ALAMAT NG SAMPAGITA

Noon, lahat ng halaman ay may pinagmamalaking kayamanan tulad ng masarap ng bunga o bulaklak na marikit, mabngo at may kakaibang ganda. Maliban sa isa. Ang Sampagita ay parating naging tampulang ng katatawanan sa hardin. Parati siyang inaapi ng mga kasamang halaman. Madalas na pagmamayabang ng Santan, "Ano ang iyong silbi? Salat ka na sa ganda, wala pang bulaklak na ipagmamalaki. Hindi tulad ko na biniyayaan ng makukulay na bulaklak. Ako'y nakakawili." Kutya naman ng Milegwas, "Oo nga, pangit ka na, wala pang bangong kahali-halina. Amuyin mo ko, ang sarap ng samyo, ang tamis, ang bango. Mahalaga ako sa mga tao sapagkat ako ang parating inaalay sa kanilang mga Santo." "Ako rin," gatong pa ni Rosas. "Di ba't sadyang ako'y napakaganda? Ang mga bulaklak ko, pula, puti man o dilaw, sikat na panregalo sa mga dalaga. E ikaw para saan ka? Hindi ka dapat sa amin sumasama." Tawanan ang mga magandang mga halaman. Araw-araw, ganito ang kanilang usapan. Isang araw, hindi na makapagtimpi ang kawawang Sampagita. Nagtangis, nakiusap, nagmakaawa sa mabait na Bathala. "Panginoon, bakit naman ganoon? Ano nga ba ang silbi ko? Ako'y abang halaman lamang." Narinig ng Bathala ang wangis ng naaping Sampagita. Awang-awang nagwika, "Iha, tumigil ka na sa pag-iyak, bibiyayaan kita bulaklak na kaiingitan nila." Dumakot siya ng mga bituin sa langit at saka ito dinurog. Bawat isa nito ay kanyang hinalikan bago isinaboy sa humihikbing Sampagita. Ang bawat bituin ay naging munting puting bulaklak na sadyang napakatamis ng samyo. Ang kanyang mga bulaklak ay naging paborito ng mga tao, pangkuwintas sa mga dalaga at bisita at pang-alay sa mga Santa. Nahigitan ng Sampagita ang lahat ng nngungutyang halaman. Siya pa ang tinanghal na pambansang bulaklak ng bayang sinisinta.

dumating ang prinsipe. Malalapad ang mga dahon at walang sanga. Isang hapon matapos silang mamasyal. Parang mga daliring nagkakaagapay. hindi na ako makababalik. Kaya paalam na irog. ay dinadalaw ng prinsesa ang kanyang halaman.ALAMAT NG SAGING May isang prinsesang napakaganda. saan ba ang inyong kaharian?” “Doon sa dako roon na hindi maaaring marating ng mga taong may katawanglupa. nguni’t hindi maaari. hihintayin kita sa halamanang ito. Araw-araw ay namamasyal sila ng prinsipe. pagkatapos ay may kakaibang halamang tumubo sa pinagbaunan niya. Araw-araw. biglang nawala ang prinsipe at naiwan sa mga palad ng dalaga ang dalawa niyang kamay.” “Bakit.” at ginawaran ng halik ang mga talulot na labi ni Mariang Maganda. Magandang lalaki ang prinsipeng iyon. Ilang araw. Diyan ka na subali’t tandaan mong ikaw rin ang aking iniibig. Palibhasa’y sadyang may inilalaan nang pagtingin ang prinsesa. Sa kanilang paghahatakan. “Kailangang umalis na ako. Natakot ang prinsesa. sa kanyang pamamasyal. kay ganda ng mga bulaklak mo. nguni’t ang mga bulaklak doon sa aming kaharian ay higit na magaganda at mababango. Araw-araw. kung hindi. Maghahatinggabi na. Ang kanyang tahanan ay malapit sa isang maliit na gubat. Kaya agad silang nagkapalagayan at nagkahulihan ng loob. ang mga bulaklak ay napalitan ng mga bunga. “Dapat an akong umuwi sa amin. kapag hindi ako lumisan ay hindi na ako makababalik sa amin. “Mangyari’y…” at hindi na nakuhang magpaliwanag ang prinsipe. Nang makita ni Mariang Maganda ay nakaramdam siya agad ng kakatuwang damdamin. kaya patakbong nagtungo sa isang dako ng kanyang halamanan at ibinaon ang mga kamay. Iyon ang mga unang saging sa daigdig. ay nagpapasyal ang prinsesa sa gubat na ito.” “Bumalik ka mamayang gabi. Sinalubong siya ng prinsesang naghihintay sa loob ng hardin. “Mangyari’y ano? Ano ang dahilan?” ang tanong ng prinsesang punung-puno ng agam-agam. ay nakatagpo siya ng isang prinsipe. . Kung saan-saan nadako ang kanilang pag-uusap. “Mariang Maganda. Ibig ko sanang isama kita. Babalik ka ha?” “Sisikapin ko Mariang Maganda. nag-ulayaw ang dalawa sa lilim ng mabangong halamanan ng prinsesa. Ang prinsipe naman pala’y gayon din. Nang malapit ng maghatinggabi. Pinigilan ng prinsesa ang mga kamay ng prinsipe. Hawak-hawak ng prinsesa ang mga kamay ng prinsipe. doo’y maraming magaganda’t mababangong halamang namumulaklak. Ilan pang araw pagkaraa’y nagbulaklak. hindi na ito nagpaumat-umat at tinanggap ang iniluluhog na pag-ibig ng prinsipe.” Ilan pang saglit at nagpaalam na ang prinsipe na malungkot na malungkot. hindi makapapasok doon ang tulad ninyo.” ang pangako ng prinsipe. hanggang sa magtapat ng pag-ibig ang prinsipe. Nag-usap na naman sila ng nag-usap. Isang araw. Mariang Maganda. Kaginsa-ginsa’y biglang napatindig ang prinsipe. Hindi niya mabatang lisanin siya ng kanyang minamahal. Makaraan ang ilang araw. Kaya napilitang magtanong si Mariang Maganda. walang makakatulad dito sa inyo. Namimitas siya ng mga bulaklak na katangi-tangi ang ayos. kaya ang tawag sa kanya ay Mariang Maganda.

hindi tumatanda. Matangkad si Mariang Makiling at mahinhin. Sa madling salita. subalit walang nakaka-alam kung saan talaga o kung paano siya namamahay. hunters) sa dilim ng Viernes Santo (Good Friday). Nakatayo raw si Mariang Makiling sa gilid ng mataas na bangin. Subalit nakikita kong ikaw ay pagod na pagod. binabati nang tahimik bago lumalayo at naglalaho sa dilim ng gubat. Takbo at nagtago ang baboy damo sa luob. nakatira siya sa isang magandang palacio na napapaligiran ng mga jardin. at mala-candela ang mga daliri.ALAMAT NI MARIANG MAKILING Si Mariang Makiling ay isang dalaga. lalo na nang lumabas ang isang magandang dalaga. ayon sa cuento. At lahat ng sira mula sa bagyo ay naglalaho sa bawat madaanan niya. sumunod o magmanman man lamang sa kanya. kapag namumundok sila upang humuli ng usa (ciervos. nakatira siya sa isang dukhang dampa na gawa sa karaniwang kawayan at mga dahon ng nipa. natatanaw siya ng mga mangangahoy (cazadores. storm) at lumiligid sa mga bukid. at pati alahas. at maliliit ang mga kamay at paa. barya (monedas. pasulpotsulpot sa pagitan ng mga punong kahoy sa gubat ng Makiling. deer). at ibinabalik ang dating ayos ng lahat. lumilitaw siya sa anyo ng isang karaniwang taga-bukid at tinutulungan ang mga matatandang babae sa pagpulot ng mga panggatong (leñas. sa bigkas ng mga Tagalog.” sabi ni Mariang Makiling sa lalaki. Walang naglalakas-luob na kumausap. kayumangging kaligatan. Kung minsan daw. pati mga alahas ( joyas. binyagan at fiesta. Malaki at itim ang kanyang mga mata. Pati ang mga ilog ay bumabalik sa kanilang takdang landas at agos. Tanging kapalit na hinihingi niya ay isang puting-puting dumalaga. “at hindi mo dapat hinabol. Paminsan-minsan. jewels). nakatira sa magandang bundok Makiling sa pagitan ng provincias ng Laguna at Tayabas. Biglang-bigla. mahaba at makapal ang buhok. Pagkabigkis at pasan na ng matandang babae ang mga kahoy. firewood ). Natigilan ang lalaki. Kumaripas ang hayop sa mga sukal at tinik ng gubat habang walang tigil na humabol ang lalaki. batang inahen na hindi pa nangingitlog. Sabi ng iba. isang mangangahoy ang nakakita ng baboy damo. para sa mga kasal. Pulos dugo ang . Ang diwa niya ang namamayani sa bundok subalit siya mismo ay bihirang makita ng mga tao. siya ay maniwaring isang diwata. binubuhay muli ang mga nasirang halaman at itinatayo uli ang mga natumbang punong kahoy. Karaniwang lumalabas si Mariang Makiling pagkaraan ng bagyo (borrasca. Mabuti ang kaluoban ni Mariang Makiling. Ang kutis niya ay makinis. na nagka-galos-galos sa mga tinik. “Sa akin iyong baboy damo. Minsan. nilalapitan daw sila. walang katinag-tinag habang umaalon ang kanyang buhok sa ihip ng hangin. Dati-rati. Paminsan-minsan. parang isinilang sa maputlang sinag ng buwan sa ibabaw ng Pilipinas. narating nila ang isang maliit na kubo. pinahihiram niya ang mga mahirap ng damit. Ang sabi naman ng iba. coins). isinisingit nang lihim ni Mariang Makiling sa bigkis ang pira-pirasong ginto. at sugatan.

tulad ng mga bato na tinatawag ng mga Tagalog na “mutya. Nasalubong nila ang isang matandang babae na humingi ng limos. sa takot. tapos maaari ka nang umuwi. Isang hapon. narinig uli nila ang mga sigaw. Laking hinayang nila sa mga ‘luya’ na naitinapon pauwi.” . malapit na malapit na! Sindak sila sa bilis ng mga humahabol! Umabot ang 2 mangangahoy sa sapang Bakal at.mga dambuhalang halimaw pala! Sinakmal ng mga ito at kinain ang usa at baboy damo. pabigat nang pabigat ang mga luya kaya dinukot niya ang ilang piraso at itinapon. “Isusumbong ko kayo sa may-ari niyang mga hayop!” Humalakhak ang 2 lalaki bago nagpatuloy pauwi. naubos at tumakbo uli ang mga halimaw pabalik sa bundok. ay yumuko lamang bago umalis. “Ibigay mo ito sa iyong asawa. 2 mangangahoy ang pauwi mula sa bundok. Pumasok siya sa kubo at.” sinabi niya sa lalaki na. mas malapit. mula sa gilid ng bundok. ay bumaril sa mga halimaw subalit mintis! Wala kahit isang nakatuklas sa mga magulang ni Mariang Makiling. utal pa rin. Isa sa mga mangangahoy. lalo na nang umalingawngaw uli ang mga sigaw. sa dilim. Halika sa luob. Isinuksok ng lalaki ang mga luya sa luob ng kanyang salakot (sombrero de hoya.iyong mga bisig at binti. binitawan ang dalang usa at baboy damo at umakyat sa isang punong kahoy habang patuloy na tumakas ang mga aso. palm leaf hat). Binigyan siya ni Mariang Makiling ng ilang piraso ng luya (jingibre. Umingit-ngit sa takot ang mga aso. Pagkaraan ng ilang saglit. Kinabukasan. ginger). ibinaba ang mga buntot sa pagitan ng mga paa. Hindi laging mabait si Mariang Makiling sa mga mangangahoy. Naramdaman niyang napawi ang kanyang hapo. Ang mga nilalang na tulad niya ay maniwaring lumilitaw na lamang. o kung mayruon siyang mga kapatid o ibang kamag-anak. narinig nila ang sigaw mula sa malayo: “Nanduon sila!” Sinundan ito ng mas malayong sagot. Hindi na binigyan. pure gold) ang mga ito. Ilang minuto lamang. mas matapang. magpahinga ka at kumain. Masarap at kaiba sa lahat ng natikman niya. pinaparusahan niya ang mga ito. Tumakbo na rin ang 2 mangangahoy. Minsan. walang imik. Sa isang kisap-mata. itinaboy pa nila ang matanda na nagbanta. Nakababa na ang araw pagdating nila sa paanan ng bundok at. nagulat silang mag-asawa nang nakitang kumikinang ang ‘luya’ na naging lantay na ginto (oro puro. Gagaling ka. Habang pauwi. “Duon sila! Duon!” Hindi naunawaan ng 2 mangangahoy subalit tumaas ang tenga ng kanilang mga aso. umungol at tumabi sa kanila. at kumaripas ng takbo.” Napukaw ang lalaki sa alindog ni Mariang Makiling. dumating ang mga humahabol . gumaling ang kanyang mga sugat at bumalik ang kanyang lakas. kasama ang kanilang mga aso at pasan-pasan ang nahuling usa at baboy damo. kinain lahat ng lugaw na hinain.

ALAMAT NG MACOPA Noong mga unang taon ng pananakop ng mga Kastila sa Pilipinas. nagalit daw si Mariang Makiling dahil tinatangkang agawin ng mga hacenderos ang lupain sa bundukin. Ang kampanang ginto ay naging sagrado at napakahalaga sa mga mamamayan. kasalanan daw ng mga tao sa kabayanan na ayaw magbayad ng puting dumalaga. Subalit ngayon. sakristan at ilang mga tauhan ! Wala ang kampana at walang nakakaalam kung saan ito naroroon. o sumali sa anumang pagdiriwang sa simbahan. Anong lungkot sa taong bayan kinabukasan! Patay lahat ang mga tao sa simbahan ang mga pari. Ganyan na lamang ang pagmamahal at pag-iingat ng mga tao roon sa gintong kampana sapagkat nananalig silang sa kampanang yaon nakasalalay ang takbo ng kanilang pamumuhay. Sa kabutihang-palad. naging laging usap-usapan hanggang mabalitaan ng masasamang loob sa isang malayong pook. Hindi raw siya pumasok sa kabayanan ( pueblo. Mangyari na ang mangyari. Isang gabing madilim ay nagsipaghanda sila at sandatahang tinungo ang pook ng simbahan. . pilit nilang kukunin ang kampana. at “ng Makiling” dahil duon sa bundok na iyon siya laging nagpapakita. Naglaho na si Mariang Makiling. maliksi at dalisay si Mariang Makiling. sinasabing tahimik at maligayang namumuhay ang mga tao sa isang nayon sa Kailokohan. marami nang taon na hindi siya nakikita. Subalit sumbong ng iba. Ngayon. kahit anino ay hindi na aninaw sa Makiling. kaya't hinangad nilang mapasakanila ang kampana. basta tinawag na lamang siya ng mga tao na “Maria” dahil karaniwang pangalan ito ng mga Pilipina. Ni hindi raw ibinalik ang mga hiniram na alahas at mga damit. Nalaman nilang ang kampana ay nanakawin kaya't buong ingat nila iton ibinaba at lihim na ibinaon. town) kahit minsan. Nalaman nilang sa itaas ng simbahan nakalagay ang kampana. Sabi ng iba. Lalo silang nagsisikap na mapaunlad ang kanilang kabuhayan. Hindi siya nagbago ng anyo. Ipagsasanggalang nila ito anuman ang kanilang sapitin! Nang dumating ang masasamang loob ay hindi na nila nakita ang kampanang ginto. kahit na sa liwanag ng buwan. Ang 5 o 6 na anak-anakan ( generations) na nakakita sa kanya. laging sabi ay bata. may nakapagbalita naman sa mga pari sa napipintong panloloob sa simbahan. Nagsisilbi yaong inspirasyon nila sa buhay. Madaling naihasik ng mga Kastila ang Kritiyanismo sa nayong yaon sapagkat ang mga mamamayan at mababait at masunurin. ang mga kasal at iba pang pagdiriwang ay hindi na nakikitaan ng mga alahas ni Maria. Nais din nila ang kasaganaan. Lihim silang bumalangkas ng kaparaanan. Kilala rin sila sa kasipagan at pagkamadasalin.Wala ring naka-alam ng tunay niyang pangalan. wala nang tumatanggap ng handog na yaman. Laking galit nila! Dahil sa pagkabigo. pinagpapatay nilang lahat ang nasa simbahan sapagkat ayaw magtapat sa kinaroroonan ng kampana.

Sapagkat nasa bakuran ng simbahan. :Doon sa maraming kopa. doon sa makopa. "Gising na Edna. makikislap na pula ang labas at maputing parang bulak ang laman. Ito'y nagbunga ng hugis kampana. "Parang kopa!" ang sabi ng ilan. "Gusto ko niyon. na alam niyang nagtataglay sa sinapupunan ng unang binhi ng kanilang pag-iibigan." and marahang panalangin ni Edna. Nang matapos ang misa ay magiliw na inakay ni Manuel ang kabiyak at sila'y lumakad na pauwi sa kanilang tahanan. Mabilis na gumayak ang mag-asawa upang magsimba sa misang minsan sa isang buwan idinaraos sa kanilang nayon ng kura paroko ng bayan." ani Ednang halos matulo ang laway sa pananabik. Simula noon. nawa's huwag magbago ang pagmamahal sa akin ni Manuel. Hindi niya malaman ang gagawin. kung tawagin ng mga tao ang pook simbahan ay sinasabing. Napakurap-kurap si Manuel. ." ang wika kay Manuel sabay turo sa puno ng lansones na hitik na hitik sa bunga. Sa kanilang marahang paglalakad ay biglang napahinto si Edna. "Maraming kopa!" ang bulalas naman ng marami.Inasikaso ng taong bayan ang mga bangkay ng nasawi at inilibing ang mga iyon nang buong dangal." Nang matagalan. Nalungkot na ang mga tao at nawalan na sila ng sigla at pag-asa. "Naku! kay gandang mga bunga niyon." Marahang nagmulat ng mga mata ang babae. ang tagingting ng kampana ay hindi na narinig sa nayong naturan. Napabalikwas si Manuel at masuyong ginising ang nahihimbing na kabiyak. lalawigan ng Laguna. Lumipas ang maraming taon at ang tungkol sa kampana ay nalimot na ng mga tao." Si Manuel naman ay taimtim ding dumadalangin sa kaligtasan ng asawa. ang mga bunga'y sa gintong kopa sa simbahan naihambing ng mga tao. ALAMAT NG LANSONES Tumunog ang kampana sa munting Kapilya ng isang nayon sa bayan ng Paete. kumurap-kurap at nang mabalingan ng tingin ang asawa ay napangiti. Hindi nagtagal at ang mag-asawa ay kasama na sa pulutong ng mga taga-nayong patungo sa Kapilya. Sa pagkakatigagal ng lalaki ay marahan siyang kinalabit ni Edna at muling sumamong ikuha siya ng mga bunga ng lansones. Alam niyang ang lansones ay lason at hindi maaring kainin ngunit batid din naman niyang nagdadalang-tao ang asawa at hindi dapat biguin sa pagkaing hinihiling. Sa loob ng bakuran ng simbahan ay may tumubong isang punong di pa kilala ng mga tao. at tayo'y mahuhuli sa misa. Tinamad na rin sila at natuyo ang kanilang pananim. Mula noon. Umunti na ng umunti ang kanilang ani at mga alagang hayop. "Diyos ko. ikuha mo ako. ang puno ay nakilala na sa tawag na makopa. Nangamatay na ang matatandang nakakaalam sa kasaysayan ng kampanang ginto at ang mga kabataan nama'y wala nang nalalaman tungkol doon. Magkatabing lumuhod sa isang sulok ang magkabiyak at taimtim na nananalangin. "Patnubayan mo po kami sa aming pamumuhay.

Nanginginig ang kamay na pinitas ang isang kumpol ng bunga ng kamatayan. ano ba ang dinaramdam mo?" lipos na pag-aalalang wika ni Manuel habang buong pagsuyong hinahaplos ang noo ng maysakit. "Anak ko. Sa nakitang pagaalinlangan ni Manuel ay muling nangusap ang babaeng nakaputi. Ni hindi sinulyapan ni Edna ang mga manggang manibalang na pitas ni Manuel sa kanilang duluhan." Pagkasabi noo'y kumuha ng isang bunga sa hawak na kumpol ni Manuel at ito'y marahang pinisil. Sunod-sunod na patak ng luha ang nalaglag sa pagkagunitang ang bungang iyon ang tatapos sa lahat ng kanilang kaligayahan. Ang bunga ng kamatayang pinakamimithi ng kanyang asawa. kainin mo ang bungang iyong hawak. Sa wakas ay isinuko rin niya ang katigasan ng kanyang loob. Hayaan mo at pagdating natin sa bahay ay pipitas ako sa duluhan ng mga manggang manibalang." nangangatagal ang mga labing marahan niyang naiusal kasabay ng mariing pagpikit ng mga mata. Nang hindi na niya makaya ang damdaming lumulukob sa kanyang pagkatao ay mabilis na nagpasiya. ayaw tumikim man lamang ng pagkain at ayaw tapunan ng tingin ang pinagtatampuhang asawa. alam mo namang iya'y lason. Hindi malaman ni Manuel ang gagawin sa kalunoslunos na kalagayan ng asawa. maputla ang dati'y mapupulang mga labi at mistulang larawan ng kamatayan. Sa tinig na waring isang anghel ay marahang nangungusap ang babae. dahil sa matinding abag sa kabiyak. "Huwag kang matakot." Pagkarinig ni Edna sa wika ng asawa ay pumatak ang luha. Anong laking himala! May nabuong liwanag sa kanyang harapan at gayon na lamang ang kanyang panggigilalas noong iyon ay maging isang napakagandang babaing binusilak sa kaputian."Edna. Ang babae'y laging nagkukulong sa silid." Nagbantulot sumunod si Manuel sapagkat alam niyang ang bungang iyon ay lason. "Diyos ko. Sunod-sunod na hikbi ang pumulas sa kanyang mga labi. ang dating mapupungay na mga mata'y malalamlam. Wala na ngayon ang namumurok na pisngi. Ang maaliwalas na langit ng kanilang pag-iibigan ay biglang sinaputan ng ulap." Walang imikan nilang tinalunton ang landas patungo sa kanilang tahanan. Masuyong inakbayan ni Manuel ang asawa at marahang nangusap. Hindi niya matagalang tignan ang payat na kaanyuan ngayon na kaibangkakaiba sa dating Ednang sinuyo niya't minahal. pinakamamahal ko ang aking asawa at wala nang halaga sa akin ang buhay kung siya'y mawawala pa sa aking piling. . kainin mo ang bungang iyong hawak. wala na ang ningning ng kaligayahan. Parang ginugutay ang dibdib ni Manuel sa malaking habag sa asawa ngunit tinigasan niya ang kanyang loob. Marahang iling lamang ang itinugon ng nakaratay at dalawang butil ng luha ang nag-uunahang gumulong sa pisngi. Sa pagmumulat niya ng paningin siya'y nabigla. Nanaog siya at tinungo ang puno ng lansones. Balisang nagpalakad-lakad si Manuel sa tabi ng maysakit. tulungan mo po kami. "Huwag na iyan ang hilingin mo. Hindi nagtagal ang babae'y naratay sa banig ng karamdaman."Iyan ay lason kaya't hindi ko maibibigay sa iyo. Kukunin niya ang mga bunga ng lansones. Humalimuyak ang bangong sa tanang buhay niya ay noon lamang niyang masamyo.

" Marahil ay paglumaki na ay gagawa rin siya. Maraming nagsasabi na ito raw ay magaling na pantunaw lalo na kapag bagong kain tayo. Kung ayaw magtrabaho ng anak. Ang katuwiran ng ina ay "maliit pa naman si Pina. Kaya sa malimit na pangyayari. Diyos ko!" ang nabikas ni Manuel. ALAMAT NG PINYA Matamis at masarap ang nasabing prutas lalo na kapag katamtaman ang pagkahinog. Nais na sana ng ina na turuan ang anak na gumawa. Kung kaya ang gawain ni Pina ay maglaro. . palibhasa'y ina kaya matiisin. hindi ito pinagagawa ng ina at sa halip siya ang nagtatrabaho ng lahat ng gawaing bahay. Si Pina ay lumaki sa layaw dahil na rin kay Aling Osang. ngunit naging ugali na nito ang katamaran. Hanggang isang araw si Aling Osang ay nagkasakit at halos na nakahiga na lamang. Kung bakit maraming mga mata at kung bakit pinya ang tawag sa kanya ay malalaman nating sa ating alamat. Sa isang malayong pook ng lalawigan don nakatira ang mag-inang si Aling Osang at si Pina na kaisa-isang anak. "Salamat po. Anong sarap at anong tamis! Nang ibaling niya ang paningin sa babaeng nakaputi ay nawala na ito.Mawala ang takot ni Manuel at mabilis na tinalupan ang isang bunga ng lansones. Biglang naglaho at saan man niya igala ang kanyang mata ay hindi makita. siya na ang gumagawa. hindi na mautusan ng ina ang anak. Biglang sumigla ang katawanni Manuel at hindi magkandatutong pinitas ang lahat ng mga bungang makakaya niyang dalhin at nagdudumaling umuwi sa naghihintay na asawa. magbihis at matulog. maligo. Palibhasa bugtong na anak.

sa kaharian ng Albay ay may isang makapangyarihang Rajah. "Ewan ko nga ba. Isang umaga. malapi sa munting ilog. bakit ka nagkasakit?" ang tanong ni Pina. Isang araw. Ilang araw ang nakaraan sa tulong at awa ay gumaling na si Aling Osang. Siya ay may anak na kaakit-akit na ang palayaw sa kanya ng mga tao sa Daragang Magayon na ang kahuluga’y “Magandang Dalaga. Tumagal ang sakit ni Aling Osang ngunit nagrereklamo na si Pina na pagod na raw ito sa paglilingkod sa ina. Nawala siya na parang bula na naglaho at walang nakakita sa kanya kahit kapitbahay. Ganun pa man ay natuwa na rin ang ina pagkat kahit papaano siya'y napagsilbihan ng anak. sabay utos na kung puwedeng ipaglugay nito ang nanay. Di nagtagal at nagkaroon ng bunga. si Pina'y nagluto at maghahain na lamang ito ngunit hindi makita ang sandok. Kinamaya-maya’y ang binibini’y nagtampisaw sa . Lumipas ang mga oras ngunit hindi na nakabalik si Pina sa itaas. Si Kanuen ay nabigo subalit nagyabang pa na ang dalaga ay magiging kanya pagdating ng araw. Minsan. Laking gulat niya ng makita nito ang tumubong halaman sa malapit sa kanilang tarangkahan. Sinunod naman nito ang utos ng ina at sa ilang saglit ay inihain na ito ni Pina. walang katiyaga-tiyaga. "Marami naman kayong sinisermon pa" ang wika ng anak sabay panaog."Naku! ang nanay ko. "Hanapin mo. At bigla na lang nawala ang kanyang maal na anak ng mga sandaling iyon. Marami siyang mga pagkakataong makaniig ang paraluman subalit nagkaroon ng mga sagabal. ngunit mamait-mait sapagkat ito'y sunog. anak ng mayamang Rajah sa kanugnog na kaharian. nakita ang dalagang namumupol ng bulaklak." ang wika ng ina.” Maraming naakit sa kanyang taglay na kagandahan kaya di mabilang na mga datu at mga ginoong tanyag ang nag-alay sa kanya ng pagmamahal. Naghandog ng mahalagang hiyas at ginto ang binata subalit tumanggi sa regalo ang dalaga. Mula sa malayong Katagalugan narinig ni Gat Malaya ang nabalitang kagandahan ni Daragang Magayon. "Bakit ba hindi ka na lang magkaroon ng maraming mata ng makita mo ang hinahanap mo! ito talagang anak ko. "Kanina pa nga ako hanap ng hanap eh ! Talagang wala!" ang muling sabi ng anak. ALAMAT NG BULKANG MAYON Noong unang panahon." ang sagot ng ina. "Saan kaya naroroon ang sandok?" ang sambit nito." ang sabi naman ng ina. Napansin niya ito at tila maraming mata. Hinanap ng ina ang anak ngunit talagang hindi na nakita. sa may bakuran ay mataman na nagwalis si Aling Osang. naririyan lamang yan. Dinilig niya ito at inalagaan araw-araw. Marahil ay hahanapin niya ang sandok sa silong at baka nahulog. tuloy naalala nito ang sinabi niya sa kanyang anak. Ang isa sa mga nanligaw ay si Kauen.

“Dapat niyang malaman!” “Huwag kang mag-alala! Hihingin ko ang kamay mo sa kanya!” Pumayag ang Rajah. Malapit na ang tag-ani ngunit wala pa si Malaya. “kita’y iniibig. . Sa gitna ng kasayahandumating si Gat Malaya kasama ang mga magulang. Matigas ang pagtanggi ng dalaga sa kabila ng mga pagbabala: “Kung hindi kita makamtan. Siya’y sumagot. Nabalitaan ni Kauen (nabigong manliligaw) ang napabalitang pag-iisang-dibdib. matapos ang anihan. Nagkaroon ng maringal na handaan – kainan at sayawan. Tayo’y pakasal!” “Ngunit ang Rajah? Ang aking ama?” may alinlangang paliwanag. Dumapo sa mga palad ng binata at ito’y kagyat na idinampi sa kaliwang dibdib. walang magkakamit sa iyo sinuman!” Ang prinsesa ay natakot dahil sa pagbabala sa buhay niya at sa kanyang ama. Nagkaroon ng sukatan ng lakas. “Hindi maaari!” tugon ni Kauen. Kakaunin niya ang ama’t ina at silang tatlo ay babalik sa Albay. “Maaari bang kita’y makitang muli?” At nagsimula ang maraming tipanan ng dalawa sa makasaysayang batis. Bigyan mo ako ng isang bulaklak at ako’y masisiyahan na!” Bantulot na ihinagis ng dalaga ang bulaklak. Nang dumating ang kabilugan ng buwan napilitan nang pakasal si Daraga kay Kauen. “Magandang Mutya. Nagkatitigan sila at ang binata’y nginitian. Kanyang sinamantala ang pagkakataong wala si Gat Malaya. galing sa kahariang malapit ditto. Ang batang prinsipe ay kanyang nagustuhan pagkat magalang at nakakahalina kung kumilos. Gabi-gabi ang dalaga’y nakaupo sa duruwangawan at naghihintay. Itinakda ng Rajah ang kasal sa pagbibilog ng buwan. Hindi pa siya nagbabalik. “Ako’y magiging iyo kung si Gat Malaya ay hindi bumalik!” Nagtumulin ang mga araw at mga lingo. Pinuntahan niya si Daragang Magayon. “Ako’y naparito upang angkinin ang aking nobya!” sabi ni Malaya.batis. Magugunita na si Malay ay subok sa espada subalit si Kauen naman ay malansi at mapaglalang. “Isang araw. mula ako sa malayo upang ikaw ay sadyain at Makita ang tangi mong kariktan!” “Sino ka? Hindi kita kilala! Isa kang pangahas!” “Ako’y si Gat Malaya. Nagpaalam si Gat Malaya upang ipabatid sa kanyang mga magulang ang itinakdang kasalan. Ang binata’y nagparinig ng himig ng masayang awit upang matawag ang kanyang pansin.” mungkahi ng lalaki. Nabuhayan ng loob ang prinsipeng Tagalog at ito’y nagsalita.

Ang lupa sa puntod ng libing ay tumaas hanggang sa itoy maging bundok. si Daragang Magayon ay tumakbo upang pumagitna at sawayin ang dalaga. Kapwa nalagutan ng hininga ang magsing-ibig. mabuti siyang pinuno. Prinsesa Lita o Taalita ang tawag sa kanya. Himala ng mga himala.Nang ihahagis ni Kauen ang kanyang sibat. Nagluksa ang Rajah at ang buong palasyo. Datu Balinda ang tawag sa kanya. Sa kasamaang-palad. . na ang kahulugan ay Taal sa Tagalog at puspos ng ugaling kinagisnan. ang sibat ay tumama sa dibdib ng dalaga. Niyakap ni Malaya ito ngunit pataksil na sinibat ng katunggali. Tinawag itong Bundok ng Mayon. Maganda. Ang kanyang balangay ay matatagpuan din ang balangay ng Batangan. Lumipas ang mga araw. Napakaganda at perpekto ang hugis. bilang alaala kay Daragang Magayon. Isang nililiyag na anak na babae ang madalas pagtuunan ng Datu. Bukod sa kaisaisa lamang. maayos at maganda ang pamamalakad sa kanyang nasasakupan. ALAMAT NG BULKANG TAAL Mayroon isang Datu na bukod na kapita-pitagan ang kanyang reputasyon. mayumi at mahinhin si Taalita at mapagmahal sa sariling tradisyon at kultura. magigiliw ka sa taglay nitong katangian. Ipinag-utos niya na ang dalawa’y ilagak na magkasama sa isang hukay.

Naguguluhan lamang ako sa narinig kong balita sa narinig k mula sa iyo. hahanap tayo ng magagaling lumangoy upang sisisrin ang nahulog mong singsing. na halos mapaiyaksa sandaling iyon. Ama ko.” paamong wika ng Datu. tinatanuran siya ng kanyang alipin at mga abay.” “Alam ko pong napakahalaga ng singsing na iyan. Iyan na lamang ang bagay na nagpapaalala sa amin ng iyong ina n gaming pagmamahalan.” pakiusap ng Datu.” paliwanag ng Datu. “Huwag ka ng mabalisa.” ako po’y nagagalak sa pang-unawa ninyo. Minahal at pinakaingat-ingatan ko ang singsing na iyan gaya ng pagmamahal ko sa aking ina.” sagot ni Prinsesa Taal na lumuluha. Mayroon po akong kasalanan na nagawa. “Salamat ng marami po. “Siya pong mangyayari Ama ko. na animo’y nahihintakutan. Kasama rito ang mga Morong Datu myla sa Jolo at Tawi-tawi. Dahil ang tirahan nila ay malapit sa lawa. Lumuhod si Prinsesa Taal sa harap ng ama. Alam mo ban a ang singsing na iyan ay ibinilin pa sa aki8n ng iyong ina bago siya namatay.Masasabing si Prinsesa Taal ay mahahalintulad sa pausbong na bulaklak na wala pang nakakadapong bubuyog upang higuping ang tamis ng kanyang pagmamahal. bakit ka umiiyak ano ba ang nagawa mong pagkakamali?” “Mahal kong ama. Saksi iyan ng aming sumpaang binigkis ng nasira mong ina. Pagkagalit ay huwag mo sanang magawa. Hindi rin nagpadaig ang Kapampangan at .” Ilang sandali pa ang lumipas. Ang kanyang kutis ay sariwa at humahalimuyak.” Sagot ng Prinsesa. Ilan ninuno na natin ang napasali-salin sa singsing na iyan. nahulog po ang singsing ko sa lawa habang ako’y namamangka.” “Anak.” sagot ni Prinsesa Taal. mapatawad po sana ninyo ako. Nagpaanunsyo kaagad ang Datu saanmang dako upang ipahayag ang kanyang nilalayon. hindi ba dapat ika’y mag-asawa na. Ipinaalam sa madla na kung sino ang makakakuha sa singsing ang nahulog sa sa Lawa ng Bunbon ay siyang mapapangasawa ng ng mayuming prinsesa. nakahiligan ng Prinsesa Taal ang mamangka pagmalapit ng lumubog ang araw sa Lawa ng Bunbon. Hindi rin nagpahuli ang angkan ni Bukaneg mula sa Kabisayaan at Kabikulan. pagkatapos mamangka ay luhaang humarap si Prinsesa Taal sa kanyang ama na si Haring Balinda: “Ama kong Datu. Nasa tamang edad ka na para lumagay sa tahimik.Ang balitang ito ay agad kumalat saanmang dako ng kapuluan. Maibabalik rin ang singsing at maisusuot sa daliri mo. Niyakap ng Datu si Taal. Matanda na rin ako at kailangan ko ang isang matapang na Datu na siyang hahalili sa akin. “Ano! Dapat ay nagging maingat ka. ” Anak. Mayroon isang pagkakataon. tumayo ka at huwak ng lumuha. Dahil siya ay isang Prinsesa. “Anak. Maraming dugong bughaw ang dumating mula sa iba’t ibang lugar. Sinabi niya sa akin na ipagkaloob ko saiyo tanda ng kanyang pagmamahalat pag-alala sa iyo!” “Tumahan na anak at ang pagkagalit ko’y kinalimutan ko na. Kailangan mo rin ng makakasama pag ako’y lumisan na.

pilit niyang inabot. Ang gabing iyon ang simula ng gulo sa kanilang pagsasama. Maliwanag ang sikat ng buwan. Isang gabi. Walang tigil sa paglangoy. ALAMAT NG MANGGA .” Kaya’t ang pangako ng Pinunong Datu ay nangyari. Marami ang nagtangkang sisisrin ang dalawa upang Makita ang bangkay. Madalas ay may problema ring dumadating na siyang nagiging balakid sa pagsasama. Nang gabi ring iyon ay namangka ang mag-asawa sa lawa. Nang Makita ng Prinsesa ang magandang bulaklak ng lotus.dumating si Dau Pisot upang subukan ang kapalaran. Mula noon. Matiyaga niyang nilusong ang Lawa ng Bunbon. Panalangin tulungan siyang masisid ang nawawalang singsing mula sa Prinsesa. siya naming kumakanta ang Prinsesa kasabay ang tugtog ng kumintang. Mayroon isang matandang nuno pala an gang nagmamay-ari ng Lawa ng Bunbon. Ang tawag nila rito ay Bulkan Taal. namasyal ang mag-asawa. Marami ang araw ang lumipas sa paghihintay ng mag-ama. Habang sumasagwan si Datu Mulawin. “Isang himala ito!’ laking tuwa ni Datu Mulawin. Ngunit nabigo silang lahat. Nagdiwang ang buong balangay. Ang matandang nuno pala ay ay naiinggit sa sarap ng buhay sa palasyo at masayang pagsasama ng mag-asawa. Subali’t ang pagsasama ay hindi lagi masaya. Habang sa pagsisisd ni Datu Mulawin ay may nahuli siyang buteteng laot na malaki ang tiyan. Mula umaga hanggang hapon. Matagal niyang sinusubaybayan ang takbo at pangyayari sa palasyo masayang pagsasama ni Datu Mulawin at Prinsesa Taal. Lumubog sila dahil sa kapangyarihan ng matandang nuno na binalak silang mapinsala. kapwa sila lumubog. dahil nabighani ito. ang humingi ng tulong sa mga anito. Sa sinamang palad walang sinuman ang nagtagumpay upang maibalik ang singsing ng prinsesa. Subalit. Pangalang ibinigay ng Datung pumalit kay Mulawin. Datu Mulawin ang ngalan ng laslaki at nagmula siya sa Nasugbo.Nagtaka ang lalaki dahil sa maliit na butete ay malaki na agad ang tiyan nito. Pagkainip ang kanilang naramdaman. Bilis naman tinalon ni Datu Mulawin ang asawa upang sagipin. Tanda na rin ito para laging maalala si Datu Mulawin at Prinsesa Taal. Ang mga alipin na nakakita sa pangyayari ay agad ibinalita sa tagaroon. “Ito kaya ang tugon sa panalangin ko at magandang hangarin sa Prinsesa Taal?. Sa kasamaang-palad ang prinsesa ay nahulog at limubog.Mayroon sayawan at kantahan.Agad ipinakasal si Prinsesa Taal kay Mulawin. may isang pulo ang lumitaw sa gitna ng Lawa Bunbon. Ang pagsasama ng mag-aswa ay nasaksihan ng boung balangay ang magagandang pamamalakad ni Datu Mulawin at masayang masaya si Prinsesa Taal sa piling ng asawa.Lahat maligaya sa nangyaring okasyon. Ngunit laking gulat niya ng matagpuan doon ang nawawalang sinsing ng Prinsesa. Di kalaunan may isang Datu. Ginwa niyang hiwain ang tiyan nito upang malaman ang laman.

pagal kong katawan ay binigyan mo ng ginhawa. Malaking pakinabang tuloy ito sa mga magsasaka at kalabaw na roon ay sumisilong. Nang bumalik ang matanda upang anihin ang mga bunga ng mangga. punong mangga. Ang lahat ng mga punong mangga ay pawang nagbunga. kasisigan at kalakasan. Sumapit ang araw ng pamumulaklak at pamumunga parehong pinausukan at inalagaan ni Tandang Isko ang magkahiwalay na puno.” Dala rin ng panghihinayang kaya hinayaan na lang nitong lumaki at lalong lumago ang dalawang puno ng mangga. Samantala. Marami ang natutuwa kapag panahon ng pamumunga.” nahihiyang wika ng mangga. dahil ang matandang mayari ay hindi maramot. Ang madalas magpahinga sa punong manggang nasa bukid ay si Kalabaw. subalit nang ikaw ay sumibol. Sa panahon ng paglilihi ni Pahutan ay palaging sumisilong sa lilim niya ang isang magsasakang may dalang “piko” at ewan kung bakit gustong-gusto ng mangga na titigan ang piko. Dati-rati’y init sa katanghaliang tapat ay aking tinitiis. kaya nagkaroon sila ng pagkakataong magkausap palagi ng puno. Ang dalawang puno na hiwalay sa karamihan ay magkaiba ng hugis at laki ng kanilang mga bunga. may magandang dalagang sa manggahan ni Tandang Isko ay dumaan. Matamis kapag hinog. at… “Sapagkat ang malalaking mangga ay bunga ng pagkakaunawaan nina Kalabaw at Pahutan kaya tatawagin itong Manggang Kalabaw. Hindi nagtagal. Noon pa man ay hinahangaan ko na ang iyong kasipagan. nagkaroon na rin ng kagustuhan ang punong manggang nasa paanan ng bundok at ito ay si “manggang pahutan” na malapit sa kanyang kinatutubuan. “Hulog ka ng langit sa akin. Kusang loob na inalok ito ng mga hinog na mangga ni Tandang Isko. kaya gustong-gusto ng mga bata ang pahutan. Agad tumubo ang dalawang buto at pagkaraan lang ng ilang araw ay ganap na itong isang puno.Noong araw ang mga punong manggang tanim ni Tandang Isko ay pare-pareho lamang ang bunga. Muli. Hindi maisip ni Tandang Isko kung bakit nagkaganoon. Labis na nagtaka si Tandang Isko sa pagkakaroon ng punong mangga sa hangganan ng bukid at sa ibaba ng batuhang bundok. subalit sa tuwing siya ay lumalapit. ang magandang dalaga ay nagbalik. Minsan. sa dalas ng kanilang pag-uusap ay nagkaintindihan ang kalabaw at ang punong mangga. Sa kasiyahan ng binibini ay itinanim nito ang mga buto ng pahutan sa bukid at sa paanan ng bundok. wari’y may bumubulong ng… “HUWAG PO! HUWAG MO AKONG PATAYIN. Bagama’t magkawangis sa laki ang mga bunga nila ng kabilang puno ay may pagkakaiba pa rin sa hugis at sa . Kaya kapag sa iyo ay may nagtangkang pumutol.” “Salamat sa iy. humanda sila sa sungay kong matutulis. Balak sanang putulin ng matanda ang dalawang puno. Kalabaw at ako ay iyong ipagtatanggol. Ito’y maliliit at ang tawag dito ay “pahutan”. ito ay lubhang nagulat.

lalo na’t hinog.” “Binibini. manggang kalabaw o manggang piko basta ag mga ito ay pare-parehong mangga: Pusong bibitin-bitin mabangong amuyin. ngumiti ang dilag at biglang nawala. Datapuwa’t hindi na mahalaga iyon kahit pahutan. Masarap kainin.anilang sukat. . Dahil ipinaglihi ito sa piko. paano mo nasabi ang bagay na iyan?” “SAPAGKAT AKO ANG DIWATA NG MGA PRUTAS”. Ang sinabi ng diwata ay paulit-ulit ding ikinukuwento ni Tandang Isko sa mga namimili ng mangga. kaya makikilala ito sa tawag na Manggang Piko.

ang pagkamahiyain ay kaakibat ng kanyang katauhan. Nang walang anu-ano’y bumukas ang pintuan ng kanilang bahay. at doon nila napagtanto na ang halamang iyon ay dili-iba’t si Maria. ang halamang iyon ay inalagaang mabuti ng mag-asawa sa paniniwalang ito ang kanilang anak. ang kanilang bayan ay pinasok ng mga bandido. “Diyos ko! Iligtas mo po ang aking anak. Ginawa siyang halaman ng Diyos upang mailigtas sa mga bandido. Nang walang anu-ano’y may sumundot sa paa ni Mang Dondong. Sa kabila ng magandang katangiang ito ni maria. Si Maria ay may taniman ng mga magagandang bulaklak. Naghalughog ang mga bandido sa buong kabahayan. tulad ng isang katangian ni Maria.ALAMAT NG MAKAHIYA Ang mag-asawang Mang Dondong at Aling Iska ay mayaman at may kaisa-isang anak. Hindi nila natagpuan si Maria. ang kanilang anak na si Maria ang agad nilang hinanap. Laking pagtataka niya nang makita ang isang uri ng halaman na mabilis na tumitikom ang mga dahon. Hindi mapatid ang pagluha ni Aling Iska at laking pagkagulat na muli ni Mang Dondong na bawa’t patak ng luha ni Aling Iska. “Anong uri ng halaman ito? Ngayon lang ako nakakita nito!” Ang may pagkamanghang sabi ni Mang Dondong. Si Mang Dondong ay walang nagawa nang pukpukin siya sa ulo ng mga bandido. Napakabait at masunuring bata si Maria. Nagtangkang tumakas si Aling Iska nguni’t tulad ni Mang Dondong. Tinitigang mabuti ng mag-asawa ang halaman. Pinapatay nila ang bawa’t masalubong at kinukuha ang anumang mahahalagang bagay. Magmula noon. Ayaw niyang makipag-usap sa ibang tao kung kaya’t nagkukulong lamang siya sa kanyang silid para lamang makaiwas sa mga tao. . Patakbo nilang tinungo ang halamanan. Ang kaniyang mga bulaklak ay sadyang napakagaganda kung kaya’t ang mga ito ay kilalang-kilala sa kanilang bayan. samantalang si Mang Dondong ay nakahandang salubungin ang pagdating nga mga bandido.” Dasal ni Aling Iska. siya rin ay nahagip at nawalan ng malay-tao. Si Aling Iska ay nagtago sa loob ng kabahayan. Mahal na mahal nila ang labindalawang taong gulang na si Maria. Matapos samsamin ang mga kayamanan ng mag-asawa ay hinanap nila si Maria nguni’t sila ay bigong umalis. Laking lungkot ni Aling Iska ng hindi matagpuang ang anak. Sa takot na mapahamak si Maria. Nang matauhan ang mag-asawa. ito ay nagiging isang maliit at bilog na kulay rosas na bulaklak. itinago siya ni Mang Dondong at Aling Iska sa bunton ng mga halaman. Isang araw. Tinawag nila itong Makahiya.

com/2009/09/ang-hiwaga-ni-maria-makiling.gintongaral.References: http://tl.html http://jaypeeonline.answers.html http://www.net/asides/alamat-ng-saging/ http://buklat.net/asides/alamat-ng-bundok-taal/ http://www.com/?p=272 .gintongaral.com/?p=125 http://www.com/pahinge_man_po_ako_ng_mga20081002183113476.com/Q/Halimbawa_ng_alamat http://jaypeeonline.blogspot.pinoyhenyo.net/asides/alamat-ng-bundok-mayon/ http://jaypeeonline.