ANG BATIK NG BUWAN

Maikling Kuwentong – Bayan Ng Bisaya

Mag-asawa ang araw at ng buwan. Marami silang mga anak na bituin. Gustung-gusto ng araw na makipaglaro sa kanyang mga anak at ibig na ibig niyang yakapin ang mga ito ngunit pinagbawalan siya ng buwan sapagkat matutunaw ang mga bituin sa labis na init ng araw. Kinagagalitan ng araw ang mga anak kapag lumalapit sa kanya. Isang araw, nagtungo sa ilog ang buwan upang maglaba ng maruruming damit. Ipinagbilin niya sa asawa na bantayan ang mga anak ngunit huwag niyang lalapitan ang mga ito. Binantayan nga ng araw ang mga anak. Buong kasiyahan niyang pinanood ang mga ito habang naghahabulan. Nakadama siya ng pananabik at hindi siya nakatiis na hindi yakapin ang mga anak. Bigla niyang niyakap ang lipon ng maliliit na bituin nang madikit sa kanya ay biglang natunaw. Hindi naman nagtagal at umuwi n ang buwan. Nagtaka siya sapagkat malungkot ang asawa. Naisipan niyang bilangin ang mga anak ngunit hindi nya nakita ang maliliit kaya't hinanap niya ang mga ito kung saan-saan. Hindi niya matagpuan ang mga anak. Sa gayo'y sinumabatan niya ang asawa. "Niyakap mo sila? Huwag kang magsisinungaling!” Hindi na naghintay ng sagot ang buwan. Mabilis niyang binunot ang isang punong saging at tinangkang ipukol sa asawa na nakalimutan na ang kanyang kasalanan. Ang tanging nasa isp niya ay kung paano niya maipagtatanggol ang sarili sa asawang galit na galit. Dumampot siya ng isang dakot na buhangin at inihagis sa nukha ng buwan at dahilan sa nangyari ay nagkaroon ng batik ang mukha ng buwan. Hinabol ng buwan ang araw upang makaganti sa ginawa nito sa kanya at hanggang ngayon ay hinahabol pa rin ng buwan ang araw.

ANG DIWATA NG KARAGATAN

Ngunit may mga taong sakim. Nagpulong ang mga taganayon at napagpasyahan nilang humingi ng tawad sa diwatang nangangalaga sa karagatan. . May isang diwatang nagbabantay at nag-aalaga sa mga isda at ito'y nalalaman ng mga taganayon. Mapagpala ang kalikasan sa kanila. Naghirap at nagutom ang mga tao at naging pangit na rin ang karagatan na dati'y sakdal ganda. Ang pangunahing hanapbuhay nilay ay ang pangingisda. Nangako sila na hindi na gagamit ng anumang makasisira sa kalikasan. ibig nilang makahuli ng maraming-maraming isda upang magkamal ng maraming salapi. Mula nang sila'y humingi ng tawad sa diwata ay bumalik na ang ganda ng karagatan at muling dumami ang mga isda. ang mga tao ay masaya at masaganang namumuhay. Nanaganang muli ang kabuhayan ng mga tao. Nagalit ang diwata sa kasakiman ng mga tao kaya't mula noon ay wala nang mahuli kahit na isda ang mga tao. Nakiusap din silang ibalik na ang dating ganda ng karagatan at gayundin ang mga isda. Sagana sa maraming isda ang karagata.si Pilandok. Gumamit sila ng dinamita kaya't labis na napinsala ang mga isda.Kuwentong . pati ang maliliit ay namatay.Bayan Ng Ilocos Sa isang nayon. NAGING SULTAN SI PILANDOK kuwentong bayan ng Maranaw Ang kinagigiliwang Juan ng katagalugan ay may katumbas sa mga Maranaw .

mahal na sultan sapgkat nakita ko po ang aking mga ninuno sa ilalim ng dagat nang ako'y sumapit doon." ang wika ng sultan." Sandaling nag-isip ang sultan at nakangiting nagwika. Sino po ang magnanais na mamatay sa isang kahariang masagana sa lahat ng bagay?" ang paliwanag ni Pilandok. Nakasukbit sa kanyang baywang ang isang kumikislap na ginituang tabak. "Hindi ba't itinapon ka na sa dagat?" nagtatakang tanong ng sultan kay Pilandok." "Ano ang nararapat kong gawin?" ang usisa ng sultan. mahal na Sultan. "Paanong nangyaring ikaw ay nasa harap ko at nakadamit nang magara? Dapat ay patay ka na ngayon. mahal na Sultan. Ako po'y aalis na at marahil ay hinihintay na ako ng aking mga kamag-anak. Sila po ang nagbigay sa akin ng kayamanan." ang tugon ni Pilandok. "Siya pong tunay." sansala ng sultan kay Pilandok. "Nalalaman ng lahat na walang kaharian sa ilalim ng dagat. "Kapag nalaman po ng iba ang tingkol sa sinabi ko sa inyong kaharian sa ilalim ng dagat ay magnanais silang magtungo rin doon. "Isama mo ako at nais kong makita ang aking mga ninuno. Pagklipas ng ilang araw. Mula noon si Pilandok na ang naging sultan." ang sabi ng sultan. ang sultan ay nanggilalas nang makita si Pilandok sa kanyang harap na nakasuot ng magarang kasuotan ng sultan." ang sabi ng ayaw maniwalang sultan. Ito ay isang kuwentong bayan ng Tinggiyan ." "Hintay. "May kaharian po sa ilalim ng dagat at ang tanging paraan sa pagtungo roon ay ang pagkulong sa hawla at itapon sa gitna ng dagat. "Marahil ay nasisiraan ka ng bait. Pagdating sa gitna ng dagat ay inihagis ang hawlang kinalululanan ng sultan. Pilandok." "Kasinungalingan po iyan! Bakit po naririto ako ngayon? Ako na ipinatapon ninyo sa gitna ng dagat. "Gagawin kitang pansamantalang sultan. Pag nakita ang mga ito ng inyong kabig ay susundin nila ako. "Hindi po ako namatay. "Sino po angmamumuno sa kaharian sa inyong pag-alis?" ang tanong ni Pilandok.Si Pilandok ay nahatulang ikulong sa isang kulungang bakal at itapon sa dagat dahil sa isang pagkakasalang kanyang ginawa. "Kung gayon ay ilagay mo ko sa loob ng hawla at itapon mo ako sa gitna ng dagat. Ako na ikinulong pa ninyo sa hawla ay naririto ngayon at kausap ninyo. Basta't ipagkaloob ninyo sa akin ang inyong korona. ang sultan ng mga sultan at ang iba ko pang kamag-anak. "Ililihim po natin ang bagay na ito. Pumayag naman ang sultan." ang magalang na tugon ni Pilandok." Umakmang aalis na si Pilandok. Dapat daw ay mag-isang pupunta roon ang ultan sa loob ng isang hawla." Tatawagin na sana ng sultan ang mga kawal ngunit pinigil siya ni Pilandok at pinagsabihangwalang dapat makaalam ng bagay na iyon." ang paliwanag ni Pilandok." ang pigil ni Pilandok. "Hintay. Mag-iiwan ako ngayon din ng isang kautusang ikaw ang pansamantalang hahalili sa akin. "Hindi po ito dapat mlaman ng inyong mga ministro. Ibinigay na lahat kay Pilandok ang hinihingi at isinakay sa isang bangka. Kaagad lumubog ang hawla at namatay ang sultan. singsing at espada.

Sina Adlaw at Bulan Noong unang panahon ay may mag-asawang may mabuting pagpapasunuran at pagmamahalan. inakyat ni Lam-Ang ang bundok at natagpuan ang bangkay ng ama niya.na mamumundok din siya upang matuklas kung ano ang nangyari sa kanyang ama. isang babaeng taga-Kandon. ipinahayag ni Lam-Ang sa ina na mag-aasawa na siya. pinugot ang kanyang ulo at isinabit sa gitna ng nayon ng mga Igorot bilang gantimpala at parangal sa kanilang pangkat. Pati ang mga palaka at iba pang hayop na umahon mula sa tubig ay namatay lahat sa pampang. nagulat ang ina pagkatapos nang biglang lumaki ang sanggol at agad-agad nagsalita. Napansin ni Adlaw na lubha ng masikip sa kanilang bahay sapagkat patuloy na nagaanak si Bulan. Nagkaanak sila ng maraming bituin. Wala nang katahimikan sa kanilang bahay sapagkat halos araw-araw ay nag-aaway sila. Patungo na . Sa kabilang dako. napatay ang ama. Bilang ganti. Hindi nagtagal ay pumayag na rin si Adlaw na makipaghiwalay sa kasunduang isasamang lahat ni Bulan ang mga anak na bituin at hindi na pakikita sa kanya ang mag-iina. Hindi na nakatiis si Bulan at ipinasya niyang makipaghiwalay sa asawa na lalo namang ikinagalit ni Adlaw. Ginamit niya ang kapangyarihan niya sa hiwaga at nabatid niya na ang magiging asawa niya ay si Ines. ‘Ti Biag Ni Lam-Ang’ : Ang Buhay Ni Lam-Ang SIYAM na buwan bago siya isinilang sa isang maharlikang pamilya. Sa kasamaang-palad. pinatay niya ang bawat isa sa mga masamang Igorot. makikitang nag-iisang sumusikat si Adlaw (Araw) sa araw at sa gabi naman ay lumilitaw si Bulan (Buwan) kasama ang mga anak na bituin. umapaw ang ilog sa kapal ng putik at dugo na nahugas mula sa kanyang katawan. Sila'y sina Adlaw at Bulan. namundok ang kanyang ama upang sugpuin ang isang masamang pangkat ng mga Igorot. Minabuti niyang maligo muna at sumisid sa ilog Amburayan. Kaya mula noon. Pagod na pagod siya pagbalik sa bahay. Kinabukasan. Kaginsa-ginsa. Kapag ang dating mag-asawa'y nagkakatagpo ay lalong tumitindi ang poot ni Adlaw kay Bulan kaya hinahabol niya ito na nagiging dahilan ng eclipse.sapagkat ito nga ang naging pangalan niya .Tinutulan ni BUlan ang mungkahi ni Adlaw at ito ang naging dahilan ng mainit nilang pagkakagalit. Kasama ang kaiba at mabuting pangkat ng mga Igorot. Isinumpa ni Lam-Ang . Lahat ng isda sa ilog ay namatay.isang sibat. gamit ang tangi niyang sandata . Kinausap ni Adlaw si Bulan at sinabi sa asawa na pagpapatayin nila ang iba nilang mga anak upang lumuwag ang kanilang tirahan. isang munting nayon sa hilaga.

Batid ni Lam-Ang na ikamamatay niya ang gagawin. pinugutan niya ng ulo. mga estatua at iba pang mamahaling bagay. kung saan siya pumasok sa bahay. at inuwi sa bahay. naririnig niyang unti-unting nabubuo uli ang kalansay at katawan. umuga ang hagdan. binangungot si Lam-Ang: Alang-alang sa kanyang anak. tumalikod at nagdasal nang nagdasal. upang saksihan ang pagsisid ni Lam-Ang sa gintong kabibi sa ilalim ng dagat. Sa Kandon. lumitaw si Lam-Ang na buhay na muli.siya duon nang nadaanan niya ang isang batong dambuhala (stone giant ) na sumisira sa palay at tabako sa mga bukid. Pumayag si Lam-Ang at ipinangakong babalik siya pagkaraan ng isang linggo. Kailangan daw mag-alay ng bigay-kaya (dowry) ang mga magulang ni Lam-Ang bago makuha si Ines. Bumagsak ang kalan. Sa bahay. ang dambuhalang halimaw na pating. dapat siyang sumisid hanggang sa sahig ng dagat upang hanapin ang gintong kabibe. binalot niya ang mga buto sa pulang sutla. Siksikan silang lahat at. nagimbal ang mga magulang ni Ines sa dami ng kayamanang dala niya. Pagkaraan ng ilang sandali lamang. kaya nagdasal siya at nanawagan sa mga diyos. Humanga nang matindi si Ines sa lakas at tibay ng loob ni Lam-Ang kaya pumayag siya agad na maging asawa nito. nagka-anak ng lalaki ang bagong mag-asawa. Ayon sa masamang panaginip. Sunod sa isiniwalat ni Lam-Ang. at sa kanyang mga ninuno. pati na sa mga kalapit sa paligid. Subalit alinlangan pa ang mga magulang ng dalaga. Noong araw ding iyon. ikinasal sina Lam-Ang at Ines. Isang araw. Inipon niya ang mga buto ni Lam-Ang na inanod ng dagat sa pampang. at sinakmal ang bayani. upang makalapit sa bahay. pati na ang habilin ng pag-asa na sagot sa kanya ng mga diyos. Tatlong araw lumuha si Ines bago siya nagkalakas na lumabas at sundin ang mga habilin ng mga diyos. . dumumog ang lahat ng tao sa nayon. Pagsapit ng takdang araw. Pagbalik niya sa Kandon kasama ng kanyang ina. Gamit ang kalasag na pilak na minana sa ama. at naghanda ng isang bangka na balot ng ginto. kasama ng kanyang ina at ng mga handog at iba pang yaman. mga alahas. at nanginig ang kanilang anak na lalaki. Pinuno niya ito ng iba pang ginto. Pagkaraan ng 3 taon. Tapos. Habang ibinubulong ni Ines ang mga panalangin. dinatnan niyang nakapaligid sa bahay ni Ines ang libu-libong lalaki na lumiligaw sa dalaga. Humangos siya pabalik sa ina. Sinagot naman siya at binigyan ng pag-asa. nilabanan niya at pinatay ang dambuhala. napilitan si Lam-Ang na lumakad sa mga ulo ng mga lumiligaw hanggang umabot siya sa isang bintana. Napahagulhol si Ines: Patay na si Lam-Ang. nakita ni Ines lahat ng pahiwatig na isiniwalat ni Lam-Ang. Isiniwalat ni Lam-Ang ang lahat kay Ines: Ang hirap na susuungin niya. kailangan niyang pagdaanan ang makalumang gawi ng pahirap. ang mga pahiwatig ng kanyang pagkamatay. Subalit bahagya pa lamang nakalubog si Lam-Ang nang biglang umahon si Berkakan.

At sila ay namuhay sa sagana ng mga bukid ng palay habang panahon. .Dahil dito at iba pang giting na ginawa ni Lam-Ang. silang mag-asawa at ang kanilang anak ay pinatawan ng mga diyos ng walang katapusang buhay.