nakikilala ang ilan sa mga disenyong etniko na makikita sa Mindanao disenyong Manobo disenyong Maranao 1. Napahahalagahan ang mga halimbawang sining ng mga bantog na Pilipinong pintor 1. DISENYONG ETNIKO 1. bituin. Napahahalagahan ang disenyong etniko ng mga katutubo 1. Ocampo Anita Magsaysay-Ho 1. Naipagmamalaki ang mga disenyong etniko ng bayan 1. bundok 1.2 Nakapaglilimbag ng disenyong etniko 1.3 Nakalilikha ng isang komposisyong ginagamitan ng disenyong etniko D. tubig. DISENYONG ETNIKO 1. DISENYONG ETNIKO 1.

Namamasdan nang may kaluguran ng mga likhang sining ng mga dalubhasang iskultor ng bayan 2.3 Nagkakaroon ng kamalayan na may dalawang uri ng likhaing sining: makatotohanan (realistic) di-makatotohanan (abstract) 1.7 Nakaguguhit ng isang larawan sa sariling pamamaraan 2.2 Naiisa-isa ang mga bagay na nakikita sa larawan IKALIMANG BAITANG 1.5 Napaghahambing-hambing ang iba’t ibang istilo o pamamaraan ng pintor makaluma makabago 1.IKAAPAT NA BAITANG 1.2 Naipaliliwanag ang pagkakaiba ng mga likhang sining na: makatotohanan di-makatotohanan Halimbawa: (makatotohanan) Nestor Leynes “Mag-ina sa Tabi ng Duyan” (di-makatotohanan) Onib Olmedo “Mother and Child” 1.3 Nakaguguhit ng isang makatotohanang larawan at di-makatotohanang larawan 1.4 Nasasabi kung aling larawan ang nagugustuhan at naipaliliwanag kung bakit 1.4 Nasasabi kung aling elemento ng sining ang nangingibabaw 1.2 Natatalakay ang damdaming hinahatid ng larawan IKAANIM NA BAITANG 1. Naipagmamalaki ang mga nililok na sining ng ilang bantog na iskultor 73 .3 Natutukoy ang mga elemento ng sining na taglay ng larawan 1.6 Nakapagbibigay ng sariling papuri o puna sa isang bantog na larawan 1. Naipagmamalaki ang mga iskulturang likha ng mga bantog na iskultor ng Pilipinas 2.

Nabibigyan ng pansin ang magagandang bagay sa 1. Last Supper Michelangelo – Sistine Chapel.IKAAPAT NA BAITANG 2. Likas na Kapaligiran IKAANIM NA BAITANG 2. Natatalakay ang ilang pandaigdig na dalubhasa sa sining 3. Tolentino Monumento ni Bonifacio di-makatotohanan Hal. Vatican Pablo Picasso – Girl Before A Mirror IV. Nabibigyan ng pansin ang magagandang bagay sa likas na kapaligiran IV.1 Namamasdan ang mga iskulturang likha ng mga bantog na iskultor ng Pilipinas Napoleon V. PAGPAPAHALAGA SA KAPALIGIRAN Napahahalagahan ang likas na kapaligiran at ang kapaligirang gawa ng tao A. Likas na Kapaligiran 1. Natatalakay ang ilang pandaigdig na dalubhasa sa sa sining 3.1 Napahahalagahan ang ilang likhang sining ng mga sumusunod na impressionist: Vincent Van Gogh – Starry Night Paul Gaugin – Tahitian Women George Seurat – Sunday Afternoon IV.1 Namamasdan nang may kaluguran ang mga likhang sining ng mga dalubhasang iskultor at arkitekto ng bansa (National Artists) Guillermo Tolentino Napoleon Abueva Leandro Locsin 2. Abueva Krus sa UP Chapel 3. Abueva Guillermo Tolentino Eduardo Castrillo Ramon Orlina Abdulmari Imao 2.2 Nasasabi kung aling iskultura ang nagugustuhan at napaliliwanag kung bakit IKALIMANG BAITANG 2.: Likha ni N. Likas na Kapaligiran 1. PAGPAPAHALAGA SA KAPALIGIRAN Naipamamalas ang kakayahan sa sensitibong pagmamasid o pandama at pagpapahalaga sa mga magagandang bagay sa kapaligiran A. Fresco.2 Nakabubuo ng isang iskultor mula sa likas o di-likas na mga patapong bagay 3.: Likha ni G. Nabibigyan ng pansin ang magagandang bagay sa kalikasan likas na kapaligiran 74 .2 Natatalakay/napaghahambing-hambing ang iba’t ibang istilo makatotohanan Hal.1 Napahahalagahan ang mga nililok na sining ng ilang bantog ng iskultor Eduardo Castrillo Imelda Pilapil Virginia Ty-Navarro Arturo Luz Santiago Bose 2.1 Napahahalagahan ang ilang likhang sining ng mga sumusunod: Leonardo da Vinci – Mona Lisa. PAGPAPAHALAGA SA KAPALIGIRAN Naipamamalas ang kakayahan sa sensitibong pagmamasid o pandama at pagpapahalaga sa mga magagandang bagay at kapaligiran A.

Nabibigyang-pansin ang mga magagandang bagay sa kapaligirang gawa ng tao 1.2 Nakalilikha ng dibuho na binubuo ng mga bagay mula sa kapaligiran: payak na installation sa kapaligiran collage ng iba’t ibang tekstura pagguhit ng mga disenyo ng dahon/bulaklak B. Kapaligirang Gawa ng Tao 1. Kalibo.1 Napahahalagahan ang kagandahan ng di-likas na mga bagay o gusali na kilala sa buong bansa Halimbawa: San Agustin Church Quiapo Golden Mosque Manila Cathedral Rizal Park Quezon Memorial Circle Bonifacio Monument San Juanico Bridge 75 .1 Napahahalagahan ang kagandahan ng mga bagay na gawa ng tao sa sariling pamayanan Halimbawa: munisipyo plasa.1 Natutukoy ang mga magagandang bagay na gawa ng tao Parke – Luneta Tulay – San Juanico Resort – Puerto Galera Gusali – Cultural Center of the Philippines (CCP) B.1 Nabibigyan ng pansin ang magagandang likas na kapaligiran ng bansa Halimbawa: Chocolate Hills.2 Natutukoy ang mga elementong sining na taglay ng mga bagay sa kapaligiran 1.1 Natutukoy ang mga elemento ng sining na taglay ng mga ito IKAANIM NA BAITANG 1. kalesa monumento sentrong pangkultura B. Iligan City. Lanao del Norte Banaue Rice Terraces 1. Nabibigyang-pansin ang mga magagandang bagay sa kapaligirang gawa ng tao 1. Aklan Maria Cristina Falls.IKAAPAT NA BAITANG 1. Kapaligirang Gawa ng Tao 1.2 Natutukoy ang mga prinsipyo ng sining na taglay ng mga ito 1.1 Namamasid nang may katuwaan ang mga magagandang bagay sa kalikasan punong-kahoy mga ibon at hayop mga halaman at bulaklak IKALIMANG BAITANG 1. Albay Taal Volcano. Kapaligirang Gawa ng Tao 1. Batangas Boracay. Bohol Mayon Volcano. Nabibigyang-pansin ang mga magagandang bagay sa kapaligirang gawa ng tao 1. palaruan sambahan jeep.

1 Nakaguguhit ng larawan na nagpapakita ng pangangalaga sa kagandahan ng sariling pamayanan IKAANIM NA BAITANG 1.1 Nakalilikha ng larawan na nagpapakita ng mga hakbang ng pangangalaga ng kagandahan at kaayusan ng kapaligiran 2.2 Nakasasali sa pangkat sa pagbuo ng mural sa pader na nagpapakita ng magandang kapaligiran 2.2 Nakasasali sa pangkat sa pagpapakita ng simpleng dula na may malikhaing kagamitan tungkol sa pangangalaga sa pambansang kapaligiran 2.3 Naiguguhit mula sa imahinasyon ang gusali sa sariling pamayanan 2.3 Nakapangungulekta ng mga larawan ng mga magandang bagay na makikita sa kapaligirang gawa ng tao at gawing album 2.2 Naiguguhit mula sa imahinasyon ang isang pambansang bagay o gusali 1. simbahan. Napahahalagahan ang mga bagay na bumubuo ng likas na kapaligiran 2.3 Nakakalikha ng installation art na maaaring binubuo ng mga patapong bagay mula sa kapaligiran ng paaralan 2. bahay. Nakabubuo ng mga nakalarawang pangako (pledge) kaugnay ng pangangalaga at kaayusan ng kapaligiran 2. at iba pa 2.1 Nakasasali sa pangkat sa pagbuo ng poster na nagpapakita ng pangangalaga ng kapaligiran para sa kagandahan ng sariling pamayanan Halimbawa: pangangalaga sa mga puno at halaman ng paaralan pangangalaga sa mga ilog pangangalaga sa yaman ng karagatan 2.2 Nakasasali sa pangkat sa pagpapakita ng simpleng dula na ginagamitan ng malikhaing kagamitan (costumes and headdress) tungkol sa pangangalaga ng kapaligiran 76 .2 Natatalakay ang mga elemento ng sining na taglay ng mga bagay na ito 1.IKAAPAT NA BAITANG 1. Nakabubuo ng mga nakalarawang pangako na kaugnay ng pangangalaga at kaayusan ng kapaligiran 2.2 Natatalakay ang mga elemento ng sining na taglay ng mga bagay na ito 1.1 Nakatutulong sa pangkat sa pagbubuo ng mural na nagpapakita ng pangangalaga ng pambansang kapaligiran Halimbawa: pangangalaga sa kalinisan ng pambansang pamayanan pangangalaga sa kabundukan pangangalaga sa karagatan pangangalaga sa mga antigo at sinaunang bagay.1.1.1 Nakaguguhit ng poster na tumatawag ng pansin sa problema ng bayan tungkol sa: kalinisan ng paaralan kalinisan ng mga estero (canal) kalinisan ng ilog at iba pa IKALIMANG BAITANG 1.

lobby) at naiaayos ang mga likhang sining sa tanghalan 4. Naipagmamalaki ang ilang selebrasyon o gawaing pambayan Halimbawa: Araw ng Kalayaan Panahon ng Pagtatanim/Pag aani Fiesta ng Bayan Pasko at Bagong Taon Eid Al-Fitr (End of Ramadan) IKAANIM NA BAITANG C. Nakapagtatanghal ng mga likhang sining ng mga bata sa paaralan culminating activity (exhibit) 4. Mga Selebrasyon 1. silid-aralan. Naipagmamalaki ang mga bantog na selebrasyon na ipinagdiriwang sa iba’t ibang lugar ng bansa Ati-Atihan ng Aklan Moriones ng Marinduque Sinulog ng Cebu Maskara ng Bacolod Pahiyas ng Quezon Ramadan sa Mindanao Ibalong ng Legazpi Pinagbenga ng Baguio Dinagyang ng Ilo-ilo Kadayawan ng Davao Halad ng Cotabato 2.2 Nakapag-aanyaya ng mga manonood para sa exhibit (pagtatanghal) liham at card paanyaya 2. Mga Selebrasyon 1. corridor.1 Nakagagawa ng payak na kuwadro kuwadrong papier machè kuwadrong cardboard kuwadrong kahoy 4. Nakalilikha ng isang card para sa Pasko. Nakapagtatanghal ng mga likhang sining ng mga bata sa paaralan 2.1 Naihahanda ng maayos at maganda ang mga bagay na itatanghal 77 . Nakapagtatanghal ng mga likhang sining ng mga bata sa paaralan (sa stage. maskara at baro para sa selebrasyon o parada 4. Bagong Taon at Valentine 4. Nakalilikha ng headdress. Napahahalagahan ang mga selebrasyong nagpapaunlad ng kultura ng bayan: Ati-Atihan ng Aklan Moriones ng Marinduque Sinulog ng Cebu Cañao ng Cordillera IKALIMANG BAITANG C. Mga Selebrasyon 1. Nakalilikha ng poster o patalastas tungkol sa selebrasyon o gawaing pambayan 3.1 Nakikilala ang mga kagamitan sa pagtatanghal hook double-sided tape matting board/illustration board/cardboard nylon strings mga kuwadro/frames 4. Nakaguguhit ng mural ng pagdiriwang 3.IKAAPAT NA BAITANG C. Natatalakay ang kontribusyong naibibigay ng mga pagdiriwang na ito sa kultura ng bayan 3. Nakalilikha ng damit o bagay na maaaring gamitin sa selebrasyong pinag-uusapan 4.

hugis d.: • basket • abaniko 9. bato.2 painting processes (iba’t ibang paraan sa pagpipinta) • spattering 11. 3. Nakabubuo ng mga kulay mula sa pangunahing kulay sa pamamagitan ng water color Nasasabi ang kahulugan ng ritmo Napupuna ang mga ritmong matatagpuan sa kapaligiran Naipahahayag ang pagkamalikhain sa pamamagitan ng pagbuo ng isang anyo mula sa tuldok Nailalarawan sa sariling pamamaraan and damdamin ng musika sa pamamagitan ng pagpinta na ang ginagamit ay daliri (finger painting) 6.Pre-requisite Skills for Arts GRADE III 1. 4.: a. 5. Nakalilikha ng payak na halimbawa ng isang katutubong sining Hal. tekstura : ng dahon. kulay c. 2. Nakikilala ang iba’t ibang paraan ng paggawa ng mga likhang sining katulad ng: 11.3 print making • stamping • string pulling 11. Nasasabi ang mga likas at di-likas na bagay na makikita sa kapaligiran 10.4 iba’t ibang paraan sa paglililok 78 . Natutukoy ang iba’t ibang katutubong sining at ang pinagmulan nito 8. linya b. Nasasabi ang kahulugan ng katutubong sining 7. Natutukoy ang mga elemento ng sining na taglay ng mga bagay sa kapaligiran Hal.1 paper craft (gawaing-kamay sa papel) • pagpilas/pagpunit/paggupit at pagdikit • mosaic • paper batik • collage • paper mache • origami 11. balat ng kahoy at iba pa 11.

MAKABAYAN (E D U K A S YO N S A P A G P A P A L A K A S N G KATAWAN ) 79 .

MGA INAASAHANG BUNGA MITHIIN: Nakapagtatamo ng kaukulang antas ng kaangkupang pisikal sa pamamagitan ng mga gawaing pangkatawan. patuloy na nagpapaunlad ang mga bata ng wastong tikas at tindig upang mapanatili ang kaangkupang pisikal. pagsasagawa ng isang ehersisyo sa balance beam at horizontal bar o ladder. nakapagsasagawa ng mga kilos lokomotor at di-lokomotor. nagkakaroon ang mga bata ng sapat na kakayahan sa pagpapaunlad ng kaangkupang pisikal. 80 . isa o dalawang stunts at gawaing panghimnasyo. gawaing panghimnasyo at gawaing ginagamitan ng mga kasangkapang pangkamay ayon sa ritmo. nakapagpapakita ng batayang kasanayan sa baseball/softball at basketball. at nakalalahok sa mga katutubong sayaw at laro. sayaw at sa katutubong kultura Pagkatapos ng Ikaanim na Baitang. himnasyo. Pagkatapos ng Ikaapat na Baitang. nakapagpapakita ng kanais-nais na kasanayang pangsosyal at wastong saloobin at pagpapahalaga sa laro. nagkakaroon ang mga bata ng kakayahang mapaunlad ang tindig/tikas ng katawan at kaangkupang pisikal. mga kaugaliang pangkalusugan at pangkaligtasan kaugnay ng mga gawaing pangkatawan. nakapagsasagawa ng mga kumbinasyong kilos lokomotor at di-lokomotor. at nakalalahok sa mga katutubo at banyagang sayaw at laro. katutubong laro at sayaw. nakapagpapakita ng mga batayang kasanayan sa atletiks. at mga gawaing ginagamitan ng mga kasangkapang pangkamay nang isahan. nakapagsasagawa ng isa o dalawang stunts. nakapagsasagawa ng mga batayang kilos nang may kasanayan. Pakatapos ng Ikalimang Baitang. dalawang stunts at gawaing panghimnasyo. at nakapagpapakita ng mga batayang kasanayan sa volleyball. dalawahan at pangkatan ayon sa ritmo.

EDUKASYON SA PAGPAPALAKAS NG KATAWAN
BAITANG IV l. KAKAYAHAN SA PANGANGASIWA NG KATAWAN Nagkakaroon ng sapat na kakayahan sa pangangasiwa ng katawan A. Wastong Tikas/Tindig at Kaaya-ayang Ayos ng Katawan I. Naisasagawa ang mga gawaing nakatutulong sa pagpapaunlad ng wastong tindig Halimbawa: - sa pagdadala ng mga kagamitan sa pag-aaral - sa pag-akyat at pagbaba sa hagdanan - sa pag-upo sa iba'ibang uri ng upuan t - sa pakikipag-usap nang nakaupo o nakatayo - sa pag-abot sa mataas na bagay 2. Natataya ang antas ng sariling tindig, ayos at tikas ng katawan Halimbawa: - Plumbine Test 3. Natutukoy ang mga kahinaan sa wastong tikas ng katawan ayon sa kinalabasan ng pagtataya BAITANG V l. KAKAYAHAN SA PANGANGASIWA NG KATAWAN Nagkakaroon ng sapat na kakayahan sa pangangasiwa ng katawan A. Wastong Tikas/Tindig at Kaaya-ayang Ayos ng Katawan I. Naisasagawa ang mga gawaing nakatutulong sa lalong pagpapaunlad ng wastong tindig Halimbawa: - sa pagdadala ng mga kagamitan sa pag-aaral - sa pag-akyat at pagbaba sa hagdanan - sa pag-upo sa iba'ibang uri ng upuan t - sa pakikipag-usap nang nakaupo o nakatayo - sa pag-abot sa mataas na bagay 2. Natataya ang antas ng sariling tindig, ayos at tikas ng katawan Halimbawa: - Plumbine Test 3. Natutukoy ang mga kahinaan sa wastong tikas ng katawan ayon sa kinalabasan ng pagtataya 2. Natutukoy ang kalakasan at kahinaan sa kaangkupang pisikal ng katawan ayon sa kinalabasan ng pagtataya BAITANG VI l. KAKAYAHAN SA PANGANGASIWA NG KATAWAN Nagkakaroon ng sapat na kakayahan sa pangangasiwa ng katawan A. Pagpapaunlad ng Kaangkupang Pisikal 1. Natataya ang kaangkupang pisikal sa pamamagitan ng Physical Fitness Test (PFT) patayong paglundag (standing long jump) bangon-higa (curl-ups) paupong pagbaluktot ng katawan (sit and reach) "Chair table push-ups" " 15-minute run or Step Test"

81

BAITANG IV 4. Naisasagawa ang mga gawaing nagwawasto sa mga kahinaang nauukol sa tikas ng katawan Halimbawa: flatfootedness - pagpulot ng paa sa (talpak na paa) holen - pagpapagulong ng bote sa talampakan pag-iisod ng paa hindi pantay na - salisihang pagdadala/ balikat (uneven pagbibitbit ng mabigat shoulders) na bagay sa dalawang kamay - ehersisyong salisihang pagtataas ng dalawang balikat pagkahukot (round upper back) - Wing Stretcher pag-unat ng mga braso na pataas o patalikod

BAITANG V 4. Naisasagawa ang mga gawaing nagwawasto sa mga kahinaang nauukol sa tikas ng katawan Halimbawa: flatfootedness - pagpulot ng paa sa (talpak na paa) holen - pagpapagulong ng bote sa talampakan pag-iisod ng paa hindi pantay na - salisihang pagdadala/ balikat (uneven pagbibitbit ng mabigat shoulders) na bagay sa dalawang kamay - ehersisyong salisihang pagtataas ng dalawang balikat pagkahukot (round upper back) - Wing Stretcher pag-unat ng mga braso na pataas o patalikod

BAITANG VI 3. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng kaangkupang pisikal 4. Naisasagawa ang mga wastong gawain na nagpapaunlad ng kaangkupang pisikal Halimbawa: pagpapalakas ng cardio vascular endurance pagpapalakas ng binti pagpapalakas ng braso - luksong lubid - jogging - aerobics - sipa - pagbabaras

5. Naikikilos ang katawan nang nag-iisa, nang may kapareha at nang may kasama sa pangkat.

nakaungos na ulo - pagtingala at pagyuko (forward head) pagkapike (knock knees) - paglakad nang nakatapak na tumutuntun sa dalawang magkapantay na guhit - paglakad na ang mga daliri sa paa ay nakaturong paharap o paloob, o kaya ay paglakad na tumutuntun sa dalawang magkalapit na tuwid na guhit

nakaungos na ulo - pagtingala at pagyuko (forward head) pagkapike (knock knees) - paglakad nang nakatapak na tumunton sa dalawang magkapantay na guhit - paglakad na ang mga daliri sa paa ay nakaturong paharap o paloob, o kaya ay paglakad na tumutunton sa dalawang magkalapit na tuwid na guhit 82

6. Naipakikita ang wastong pangangalaga ng iba'ibang bahagi ng katawan t habang nagsasagawa ng kilos

sakang (bowlegged)

sakang (bowlegged)

BAITANG IV nakausling tiyan (protruding abdomen) - paglakad sa pagitan ng dalawang silya na ang mga likod ay magkalapit ng ilang dali lamang nakausling tiyan (protruding abdomen)

BAITANG V - paglakad sa pagitan ng dalawang silya na ang mga likod ay magkalapit ng ilang dali lamang

BAITANG VI

5. Naipakikita ang wastong pangangalaga ng iba'ibang bahagi ng katawan habang t nagsasagawa ng kilos * B. Pagpapaunlad ng Kaangkupang Pisikal 1. Natataya ang kaangkupang pisikal sa pamamagitan ng Physical Fitness Test (PFT) patayong paglundag (standing long jump) bangon-higa (curl-ups) paupong pagbaluktot ng katawan (sit and reach) "Pull ups/Flexed Arm Hang" "15-minute run or Step Test” * Isinasanib sa lahat ng aralin 2. Natutukoy ang kalakasan at kahinaan sa kaangkupang pisikal ng katawan ayon sa kinalabasan ng pagtataya 3. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng kaangkupang pisikal 4. Naisasagawa ang mga wastong gawain na nagpapaunlad ng kaangkupang pisikal ________ * Isinasanib sa lahat ng aralin

5. Naipakikita ang wastong pangangalaga ng iba'ibang bahagi ng katawan habang t nagsasagawa ng kilos * B. Pagpapaunlad ng Kaangkupang Pisikal 1. Natataya ang kaangkupang pisikal sa pamamagitan ng Physical Fitness Test (PFT) patayong paglundag (standing long jump) bangon-higa (curl-ups) paupong pagbaluktot ng katawan (sit and reach) "Pull ups/Flexed Arm Hang" "15 - minute run or Step Test

2. Natutukoy ang kalakasan at kahinaan sa kaangkupang pisikal ng katawan ayon sa kinalabasan ng pagtataya 3. Naipaliliwanag ang kahalagahan ng kaangkupang pisikal 4. Naisasagawa ang mga wastong gawain na nagpapaunlad ng kaangkupang pisikal

83

Mga Kasanayang Lokomotor 1. Nagagamit ang kilos lokomotor sa pagbibigay kahulugan sa isa o dalawang awit.pagbabaras 5.Pagbubunot ng sahig Pang-isports .pagbabaras Halimbawa: BAITANG V BAITANG VI pagpapalakas ng (cardio vascular endurance) pagpapalakas ng binti pagpapalakas ng braso luksong lubid jogging aerobics .* II.pagiskape at pag-imbay ng kamay . tulad ng: . Naikikilos ang katawan nang nag-iisa.BAITANG IV Halimbawa: pagpapalakas ng (cardio vascular endurance) pagpapalakas ng binti pagpapalakas ng braso luksong lubid jogging aerobics . Naikikilos ang katawan nang nag-iisa. Naisasagawa nang wasto ang mga kumbinasyong kilos lokomotor nang may iba'ibang t bilis. BATAYANG KASANAYAN SA PAGKILOS Nagkakaroon ng sapat na kahusayan sa pagsasagawa ng mga batayang kasanayan sa pagkilos A. Mga Kasanayang Lokomotor 1.katamtamang bilis ng pagtakbo .Paruparong bukid Panggawain . Naipakikita ang wastong pangangalaga ng iba'ibang bahagi ng katawan t habang nagsasagawa ng kilos. dula at tula o paggagad ng mga kilos ng hayop. tulad t ng: .mabagal na pagtakbo II. nang may kapareha at nang may kasama sa pangkat. tugma. Naipakikita ang wastong pangangalaga ng iba'ibang bahagi ng katawan t habang nagsasagawa ng kilos. Mga Kasanayang Lokomotor 1. BATAYANG KASANAYAN SA PAGKILOS Nagkakaroon ng sapat na kahusayan sa pagsasagawa ng mga batayang kasanayan sa pagkilos A. Naisasagawa nang wasto ang mga kilos lokomotor nang may iba'ibang bilis.pagkandirit habang sumisipa ang isang paa 84 . nang may kapareha at nang may kasama sa pangkat.Pag-"rebound" ng bola sa "basketball" Kilos Hayop .* 6.sipa . gawain.* II.* 6.mabilis na pagtakbo .sipa . BATAYANG KASANAYAN SA PAGKILOS Nagkakaroon ng sapat na kahusayan sa pagsasagawa ng mga batayang kasanayan sa pagkilos A. paligsahan at isports Halimbawa: Awit na may kilos .Takbong Kabayo 5.

mataas na pag-igpaw/paglukso/ paglundag/pagtalon .pakanang paglakad/ pagtakbo/paglukso/atbp. Naisasagawa nang wasto ang mga kilos lokomotor nang may iba'ibang t bilis. tulad ng: .paurong na pagkandirit/pagluksolukso/pag-iskape/atbp.takbong kabayo . dula at tula o paggagad ng mga kilos ng hayop.biglaang pagkulog at pagkidlat .mababang pag-igpaw/paglukso/ paglundag/pagtalon 85 . Naisasagawa nang wasto ang mga kilos lokomotor nang may iba'ibang t direksyon.magaang na paglakad 4. tulad ng: . Nagagamit ang mga kilos lokomotor sa pagbibigay kahulugan sa isa o dalawang awit.paurong na paglakad/pagtakbo/ paglukso/atbp. Naisasagawa nang wasto ang mga kilos na lokomotor nang may iba' t ibang antas. Nakalilikha ng kumbinasyong kilos lokomotor at di-lokomotor sa pagpapakita sa paglutas ng mga suliranin. paligsahan at pang-isports 3. dula at tula o paggagad ng mga kilos ng hayop. .lakad pagong . 3.pakaliwang pag-iskape/ pagpapadulas iskape/atbp. paggawain. tulad ng: mabilis . tulad ng: .takbong aso mabagal .katamtamang bigat ng paglakad . 4.2 gawain na may ritmo 3. tulad ng: . Nagagamit ang mga kumbinasyong kilos lokomotor at di-lokomotor sa isa o dalawang gawain na may payak na ritmo at may kaugnay sa ritmo 2.pasulong na paglakad/pagtakbo/ paglukso/atbp. tugma.pakanan na pagkandirit/ pag-igpaw/pag-iskape/ atbp.pasulong na pagkandirit/ pag-igpaw/pag-iskape/ atbp. . .takbong bibe BAITANG V 2.Lakad ng Ahas Sports .lundag kuneho . kilos na lokomotor nang may iba' t ibang direksyon.mabigat na paglakad . tulad ng: .BAITANG IV 2. Naisasagawa nang wasto ang mga kilos lokomotor nang may iba'ibang t diin/lakas. Naisasagawa ang mga kilos lokomotor na may wastong pag-iingat BAITANG VI 2.Bakya Mo Neneng Kilos ng Hayop . .1 mga laro at relay 2.takbong usa katamtamang bilis . .pakaliwang paglakad/pagtakbo/ paglukso/atbp. gawain.Pag-"Spike"ng bola Gawain .Pagpipinta 5. paligsahan at isports Halimbawa: Awit . tulad ng: . Naisasagawa nang wasto ang mga kilos lokomotor nang may iba'ibang t direksyon.katamtamang taas na pag-igpaw/ paglukso/paglundag/pagtalon .pag-ilag sa papalapit na aso 4. Nagagamit ang mga kumbinasyon na kilos lokomotor at di-lokomotor sa pagbibigay kahulugan sa isa o dalawang awit. tugma.

magaan/mahinang pagtulak/paghila .mabilis na pagpihit/pag-ikot/atbp . .magaan/mahinang paglukso/ paglundag/pagtalon 6.pakaliwa na ibaluktot ang katawan 86 BAITANG VI .mataas na pag-unat/pagbaluktot/atbp. Naipakikita ang mga kilos.katamtamang bilis na pag-indayog/ pag-imbay/atbp .3 pagpihit.katamtamang taas na pag-unat/ pagbaluktot/atbp . Naisasagawa ang mga kilos lokomotor na may wastong pag-iingat BAITANG V B. Naipakikita ang iba'ibang kilos di-lokot motor nang may direksyon. paghila 1.mababang pag-unat/pagbaluktot/atbp 4.paurong na ibaluktot ang katawan . Nasasabi ang mga kilos di lokomotor 3.pakanan na ibaluktot ang katawan . tulad ng: . tulad ng: 1. Naipakikita ang mga kilos di-lokomotor nang may iba'ibang lakas/diin.2 pagtulak. pag-imbay 2.1 pag-unat.mabagal na pag-indayog/pagpihit/atbp. di-lokomotor nang may iba'ibang bilis tulad ng: t .mabigat/malakas na paglukso/ paglundag/pagtalon . Mga Kasanayang Di-Lokomotor (Axial) 1. tulad ng: .parihaba 7. Naisasagawa nang wasto ang mga kilos di-lokomotor.katamtamang lakas na pagtulak/ paghila 6. 5. tulad ng: . tulad ng t .pabilog .pasulong na ibaluktot ang katawan . Naipakikita ang mga kilos di-lokomotor nanag may iba'ibang hugis tulad ng: t . t di-lokomotor nang may antas.BAITANG IV 5.patatsulok .4 pag-indayog. pagbaluktot 1.katamtamang lakas na paglukso/ paglundag/pagtalon .parisukat . Naisasagawa nang wasto ang mga kilos na lokomotor nang may iba' t ibang diin/lakas. Naipakikita ang mga iba'ibang kilos. pag-ikot 1.

patpat at bangko nang naayon sa direksyon .mabigat/malakas .paitaas .mataas 2.pakanan 4. Nagagamit ang mga kilos.BAITANG IV BAITANG V 8. tugma.paitaas .pababa . 3.pasulong .pabilog . binbag. Naisasagawa ang iba'ibang kilos na gumagamit t ng mga nagamit nang kasangkapang pangkamay ayon sa ritmo 2.atbp. Nagagamit nang wasto ang alinmang dalawang kasangkapang pangkamay at aparato tulad ng bola. may kapangkat 3. Kasanayan sa Paggamit ng mga Kasangkapang Pangkamay at Aparato 1. binbag.pasigsag . Kasanayan sa Paggamit ng mga Kasangkapang Pangkamay at Aparato 1. patpat at bangko nang naaayon sa antas . may kapareha.mababa .magaan/mahina . Nagagamit nang wasto ang alinmang dalawang kasangkapang pangkamay at aparato tulad ng bola. Naisasagawa ang mga kilos na ginagamitan ng kasangkapang pangkamay/aparato nang may pag-iingat* C. patpat at bangko nang naaayon sa antas . Nagagamit nang wasto ang iba pang dalawang kasangkapang pangkamay at aparato tulad ng bola. Kasanayan sa Paggamit ng mga Kasangkapang Pangkamay at Aparato 1.katamtamang taas . binbag. Naisasagawa ang mga kilos na ginamitan ng kasangkapang pangkamay/aparato nang may pag-iingat* . Nagagamit nang wasto ang iba' ibang t kasangkapang pangkamay at aparato nang naaayon sa hugis .pasigsag .atbp.katamtamang lakas 87 C.pakaliwa .pababa . binbag. 3.pakanan 4.paurong . Nagagamit nang wasto ang iba pang dalawang kasangkapang pangkamay at aparato tulad ng bola.paurong .mataas 2.katamtamang taas .pasulong . Nakatutuklas ng iba'ibang kilos na gumat gamit ng kasangkapang pangkamay nang isahan. di-lokomotor sa pagbibigay kahulugan sa isa o dalawang awit.pabilog . Nagagamit nang wasto ang iba pang dalawang kasangkapang pangkamay at aparato tulad ng bola. Nagagamit nang wasto ang iba' ibang t kasangkapang pangkamay at aparato nang naaayon sa hugis . binbag. patpat at bangko nang naayon sa direksyon . patpat at iba pa nang ayonsa lakas/diin . dula at tula o paggagad sa mga kilos BAITANG VI B.mababa .pakaliwa .

side scale .BAITANG IV BAITANG V 5. may kapareha. Naisasagawa ang iba'ibang kilos na t gumagamit ng kasangkapang pangkamay at aparato ayon sa ritmo 7. Naisasagawa ang mga panimulang kasanayang panghimnasyo . MGA KATANGI-TANGING KAKAYAHAN AT KASANAYAN Natatamo ang sapat na kahusayan sa pagsasagawa ng mga katangi-tanging kakayahan at kasanayan A.knee raising .trunk bending/forward/sideward/ right/left . 1. 1.front scale .pike position .head bend forward/backward . 1.side leaning rest . Naisasagawa ang mga batayang kasanayang panghimnasyo .front scale .leg raising .prone leaning rest . Mga Kasanayang Panghimnasyo/"Stunts" at mga Gawaing Sumusubok sa Sariling Kakayahan. Nakatutuklas ng iba' ibang kilos na t gumagamit ng kasangkapang pang-kamay nang isahan.half-knee stand .tuck position 88 .pike position .prone leaning rest . Naisasagawa ang mga batayang kilos at panimulang kasanayang panghimnasyo . Naisasagawa ang mga kilos na ginagamitan ng kasangkapang pangkamay/aparato nang may pag-iingat* BAITANG VI III.tuck position III. MGA KATANGI-TANGING KAKAYAHAN AT KASANAYAN Natatamo ang sapat na kahusayan sa pagsasagawa ng mga katangi-tanging kakayahan at kasanayan A.folded position . Mga Kasanayang Panghimnasyo/"Stunts" at mga Gawaing Sumusubok sa Sariling Kakayahan. may kapangkat 6. MGA KATANGI-TANGING KAKAYAHAN AT KASANAYAN Natatamo ang sapat na kahusayan sa pagsasagawa ng mga katangi-tanging kakayahan at kasanayan A.head twisting .supine leaning rest . Mga Kasanayang Panghimnasyo/"Stunts" at mga Gawaing Sumusubok sa Sariling Kakayahan.long sitting position .half-knee stand III.forward lunge .

4 b) Repeat all. pagkalisto. Naipakikita ang mga kaugaliang pagtutulungan.ct. Halimbawa: Three man Pyramid Variations d. a) Raise left knee in front.ct.ct -4 b. 4 b) Repeat all using the Opposite foot cts 1. Kalestenics ng lahi Review figures I-III Teach figures IV-VIII 3. Naisasagawa ang alinman sa mga pang-isahang "stunts" ng ayon sa panuto Halimbawa: "Circular rope skip" "walk through" 89 4. Naisasagawa ang alinman sa mga pang isahang "stunts" nang may panimbang Halimbawa: "Balance Jump" "Balance Seat" 4.ct 2 . at pagiging responsable sa pagsasagawa ng isa o dalawahang ( pyramid) Halimbawa: Three man Pyramid Variations Four-or-Five man Pyramid Halimbawa: "Stoop and Stretch" "Churn the Butter" "Rocker" "Toe Toucher 4. Naisasagawa ang isa o dalawang payak na ehersisyo na gumagamit ng panimulang kasanayang panghimnasyo Halimbawa: a) Half-knee stand on R Extend L leg sideward Return to first position Stand BAITANG VI 2. pakikiisa. Naisasagawa ang isa o dalawang payak na ehersisyo na gumagamit ng panimulang kasanayang panghimnasyo Halimbawa: a.pamumuno pagkalisto at pagiging responsable sa pagsasagawa ng isa o dalawahang piramid. pakikiisa.32 cts. Repeat (a) with the L foot -ct 1-4 c. Repeat (a) and (b) -ct 1-8 . lakas. pamumuno. Step R forward . Execute a V seat with balance and correct form 3.ct 2-3 Position . arms upward ct. 2 Return to first position . Kalestenics ng lahi Figure 1-III 3. 3 Position .ct.ct. left and right alternately . Naisasagawa ang alinman sa mga pang-isahang "stunts" nang ayon sa panuto Halimbawa: "Jack Knife" "Front Seat Support" . Naipapakita ang kaugaliang pagtutulungan.4 2.BAITANG IV 2.ct. 1 Touch left toe forward arms sideward . at kalambutan ng katawan sa pagsasagawa ng alinman sa pandalawahang "stunts" BAITANG V 2. 2. Naisasagawa ang isa o dalawang payak na ehersisyo na gumagamit ng panimulang kasanayang panghimnasyo Halimbawa: 1.ct.ct. Naipapakita ang coordinasyon. 3 . 1 . 1 Step L forwared and do a front scale .

121 ."Chair Push Up" Lakas ng kalamnan ng tiyan "Scissors" Lakas ng hita at binti-"Double Knee Flexion and extension 8. R. Halimbawa: BAITANG V 5. Aquino 90 .Laging iyuko (tuck) ang ulo at idikit ang baba sa dibdib kapag pinagugulong (performing roles) ang katawan upang maiwasan ang sakuna sa leeg 6. R. Nasusunod ang mga pamantayan sa pagkilos sa pagsasagawa ng mga gawaing panghimnasyo. Naisasagawa ng may kasanayan ang wastong pag-akyat at pagbaba sa "Balance Beam" (See Specification of p. Nakasusunod sa mga panuto sa pagsasagawa ng "stunts" na nagpapaunlad ng lakas Halimbawa: Lakas ng bisig. Naisasagawa ang alinmang pangmaramihang "stunts" na nagpapaunlad ng koordinasyon Halimbawa: "Tandem Bicycle" 6. Naisasagawa ang alinmang pandalawahang "stunts" nang may koordinasyon Halimbawa: "Seat balance" "Leg Dip" "Wheel Borrow" .Nagsasagawa ng gawaing pampasigla (warm-up) .BAITANG IV 5. Naipapakita ang tiwala sa sarili habang nagsasagawa ng mga "stunts" 7. 121 . Nakasusunod sa mga wastong tuntuning pangkaligtasan sa pagsasagawa ng mga gawaing panghimnasyo 7.Gymnastic for Girls by F. Halimbawa: "Merry Go Round" "Skin the Snake" 6. Naisasagawa ang alinmang sa mga "stunts" na may uring paggulong at pang"tumbling" Halimbawa: "Forward Roll" "Backward Roll" "Shoulder Roll" 7. Naisasagawa ng may kasanayan ang wastong pag-akyat at pagbaba sa "Balance Beam" (See Specification of p.Gymnastic for Girls by F. Aquino 8. Naisasagawa ang alinmang pandalawahang "stunts" na nagpapaunlad ng coordinasyon Halimbawa: "Tandem Bicycle" BAITANG VI 5. Naisasagawa ang alinmang pangmaramihang "stunts" na nagpapaunlad ng koordinasyon.

Paggamit ng kutson o mattress . Naisasagawa ang isa o dalawang ehersisyo gawain sa "Balance Beam" nang may panimbang. Step left forward and raise right leg backward and arms sideward 10. pagtitiwala sa sarili. Nasusunod ang mga pamantayan sa pagkilos sa pagsasagawa ng mga gawaing panghimnasyo Halimbawa: . Step right foot forward.laging iyuko (tuck) ang ulo at idikit ang baba sa dibdib kapag pinagugulong 91 . pagtitiwala sa sarili. Nasusunod ang mga pamantayan sa pagsasagawa ng mga gawaing panghimnasyo Halimbawa: Nagsasagawa ng gawing pampasigla (warm-up) Palaging ipasok ang ulo at ilapit ang baba sa dibdib kung nagsasagawa ng paggulong at "Tumbling" upang maiwasan ang sakuna sa leeg 11.pag-swing sa baras paglipat-lipat sa horizontal ladder 11. Naisasagawa ang wastong pagbitin sa "horizontal bar" o "horizontal ladder" Halimbawa: . arms upward b.Paggamit ng alalay o "spotters" BAITANG VI 9.BAITANG IV BAITANG V 9. Naisasagawa ang isa o dalawang ehersisyo gawain sa "Balance Beam" nang may panimbang. Nakasusunod sa mga wastong tuntunin pangkaligtasan sa pagsasagawa ng mga "Stunts" "Rolls" at "Tumbling" Halimbawa : .nagsasagawa ng gawaing pampasigla (warm-up) .pagbitin sa baras na gumagamit ng ibat-ibang uri ng grip . Paglakad sa "Balance Beam" 10. kontrol at koordinasyon Halimbawa: a. kontrol at koordinasyon Halimbawa: a. raise left leg in front toes pointing forward.

touch step . Nakapagbibigay at nakatatanggap ng makabuluhang pagpuna sa mga sariling kilos at ng mga kapangkat * B.4 step turn .change step .brush step .step swing .chasing steps . Naisasagawa ang mga batayang hakbang pansayaw sa ritmong 2/4 (new dance steps) .polka turn . Naisasagawa ang mga batayang hakbang pansayaw sa ritmong 2/4 (new dance steps) 2. Kasanayang Panritmo at Sayaw 1. Nakapagbibigay at nakatatanggap ng makabuluhang pagpuna sa mga sariling kilos at ng mga kapangkat B.grapevine .close step .cut step .contraganza .change step .heel and toe polka .Paseo de Bicol .bleking .paggamit ng kutson o mattress -paggamit ng spotters o alalay 13.pansayaw 92 .koritte .BAITANG IV BAITANG V 12.heel and toe polka .habanera . Naipapakita ang tiwala sa sarili samantalang nagsasagawa ng mga "stunts" "rolls" at "tumbling" * BAITANG VI 12. Kasanayang Panritmo at Sayaw 1. Naisasagawa ng may kasanayan ang mga batayang hakbang pansayaw at ang mga kumbinasyon nito sa ritmong 2/4 .heel and toe .gallop .kumbinasyon ng mga hakbang . Naisasagawa ang alinman sa mga sumusunod na katutubong sayaw .chasing step 2.polka . Nakasusunod sa mga wastong tuntuning pangkaligtasan sa pagsasagawa ng mga "stunts" "rolls" at "tumbling" Halimbawa: .hop polka . Nagagamit nang may kasanayan ang mga batayang posisyon ng mga kamay at paa sa pagsasagawa ng mga hakbang pangsayaw ( na natututunan sa mga nakaraang taon baitang) 2. Kasanayang Panritmo at Sayaw 1.two stop turn .slide step . Naisasagawa nang may kasanayan ang mga batayang posisyon ng mga kamay at paa sa pagsayaw B.alinmang katutubong sayaw sa rehiyon/ pamayanan na may parehong kahirapan sa ritmong 2/4 at 3/4 * isinasanib sa lahat ng aralin 13.Surtido norte .gallop .skip .

Sua Sua . waltz ) .4 Naipamamalas ng may pagmamalaki ang mga katutubong sayaw at tugtugin 93 .brush step turn .masurka .Tiklos -Magkasuyo .Jota Zapatilla Ba Ingles .1 Naisasayaw nang may damdamin ang mga katutubong sayaw ng bansa 5.2 Naipamamalas ang damdaming ipinahahahayag ng sayaw sa pamamagitan ng magandang pagindak at indayog 5.Kapiil sa munsala . Naisasagawa ang aliman sa mga na mga banyagang sayaw .cross waltz . Naisasagawa ang alinman sa mga sumusunod na katutubong sayaw . Naisasagawa ang alinman sa mga sumusunod sunod na katutubong sayaw o alinmang sayaw ng rehiyon 2/4 3/4 2/4 3/4 BAITANG V 3."Norwegian Mountain March" .mazurka 4. Naisasagawa ang alinman sa mga sayaw banyaga .bleking step ."Dutch Couple Dance" . Naisasagawa ang mga batayang hakbang pansayaw sa ritmong 3/4 .3-step run .waltz . Naisasagawa nang may wastong interpretasyon ang ibat-ibang banyaga/katutubong sayaw .engano series (with a close/point.toch step ."Oh susana" ."Oyda" .kumbinasyon ng mga hakbang -pansayaw 4.step hop . Napahahalagahan ang kultura at damdaming inilalarawan ng sayaw 5.brush swing hop ."Red River Valey" .step swing .brush step .step hop .Carinosa ."Tropanka" 6.Polka sa nayon .3 Napahahalagahan ang mga gawaing panritmo at sayaw na naglalarawan ng kultura ng bansa/rehiyon/pamayanan 5. Naisasagawa nang may kasanayan ang mga batayang hakbang pansayaw at ang mga kumbinasyon nito sa ritmong 3/4 .1 Nasasabi ang kahalagahan ng kultura na inilalarawan ng katutubo o banyagang sayaw 5.close step ."Varsovienne 5.BAITANG IV 3. Napahahalagahan ang kultura at damdaming inilalarawan ng sayaw 6.slide step .Bakya Dance BAITANG VI 3. Naisasagawa ang isa o dalawa sa sumusunod na banyagang sayaw (pumili ng dalawa) ."La Cucuracha" 4.Kunday-kunday 5.grapevine .

pagtakbo .BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI 5.4 Focus of the Eyes 1.5 "shower service volleyball" 3."spike" 2. Naisasagawa nang wasto ang mga batayang kasanayan sa paghagis 1.1 Above the waist 2.5 Nasasabi ang kahalagahan ng kultura na inilalarawan ng katutubo/banyagang sayaw 5.2 Sidearm Throw 1.1 Naisasagawa nang wasto ang mga batayang kasanayang sa takbuhan C.1 pataasan at palayuan 1.1 Over Hand Throw 1. Naipamamalas ang mga mabuting kaugaliang pakikiisa at pagka maginoo 94 .2 "One bounce volleyball" 3.4. Mga Kasanayang Pang-Isports Kasanayang pang-volleyball C. Naisasagawa nang wasto ang mga batayang kasanayan sa .3 Underhand Throw 1.4 "All volleyball 3.5 Velocity of the coming ball 1.paglundag -pagpukol .2 sling shot 3.3 Windmill pitching 3.4 pag.6 "Cage Volleyball 3.1 pagserve (underhand) 1.3 Sidearm Catch right 3.1 Pagpasa at pagtanggap ng baton 1.paggulong .6 Naipapakita ang magandang pakikipagugnayan sa kapareha o kapangkat sa pagsasayaw C. Naisasagawa nang wasto ang mga batayang kasanayan sa mga sumusunod: 1.3 pagtoss (toss) 1.paghagis na kailangan sa athletics 1. Mga Kasanayang Pang-Isports Kasanayang Pangsoftball Baseball 1.4 Naisasagawa nang wasto ang mga batayang kasanayan sa pukulan 1.2 pagpasa (forearm pass) 1.2 Naisasagawa nang wasto ang mga batayang kasanayan sa relay 1.3 Naisasagawa nang wasto ang mga batayang kasanayan sa lundagan 1.7 "Set up New Comb" 1.3. Naisasagawa nang wasto ang mga batayang kasanayan sa pagsalo 2.3 "Keep it up" 3.1 Hagisang volleyball 3.7 Where to field the Ball 2.2. Mga Kasanayang Pang-Isports Kasanayang Pang-Athletics (Track and Field) 1. Natatalakay ang mga tuntunin sa pagseserve pagpapasa at pagtotos 3. Nakakasali sa isa o dalawang panimulang laro na nagpapaunlad sa kasanayang pangvolleyball tulad ng 3.4 Overhand pitching 1.1 ball throw for distance 4.1 Underhand pitching 3. Naisasagawa nang wasto ang mga batayang kasanayan sa pitching 3.2 Below the waist 2.6 Condition of the Ground 1.

malakas na sikad para sa mabilisang pagsisimula ng takbo -Wastong ayos ng katawan sa pagpukol. from 2nd base and 1st base 5.Milk Cartoon Softball . pagkamasunurin at pagkamatapat .pakikinig sa guro at pinuno (official).6 Droppin of the Bat 6.pagtutulungan.Ground ball pursuit .Line Ball Pepper .wastong pampasiglang gawain . Naipakikita ang mga mabubuting kaugalian sa paglalaro tulad ng: . pagpipigil sa sarili.5 Swinging of the Bat 5. 434 Kirchner) 4.paghihintay sa sariling pagkakataon . patag at walang sagabal na palaruan . (body mechanics) . Naisasagawa nang wasto ang mga batayang kasanayan sa fielding 6.Malayuang paglundag (Long Jump) 3.BAITANG IV 2.4 Focus of the Eyes 5."Call race (p.1 Holding the Bat 5.walang alahas sa katawan .pangangalaga at pagiingat sa mga kagamitang panlaro . Naipaliliwanag ang wastong paraan sa pagsasagawa ng mga gawaing pangathletics tulad ng: . Naipakikita ang mga pamamaraan sa pagsasagawa ng mga batayang kasanayan "sa larong volleyball" .pagsunod sa panuto/ hatol ng pinuno . Nakasasali sa isa o dalawang panimulang laro na nagpapalakas ng mga kasanayang pang-atletics tulad ng: . Naisasagawa nang wasto ang mga batayang kasanayan sa base running 4.1 Running from Batting to 1st Base 4. Naisasagawa ng may pagiingat ang mga gawaing para sa atletics 5.paghihintay sa sariling pagkakataon . home plate 4.pagsunod sa hudyat na tuntunin ng laro .pagsusuring pisikal at medical sa mga manlalaro .2 Right positioning of the Bat 5.Tee ball 95 .Home-Run Derby .1 Position of the fielder .paggalang sa guro at kamagaral .paggamit ng angkop na sapatos at kasuotang panlaro .pangmabilisang pagtakbo .paggalang sa guro at kamagaral ." Circle the bases relay" . . lakas ng loob.Three pitch Softball ." Wheel relay" .2 Running from batting to 2nd base.iwasang magsiksikan sa palaruan . 3rd base.pagpapanatiling ligtas at malinis na kapaligiran 6. hudyat at tuntunin ng laro .maluwag/malugod na pagtanggap ng pagkatalo at mapagkumbabang pagkapanalo BAITANG V 5.3 Running after the Catch. Naisasagawa ang mga pamantayang pangkaligtasan at pangkalusugang pamamaraan tulad ng mga sumusunod: -malinis.3 Batting Stance 5.Sop-ball Pop-Up .maluwag/malugod na pagtanggap ng pagkatalo at mapagkumbabang pagkapanalo . from 3rd Base.pakikinig sa guro at pinuno.patigil sa paglalaro kapag may kidlat at kulog BAITANG VI 4. pagkamasigasig. Naisasagawa nang wasto ang mga batayang kasanayan sa batting 5.pagsunod sa panuto o hatol ng pinuno .

pagpipigil sa sarili.Base Running Overtake 9.maluwag/malugod na pagtanggap ng pagkatalo at mapagkumbabang pagkapanalo .pagiwas sa pagsisiksikan at sagabal sa palaruan .pakikinig sa guro at pinuno.Throw Softball .patag at hindi matigas na palaruan .Around the Bases .pagsusuring pisikal at medikal para sa mga mag-aaral . pagkamasunurin at pagkamatapat .Maikling kuko ng mga kamay .walang alahas sa katawan habang naglalaro . Nagagamit ang alinmang mga batayang pang-softball /baseball sa panimulang laro tulad ng : . pagkamasunurin at pagkamatapat .pagtutulungan. Naipamamalas ang mga kasanayang pangkalusugan .pangangalaga at pagiingat sa mga kagamitang panlaro .pagtutulungan.wastong pampasiglang gawain .walang sagabal sa palaruan 96 .Toss up . pagpipigil sa sarili. pagkamasigasig.angkop na kasuotang panlaro . hudyat at tuntunin ng laro .pangangalaga at pagiingat sa mga kagamitang panlaro . Naisasagawa ang mga kasanayang pangkalusugan at pangkaligtasan sa "softball/ baseball" -wastong pampasiglang gawain .pagpapanatiling ligtas at malinis na kapaligiran 10.BAITANG IV . Naipamamalas ang mga pamantayan sa pagsasagawa ng mga batayang kasanayan sa larong "softball/baseball" .pagpapanatiling ligtas at malinis na kapaligiran 6.paggalang sa guro at kamagaral .paghihintay sa sariling pagkakataon .Team Distance Throw . Naipaliliwanag ang mga batayang tuntunin sa paglalaro ng softball/baseball 8.pagsunod sa panuto/ hatol ng pinuno .pagtigil sa paglalaro kung may kidlat at kulog BAITANG V BAITANG VI 7. lakas ng loob.Circle Overtake . lakas ng loob. pagkamasigasig.

4 Two Handed Overarm Pas 2. pag-pivot at pagbuslo "shoot" 97 .2 Moving Driblbe 2.2 Two hand Bounce Pass 1. pagpasa.BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI Kasanayang Panlaro Kasanayang Pangbasketball 1. Nakagagawa ng iba'ibang kumbinasyon ng t pagdribble.3 Cross over Dribble 3. Naisasagawa nang wasto at sa ibat-ibang paraan ang mga batayang kasanayang "pangbasketball " gaya ng pagpapatalbog talbog (Driball) 2. pagsalo.1 Two Hand Chest Pass 1.1 Stationary Dribble 2. Naisasagawa nang wasto at sa ibat-ibang paraan ang mga batayang kasanayang pang "Basketball" gaya ng pagpasa at pagsalo 1. Naisasagawa nang wasto at sa ibat-ibang paraan ang mga batayang kasanayang pang-basketball gaya ng pagpasa at "pag-shoot" 5.3 One Handed Overarm Pass 1. Naisasagawa nang wasto ang mga batayang kasanayan sa pivoting 4.

paghihintay sa sariling pagkakataon ."Sideline Basketball" ." Basketball Snatch Ball" -" Three on Three" .maluwag/malugod na pagtanggap ng pagkatalo at mapagkumbabang pagkapanalo .pakikinig sa guro at pinuno. pagkamasigasig." Captain Ball" . pagpipigil sa sarili.paggalang sa guro at kamag-aral . pagkamasunurin at pagkamatapat . lakas ng loob. Nagagamit ang batayang kasanayang pang-"basketball" sa mga panimulang laro (lead-up games) tulad ng ." Clock Shooting" ."One goal Basketball" ." Half Count Three on Three" 7.End Ball" .pagsunod sa panuto/ hatol ng pinuno .pangangalaga at pag-iingat sa mga kagamitang panlaro .BAITANG IV BAITANG V BAITANG VI 6. Naipapamalas ang mga pamantayan sa pagsasagawa ng mga batayang kasanayan sa larong basketball ."Thirty second Goal Shot" -" Spot Shooting" .pagpapanatiling ligtas at malinis na kapaligiran 98 . hudyat at tuntunin ng laro .pagtutulungan."Five Passess" ."Six Count Basketball" ." Birdie in The Cage" .

Naipapakita ang mga gawaing pampaaralan sa pangkat sa pagsasagawa ng laro o sayaw sa araw ng palabas 3.Palosebo .Patintero . Nakakalahok sa mga katangi-tanging gawing pangkultura tulad ng laro ng lahi at pampalakasan na sumusunod sa mga tuntuning pangkaligtasan Hal.Sungka .: .Tumbang Preso . Nasasabi ang pangkalinangang kahalagahan na dulot ng sayaw at laro 4."Skipping Rope" (Isahan.: . Dalawahan.Bagol-Bagol .Kadang-Kadang . PAGLAHOK SA KATANGI-TANGING GAWAIN Nakakalahok sa mga katangi-tanging gawaing pangkultura at pampalakasan 1. Naipapakita ang mga gawaing pampaaralan sa pangkat sa pagsasagawa ng laro o sayaw sa araw ng palabas 3.cheering festival/competition .pang-isports a) volleyball b) basketball c) baseball/softball 99 .Sack Race .Luksong Tinik BAITANG V IV. Nakakasali sa alinmang mga gawaing pampaaralan tulad ng intramurals at field day 2.BAITANG IV IV. Nasasabi ang pangkalinangang kahalagahan na dulot ng sayaw at laro 4. Nakakalahok sa mga katangi-tanging gawing pangkultura tulad ng isa o dalawang katutubong sayaw ng rehiyon at pampalakasan na sumusunod sa mga tuntuning pangkaligtasan . Nakakalahok sa mga katangi-tanging gawing pangkultura tulad ng laro ng lahi at pampalakasan na sumusunod sa mga tuntuning pangkaligtasan Hal.Biks-Biks . Maramihan .Dama . PAGLAHOK SA KATANGI-TANGING GAWAIN Nakakalahok sa mga katangi-tanging gawaing pangkultura at pampalakasan 1.Shatong .Tug of War 1. Nakakasali sa alinman mga gawaing pampaaralan tulad ng intramurals at field day 2. Naipapakita ang mga gawaing pampaaralan sa pangkat sa pagsasagawa ng laro o sayaw sa araw ng palabas 3. Nasasabi ang pangkalinangang kahalagahan na dulot ng sayaw at laro 4. Nakakasali sa alinman mga gawaing pampaaralan tulad ng intramurals at field day 2. PAGLAHOK SA KATANGI-TANGING GAWAIN Nakakalahok sa mga katangi-tanging gawaing pangkultura at pampalakasan BAITANG VI IV.

panggawain.pag-iskape (galloping) .mabigat na paglundag . .pasulong na pagtakbo/paglundag atbp.pakaliwang pag-iskape/pagpapadulas/atbp. . Naipaliliwanag ang mga payak na tuntunin sa wastong pagsasagawa ng ibat-ibang kilos lokomotor 8.pagtakbo (running) .paglakad (walking) . 6.paurong na paglakad/pagkandirit/atbp. 4. . Naisasagawa ang mga wastong pag-iingat sa pagsasagawa ng mga kilos lokomotor 100 . 5. Naisasagawa ng wasto ang mga kilos lokomotor ng may ibat-ibang antas tulad ng: . . .katamtamang pagkandirit/pagtakbo/pagluksu-lukso atbp. 7.mataas na pagtalon/pagkandirit/atbp.magaang pag-iskape. Naisasagawa ang ibat-ibang kilos lokomotor tulad ng .BATAYANG KASANAYAN SA PAGKILOS EDUKASYON SA PAGPAPALAKAS NG KATAWAN Ikatlong Baitang Nagkakaroon ng sapat na kahusayan sa pagsasagawa ng mga batayang kasanayan sa pagkilos Mga Kasanayang lokomotor 1.pagkandirit (hopping) . Naisasagawa nang wasto ang ibatibang kilos lokomotor nang may ibat-ibang lakas/diin. o pang isports 9.mabilis na pagkandirit/pagiskape/atpb.pagpapadulas (sliding) . Naisasagawa nang wasto ang mga kilos lokomotor ng may ibat-ibang direksyon tulad ng: . Naisasagawa ang mga kilos lokomotor sa pagbibigay kahulugan sa awit/tugma/dula o tula o paggagad ng mga kilos ng hayop. paligsahan.mabagal na pagigpaw/paglakad/pagiskape atbp.mababang pagluksu-lukso/pagkandirit/ atbp. Nasasabi ang ibat-ibang kilos lokomotor 2. Naisasagawa ng wasto ang mga kilos lokomotor na may ibat-ibang bilis tulad ng: .paglukso/paglundag/pagtalon (jumping) . .katamtamang paglundag/pagigpaw/atbp. atbp.pag-igpaw (leaping) .pagluksu-lukso (skipping) 3.katamtamang diing pagtakbo . tulad ng: .

katamtamang bilis na pag-indayog/pag-imbay/mabagal na pagtulak/pagpila/atbp Naipakikita ang ibat-ibang kilos di-lokomotor nang may lakas.pabilog .katamtamang lakas ng pag-tulak/paghila . .malakas na pagtulak/paghila.paurong na ibaluktot ang katawan .parisukat .Mga Kasanayang Di-Lokomotor (axial movements) Nasasabi ang mga kilos di-lokomotor Naisasagawa ng wasto ang mga kilos di-lokomotor.patatsulok .parihaba Naipakikita ang ibat-ibang kiolos di-lokomotor nang may direksyon tulad ng: . o tula o paggagad sa mga kilos gawaing pangkalikasan at pang-isports Halimbawa: Tula -“ Ang puno ng kawayan” 101 . atbp. atbp.pasulong na ibaluktot ang katawan .paghila .magaan/mahinang pagtulak/pahila . .pakanan na ibaluktot ang katawan .pakaliwa na ibaluktot ang katawan Nagagamit ang mga kilos di-lokomotor sa pagbibigay-kahulugan sa mga awit tugma.pag-indayog.pag-unat.pag-imbay Naipakikita ang ibat-ibang kilos di-lokomotor ng may antas. dula. Naipakikita ang ibat-ibang kilos di-lokomotor ng may hugis tulad ng: . Naipakikita ang ibat-ibang kilos di-lokomotor nang may bilis tulad ng mabilis na pag-pihit/pag-ikot atbp.pagbaluktot .pagtulak. tulad ng: .mataas na pagunat/pagtulak/pagindayog atbp. tulad ng: . . tulad ng: .mababang pag-indayog/pag-ikot.katamtamang taas ng pag-unat/pag-imbay/atbp.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful