ALAMAT NG SAMPAGITA

Noon, lahat ng halaman ay may pinagmamalaking kayamanan tulad ng masarap ng bunga o bulaklak na marikit, mabngo at may kakaibang ganda. Maliban sa isa. Ang Sampagita ay parating naging tampulang ng katatawanan sa hardin. Parati siyang inaapi ng mga kasamang halaman. Madalas na pagmamayabang ng Santan, "Ano ang iyong silbi? Salat ka na sa ganda, wala pang bulaklak na ipagmamalaki. Hindi tulad ko na biniyayaan ng makukulay na bulaklak. Ako'y nakakawili." Kutya naman ng Milegwas, "Oo nga, pangit ka na, wala pang bangong kahali-halina. Amuyin mo ko, ang sarap ng samyo, ang tamis, ang bango. Mahalaga ako sa mga tao sapagkat ako ang parating inaalay sa kanilang mga Santo." "Ako rin," gatong pa ni Rosas. "Di ba't sadyang ako'y napakaganda? Ang mga bulaklak ko, pula, puti man o dilaw, sikat na panregalo sa mga dalaga. E ikaw para saan ka? Hindi ka dapat sa amin sumasama." Tawanan ang mga magandang mga halaman. Araw-araw, ganito ang kanilang usapan. Isang araw, hindi na makapagtimpi ang kawawang Sampagita. Nagtangis, nakiusap, nagmakaawa sa mabait na Bathala. "Panginoon, bakit naman ganoon? Ano nga ba ang silbi ko? Ako'y abang halaman lamang." Narinig ng Bathala ang wangis ng naaping Sampagita. Awang-awang nagwika, "Iha, tumigil ka na sa pag-iyak, bibiyayaan kita bulaklak na kaiingitan nila." Dumakot siya ng mga bituin sa langit at saka ito dinurog. Bawat isa nito ay kanyang hinalikan bago isinaboy sa humihikbing Sampagita. Ang bawat bituin ay naging munting puting bulaklak na sadyang napakatamis ng samyo. Ang kanyang mga bulaklak ay naging paborito ng mga tao, pangkuwintas sa mga dalaga at bisita at pang-alay sa mga Santa. Nahigitan ng Sampagita ang lahat ng nngungutyang halaman. Siya pa ang tinanghal na pambansang bulaklak ng bayang sinisinta.

Hindi niya mabatang lisanin siya ng kanyang minamahal. pagkatapos ay may kakaibang halamang tumubo sa pinagbaunan niya. Kaya paalam na irog. Sinalubong siya ng prinsesang naghihintay sa loob ng hardin. Kaginsa-ginsa’y biglang napatindig ang prinsipe.” at ginawaran ng halik ang mga talulot na labi ni Mariang Maganda.” ang pangako ng prinsipe. “Mangyari’y ano? Ano ang dahilan?” ang tanong ng prinsesang punung-puno ng agam-agam. kaya ang tawag sa kanya ay Mariang Maganda. Kaya napilitang magtanong si Mariang Maganda.” Ilan pang saglit at nagpaalam na ang prinsipe na malungkot na malungkot. Araw-araw ay namamasyal sila ng prinsipe. Nag-usap na naman sila ng nag-usap. “Mariang Maganda. hindi makapapasok doon ang tulad ninyo. saan ba ang inyong kaharian?” “Doon sa dako roon na hindi maaaring marating ng mga taong may katawanglupa. Palibhasa’y sadyang may inilalaan nang pagtingin ang prinsesa. Kaya agad silang nagkapalagayan at nagkahulihan ng loob. dumating ang prinsipe. Araw-araw. “Dapat an akong umuwi sa amin. Mariang Maganda. Ilan pang araw pagkaraa’y nagbulaklak. kay ganda ng mga bulaklak mo. Sa kanilang paghahatakan. hindi na ito nagpaumat-umat at tinanggap ang iniluluhog na pag-ibig ng prinsipe.” “Bakit. Babalik ka ha?” “Sisikapin ko Mariang Maganda. Ang prinsipe naman pala’y gayon din. Ang kanyang tahanan ay malapit sa isang maliit na gubat. Nang makita ni Mariang Maganda ay nakaramdam siya agad ng kakatuwang damdamin. Diyan ka na subali’t tandaan mong ikaw rin ang aking iniibig. “Kailangang umalis na ako. nag-ulayaw ang dalawa sa lilim ng mabangong halamanan ng prinsesa. Kung saan-saan nadako ang kanilang pag-uusap. Malalapad ang mga dahon at walang sanga. ang mga bulaklak ay napalitan ng mga bunga. ay nakatagpo siya ng isang prinsipe. Hawak-hawak ng prinsesa ang mga kamay ng prinsipe. Araw-araw. Isang hapon matapos silang mamasyal. Isang araw. Ilang araw. doo’y maraming magaganda’t mababangong halamang namumulaklak. Natakot ang prinsesa. Magandang lalaki ang prinsipeng iyon. kaya patakbong nagtungo sa isang dako ng kanyang halamanan at ibinaon ang mga kamay.ALAMAT NG SAGING May isang prinsesang napakaganda. kapag hindi ako lumisan ay hindi na ako makababalik sa amin. kung hindi. Makaraan ang ilang araw. ay dinadalaw ng prinsesa ang kanyang halaman. hanggang sa magtapat ng pag-ibig ang prinsipe. hindi na ako makababalik. Namimitas siya ng mga bulaklak na katangi-tangi ang ayos. ay nagpapasyal ang prinsesa sa gubat na ito. biglang nawala ang prinsipe at naiwan sa mga palad ng dalaga ang dalawa niyang kamay. “Mangyari’y…” at hindi na nakuhang magpaliwanag ang prinsipe. Parang mga daliring nagkakaagapay. . Ibig ko sanang isama kita.” “Bumalik ka mamayang gabi. Pinigilan ng prinsesa ang mga kamay ng prinsipe. walang makakatulad dito sa inyo. Iyon ang mga unang saging sa daigdig. sa kanyang pamamasyal. hihintayin kita sa halamanang ito. Maghahatinggabi na. Nang malapit ng maghatinggabi. nguni’t ang mga bulaklak doon sa aming kaharian ay higit na magaganda at mababango. nguni’t hindi maaari.

binyagan at fiesta. Karaniwang lumalabas si Mariang Makiling pagkaraan ng bagyo (borrasca. Matangkad si Mariang Makiling at mahinhin. ayon sa cuento. at maliliit ang mga kamay at paa. Takbo at nagtago ang baboy damo sa luob. “at hindi mo dapat hinabol. nakatira sa magandang bundok Makiling sa pagitan ng provincias ng Laguna at Tayabas. Dati-rati. Tanging kapalit na hinihingi niya ay isang puting-puting dumalaga. Pulos dugo ang .” sabi ni Mariang Makiling sa lalaki. para sa mga kasal. storm) at lumiligid sa mga bukid. parang isinilang sa maputlang sinag ng buwan sa ibabaw ng Pilipinas. jewels).ALAMAT NI MARIANG MAKILING Si Mariang Makiling ay isang dalaga. Pati ang mga ilog ay bumabalik sa kanilang takdang landas at agos. kapag namumundok sila upang humuli ng usa (ciervos. Biglang-bigla. na nagka-galos-galos sa mga tinik. mahaba at makapal ang buhok. batang inahen na hindi pa nangingitlog. narating nila ang isang maliit na kubo. hindi tumatanda. Paminsan-minsan. Kumaripas ang hayop sa mga sukal at tinik ng gubat habang walang tigil na humabol ang lalaki. nakatira siya sa isang dukhang dampa na gawa sa karaniwang kawayan at mga dahon ng nipa. at sugatan. kayumangging kaligatan. natatanaw siya ng mga mangangahoy (cazadores. Minsan. Malaki at itim ang kanyang mga mata. Mabuti ang kaluoban ni Mariang Makiling. lumilitaw siya sa anyo ng isang karaniwang taga-bukid at tinutulungan ang mga matatandang babae sa pagpulot ng mga panggatong (leñas. coins). binubuhay muli ang mga nasirang halaman at itinatayo uli ang mga natumbang punong kahoy. Subalit nakikita kong ikaw ay pagod na pagod. Walang naglalakas-luob na kumausap. at ibinabalik ang dating ayos ng lahat. “Sa akin iyong baboy damo. Sa madling salita. isinisingit nang lihim ni Mariang Makiling sa bigkis ang pira-pirasong ginto. Natigilan ang lalaki. firewood ). nilalapitan daw sila. Paminsan-minsan. isang mangangahoy ang nakakita ng baboy damo. Ang diwa niya ang namamayani sa bundok subalit siya mismo ay bihirang makita ng mga tao. Kung minsan daw. Ang kutis niya ay makinis. sumunod o magmanman man lamang sa kanya. barya (monedas. Sabi ng iba. lalo na nang lumabas ang isang magandang dalaga. Nakatayo raw si Mariang Makiling sa gilid ng mataas na bangin. at pati alahas. deer). walang katinag-tinag habang umaalon ang kanyang buhok sa ihip ng hangin. sa bigkas ng mga Tagalog. siya ay maniwaring isang diwata. hunters) sa dilim ng Viernes Santo (Good Friday). pati mga alahas ( joyas. subalit walang nakaka-alam kung saan talaga o kung paano siya namamahay. at mala-candela ang mga daliri. Ang sabi naman ng iba. binabati nang tahimik bago lumalayo at naglalaho sa dilim ng gubat. pinahihiram niya ang mga mahirap ng damit. nakatira siya sa isang magandang palacio na napapaligiran ng mga jardin. Pagkabigkis at pasan na ng matandang babae ang mga kahoy. pasulpotsulpot sa pagitan ng mga punong kahoy sa gubat ng Makiling. At lahat ng sira mula sa bagyo ay naglalaho sa bawat madaanan niya.

sa dilim. o kung mayruon siyang mga kapatid o ibang kamag-anak. 2 mangangahoy ang pauwi mula sa bundok. Laking hinayang nila sa mga ‘luya’ na naitinapon pauwi. tulad ng mga bato na tinatawag ng mga Tagalog na “mutya. Pumasok siya sa kubo at. ginger). pure gold) ang mga ito. malapit na malapit na! Sindak sila sa bilis ng mga humahabol! Umabot ang 2 mangangahoy sa sapang Bakal at. Nasalubong nila ang isang matandang babae na humingi ng limos. Isinuksok ng lalaki ang mga luya sa luob ng kanyang salakot (sombrero de hoya. mas matapang. Sa isang kisap-mata. mula sa gilid ng bundok. ay bumaril sa mga halimaw subalit mintis! Wala kahit isang nakatuklas sa mga magulang ni Mariang Makiling. kasama ang kanilang mga aso at pasan-pasan ang nahuling usa at baboy damo. binitawan ang dalang usa at baboy damo at umakyat sa isang punong kahoy habang patuloy na tumakas ang mga aso. mas malapit. Ilang minuto lamang. Nakababa na ang araw pagdating nila sa paanan ng bundok at. pabigat nang pabigat ang mga luya kaya dinukot niya ang ilang piraso at itinapon. Halika sa luob. Binigyan siya ni Mariang Makiling ng ilang piraso ng luya (jingibre. ibinaba ang mga buntot sa pagitan ng mga paa. Pagkaraan ng ilang saglit. Hindi laging mabait si Mariang Makiling sa mga mangangahoy.iyong mga bisig at binti. Hindi na binigyan. dumating ang mga humahabol . “Isusumbong ko kayo sa may-ari niyang mga hayop!” Humalakhak ang 2 lalaki bago nagpatuloy pauwi. nagulat silang mag-asawa nang nakitang kumikinang ang ‘luya’ na naging lantay na ginto (oro puro. utal pa rin. Habang pauwi. narinig nila ang sigaw mula sa malayo: “Nanduon sila!” Sinundan ito ng mas malayong sagot. Minsan. gumaling ang kanyang mga sugat at bumalik ang kanyang lakas.” Napukaw ang lalaki sa alindog ni Mariang Makiling.” sinabi niya sa lalaki na. Ang mga nilalang na tulad niya ay maniwaring lumilitaw na lamang. Umingit-ngit sa takot ang mga aso. magpahinga ka at kumain. Isang hapon. narinig uli nila ang mga sigaw. Masarap at kaiba sa lahat ng natikman niya. naubos at tumakbo uli ang mga halimaw pabalik sa bundok. Naramdaman niyang napawi ang kanyang hapo. sa takot. ay yumuko lamang bago umalis. pinaparusahan niya ang mga ito. palm leaf hat). Isa sa mga mangangahoy. umungol at tumabi sa kanila. Gagaling ka. at kumaripas ng takbo.” . walang imik. tapos maaari ka nang umuwi. “Ibigay mo ito sa iyong asawa. kinain lahat ng lugaw na hinain. Tumakbo na rin ang 2 mangangahoy. lalo na nang umalingawngaw uli ang mga sigaw. itinaboy pa nila ang matanda na nagbanta. “Duon sila! Duon!” Hindi naunawaan ng 2 mangangahoy subalit tumaas ang tenga ng kanilang mga aso. Kinabukasan.mga dambuhalang halimaw pala! Sinakmal ng mga ito at kinain ang usa at baboy damo.

Ipagsasanggalang nila ito anuman ang kanilang sapitin! Nang dumating ang masasamang loob ay hindi na nila nakita ang kampanang ginto. Nalaman nilang ang kampana ay nanakawin kaya't buong ingat nila iton ibinaba at lihim na ibinaon. may nakapagbalita naman sa mga pari sa napipintong panloloob sa simbahan. Isang gabing madilim ay nagsipaghanda sila at sandatahang tinungo ang pook ng simbahan. Lihim silang bumalangkas ng kaparaanan. Sa kabutihang-palad. Ni hindi raw ibinalik ang mga hiniram na alahas at mga damit. Anong lungkot sa taong bayan kinabukasan! Patay lahat ang mga tao sa simbahan ang mga pari. kahit na sa liwanag ng buwan. o sumali sa anumang pagdiriwang sa simbahan. Laking galit nila! Dahil sa pagkabigo. Sabi ng iba. Lalo silang nagsisikap na mapaunlad ang kanilang kabuhayan.Wala ring naka-alam ng tunay niyang pangalan. Nais din nila ang kasaganaan. marami nang taon na hindi siya nakikita. kaya't hinangad nilang mapasakanila ang kampana. Nagsisilbi yaong inspirasyon nila sa buhay. nagalit daw si Mariang Makiling dahil tinatangkang agawin ng mga hacenderos ang lupain sa bundukin. Nalaman nilang sa itaas ng simbahan nakalagay ang kampana. Hindi siya nagbago ng anyo. Ang 5 o 6 na anak-anakan ( generations) na nakakita sa kanya. pilit nilang kukunin ang kampana. Madaling naihasik ng mga Kastila ang Kritiyanismo sa nayong yaon sapagkat ang mga mamamayan at mababait at masunurin. naging laging usap-usapan hanggang mabalitaan ng masasamang loob sa isang malayong pook. Kilala rin sila sa kasipagan at pagkamadasalin. . at “ng Makiling” dahil duon sa bundok na iyon siya laging nagpapakita. ang mga kasal at iba pang pagdiriwang ay hindi na nakikitaan ng mga alahas ni Maria. wala nang tumatanggap ng handog na yaman. Subalit ngayon. kasalanan daw ng mga tao sa kabayanan na ayaw magbayad ng puting dumalaga. kahit anino ay hindi na aninaw sa Makiling. town) kahit minsan. Mangyari na ang mangyari. Ang kampanang ginto ay naging sagrado at napakahalaga sa mga mamamayan. Naglaho na si Mariang Makiling. basta tinawag na lamang siya ng mga tao na “Maria” dahil karaniwang pangalan ito ng mga Pilipina. maliksi at dalisay si Mariang Makiling. sinasabing tahimik at maligayang namumuhay ang mga tao sa isang nayon sa Kailokohan. pinagpapatay nilang lahat ang nasa simbahan sapagkat ayaw magtapat sa kinaroroonan ng kampana. sakristan at ilang mga tauhan ! Wala ang kampana at walang nakakaalam kung saan ito naroroon. Ngayon. ALAMAT NG MACOPA Noong mga unang taon ng pananakop ng mga Kastila sa Pilipinas. Hindi raw siya pumasok sa kabayanan ( pueblo. Ganyan na lamang ang pagmamahal at pag-iingat ng mga tao roon sa gintong kampana sapagkat nananalig silang sa kampanang yaon nakasalalay ang takbo ng kanilang pamumuhay. Subalit sumbong ng iba. laging sabi ay bata.

Nangamatay na ang matatandang nakakaalam sa kasaysayan ng kampanang ginto at ang mga kabataan nama'y wala nang nalalaman tungkol doon. kumurap-kurap at nang mabalingan ng tingin ang asawa ay napangiti. Sa kanilang marahang paglalakad ay biglang napahinto si Edna. Sapagkat nasa bakuran ng simbahan. "Maraming kopa!" ang bulalas naman ng marami.Inasikaso ng taong bayan ang mga bangkay ng nasawi at inilibing ang mga iyon nang buong dangal. Sa pagkakatigagal ng lalaki ay marahan siyang kinalabit ni Edna at muling sumamong ikuha siya ng mga bunga ng lansones. na alam niyang nagtataglay sa sinapupunan ng unang binhi ng kanilang pag-iibigan. Hindi niya malaman ang gagawin. Alam niyang ang lansones ay lason at hindi maaring kainin ngunit batid din naman niyang nagdadalang-tao ang asawa at hindi dapat biguin sa pagkaing hinihiling." ani Ednang halos matulo ang laway sa pananabik. Nang matapos ang misa ay magiliw na inakay ni Manuel ang kabiyak at sila'y lumakad na pauwi sa kanilang tahanan." Marahang nagmulat ng mga mata ang babae. "Gusto ko niyon." Nang matagalan. makikislap na pula ang labas at maputing parang bulak ang laman. Mula noon. Simula noon. "Parang kopa!" ang sabi ng ilan. kung tawagin ng mga tao ang pook simbahan ay sinasabing." ang wika kay Manuel sabay turo sa puno ng lansones na hitik na hitik sa bunga. Lumipas ang maraming taon at ang tungkol sa kampana ay nalimot na ng mga tao. nawa's huwag magbago ang pagmamahal sa akin ni Manuel." Si Manuel naman ay taimtim ding dumadalangin sa kaligtasan ng asawa. Napabalikwas si Manuel at masuyong ginising ang nahihimbing na kabiyak. "Gising na Edna. Tinamad na rin sila at natuyo ang kanilang pananim. :Doon sa maraming kopa. Ito'y nagbunga ng hugis kampana. Nalungkot na ang mga tao at nawalan na sila ng sigla at pag-asa. Mabilis na gumayak ang mag-asawa upang magsimba sa misang minsan sa isang buwan idinaraos sa kanilang nayon ng kura paroko ng bayan. Hindi nagtagal at ang mag-asawa ay kasama na sa pulutong ng mga taga-nayong patungo sa Kapilya. ang mga bunga'y sa gintong kopa sa simbahan naihambing ng mga tao. ang tagingting ng kampana ay hindi na narinig sa nayong naturan. "Diyos ko. ang puno ay nakilala na sa tawag na makopa. lalawigan ng Laguna. at tayo'y mahuhuli sa misa. Umunti na ng umunti ang kanilang ani at mga alagang hayop. Sa loob ng bakuran ng simbahan ay may tumubong isang punong di pa kilala ng mga tao. ikuha mo ako. "Patnubayan mo po kami sa aming pamumuhay. Magkatabing lumuhod sa isang sulok ang magkabiyak at taimtim na nananalangin. "Naku! kay gandang mga bunga niyon. doon sa makopa. Napakurap-kurap si Manuel. . ALAMAT NG LANSONES Tumunog ang kampana sa munting Kapilya ng isang nayon sa bayan ng Paete." and marahang panalangin ni Edna.

wala na ang ningning ng kaligayahan. Nanaog siya at tinungo ang puno ng lansones. pinakamamahal ko ang aking asawa at wala nang halaga sa akin ang buhay kung siya'y mawawala pa sa aking piling. dahil sa matinding abag sa kabiyak. ano ba ang dinaramdam mo?" lipos na pag-aalalang wika ni Manuel habang buong pagsuyong hinahaplos ang noo ng maysakit. ang dating mapupungay na mga mata'y malalamlam."Iyan ay lason kaya't hindi ko maibibigay sa iyo. Hayaan mo at pagdating natin sa bahay ay pipitas ako sa duluhan ng mga manggang manibalang. Sa nakitang pagaalinlangan ni Manuel ay muling nangusap ang babaeng nakaputi. "Anak ko."Edna." Walang imikan nilang tinalunton ang landas patungo sa kanilang tahanan. Kukunin niya ang mga bunga ng lansones. Anong laking himala! May nabuong liwanag sa kanyang harapan at gayon na lamang ang kanyang panggigilalas noong iyon ay maging isang napakagandang babaing binusilak sa kaputian." Pagkasabi noo'y kumuha ng isang bunga sa hawak na kumpol ni Manuel at ito'y marahang pinisil. Sa pagmumulat niya ng paningin siya'y nabigla." Pagkarinig ni Edna sa wika ng asawa ay pumatak ang luha. Sunod-sunod na patak ng luha ang nalaglag sa pagkagunitang ang bungang iyon ang tatapos sa lahat ng kanilang kaligayahan. kainin mo ang bungang iyong hawak. Sa tinig na waring isang anghel ay marahang nangungusap ang babae. alam mo namang iya'y lason. Balisang nagpalakad-lakad si Manuel sa tabi ng maysakit. kainin mo ang bungang iyong hawak. "Huwag na iyan ang hilingin mo. Nanginginig ang kamay na pinitas ang isang kumpol ng bunga ng kamatayan. Marahang iling lamang ang itinugon ng nakaratay at dalawang butil ng luha ang nag-uunahang gumulong sa pisngi. tulungan mo po kami. ayaw tumikim man lamang ng pagkain at ayaw tapunan ng tingin ang pinagtatampuhang asawa. Ang babae'y laging nagkukulong sa silid. Ang bunga ng kamatayang pinakamimithi ng kanyang asawa. Parang ginugutay ang dibdib ni Manuel sa malaking habag sa asawa ngunit tinigasan niya ang kanyang loob. Ang maaliwalas na langit ng kanilang pag-iibigan ay biglang sinaputan ng ulap. Ni hindi sinulyapan ni Edna ang mga manggang manibalang na pitas ni Manuel sa kanilang duluhan. Wala na ngayon ang namumurok na pisngi. Humalimuyak ang bangong sa tanang buhay niya ay noon lamang niyang masamyo. ." nangangatagal ang mga labing marahan niyang naiusal kasabay ng mariing pagpikit ng mga mata. Hindi nagtagal ang babae'y naratay sa banig ng karamdaman. Hindi malaman ni Manuel ang gagawin sa kalunoslunos na kalagayan ng asawa." Nagbantulot sumunod si Manuel sapagkat alam niyang ang bungang iyon ay lason. Masuyong inakbayan ni Manuel ang asawa at marahang nangusap. maputla ang dati'y mapupulang mga labi at mistulang larawan ng kamatayan. Sunod-sunod na hikbi ang pumulas sa kanyang mga labi. Nang hindi na niya makaya ang damdaming lumulukob sa kanyang pagkatao ay mabilis na nagpasiya. "Diyos ko. Hindi niya matagalang tignan ang payat na kaanyuan ngayon na kaibangkakaiba sa dating Ednang sinuyo niya't minahal. Sa wakas ay isinuko rin niya ang katigasan ng kanyang loob. "Huwag kang matakot.

Palibhasa bugtong na anak. Hanggang isang araw si Aling Osang ay nagkasakit at halos na nakahiga na lamang. .Mawala ang takot ni Manuel at mabilis na tinalupan ang isang bunga ng lansones. Ang katuwiran ng ina ay "maliit pa naman si Pina. ngunit naging ugali na nito ang katamaran. "Salamat po. Biglang naglaho at saan man niya igala ang kanyang mata ay hindi makita. Diyos ko!" ang nabikas ni Manuel. palibhasa'y ina kaya matiisin. Kung ayaw magtrabaho ng anak. Sa isang malayong pook ng lalawigan don nakatira ang mag-inang si Aling Osang at si Pina na kaisa-isang anak. Biglang sumigla ang katawanni Manuel at hindi magkandatutong pinitas ang lahat ng mga bungang makakaya niyang dalhin at nagdudumaling umuwi sa naghihintay na asawa. Kaya sa malimit na pangyayari. Kung bakit maraming mga mata at kung bakit pinya ang tawag sa kanya ay malalaman nating sa ating alamat. hindi na mautusan ng ina ang anak. Si Pina ay lumaki sa layaw dahil na rin kay Aling Osang. hindi ito pinagagawa ng ina at sa halip siya ang nagtatrabaho ng lahat ng gawaing bahay. magbihis at matulog. Anong sarap at anong tamis! Nang ibaling niya ang paningin sa babaeng nakaputi ay nawala na ito. siya na ang gumagawa. Maraming nagsasabi na ito raw ay magaling na pantunaw lalo na kapag bagong kain tayo. Kung kaya ang gawain ni Pina ay maglaro. maligo. ALAMAT NG PINYA Matamis at masarap ang nasabing prutas lalo na kapag katamtaman ang pagkahinog." Marahil ay paglumaki na ay gagawa rin siya. Nais na sana ng ina na turuan ang anak na gumawa.

Mula sa malayong Katagalugan narinig ni Gat Malaya ang nabalitang kagandahan ni Daragang Magayon. Sinunod naman nito ang utos ng ina at sa ilang saglit ay inihain na ito ni Pina. Naghandog ng mahalagang hiyas at ginto ang binata subalit tumanggi sa regalo ang dalaga. Isang araw. Minsan. ALAMAT NG BULKANG MAYON Noong unang panahon. Nawala siya na parang bula na naglaho at walang nakakita sa kanya kahit kapitbahay. "Ewan ko nga ba. sabay utos na kung puwedeng ipaglugay nito ang nanay. Ang isa sa mga nanligaw ay si Kauen. Laking gulat niya ng makita nito ang tumubong halaman sa malapit sa kanilang tarangkahan." ang sabi naman ng ina. si Pina'y nagluto at maghahain na lamang ito ngunit hindi makita ang sandok. "Marami naman kayong sinisermon pa" ang wika ng anak sabay panaog. Hinanap ng ina ang anak ngunit talagang hindi na nakita. malapi sa munting ilog." ang wika ng ina. Si Kanuen ay nabigo subalit nagyabang pa na ang dalaga ay magiging kanya pagdating ng araw. At bigla na lang nawala ang kanyang maal na anak ng mga sandaling iyon. "Bakit ba hindi ka na lang magkaroon ng maraming mata ng makita mo ang hinahanap mo! ito talagang anak ko. Tumagal ang sakit ni Aling Osang ngunit nagrereklamo na si Pina na pagod na raw ito sa paglilingkod sa ina. naririyan lamang yan. Isang umaga."Naku! ang nanay ko. tuloy naalala nito ang sinabi niya sa kanyang anak. "Saan kaya naroroon ang sandok?" ang sambit nito. Ganun pa man ay natuwa na rin ang ina pagkat kahit papaano siya'y napagsilbihan ng anak. Marahil ay hahanapin niya ang sandok sa silong at baka nahulog." ang sagot ng ina. Di nagtagal at nagkaroon ng bunga. Lumipas ang mga oras ngunit hindi na nakabalik si Pina sa itaas. "Kanina pa nga ako hanap ng hanap eh ! Talagang wala!" ang muling sabi ng anak. anak ng mayamang Rajah sa kanugnog na kaharian. Dinilig niya ito at inalagaan araw-araw. nakita ang dalagang namumupol ng bulaklak. sa may bakuran ay mataman na nagwalis si Aling Osang. Kinamaya-maya’y ang binibini’y nagtampisaw sa . bakit ka nagkasakit?" ang tanong ni Pina. Ilang araw ang nakaraan sa tulong at awa ay gumaling na si Aling Osang. "Hanapin mo.” Maraming naakit sa kanyang taglay na kagandahan kaya di mabilang na mga datu at mga ginoong tanyag ang nag-alay sa kanya ng pagmamahal. Siya ay may anak na kaakit-akit na ang palayaw sa kanya ng mga tao sa Daragang Magayon na ang kahuluga’y “Magandang Dalaga. ngunit mamait-mait sapagkat ito'y sunog. walang katiyaga-tiyaga. Napansin niya ito at tila maraming mata. Marami siyang mga pagkakataong makaniig ang paraluman subalit nagkaroon ng mga sagabal. sa kaharian ng Albay ay may isang makapangyarihang Rajah.

Ang batang prinsipe ay kanyang nagustuhan pagkat magalang at nakakahalina kung kumilos. Sa gitna ng kasayahandumating si Gat Malaya kasama ang mga magulang. Nagkaroon ng sukatan ng lakas. Nang dumating ang kabilugan ng buwan napilitan nang pakasal si Daraga kay Kauen. Nagkatitigan sila at ang binata’y nginitian. Malapit na ang tag-ani ngunit wala pa si Malaya. Bigyan mo ako ng isang bulaklak at ako’y masisiyahan na!” Bantulot na ihinagis ng dalaga ang bulaklak. Nagkaroon ng maringal na handaan – kainan at sayawan. mula ako sa malayo upang ikaw ay sadyain at Makita ang tangi mong kariktan!” “Sino ka? Hindi kita kilala! Isa kang pangahas!” “Ako’y si Gat Malaya. “Dapat niyang malaman!” “Huwag kang mag-alala! Hihingin ko ang kamay mo sa kanya!” Pumayag ang Rajah. “Maaari bang kita’y makitang muli?” At nagsimula ang maraming tipanan ng dalawa sa makasaysayang batis. Gabi-gabi ang dalaga’y nakaupo sa duruwangawan at naghihintay. Itinakda ng Rajah ang kasal sa pagbibilog ng buwan. . matapos ang anihan.” mungkahi ng lalaki. Dumapo sa mga palad ng binata at ito’y kagyat na idinampi sa kaliwang dibdib.batis. Nagpaalam si Gat Malaya upang ipabatid sa kanyang mga magulang ang itinakdang kasalan. “Isang araw. Nabalitaan ni Kauen (nabigong manliligaw) ang napabalitang pag-iisang-dibdib. Tayo’y pakasal!” “Ngunit ang Rajah? Ang aking ama?” may alinlangang paliwanag. Ang binata’y nagparinig ng himig ng masayang awit upang matawag ang kanyang pansin. Matigas ang pagtanggi ng dalaga sa kabila ng mga pagbabala: “Kung hindi kita makamtan. galing sa kahariang malapit ditto. “Ako’y magiging iyo kung si Gat Malaya ay hindi bumalik!” Nagtumulin ang mga araw at mga lingo. Pinuntahan niya si Daragang Magayon. “Ako’y naparito upang angkinin ang aking nobya!” sabi ni Malaya. “Hindi maaari!” tugon ni Kauen. Kanyang sinamantala ang pagkakataong wala si Gat Malaya. walang magkakamit sa iyo sinuman!” Ang prinsesa ay natakot dahil sa pagbabala sa buhay niya at sa kanyang ama. Siya’y sumagot. Hindi pa siya nagbabalik. Kakaunin niya ang ama’t ina at silang tatlo ay babalik sa Albay. “kita’y iniibig. “Magandang Mutya. Magugunita na si Malay ay subok sa espada subalit si Kauen naman ay malansi at mapaglalang. Nabuhayan ng loob ang prinsipeng Tagalog at ito’y nagsalita.

Himala ng mga himala. Kapwa nalagutan ng hininga ang magsing-ibig. bilang alaala kay Daragang Magayon. mabuti siyang pinuno. Sa kasamaang-palad. . Bukod sa kaisaisa lamang. magigiliw ka sa taglay nitong katangian. Tinawag itong Bundok ng Mayon. Nagluksa ang Rajah at ang buong palasyo. Prinsesa Lita o Taalita ang tawag sa kanya. si Daragang Magayon ay tumakbo upang pumagitna at sawayin ang dalaga. ALAMAT NG BULKANG TAAL Mayroon isang Datu na bukod na kapita-pitagan ang kanyang reputasyon. ang sibat ay tumama sa dibdib ng dalaga. na ang kahulugan ay Taal sa Tagalog at puspos ng ugaling kinagisnan. Ang kanyang balangay ay matatagpuan din ang balangay ng Batangan. Ang lupa sa puntod ng libing ay tumaas hanggang sa itoy maging bundok. Niyakap ni Malaya ito ngunit pataksil na sinibat ng katunggali. Maganda. maayos at maganda ang pamamalakad sa kanyang nasasakupan. Datu Balinda ang tawag sa kanya. Lumipas ang mga araw. Napakaganda at perpekto ang hugis. mayumi at mahinhin si Taalita at mapagmahal sa sariling tradisyon at kultura.Nang ihahagis ni Kauen ang kanyang sibat. Isang nililiyag na anak na babae ang madalas pagtuunan ng Datu. Ipinag-utos niya na ang dalawa’y ilagak na magkasama sa isang hukay.

Sinabi niya sa akin na ipagkaloob ko saiyo tanda ng kanyang pagmamahalat pag-alala sa iyo!” “Tumahan na anak at ang pagkagalit ko’y kinalimutan ko na.” “Anak. Matanda na rin ako at kailangan ko ang isang matapang na Datu na siyang hahalili sa akin. “Huwag ka ng mabalisa. tinatanuran siya ng kanyang alipin at mga abay. mapatawad po sana ninyo ako. Iyan na lamang ang bagay na nagpapaalala sa amin ng iyong ina n gaming pagmamahalan.Masasabing si Prinsesa Taal ay mahahalintulad sa pausbong na bulaklak na wala pang nakakadapong bubuyog upang higuping ang tamis ng kanyang pagmamahal. “Anak. Minahal at pinakaingat-ingatan ko ang singsing na iyan gaya ng pagmamahal ko sa aking ina. ” Anak. Dahil siya ay isang Prinsesa. Nagpaanunsyo kaagad ang Datu saanmang dako upang ipahayag ang kanyang nilalayon. Lumuhod si Prinsesa Taal sa harap ng ama. Naguguluhan lamang ako sa narinig kong balita sa narinig k mula sa iyo. nahulog po ang singsing ko sa lawa habang ako’y namamangka.” sagot ni Prinsesa Taal. Pagkagalit ay huwag mo sanang magawa. hahanap tayo ng magagaling lumangoy upang sisisrin ang nahulog mong singsing. “Salamat ng marami po.” Ilang sandali pa ang lumipas. nakahiligan ng Prinsesa Taal ang mamangka pagmalapit ng lumubog ang araw sa Lawa ng Bunbon.Ang balitang ito ay agad kumalat saanmang dako ng kapuluan. Nasa tamang edad ka na para lumagay sa tahimik.” Sagot ng Prinsesa.” paamong wika ng Datu. Kailangan mo rin ng makakasama pag ako’y lumisan na. Ilan ninuno na natin ang napasali-salin sa singsing na iyan.” paliwanag ng Datu.” ako po’y nagagalak sa pang-unawa ninyo. “Ano! Dapat ay nagging maingat ka.” pakiusap ng Datu. Dahil ang tirahan nila ay malapit sa lawa. Maibabalik rin ang singsing at maisusuot sa daliri mo. Niyakap ng Datu si Taal. Saksi iyan ng aming sumpaang binigkis ng nasira mong ina.” “Alam ko pong napakahalaga ng singsing na iyan. tumayo ka at huwak ng lumuha.” sagot ni Prinsesa Taal na lumuluha. na halos mapaiyaksa sandaling iyon. Alam mo ban a ang singsing na iyan ay ibinilin pa sa aki8n ng iyong ina bago siya namatay. na animo’y nahihintakutan. Ipinaalam sa madla na kung sino ang makakakuha sa singsing ang nahulog sa sa Lawa ng Bunbon ay siyang mapapangasawa ng ng mayuming prinsesa. “Siya pong mangyayari Ama ko. pagkatapos mamangka ay luhaang humarap si Prinsesa Taal sa kanyang ama na si Haring Balinda: “Ama kong Datu. Ama ko. Kasama rito ang mga Morong Datu myla sa Jolo at Tawi-tawi. Ang kanyang kutis ay sariwa at humahalimuyak. bakit ka umiiyak ano ba ang nagawa mong pagkakamali?” “Mahal kong ama. Mayroon isang pagkakataon. Mayroon po akong kasalanan na nagawa. Hindi rin nagpahuli ang angkan ni Bukaneg mula sa Kabisayaan at Kabikulan. hindi ba dapat ika’y mag-asawa na. Hindi rin nagpadaig ang Kapampangan at . Maraming dugong bughaw ang dumating mula sa iba’t ibang lugar.

Subali’t ang pagsasama ay hindi lagi masaya. dahil nabighani ito. Habang sumasagwan si Datu Mulawin. Datu Mulawin ang ngalan ng laslaki at nagmula siya sa Nasugbo. siya naming kumakanta ang Prinsesa kasabay ang tugtog ng kumintang. namasyal ang mag-asawa. Nang Makita ng Prinsesa ang magandang bulaklak ng lotus. kapwa sila lumubog. Nang gabi ring iyon ay namangka ang mag-asawa sa lawa. Ang mga alipin na nakakita sa pangyayari ay agad ibinalita sa tagaroon.Agad ipinakasal si Prinsesa Taal kay Mulawin. Mula umaga hanggang hapon.dumating si Dau Pisot upang subukan ang kapalaran. Ang pagsasama ng mag-aswa ay nasaksihan ng boung balangay ang magagandang pamamalakad ni Datu Mulawin at masayang masaya si Prinsesa Taal sa piling ng asawa.Nagtaka ang lalaki dahil sa maliit na butete ay malaki na agad ang tiyan nito. Di kalaunan may isang Datu. Sa sinamang palad walang sinuman ang nagtagumpay upang maibalik ang singsing ng prinsesa. Subalit. Nagdiwang ang buong balangay. Lumubog sila dahil sa kapangyarihan ng matandang nuno na binalak silang mapinsala. Panalangin tulungan siyang masisid ang nawawalang singsing mula sa Prinsesa. Sa kasamaang-palad ang prinsesa ay nahulog at limubog. “Isang himala ito!’ laking tuwa ni Datu Mulawin. Ngunit nabigo silang lahat. Tanda na rin ito para laging maalala si Datu Mulawin at Prinsesa Taal. Ngunit laking gulat niya ng matagpuan doon ang nawawalang sinsing ng Prinsesa. Isang gabi. Ang gabing iyon ang simula ng gulo sa kanilang pagsasama. Ang matandang nuno pala ay ay naiinggit sa sarap ng buhay sa palasyo at masayang pagsasama ng mag-asawa. Matiyaga niyang nilusong ang Lawa ng Bunbon. Matagal niyang sinusubaybayan ang takbo at pangyayari sa palasyo masayang pagsasama ni Datu Mulawin at Prinsesa Taal. ang humingi ng tulong sa mga anito. Marami ang nagtangkang sisisrin ang dalawa upang Makita ang bangkay. Madalas ay may problema ring dumadating na siyang nagiging balakid sa pagsasama. “Ito kaya ang tugon sa panalangin ko at magandang hangarin sa Prinsesa Taal?. Marami ang araw ang lumipas sa paghihintay ng mag-ama. Bilis naman tinalon ni Datu Mulawin ang asawa upang sagipin. Pangalang ibinigay ng Datung pumalit kay Mulawin. Mayroon isang matandang nuno pala an gang nagmamay-ari ng Lawa ng Bunbon. Pagkainip ang kanilang naramdaman. Ang tawag nila rito ay Bulkan Taal.Mayroon sayawan at kantahan. may isang pulo ang lumitaw sa gitna ng Lawa Bunbon. Habang sa pagsisisd ni Datu Mulawin ay may nahuli siyang buteteng laot na malaki ang tiyan.Lahat maligaya sa nangyaring okasyon. Walang tigil sa paglangoy. Ginwa niyang hiwain ang tiyan nito upang malaman ang laman. pilit niyang inabot.” Kaya’t ang pangako ng Pinunong Datu ay nangyari. ALAMAT NG MANGGA . Maliwanag ang sikat ng buwan. Mula noon.

Ang dalawang puno na hiwalay sa karamihan ay magkaiba ng hugis at laki ng kanilang mga bunga. Sa kasiyahan ng binibini ay itinanim nito ang mga buto ng pahutan sa bukid at sa paanan ng bundok. Dati-rati’y init sa katanghaliang tapat ay aking tinitiis. Kaya kapag sa iyo ay may nagtangkang pumutol. Hindi maisip ni Tandang Isko kung bakit nagkaganoon. Sa panahon ng paglilihi ni Pahutan ay palaging sumisilong sa lilim niya ang isang magsasakang may dalang “piko” at ewan kung bakit gustong-gusto ng mangga na titigan ang piko. Kusang loob na inalok ito ng mga hinog na mangga ni Tandang Isko. kasisigan at kalakasan. ang magandang dalaga ay nagbalik. Minsan. Nang bumalik ang matanda upang anihin ang mga bunga ng mangga. Samantala. subalit nang ikaw ay sumibol. wari’y may bumubulong ng… “HUWAG PO! HUWAG MO AKONG PATAYIN. Noon pa man ay hinahangaan ko na ang iyong kasipagan. subalit sa tuwing siya ay lumalapit. Ang lahat ng mga punong mangga ay pawang nagbunga. punong mangga. Hindi nagtagal. humanda sila sa sungay kong matutulis.” “Salamat sa iy. Agad tumubo ang dalawang buto at pagkaraan lang ng ilang araw ay ganap na itong isang puno. kaya gustong-gusto ng mga bata ang pahutan. Ang madalas magpahinga sa punong manggang nasa bukid ay si Kalabaw. Ito’y maliliit at ang tawag dito ay “pahutan”. nagkaroon na rin ng kagustuhan ang punong manggang nasa paanan ng bundok at ito ay si “manggang pahutan” na malapit sa kanyang kinatutubuan. kaya nagkaroon sila ng pagkakataong magkausap palagi ng puno. Bagama’t magkawangis sa laki ang mga bunga nila ng kabilang puno ay may pagkakaiba pa rin sa hugis at sa . Labis na nagtaka si Tandang Isko sa pagkakaroon ng punong mangga sa hangganan ng bukid at sa ibaba ng batuhang bundok. Matamis kapag hinog. ito ay lubhang nagulat. Malaking pakinabang tuloy ito sa mga magsasaka at kalabaw na roon ay sumisilong. at… “Sapagkat ang malalaking mangga ay bunga ng pagkakaunawaan nina Kalabaw at Pahutan kaya tatawagin itong Manggang Kalabaw. dahil ang matandang mayari ay hindi maramot. “Hulog ka ng langit sa akin. Marami ang natutuwa kapag panahon ng pamumunga.” Dala rin ng panghihinayang kaya hinayaan na lang nitong lumaki at lalong lumago ang dalawang puno ng mangga. may magandang dalagang sa manggahan ni Tandang Isko ay dumaan. Sumapit ang araw ng pamumulaklak at pamumunga parehong pinausukan at inalagaan ni Tandang Isko ang magkahiwalay na puno. Balak sanang putulin ng matanda ang dalawang puno. Muli. pagal kong katawan ay binigyan mo ng ginhawa.” nahihiyang wika ng mangga. Kalabaw at ako ay iyong ipagtatanggol. sa dalas ng kanilang pag-uusap ay nagkaintindihan ang kalabaw at ang punong mangga.Noong araw ang mga punong manggang tanim ni Tandang Isko ay pare-pareho lamang ang bunga.

anilang sukat. Ang sinabi ng diwata ay paulit-ulit ding ikinukuwento ni Tandang Isko sa mga namimili ng mangga. kaya makikilala ito sa tawag na Manggang Piko. paano mo nasabi ang bagay na iyan?” “SAPAGKAT AKO ANG DIWATA NG MGA PRUTAS”. manggang kalabaw o manggang piko basta ag mga ito ay pare-parehong mangga: Pusong bibitin-bitin mabangong amuyin. Masarap kainin. Dahil ipinaglihi ito sa piko. .” “Binibini. lalo na’t hinog. ngumiti ang dilag at biglang nawala. Datapuwa’t hindi na mahalaga iyon kahit pahutan.

ang kanilang anak na si Maria ang agad nilang hinanap. tulad ng isang katangian ni Maria. Hindi mapatid ang pagluha ni Aling Iska at laking pagkagulat na muli ni Mang Dondong na bawa’t patak ng luha ni Aling Iska. . Si Mang Dondong ay walang nagawa nang pukpukin siya sa ulo ng mga bandido. Naghalughog ang mga bandido sa buong kabahayan. ang pagkamahiyain ay kaakibat ng kanyang katauhan. ang kanilang bayan ay pinasok ng mga bandido. Tinitigang mabuti ng mag-asawa ang halaman.ALAMAT NG MAKAHIYA Ang mag-asawang Mang Dondong at Aling Iska ay mayaman at may kaisa-isang anak. Nang walang anu-ano’y bumukas ang pintuan ng kanilang bahay. ito ay nagiging isang maliit at bilog na kulay rosas na bulaklak. Ang kaniyang mga bulaklak ay sadyang napakagaganda kung kaya’t ang mga ito ay kilalang-kilala sa kanilang bayan. Nang walang anu-ano’y may sumundot sa paa ni Mang Dondong. Laking pagtataka niya nang makita ang isang uri ng halaman na mabilis na tumitikom ang mga dahon. Ayaw niyang makipag-usap sa ibang tao kung kaya’t nagkukulong lamang siya sa kanyang silid para lamang makaiwas sa mga tao. Matapos samsamin ang mga kayamanan ng mag-asawa ay hinanap nila si Maria nguni’t sila ay bigong umalis. Isang araw. Nang matauhan ang mag-asawa. Tinawag nila itong Makahiya. Magmula noon. Hindi nila natagpuan si Maria. Pinapatay nila ang bawa’t masalubong at kinukuha ang anumang mahahalagang bagay. Ginawa siyang halaman ng Diyos upang mailigtas sa mga bandido. “Anong uri ng halaman ito? Ngayon lang ako nakakita nito!” Ang may pagkamanghang sabi ni Mang Dondong. itinago siya ni Mang Dondong at Aling Iska sa bunton ng mga halaman. at doon nila napagtanto na ang halamang iyon ay dili-iba’t si Maria. Laking lungkot ni Aling Iska ng hindi matagpuang ang anak.” Dasal ni Aling Iska. Patakbo nilang tinungo ang halamanan. Mahal na mahal nila ang labindalawang taong gulang na si Maria. Nagtangkang tumakas si Aling Iska nguni’t tulad ni Mang Dondong. “Diyos ko! Iligtas mo po ang aking anak. samantalang si Mang Dondong ay nakahandang salubungin ang pagdating nga mga bandido. Si Maria ay may taniman ng mga magagandang bulaklak. Sa takot na mapahamak si Maria. Sa kabila ng magandang katangiang ito ni maria. ang halamang iyon ay inalagaang mabuti ng mag-asawa sa paniniwalang ito ang kanilang anak. siya rin ay nahagip at nawalan ng malay-tao. Si Aling Iska ay nagtago sa loob ng kabahayan. Napakabait at masunuring bata si Maria.

com/?p=125 http://www.net/asides/alamat-ng-saging/ http://buklat.answers.html http://www.com/pahinge_man_po_ako_ng_mga20081002183113476.com/Q/Halimbawa_ng_alamat http://jaypeeonline.References: http://tl.pinoyhenyo.gintongaral.html http://jaypeeonline.blogspot.gintongaral.com/2009/09/ang-hiwaga-ni-maria-makiling.net/asides/alamat-ng-bundok-taal/ http://www.com/?p=272 .net/asides/alamat-ng-bundok-mayon/ http://jaypeeonline.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful