KAHULUGAN NG PANITIKAN

:

• Ang panitikan ay nagsasalaysay ng buhay, pamumuhay, lipunan, pamahalaan, relihiyon at mga karanasang nakukulayan ng iba’t ibang uri ng damdamin tulad ng pag-ibig, kalungkutan, pag-asa, pagkamuhi, takot at pangamba.
MGA IBA’T IBANG KATUTURAN NG PANITIKAN :

• • • • • • •

Ang panitikan ay ang nasusulat na tala ng pinakamabuting kaisipan at damdamin ng tao. Ang panitikan ay pag-aaral ng kariktan at kahulugan ng buhay at pamumuhay na nagmumulat sa bayan upang paglirip-liripin ng balana ang maraming palaisipan dumarating sa buhay ng bawat nilalang. Ang panitikan ay talaan ng buhay. Bungang – isp na isinatitik. Ito ay yaong nagpapahayg ng kaisipan, damdamin, panaginip at karanasan nng sangkatauhang nasusulat sa maganda, makahulugan at masining na mga pahayag. Ito ay kabuuuan ng mga kaisipan, karanasan ng isang bansa, paniniwala, pamahiin at pangarap ng isang lahi na ipinahahayag sa mga piling salita, sa isang maganda at makasining na paraan. Kathang pampanitikang nag-iiwan ng bisa sa isip at puso ng mambabasa

IMPLUWENSIYA NG PANITIKAN SA BUHAY NG TAO :

Ang panitikan ay may dalang mahahalagang impluwensiya sa buhay, kaisipan at ugali ng tao at ito’y may dalawang kalagayan ; 1. Ito’y nagpapaliwanag sa kahulugan ng kalinangan at kabihasnan ng lahing pinanggalingan ng panitikan. 2. Dahil sa panitikan, ang mga tao sa sandaigdigan ay nagkakalapit ang mga damdamin at kaisipan, nagkakaunawaan at nagkakatulungan. Maraming ang mga akdang pampanitikan nagdadala ng malaking impluwensiya sa daigdig.Ang ilan sa mga ito’y ang mga sumusunod : 1. 2. 3. 4. 5. Banal na Kasulatan – nagiging batayan ng pananampalatayang Kristiyano Koran – (Arabia) Bibliya ng mga Muslim Iliad at Odyssey – ni Homer – (Gresya) –siyang kinatutuhan ng mga alamat at mitolohiya Maha-Bharatas - (Indiya)- kasaysayan ng pananampalataya Divina Comedia - ni Dante – (Italya) – nagpapahayag ng moralidad, pananampalataya at pag-uugali ng mga Italyano 6. Aklat ng mga Araw - ni Confucious – (Tsina) – naging batayan ng kalinangan at pananampalatayang Insik 7. Aklat ng mga Patay – (Ehipto) – kinapapalooban ng mitolohiya at teolohiya ng mga taga-Ehipto. 8. Counterburry Tales – ni Chaucer- (Inglatera) naglalarawan ng mga ugaling Ingles at ng kanilang pananampalataya 9. El Cid Campeador – (Espanya) – nagpapahayag ng kanilang mga alamat, pag-uugali at kasaysayan 10. Uncle Tom’s Cabin – si Harriet Beecher Stowe ng Estados Unidos na nagbukas ng mata ng mga Amerikano sa kaapihan ng mga lahing itim at ang simula ng paglaganap ng demokrasya sa daigdig MGA LAYUNIN SA PAG-AARAL NG PANITIKAN : 1. 2. 3. Upang matanto natin ang kalinangang Pilipino, ang henyo ng ating lahi at ang mga minanang yaman ng kaisipan. Upang alaming tayo’y may marangal na tradisyong katulad ng ibang lahi. Upang matalos ang mga kapintasang at kakulangan ng ating panitikan at mapagaralang ito’y matuwid.

1

ang lunan at kapaligiran ng isang lahi ay nagpapasiya sa hilig at takbo ng pamumuhay ng tao. kailangang tayo’y magmalasakit at tumangkilik sa sariling atin.ang ugaling panlipunan at mga simulating itinaguyod ng bansa ay natatadhana ng kalinangan at kabihasnang isinalalarawan ng panitikan ng bansa. kabukiran at karagatan. paniniwala at gawaing pang-araw – araw MGA KALAGAYANG NAKAPANGYAYARI SA PANITIKAN 1. 4. Malalaman ang kahalagahan nng sariling wika sa paglalarawan ng makabagong karanasan. Gawaing. 3.ang init o lamig ng panahon. • • • Ginamit n gating mga ninuno ay ang ALIBATA May sarili ng panitikan an gating mga ninuno Sumusulat sila mula sa itaas pababa a. salaysay ) b. ulan. Panahon Bago Dumating ang mga Kastila – Katutubong Panitikan – mula sa kamula-mulang panahon hanggang sa pananakop na gianwa ni Legaspi noong 1565.ang tayog.pang-araw – araw o Hanapbuhay – ang gawaing. Lipunan at Ideolohiya / Pulitika . sigwa. MGA YUGTO NG PANITIKANG FILIPINO 1. palaisipan. Kapaligiran / Pook o kinatitirhan . Upang makilala ang ating mga kahusayan sa panitikan at ang mga ito’y lalong mapapayaman. Panahon ng awiting – bayan • Soliranin (Rowing Song) – awit sa pamamangka ng mga Tagalog . lalilm at lawak ng kaalaman ng panitikan ay ayon sa kung hanggang saan ang abot ng saklaw ng kaligtasan ng kaluluwa at sining ng karunungan ng mga mamamayan. Panahon ng Kuwentong – bayan – ( alamat. Panahon ng karunungang – bayan – ( bugtong . ang bagyo. kasabihan. Ang bansang mapulo at madagat tulad ng sa atin ay mayaman sa larawan diwang pinasisigla at binibigyang kulay ng mga kabundukan. Ang pananampalatayang dala ng relihiyon. 5. epiko. 2 .pang-araw – araw o hanapbuhay ng tao at tungkulin ng karaniwang tao ay siyang nagpapasok ng mga salita at kakanyahan ng pagkukuru-kuro sa wika at panitikan ng isang lahi o bansa. Klima . 3. Makikita nila ang kanilang sariling kalakasan o kahinaan ng kanilang paniniwala at pag-uugali. pag-uugali at palagay ng mga manunulat ng akda ay siyang nagiging paksa. Edukasyon at Relihiyon / Pananampalataya . buod o kintal na damdamin 2. kalinangan gayundin ang pilosopiya ng edukasyon ay tulung-tulong na tumitiyak sa uri ng panitikan. pangarap. kawikaan. kabihasnan. Matutuhan nilang ipagmalaki ang mga bagay na kanila at nagiging matibay at matatg ang kanilang pagkilala sa kanilang lahi. KAHALAGAHAN SA PAG-AARAL NG PANITIKAN 1. salawikain.4. mito. bulong ) c. 5. 2. Sapagkat tayo’y mga Pilipino. Malalaman ng mga ato ang kanilang sariling kalinangan at kasayasayan. at baha na nagbibigay ng karanasan na humuhubog sa pag-iisip. 4.

karagatan.awit ng pamamangka Diona ( Nuptial or Courtship Song) .(1941 – 1945 ) Panahon ng Panulat sa Filipino 3 . tulang liriko. Panahon ng Propaganda at Himagsikan . sarsuwela. Panitikan sa Ilalim ng Hapon . Del Pilar.• • • • • • • • • Talindaw ( Boat Song) .awit sa pakikidigma Sambotani .( 1872 – 1903 ) Panitikan sa pagkagising ng Damdaming Makabayan mula noong 1872 hanggang 1896 • • Nagsimula ang pag-aalsa sa Cavite dahil sa pagpatay sa tatlong paring martir ( GOMBURZA ) Nagsilabas ang mga propagandistang sina Marcelo H.awit sa panliligaw o kasal Oyayi (Lullaby Song) .awit pang-inuman Indolanin o Kutang-kutang .awit panlasangan 2. kurido at awit Walang orihinalidad ang mga akda halaw sa anyo at tradisyong Kastila Maraming akada ang nauukol sa wika ( gramatika at bokabularyo ) Nagkaroon ng mga paaralan Nagbago ang mga pamumuhay ng tao at pati na rin diwa at isipan nila Nagkaroon na rin ng palimbagan 3. senakulo.awit sa pagtatagumpay Kundiman ( Love Song) – awit ng pag-ibig Hilirao o Pamatbat .(Victory Song) . pasyon. komedya. Graciano Lopez Jaena at Dr. • • • • • • • Paksa : panrelihiyon sapagkat ang layunin ng mga Kastila ay pagpapalaganap ng kristiyanismo Nagsimula ang mga duplo. Panahon ng Amerikano _ ( 1903 – 1941 ) Panitikan ng Paghihimagsik at patuloy na Pakikipaglaban • • • • • • • • Himagsikan laban sa Kastila Himagsikan laban sa Amerikano Ang mga tao ay nagakaroon ng kaisipang demokratiko Ang mga akda ay kasisinagan ng pag-ibig sa bayan at pagmimithi ng kalayaan Nagkaroon ng maraming kuwento at mga dula at iba pang panitikan Panahon ng Paghahangad ng Kalayaan Panahon ng Romantisismo sa Panitikan Panahon ng Malasariling Pamahalaan Panitikan sa Ilalim ng Amerika mula 1990 hanggang 1941 5. Jose Rizal 4.awit ng pampatulog sa bata o panghele Dalit ( Hymns) – awit ng pagpaparangal sa Maykapal Kumintang ( War or Battle Song) . Panahon ng Kastila – ( 1565 – 1872 ) Panitikan sa Ilalim ng Krus at Espada – Sinunog nila ang mga ilang pantikang naabutan nila mula sa ating mga ninuno sapagkat ang mga pari ay naniniwalang ang mga iyon ay likha ng diyablo.

Gary Valencaino . Panahon ng Bagong Kalayaan – ( 1945 – 1972 ) Panitikan ng Mabilis na Pagbabago Pagkatatag o Panahon ng Republika mula 1946 hanggang 1972 • • • • Sumigla ang panitikan Naging paksa ay tungkol sa kalupitan ng Hapon. Apo Hiking Society. Flordeluna” at “Anna Liza” Nagsimula ang mga awiting Pinoy tulad ng Anak ni Freddie Aguilar. Ang mga paksa ng kuwento ay tungkol sa mga tunay na nagaganap sa lipunang Pilipino Sari-saring dula ang napanonood o iyong tinatawag na “Stage Show” 9. ang Haiku at Tanaga Nagkaroon ng mga dula sa teatro 6. buhay-lalawigan.• • • • Napinid pansamantala ang palimbagan kaya namahinga ang mga manunulat Ang mga paksa ng tula ay tungkol sa pag-ibig. Panahon ng Ikatlong Republika – ( 1981 -1986 ) • • • Ang mga tula ay mga papuri sa mga nanunugkulan at ukol sa kalikasan Ang mga tula sa pnahong ito ay naglalaman ng halos walang kakimiang pagpapahayag ng tunay na damdamin ng mga manunulat Nagkaroon pa ng maraming awiting Pilipino tulad ng awiting “Bayan Ko” ni Jose Corazon de Jesus ay inawit ni Freddie Aguilar. Panahon ng Bagong Lipunan – ( 1972 – 1981 ) Panahon ng Aktibismo • Ang mga paksa ng panahong ito ay tungkol sa ikauunlad ng bayan ‘ Green Revolution. Francis Magalona. • • • • 8. atbp. Pollution. Pagpaplano ng Pamilya. Drug Addiction. Wastong Pagkain. sumikat pa ang maraming mangaawit tulad nina Basil Valdez. sining at pagkamakabayan Nakilala ang tulang “Free Verse” o Malayang Taludturan. atbp. Panahon ng Lakas ng Bayan – ( 1986 - • • Dalawang anyo ng Panitikan : 4 . kalikasan. kabayanihan ng mga gerilya Nabuksa muli ang palimbagan at maraming aklat ang nailimbag Nagsimula ang mga patimpalak sa panitik tulad ng “ Carlos Palanca Memorial Awards” . Ako’y Isang Pinoy ni Florante. Lonely” at “Gulong Palad”. “ Mr. pananampalatay.1950 7. atbp. Nagkaroon ng taunang kapistahan ng Pelikulang Pilipino at kaya nagkaroon din ng mga de kalidad na pelikula Naging maunlad din ang teatro kaya itinayo ang CCP (Cultural Center of the Philippines ) Naging malakas ang mga programa sa radio at telebisyon tulad ng : “ Ito ang Palad Ko”.

2. PANITIKAN PANULAAN LIRIKO Oda Elehiya Soneto Imno Dalit Kanta Epiko Awit Kurido Balada PASALAYSAY Duplo Karagatan Moro-moro Senakulo Panuluyan Tibag Balagtasan Klasikal PANDULAAN TULUYAN Alamat Pabula Parabula Maikling kuwento Nobela Talambuhay Sanaysay Anekdota Talumpati Salaysay Dula Pangulong – tudling Inihanda ni : Gng. Tuluyan ( Prose ) .maluwang na pagsasama-sama ng mga salita sa loob ng pangungusap. Jane Pañares 5 . Patula ( Poetry ) – pagbubuo ng pangungusap sa pamamagitan ng salitang binibilang na pantig sa taludtod na pinagtugma-tugma.1.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful