ALAMAT NG SAMPAGITA

Noon, lahat ng halaman ay may pinagmamalaking kayamanan tulad ng masarap ng bunga o bulaklak na marikit, mabngo at may kakaibang ganda. Maliban sa isa. Ang Sampagita ay parating naging tampulang ng katatawanan sa hardin. Parati siyang inaapi ng mga kasamang halaman. Madalas na pagmamayabang ng Santan, "Ano ang iyong silbi? Salat ka na sa ganda, wala pang bulaklak na ipagmamalaki. Hindi tulad ko na biniyayaan ng makukulay na bulaklak. Ako'y nakakawili." Kutya naman ng Milegwas, "Oo nga, pangit ka na, wala pang bangong kahali-halina. Amuyin mo ko, ang sarap ng samyo, ang tamis, ang bango. Mahalaga ako sa mga tao sapagkat ako ang parating inaalay sa kanilang mga Santo." "Ako rin," gatong pa ni Rosas. "Di ba't sadyang ako'y napakaganda? Ang mga bulaklak ko, pula, puti man o dilaw, sikat na panregalo sa mga dalaga. E ikaw para saan ka? Hindi ka dapat sa amin sumasama." Tawanan ang mga magandang mga halaman. Araw-araw, ganito ang kanilang usapan. Isang araw, hindi na makapagtimpi ang kawawang Sampagita. Nagtangis, nakiusap, nagmakaawa sa mabait na Bathala. "Panginoon, bakit naman ganoon? Ano nga ba ang silbi ko? Ako'y abang halaman lamang." Narinig ng Bathala ang wangis ng naaping Sampagita. Awang-awang nagwika, "Iha, tumigil ka na sa pag-iyak, bibiyayaan kita bulaklak na kaiingitan nila." Dumakot siya ng mga bituin sa langit at saka ito dinurog. Bawat isa nito ay kanyang hinalikan bago isinaboy sa humihikbing Sampagita. Ang bawat bituin ay naging munting puting bulaklak na sadyang napakatamis ng samyo. Ang kanyang mga bulaklak ay naging paborito ng mga tao, pangkuwintas sa mga dalaga at bisita at pang-alay sa mga Santa. Nahigitan ng Sampagita ang lahat ng nngungutyang halaman. Siya pa ang tinanghal na pambansang bulaklak ng bayang sinisinta.

Nag-usap na naman sila ng nag-usap. Makaraan ang ilang araw. Ilang araw. Kaya agad silang nagkapalagayan at nagkahulihan ng loob. ay nakatagpo siya ng isang prinsipe. Natakot ang prinsesa. ang mga bulaklak ay napalitan ng mga bunga.” at ginawaran ng halik ang mga talulot na labi ni Mariang Maganda. kaya patakbong nagtungo sa isang dako ng kanyang halamanan at ibinaon ang mga kamay.” “Bakit. hindi na ako makababalik. Ibig ko sanang isama kita. walang makakatulad dito sa inyo. Diyan ka na subali’t tandaan mong ikaw rin ang aking iniibig. Namimitas siya ng mga bulaklak na katangi-tangi ang ayos. Nang malapit ng maghatinggabi.” Ilan pang saglit at nagpaalam na ang prinsipe na malungkot na malungkot. Isang araw. Pinigilan ng prinsesa ang mga kamay ng prinsipe. “Kailangang umalis na ako. Palibhasa’y sadyang may inilalaan nang pagtingin ang prinsesa. hanggang sa magtapat ng pag-ibig ang prinsipe. Sinalubong siya ng prinsesang naghihintay sa loob ng hardin. “Mangyari’y…” at hindi na nakuhang magpaliwanag ang prinsipe. Araw-araw. ay dinadalaw ng prinsesa ang kanyang halaman. Mariang Maganda. Iyon ang mga unang saging sa daigdig. Magandang lalaki ang prinsipeng iyon. doo’y maraming magaganda’t mababangong halamang namumulaklak. nag-ulayaw ang dalawa sa lilim ng mabangong halamanan ng prinsesa. Ang kanyang tahanan ay malapit sa isang maliit na gubat. Maghahatinggabi na.ALAMAT NG SAGING May isang prinsesang napakaganda. Malalapad ang mga dahon at walang sanga. Kaginsa-ginsa’y biglang napatindig ang prinsipe. Nang makita ni Mariang Maganda ay nakaramdam siya agad ng kakatuwang damdamin. Sa kanilang paghahatakan. Ilan pang araw pagkaraa’y nagbulaklak. kapag hindi ako lumisan ay hindi na ako makababalik sa amin. ay nagpapasyal ang prinsesa sa gubat na ito. dumating ang prinsipe. hihintayin kita sa halamanang ito. sa kanyang pamamasyal.” “Bumalik ka mamayang gabi. Kaya paalam na irog. kung hindi. biglang nawala ang prinsipe at naiwan sa mga palad ng dalaga ang dalawa niyang kamay. “Mangyari’y ano? Ano ang dahilan?” ang tanong ng prinsesang punung-puno ng agam-agam. Araw-araw. “Dapat an akong umuwi sa amin. Isang hapon matapos silang mamasyal. Kaya napilitang magtanong si Mariang Maganda. kaya ang tawag sa kanya ay Mariang Maganda. Ang prinsipe naman pala’y gayon din. kay ganda ng mga bulaklak mo. . Babalik ka ha?” “Sisikapin ko Mariang Maganda.” ang pangako ng prinsipe. saan ba ang inyong kaharian?” “Doon sa dako roon na hindi maaaring marating ng mga taong may katawanglupa. “Mariang Maganda. Kung saan-saan nadako ang kanilang pag-uusap. Araw-araw ay namamasyal sila ng prinsipe. nguni’t hindi maaari. hindi makapapasok doon ang tulad ninyo. Parang mga daliring nagkakaagapay. nguni’t ang mga bulaklak doon sa aming kaharian ay higit na magaganda at mababango. pagkatapos ay may kakaibang halamang tumubo sa pinagbaunan niya. Hawak-hawak ng prinsesa ang mga kamay ng prinsipe. Hindi niya mabatang lisanin siya ng kanyang minamahal. hindi na ito nagpaumat-umat at tinanggap ang iniluluhog na pag-ibig ng prinsipe.

pati mga alahas ( joyas. Tanging kapalit na hinihingi niya ay isang puting-puting dumalaga. Dati-rati. para sa mga kasal. binubuhay muli ang mga nasirang halaman at itinatayo uli ang mga natumbang punong kahoy. at ibinabalik ang dating ayos ng lahat. Mabuti ang kaluoban ni Mariang Makiling. sumunod o magmanman man lamang sa kanya. ayon sa cuento. Pulos dugo ang . barya (monedas. walang katinag-tinag habang umaalon ang kanyang buhok sa ihip ng hangin. Pagkabigkis at pasan na ng matandang babae ang mga kahoy. deer). isang mangangahoy ang nakakita ng baboy damo. pasulpotsulpot sa pagitan ng mga punong kahoy sa gubat ng Makiling. Kumaripas ang hayop sa mga sukal at tinik ng gubat habang walang tigil na humabol ang lalaki. nilalapitan daw sila. nakatira siya sa isang magandang palacio na napapaligiran ng mga jardin. at pati alahas. parang isinilang sa maputlang sinag ng buwan sa ibabaw ng Pilipinas. Matangkad si Mariang Makiling at mahinhin. lumilitaw siya sa anyo ng isang karaniwang taga-bukid at tinutulungan ang mga matatandang babae sa pagpulot ng mga panggatong (leñas. hindi tumatanda. Pati ang mga ilog ay bumabalik sa kanilang takdang landas at agos. Sabi ng iba. Ang diwa niya ang namamayani sa bundok subalit siya mismo ay bihirang makita ng mga tao. lalo na nang lumabas ang isang magandang dalaga.ALAMAT NI MARIANG MAKILING Si Mariang Makiling ay isang dalaga. Ang kutis niya ay makinis. firewood ). Ang sabi naman ng iba. binabati nang tahimik bago lumalayo at naglalaho sa dilim ng gubat. nakatira sa magandang bundok Makiling sa pagitan ng provincias ng Laguna at Tayabas. kayumangging kaligatan. subalit walang nakaka-alam kung saan talaga o kung paano siya namamahay. nakatira siya sa isang dukhang dampa na gawa sa karaniwang kawayan at mga dahon ng nipa. mahaba at makapal ang buhok. Minsan. Biglang-bigla. at maliliit ang mga kamay at paa. Sa madling salita. binyagan at fiesta. isinisingit nang lihim ni Mariang Makiling sa bigkis ang pira-pirasong ginto. storm) at lumiligid sa mga bukid. kapag namumundok sila upang humuli ng usa (ciervos. Takbo at nagtago ang baboy damo sa luob. natatanaw siya ng mga mangangahoy (cazadores. Nakatayo raw si Mariang Makiling sa gilid ng mataas na bangin. Natigilan ang lalaki. Karaniwang lumalabas si Mariang Makiling pagkaraan ng bagyo (borrasca. sa bigkas ng mga Tagalog. Malaki at itim ang kanyang mga mata. Paminsan-minsan.” sabi ni Mariang Makiling sa lalaki. Kung minsan daw. pinahihiram niya ang mga mahirap ng damit. na nagka-galos-galos sa mga tinik. “at hindi mo dapat hinabol. at mala-candela ang mga daliri. Walang naglalakas-luob na kumausap. “Sa akin iyong baboy damo. hunters) sa dilim ng Viernes Santo (Good Friday). jewels). Subalit nakikita kong ikaw ay pagod na pagod. coins). At lahat ng sira mula sa bagyo ay naglalaho sa bawat madaanan niya. siya ay maniwaring isang diwata. narating nila ang isang maliit na kubo. Paminsan-minsan. at sugatan. batang inahen na hindi pa nangingitlog.

” Napukaw ang lalaki sa alindog ni Mariang Makiling. narinig uli nila ang mga sigaw. pinaparusahan niya ang mga ito. Binigyan siya ni Mariang Makiling ng ilang piraso ng luya (jingibre. ay yumuko lamang bago umalis. umungol at tumabi sa kanila.” . kasama ang kanilang mga aso at pasan-pasan ang nahuling usa at baboy damo. mas malapit. Laking hinayang nila sa mga ‘luya’ na naitinapon pauwi.mga dambuhalang halimaw pala! Sinakmal ng mga ito at kinain ang usa at baboy damo. Naramdaman niyang napawi ang kanyang hapo. walang imik. Nakababa na ang araw pagdating nila sa paanan ng bundok at. gumaling ang kanyang mga sugat at bumalik ang kanyang lakas. ay bumaril sa mga halimaw subalit mintis! Wala kahit isang nakatuklas sa mga magulang ni Mariang Makiling. Minsan. o kung mayruon siyang mga kapatid o ibang kamag-anak. lalo na nang umalingawngaw uli ang mga sigaw. Habang pauwi. Umingit-ngit sa takot ang mga aso. Gagaling ka. Sa isang kisap-mata. binitawan ang dalang usa at baboy damo at umakyat sa isang punong kahoy habang patuloy na tumakas ang mga aso. Hindi na binigyan. pabigat nang pabigat ang mga luya kaya dinukot niya ang ilang piraso at itinapon. narinig nila ang sigaw mula sa malayo: “Nanduon sila!” Sinundan ito ng mas malayong sagot. sa dilim. Ang mga nilalang na tulad niya ay maniwaring lumilitaw na lamang. naubos at tumakbo uli ang mga halimaw pabalik sa bundok. Pumasok siya sa kubo at. sa takot. 2 mangangahoy ang pauwi mula sa bundok. “Duon sila! Duon!” Hindi naunawaan ng 2 mangangahoy subalit tumaas ang tenga ng kanilang mga aso.iyong mga bisig at binti. at kumaripas ng takbo. “Isusumbong ko kayo sa may-ari niyang mga hayop!” Humalakhak ang 2 lalaki bago nagpatuloy pauwi. tulad ng mga bato na tinatawag ng mga Tagalog na “mutya. Nasalubong nila ang isang matandang babae na humingi ng limos. Halika sa luob. Ilang minuto lamang. magpahinga ka at kumain. Tumakbo na rin ang 2 mangangahoy. utal pa rin. pure gold) ang mga ito. Kinabukasan. Isa sa mga mangangahoy. kinain lahat ng lugaw na hinain. tapos maaari ka nang umuwi. Isang hapon. itinaboy pa nila ang matanda na nagbanta. “Ibigay mo ito sa iyong asawa. Hindi laging mabait si Mariang Makiling sa mga mangangahoy. nagulat silang mag-asawa nang nakitang kumikinang ang ‘luya’ na naging lantay na ginto (oro puro. ginger). Isinuksok ng lalaki ang mga luya sa luob ng kanyang salakot (sombrero de hoya. Pagkaraan ng ilang saglit. Masarap at kaiba sa lahat ng natikman niya. ibinaba ang mga buntot sa pagitan ng mga paa. mas matapang. palm leaf hat). dumating ang mga humahabol . mula sa gilid ng bundok.” sinabi niya sa lalaki na. malapit na malapit na! Sindak sila sa bilis ng mga humahabol! Umabot ang 2 mangangahoy sa sapang Bakal at.

kaya't hinangad nilang mapasakanila ang kampana. o sumali sa anumang pagdiriwang sa simbahan. . pilit nilang kukunin ang kampana. at “ng Makiling” dahil duon sa bundok na iyon siya laging nagpapakita. Ganyan na lamang ang pagmamahal at pag-iingat ng mga tao roon sa gintong kampana sapagkat nananalig silang sa kampanang yaon nakasalalay ang takbo ng kanilang pamumuhay. Subalit ngayon. basta tinawag na lamang siya ng mga tao na “Maria” dahil karaniwang pangalan ito ng mga Pilipina. Mangyari na ang mangyari. Lalo silang nagsisikap na mapaunlad ang kanilang kabuhayan. may nakapagbalita naman sa mga pari sa napipintong panloloob sa simbahan. Laking galit nila! Dahil sa pagkabigo. maliksi at dalisay si Mariang Makiling. Hindi raw siya pumasok sa kabayanan ( pueblo. ALAMAT NG MACOPA Noong mga unang taon ng pananakop ng mga Kastila sa Pilipinas.Wala ring naka-alam ng tunay niyang pangalan. town) kahit minsan. Nagsisilbi yaong inspirasyon nila sa buhay. Kilala rin sila sa kasipagan at pagkamadasalin. Nalaman nilang ang kampana ay nanakawin kaya't buong ingat nila iton ibinaba at lihim na ibinaon. Sabi ng iba. Nalaman nilang sa itaas ng simbahan nakalagay ang kampana. Madaling naihasik ng mga Kastila ang Kritiyanismo sa nayong yaon sapagkat ang mga mamamayan at mababait at masunurin. Anong lungkot sa taong bayan kinabukasan! Patay lahat ang mga tao sa simbahan ang mga pari. Hindi siya nagbago ng anyo. kahit na sa liwanag ng buwan. Naglaho na si Mariang Makiling. Ang 5 o 6 na anak-anakan ( generations) na nakakita sa kanya. laging sabi ay bata. ang mga kasal at iba pang pagdiriwang ay hindi na nakikitaan ng mga alahas ni Maria. sinasabing tahimik at maligayang namumuhay ang mga tao sa isang nayon sa Kailokohan. Lihim silang bumalangkas ng kaparaanan. nagalit daw si Mariang Makiling dahil tinatangkang agawin ng mga hacenderos ang lupain sa bundukin. wala nang tumatanggap ng handog na yaman. Subalit sumbong ng iba. Nais din nila ang kasaganaan. marami nang taon na hindi siya nakikita. kasalanan daw ng mga tao sa kabayanan na ayaw magbayad ng puting dumalaga. Sa kabutihang-palad. Ang kampanang ginto ay naging sagrado at napakahalaga sa mga mamamayan. Ni hindi raw ibinalik ang mga hiniram na alahas at mga damit. Isang gabing madilim ay nagsipaghanda sila at sandatahang tinungo ang pook ng simbahan. kahit anino ay hindi na aninaw sa Makiling. pinagpapatay nilang lahat ang nasa simbahan sapagkat ayaw magtapat sa kinaroroonan ng kampana. Ipagsasanggalang nila ito anuman ang kanilang sapitin! Nang dumating ang masasamang loob ay hindi na nila nakita ang kampanang ginto. sakristan at ilang mga tauhan ! Wala ang kampana at walang nakakaalam kung saan ito naroroon. Ngayon. naging laging usap-usapan hanggang mabalitaan ng masasamang loob sa isang malayong pook.

"Patnubayan mo po kami sa aming pamumuhay. Sa pagkakatigagal ng lalaki ay marahan siyang kinalabit ni Edna at muling sumamong ikuha siya ng mga bunga ng lansones. Lumipas ang maraming taon at ang tungkol sa kampana ay nalimot na ng mga tao. kung tawagin ng mga tao ang pook simbahan ay sinasabing. "Parang kopa!" ang sabi ng ilan. ang puno ay nakilala na sa tawag na makopa. na alam niyang nagtataglay sa sinapupunan ng unang binhi ng kanilang pag-iibigan. Ito'y nagbunga ng hugis kampana. makikislap na pula ang labas at maputing parang bulak ang laman. Simula noon. ang mga bunga'y sa gintong kopa sa simbahan naihambing ng mga tao. ikuha mo ako. Nangamatay na ang matatandang nakakaalam sa kasaysayan ng kampanang ginto at ang mga kabataan nama'y wala nang nalalaman tungkol doon. Nang matapos ang misa ay magiliw na inakay ni Manuel ang kabiyak at sila'y lumakad na pauwi sa kanilang tahanan. "Diyos ko." Si Manuel naman ay taimtim ding dumadalangin sa kaligtasan ng asawa. Sapagkat nasa bakuran ng simbahan. Sa kanilang marahang paglalakad ay biglang napahinto si Edna. Hindi niya malaman ang gagawin. Magkatabing lumuhod sa isang sulok ang magkabiyak at taimtim na nananalangin. Sa loob ng bakuran ng simbahan ay may tumubong isang punong di pa kilala ng mga tao." Nang matagalan. Tinamad na rin sila at natuyo ang kanilang pananim.Inasikaso ng taong bayan ang mga bangkay ng nasawi at inilibing ang mga iyon nang buong dangal." and marahang panalangin ni Edna. lalawigan ng Laguna. "Maraming kopa!" ang bulalas naman ng marami. doon sa makopa. Alam niyang ang lansones ay lason at hindi maaring kainin ngunit batid din naman niyang nagdadalang-tao ang asawa at hindi dapat biguin sa pagkaing hinihiling. Napakurap-kurap si Manuel. :Doon sa maraming kopa." ani Ednang halos matulo ang laway sa pananabik. ang tagingting ng kampana ay hindi na narinig sa nayong naturan. Mabilis na gumayak ang mag-asawa upang magsimba sa misang minsan sa isang buwan idinaraos sa kanilang nayon ng kura paroko ng bayan. . Nalungkot na ang mga tao at nawalan na sila ng sigla at pag-asa. Napabalikwas si Manuel at masuyong ginising ang nahihimbing na kabiyak. "Naku! kay gandang mga bunga niyon." Marahang nagmulat ng mga mata ang babae. Hindi nagtagal at ang mag-asawa ay kasama na sa pulutong ng mga taga-nayong patungo sa Kapilya." ang wika kay Manuel sabay turo sa puno ng lansones na hitik na hitik sa bunga. nawa's huwag magbago ang pagmamahal sa akin ni Manuel. kumurap-kurap at nang mabalingan ng tingin ang asawa ay napangiti. "Gising na Edna. Mula noon. at tayo'y mahuhuli sa misa. Umunti na ng umunti ang kanilang ani at mga alagang hayop. "Gusto ko niyon. ALAMAT NG LANSONES Tumunog ang kampana sa munting Kapilya ng isang nayon sa bayan ng Paete.

Sunod-sunod na hikbi ang pumulas sa kanyang mga labi. Humalimuyak ang bangong sa tanang buhay niya ay noon lamang niyang masamyo. Balisang nagpalakad-lakad si Manuel sa tabi ng maysakit. Wala na ngayon ang namumurok na pisngi. maputla ang dati'y mapupulang mga labi at mistulang larawan ng kamatayan." nangangatagal ang mga labing marahan niyang naiusal kasabay ng mariing pagpikit ng mga mata. kainin mo ang bungang iyong hawak. Ang babae'y laging nagkukulong sa silid. Sa wakas ay isinuko rin niya ang katigasan ng kanyang loob. Parang ginugutay ang dibdib ni Manuel sa malaking habag sa asawa ngunit tinigasan niya ang kanyang loob."Edna. pinakamamahal ko ang aking asawa at wala nang halaga sa akin ang buhay kung siya'y mawawala pa sa aking piling." Pagkarinig ni Edna sa wika ng asawa ay pumatak ang luha. "Anak ko. "Huwag na iyan ang hilingin mo. Anong laking himala! May nabuong liwanag sa kanyang harapan at gayon na lamang ang kanyang panggigilalas noong iyon ay maging isang napakagandang babaing binusilak sa kaputian. kainin mo ang bungang iyong hawak. ano ba ang dinaramdam mo?" lipos na pag-aalalang wika ni Manuel habang buong pagsuyong hinahaplos ang noo ng maysakit. Hindi nagtagal ang babae'y naratay sa banig ng karamdaman. . dahil sa matinding abag sa kabiyak. Sa pagmumulat niya ng paningin siya'y nabigla. Ang bunga ng kamatayang pinakamimithi ng kanyang asawa." Pagkasabi noo'y kumuha ng isang bunga sa hawak na kumpol ni Manuel at ito'y marahang pinisil. alam mo namang iya'y lason. Nang hindi na niya makaya ang damdaming lumulukob sa kanyang pagkatao ay mabilis na nagpasiya." Nagbantulot sumunod si Manuel sapagkat alam niyang ang bungang iyon ay lason. Hayaan mo at pagdating natin sa bahay ay pipitas ako sa duluhan ng mga manggang manibalang. Sa nakitang pagaalinlangan ni Manuel ay muling nangusap ang babaeng nakaputi. Hindi niya matagalang tignan ang payat na kaanyuan ngayon na kaibangkakaiba sa dating Ednang sinuyo niya't minahal." Walang imikan nilang tinalunton ang landas patungo sa kanilang tahanan. Masuyong inakbayan ni Manuel ang asawa at marahang nangusap. Sunod-sunod na patak ng luha ang nalaglag sa pagkagunitang ang bungang iyon ang tatapos sa lahat ng kanilang kaligayahan. ayaw tumikim man lamang ng pagkain at ayaw tapunan ng tingin ang pinagtatampuhang asawa. Hindi malaman ni Manuel ang gagawin sa kalunoslunos na kalagayan ng asawa. Sa tinig na waring isang anghel ay marahang nangungusap ang babae. Nanaog siya at tinungo ang puno ng lansones. wala na ang ningning ng kaligayahan. Marahang iling lamang ang itinugon ng nakaratay at dalawang butil ng luha ang nag-uunahang gumulong sa pisngi. "Huwag kang matakot. Ang maaliwalas na langit ng kanilang pag-iibigan ay biglang sinaputan ng ulap. tulungan mo po kami. ang dating mapupungay na mga mata'y malalamlam. Nanginginig ang kamay na pinitas ang isang kumpol ng bunga ng kamatayan. Ni hindi sinulyapan ni Edna ang mga manggang manibalang na pitas ni Manuel sa kanilang duluhan."Iyan ay lason kaya't hindi ko maibibigay sa iyo. Kukunin niya ang mga bunga ng lansones. "Diyos ko.

Si Pina ay lumaki sa layaw dahil na rin kay Aling Osang. hindi ito pinagagawa ng ina at sa halip siya ang nagtatrabaho ng lahat ng gawaing bahay. Kung bakit maraming mga mata at kung bakit pinya ang tawag sa kanya ay malalaman nating sa ating alamat. maligo. Kung ayaw magtrabaho ng anak. Anong sarap at anong tamis! Nang ibaling niya ang paningin sa babaeng nakaputi ay nawala na ito. Ang katuwiran ng ina ay "maliit pa naman si Pina. Sa isang malayong pook ng lalawigan don nakatira ang mag-inang si Aling Osang at si Pina na kaisa-isang anak. Biglang sumigla ang katawanni Manuel at hindi magkandatutong pinitas ang lahat ng mga bungang makakaya niyang dalhin at nagdudumaling umuwi sa naghihintay na asawa. Biglang naglaho at saan man niya igala ang kanyang mata ay hindi makita.Mawala ang takot ni Manuel at mabilis na tinalupan ang isang bunga ng lansones. Kung kaya ang gawain ni Pina ay maglaro. ALAMAT NG PINYA Matamis at masarap ang nasabing prutas lalo na kapag katamtaman ang pagkahinog. Hanggang isang araw si Aling Osang ay nagkasakit at halos na nakahiga na lamang. Kaya sa malimit na pangyayari. magbihis at matulog. Maraming nagsasabi na ito raw ay magaling na pantunaw lalo na kapag bagong kain tayo. Nais na sana ng ina na turuan ang anak na gumawa. ngunit naging ugali na nito ang katamaran." Marahil ay paglumaki na ay gagawa rin siya. siya na ang gumagawa. Palibhasa bugtong na anak. Diyos ko!" ang nabikas ni Manuel. hindi na mautusan ng ina ang anak. "Salamat po. palibhasa'y ina kaya matiisin. .

Laking gulat niya ng makita nito ang tumubong halaman sa malapit sa kanilang tarangkahan. malapi sa munting ilog. "Marami naman kayong sinisermon pa" ang wika ng anak sabay panaog. At bigla na lang nawala ang kanyang maal na anak ng mga sandaling iyon. Di nagtagal at nagkaroon ng bunga. Lumipas ang mga oras ngunit hindi na nakabalik si Pina sa itaas. Ang isa sa mga nanligaw ay si Kauen. sa kaharian ng Albay ay may isang makapangyarihang Rajah. "Kanina pa nga ako hanap ng hanap eh ! Talagang wala!" ang muling sabi ng anak."Naku! ang nanay ko. Si Kanuen ay nabigo subalit nagyabang pa na ang dalaga ay magiging kanya pagdating ng araw. walang katiyaga-tiyaga. Isang umaga. "Saan kaya naroroon ang sandok?" ang sambit nito. Dinilig niya ito at inalagaan araw-araw. Sinunod naman nito ang utos ng ina at sa ilang saglit ay inihain na ito ni Pina." ang sabi naman ng ina. sa may bakuran ay mataman na nagwalis si Aling Osang. Ilang araw ang nakaraan sa tulong at awa ay gumaling na si Aling Osang. "Ewan ko nga ba. "Bakit ba hindi ka na lang magkaroon ng maraming mata ng makita mo ang hinahanap mo! ito talagang anak ko. si Pina'y nagluto at maghahain na lamang ito ngunit hindi makita ang sandok." ang wika ng ina." ang sagot ng ina. "Hanapin mo. Tumagal ang sakit ni Aling Osang ngunit nagrereklamo na si Pina na pagod na raw ito sa paglilingkod sa ina. Hinanap ng ina ang anak ngunit talagang hindi na nakita. Marami siyang mga pagkakataong makaniig ang paraluman subalit nagkaroon ng mga sagabal. Ganun pa man ay natuwa na rin ang ina pagkat kahit papaano siya'y napagsilbihan ng anak. ALAMAT NG BULKANG MAYON Noong unang panahon. bakit ka nagkasakit?" ang tanong ni Pina. Minsan. Mula sa malayong Katagalugan narinig ni Gat Malaya ang nabalitang kagandahan ni Daragang Magayon.” Maraming naakit sa kanyang taglay na kagandahan kaya di mabilang na mga datu at mga ginoong tanyag ang nag-alay sa kanya ng pagmamahal. Kinamaya-maya’y ang binibini’y nagtampisaw sa . Marahil ay hahanapin niya ang sandok sa silong at baka nahulog. tuloy naalala nito ang sinabi niya sa kanyang anak. Naghandog ng mahalagang hiyas at ginto ang binata subalit tumanggi sa regalo ang dalaga. Napansin niya ito at tila maraming mata. sabay utos na kung puwedeng ipaglugay nito ang nanay. nakita ang dalagang namumupol ng bulaklak. Isang araw. anak ng mayamang Rajah sa kanugnog na kaharian. Nawala siya na parang bula na naglaho at walang nakakita sa kanya kahit kapitbahay. ngunit mamait-mait sapagkat ito'y sunog. naririyan lamang yan. Siya ay may anak na kaakit-akit na ang palayaw sa kanya ng mga tao sa Daragang Magayon na ang kahuluga’y “Magandang Dalaga.

Nabalitaan ni Kauen (nabigong manliligaw) ang napabalitang pag-iisang-dibdib. mula ako sa malayo upang ikaw ay sadyain at Makita ang tangi mong kariktan!” “Sino ka? Hindi kita kilala! Isa kang pangahas!” “Ako’y si Gat Malaya. “Isang araw. Tayo’y pakasal!” “Ngunit ang Rajah? Ang aking ama?” may alinlangang paliwanag. . Nabuhayan ng loob ang prinsipeng Tagalog at ito’y nagsalita. Kanyang sinamantala ang pagkakataong wala si Gat Malaya. Malapit na ang tag-ani ngunit wala pa si Malaya. Siya’y sumagot. “Ako’y naparito upang angkinin ang aking nobya!” sabi ni Malaya. Pinuntahan niya si Daragang Magayon. Gabi-gabi ang dalaga’y nakaupo sa duruwangawan at naghihintay. Nagpaalam si Gat Malaya upang ipabatid sa kanyang mga magulang ang itinakdang kasalan. Hindi pa siya nagbabalik. Nagkaroon ng sukatan ng lakas. Magugunita na si Malay ay subok sa espada subalit si Kauen naman ay malansi at mapaglalang. “kita’y iniibig. Nagkaroon ng maringal na handaan – kainan at sayawan. Nagkatitigan sila at ang binata’y nginitian. Ang binata’y nagparinig ng himig ng masayang awit upang matawag ang kanyang pansin. galing sa kahariang malapit ditto. Bigyan mo ako ng isang bulaklak at ako’y masisiyahan na!” Bantulot na ihinagis ng dalaga ang bulaklak.” mungkahi ng lalaki. “Hindi maaari!” tugon ni Kauen. Kakaunin niya ang ama’t ina at silang tatlo ay babalik sa Albay. “Dapat niyang malaman!” “Huwag kang mag-alala! Hihingin ko ang kamay mo sa kanya!” Pumayag ang Rajah. Sa gitna ng kasayahandumating si Gat Malaya kasama ang mga magulang. Dumapo sa mga palad ng binata at ito’y kagyat na idinampi sa kaliwang dibdib. Ang batang prinsipe ay kanyang nagustuhan pagkat magalang at nakakahalina kung kumilos.batis. “Ako’y magiging iyo kung si Gat Malaya ay hindi bumalik!” Nagtumulin ang mga araw at mga lingo. Itinakda ng Rajah ang kasal sa pagbibilog ng buwan. “Maaari bang kita’y makitang muli?” At nagsimula ang maraming tipanan ng dalawa sa makasaysayang batis. “Magandang Mutya. matapos ang anihan. walang magkakamit sa iyo sinuman!” Ang prinsesa ay natakot dahil sa pagbabala sa buhay niya at sa kanyang ama. Nang dumating ang kabilugan ng buwan napilitan nang pakasal si Daraga kay Kauen. Matigas ang pagtanggi ng dalaga sa kabila ng mga pagbabala: “Kung hindi kita makamtan.

Tinawag itong Bundok ng Mayon. Lumipas ang mga araw. maayos at maganda ang pamamalakad sa kanyang nasasakupan. si Daragang Magayon ay tumakbo upang pumagitna at sawayin ang dalaga. Prinsesa Lita o Taalita ang tawag sa kanya. Ang lupa sa puntod ng libing ay tumaas hanggang sa itoy maging bundok. Ang kanyang balangay ay matatagpuan din ang balangay ng Batangan. magigiliw ka sa taglay nitong katangian. Kapwa nalagutan ng hininga ang magsing-ibig. . Datu Balinda ang tawag sa kanya. Maganda. bilang alaala kay Daragang Magayon. Napakaganda at perpekto ang hugis. Himala ng mga himala. mabuti siyang pinuno. na ang kahulugan ay Taal sa Tagalog at puspos ng ugaling kinagisnan. ALAMAT NG BULKANG TAAL Mayroon isang Datu na bukod na kapita-pitagan ang kanyang reputasyon. Niyakap ni Malaya ito ngunit pataksil na sinibat ng katunggali. Ipinag-utos niya na ang dalawa’y ilagak na magkasama sa isang hukay. Isang nililiyag na anak na babae ang madalas pagtuunan ng Datu. mayumi at mahinhin si Taalita at mapagmahal sa sariling tradisyon at kultura. Nagluksa ang Rajah at ang buong palasyo.Nang ihahagis ni Kauen ang kanyang sibat. Bukod sa kaisaisa lamang. ang sibat ay tumama sa dibdib ng dalaga. Sa kasamaang-palad.

” Sagot ng Prinsesa.” Ilang sandali pa ang lumipas.” paliwanag ng Datu. Ipinaalam sa madla na kung sino ang makakakuha sa singsing ang nahulog sa sa Lawa ng Bunbon ay siyang mapapangasawa ng ng mayuming prinsesa. bakit ka umiiyak ano ba ang nagawa mong pagkakamali?” “Mahal kong ama.” ako po’y nagagalak sa pang-unawa ninyo.” sagot ni Prinsesa Taal. tumayo ka at huwak ng lumuha. hindi ba dapat ika’y mag-asawa na. Matanda na rin ako at kailangan ko ang isang matapang na Datu na siyang hahalili sa akin. Nasa tamang edad ka na para lumagay sa tahimik. Ang kanyang kutis ay sariwa at humahalimuyak. Alam mo ban a ang singsing na iyan ay ibinilin pa sa aki8n ng iyong ina bago siya namatay. Maibabalik rin ang singsing at maisusuot sa daliri mo. nakahiligan ng Prinsesa Taal ang mamangka pagmalapit ng lumubog ang araw sa Lawa ng Bunbon. Ilan ninuno na natin ang napasali-salin sa singsing na iyan. Kailangan mo rin ng makakasama pag ako’y lumisan na. “Salamat ng marami po. pagkatapos mamangka ay luhaang humarap si Prinsesa Taal sa kanyang ama na si Haring Balinda: “Ama kong Datu. Kasama rito ang mga Morong Datu myla sa Jolo at Tawi-tawi. Minahal at pinakaingat-ingatan ko ang singsing na iyan gaya ng pagmamahal ko sa aking ina.” sagot ni Prinsesa Taal na lumuluha. Mayroon po akong kasalanan na nagawa. hahanap tayo ng magagaling lumangoy upang sisisrin ang nahulog mong singsing. Dahil siya ay isang Prinsesa.Ang balitang ito ay agad kumalat saanmang dako ng kapuluan. Ama ko. Niyakap ng Datu si Taal. Sinabi niya sa akin na ipagkaloob ko saiyo tanda ng kanyang pagmamahalat pag-alala sa iyo!” “Tumahan na anak at ang pagkagalit ko’y kinalimutan ko na. na halos mapaiyaksa sandaling iyon.” “Alam ko pong napakahalaga ng singsing na iyan. na animo’y nahihintakutan. Pagkagalit ay huwag mo sanang magawa.” pakiusap ng Datu. tinatanuran siya ng kanyang alipin at mga abay. Nagpaanunsyo kaagad ang Datu saanmang dako upang ipahayag ang kanyang nilalayon. “Huwag ka ng mabalisa. “Anak. “Ano! Dapat ay nagging maingat ka. ” Anak. Hindi rin nagpadaig ang Kapampangan at . mapatawad po sana ninyo ako. Saksi iyan ng aming sumpaang binigkis ng nasira mong ina. nahulog po ang singsing ko sa lawa habang ako’y namamangka. Lumuhod si Prinsesa Taal sa harap ng ama. Maraming dugong bughaw ang dumating mula sa iba’t ibang lugar. “Siya pong mangyayari Ama ko. Dahil ang tirahan nila ay malapit sa lawa. Iyan na lamang ang bagay na nagpapaalala sa amin ng iyong ina n gaming pagmamahalan.” paamong wika ng Datu. Naguguluhan lamang ako sa narinig kong balita sa narinig k mula sa iyo.” “Anak. Mayroon isang pagkakataon.Masasabing si Prinsesa Taal ay mahahalintulad sa pausbong na bulaklak na wala pang nakakadapong bubuyog upang higuping ang tamis ng kanyang pagmamahal. Hindi rin nagpahuli ang angkan ni Bukaneg mula sa Kabisayaan at Kabikulan.

Habang sa pagsisisd ni Datu Mulawin ay may nahuli siyang buteteng laot na malaki ang tiyan. Matagal niyang sinusubaybayan ang takbo at pangyayari sa palasyo masayang pagsasama ni Datu Mulawin at Prinsesa Taal. Pagkainip ang kanilang naramdaman.Lahat maligaya sa nangyaring okasyon. Nang gabi ring iyon ay namangka ang mag-asawa sa lawa. Mula noon. “Isang himala ito!’ laking tuwa ni Datu Mulawin. Walang tigil sa paglangoy. Datu Mulawin ang ngalan ng laslaki at nagmula siya sa Nasugbo. Ginwa niyang hiwain ang tiyan nito upang malaman ang laman. Ang matandang nuno pala ay ay naiinggit sa sarap ng buhay sa palasyo at masayang pagsasama ng mag-asawa. may isang pulo ang lumitaw sa gitna ng Lawa Bunbon. Subali’t ang pagsasama ay hindi lagi masaya. Isang gabi. Habang sumasagwan si Datu Mulawin. Ang tawag nila rito ay Bulkan Taal.Agad ipinakasal si Prinsesa Taal kay Mulawin.dumating si Dau Pisot upang subukan ang kapalaran. pilit niyang inabot. Marami ang araw ang lumipas sa paghihintay ng mag-ama. Mula umaga hanggang hapon. Ngunit nabigo silang lahat. Mayroon isang matandang nuno pala an gang nagmamay-ari ng Lawa ng Bunbon. namasyal ang mag-asawa. Ang gabing iyon ang simula ng gulo sa kanilang pagsasama. Pangalang ibinigay ng Datung pumalit kay Mulawin. Ang mga alipin na nakakita sa pangyayari ay agad ibinalita sa tagaroon. Ang pagsasama ng mag-aswa ay nasaksihan ng boung balangay ang magagandang pamamalakad ni Datu Mulawin at masayang masaya si Prinsesa Taal sa piling ng asawa. Matiyaga niyang nilusong ang Lawa ng Bunbon. Di kalaunan may isang Datu. Nang Makita ng Prinsesa ang magandang bulaklak ng lotus. Subalit. siya naming kumakanta ang Prinsesa kasabay ang tugtog ng kumintang. ang humingi ng tulong sa mga anito. Nagdiwang ang buong balangay. Madalas ay may problema ring dumadating na siyang nagiging balakid sa pagsasama. Sa sinamang palad walang sinuman ang nagtagumpay upang maibalik ang singsing ng prinsesa. Ngunit laking gulat niya ng matagpuan doon ang nawawalang sinsing ng Prinsesa. dahil nabighani ito.Mayroon sayawan at kantahan. Lumubog sila dahil sa kapangyarihan ng matandang nuno na binalak silang mapinsala. Marami ang nagtangkang sisisrin ang dalawa upang Makita ang bangkay. Tanda na rin ito para laging maalala si Datu Mulawin at Prinsesa Taal. Bilis naman tinalon ni Datu Mulawin ang asawa upang sagipin. “Ito kaya ang tugon sa panalangin ko at magandang hangarin sa Prinsesa Taal?. kapwa sila lumubog. Sa kasamaang-palad ang prinsesa ay nahulog at limubog. Maliwanag ang sikat ng buwan. Panalangin tulungan siyang masisid ang nawawalang singsing mula sa Prinsesa. ALAMAT NG MANGGA .” Kaya’t ang pangako ng Pinunong Datu ay nangyari.Nagtaka ang lalaki dahil sa maliit na butete ay malaki na agad ang tiyan nito.

kaya nagkaroon sila ng pagkakataong magkausap palagi ng puno. Nang bumalik ang matanda upang anihin ang mga bunga ng mangga. Bagama’t magkawangis sa laki ang mga bunga nila ng kabilang puno ay may pagkakaiba pa rin sa hugis at sa . Hindi nagtagal. Ang lahat ng mga punong mangga ay pawang nagbunga. ito ay lubhang nagulat. subalit nang ikaw ay sumibol. Marami ang natutuwa kapag panahon ng pamumunga. Matamis kapag hinog. Sa panahon ng paglilihi ni Pahutan ay palaging sumisilong sa lilim niya ang isang magsasakang may dalang “piko” at ewan kung bakit gustong-gusto ng mangga na titigan ang piko. Ito’y maliliit at ang tawag dito ay “pahutan”. “Hulog ka ng langit sa akin. kasisigan at kalakasan. Ang dalawang puno na hiwalay sa karamihan ay magkaiba ng hugis at laki ng kanilang mga bunga. may magandang dalagang sa manggahan ni Tandang Isko ay dumaan. nagkaroon na rin ng kagustuhan ang punong manggang nasa paanan ng bundok at ito ay si “manggang pahutan” na malapit sa kanyang kinatutubuan. Agad tumubo ang dalawang buto at pagkaraan lang ng ilang araw ay ganap na itong isang puno. Minsan. kaya gustong-gusto ng mga bata ang pahutan. Labis na nagtaka si Tandang Isko sa pagkakaroon ng punong mangga sa hangganan ng bukid at sa ibaba ng batuhang bundok. sa dalas ng kanilang pag-uusap ay nagkaintindihan ang kalabaw at ang punong mangga. at… “Sapagkat ang malalaking mangga ay bunga ng pagkakaunawaan nina Kalabaw at Pahutan kaya tatawagin itong Manggang Kalabaw. Kalabaw at ako ay iyong ipagtatanggol. wari’y may bumubulong ng… “HUWAG PO! HUWAG MO AKONG PATAYIN. Ang madalas magpahinga sa punong manggang nasa bukid ay si Kalabaw.Noong araw ang mga punong manggang tanim ni Tandang Isko ay pare-pareho lamang ang bunga. pagal kong katawan ay binigyan mo ng ginhawa. Muli. Dati-rati’y init sa katanghaliang tapat ay aking tinitiis. Kaya kapag sa iyo ay may nagtangkang pumutol. ang magandang dalaga ay nagbalik. Hindi maisip ni Tandang Isko kung bakit nagkaganoon. subalit sa tuwing siya ay lumalapit. Kusang loob na inalok ito ng mga hinog na mangga ni Tandang Isko. Malaking pakinabang tuloy ito sa mga magsasaka at kalabaw na roon ay sumisilong. Sa kasiyahan ng binibini ay itinanim nito ang mga buto ng pahutan sa bukid at sa paanan ng bundok. punong mangga. Balak sanang putulin ng matanda ang dalawang puno.” nahihiyang wika ng mangga.” “Salamat sa iy. Noon pa man ay hinahangaan ko na ang iyong kasipagan.” Dala rin ng panghihinayang kaya hinayaan na lang nitong lumaki at lalong lumago ang dalawang puno ng mangga. humanda sila sa sungay kong matutulis. dahil ang matandang mayari ay hindi maramot. Sumapit ang araw ng pamumulaklak at pamumunga parehong pinausukan at inalagaan ni Tandang Isko ang magkahiwalay na puno. Samantala.

anilang sukat. Datapuwa’t hindi na mahalaga iyon kahit pahutan. ngumiti ang dilag at biglang nawala. paano mo nasabi ang bagay na iyan?” “SAPAGKAT AKO ANG DIWATA NG MGA PRUTAS”. kaya makikilala ito sa tawag na Manggang Piko. Masarap kainin. .” “Binibini. lalo na’t hinog. Ang sinabi ng diwata ay paulit-ulit ding ikinukuwento ni Tandang Isko sa mga namimili ng mangga. manggang kalabaw o manggang piko basta ag mga ito ay pare-parehong mangga: Pusong bibitin-bitin mabangong amuyin. Dahil ipinaglihi ito sa piko.

Sa kabila ng magandang katangiang ito ni maria. Nang walang anu-ano’y may sumundot sa paa ni Mang Dondong. Nang matauhan ang mag-asawa. Si Mang Dondong ay walang nagawa nang pukpukin siya sa ulo ng mga bandido. ang kanilang anak na si Maria ang agad nilang hinanap. ang kanilang bayan ay pinasok ng mga bandido.” Dasal ni Aling Iska. Mahal na mahal nila ang labindalawang taong gulang na si Maria. Magmula noon. Si Maria ay may taniman ng mga magagandang bulaklak. Isang araw. Tinitigang mabuti ng mag-asawa ang halaman. “Anong uri ng halaman ito? Ngayon lang ako nakakita nito!” Ang may pagkamanghang sabi ni Mang Dondong. . Laking pagtataka niya nang makita ang isang uri ng halaman na mabilis na tumitikom ang mga dahon. Ayaw niyang makipag-usap sa ibang tao kung kaya’t nagkukulong lamang siya sa kanyang silid para lamang makaiwas sa mga tao. Hindi mapatid ang pagluha ni Aling Iska at laking pagkagulat na muli ni Mang Dondong na bawa’t patak ng luha ni Aling Iska. at doon nila napagtanto na ang halamang iyon ay dili-iba’t si Maria. tulad ng isang katangian ni Maria. Pinapatay nila ang bawa’t masalubong at kinukuha ang anumang mahahalagang bagay. Hindi nila natagpuan si Maria. Si Aling Iska ay nagtago sa loob ng kabahayan. Ang kaniyang mga bulaklak ay sadyang napakagaganda kung kaya’t ang mga ito ay kilalang-kilala sa kanilang bayan. Nagtangkang tumakas si Aling Iska nguni’t tulad ni Mang Dondong. ang pagkamahiyain ay kaakibat ng kanyang katauhan. Tinawag nila itong Makahiya. Laking lungkot ni Aling Iska ng hindi matagpuang ang anak. Matapos samsamin ang mga kayamanan ng mag-asawa ay hinanap nila si Maria nguni’t sila ay bigong umalis. ito ay nagiging isang maliit at bilog na kulay rosas na bulaklak. samantalang si Mang Dondong ay nakahandang salubungin ang pagdating nga mga bandido. siya rin ay nahagip at nawalan ng malay-tao. Sa takot na mapahamak si Maria. “Diyos ko! Iligtas mo po ang aking anak. Nang walang anu-ano’y bumukas ang pintuan ng kanilang bahay. Naghalughog ang mga bandido sa buong kabahayan. Ginawa siyang halaman ng Diyos upang mailigtas sa mga bandido.ALAMAT NG MAKAHIYA Ang mag-asawang Mang Dondong at Aling Iska ay mayaman at may kaisa-isang anak. Patakbo nilang tinungo ang halamanan. itinago siya ni Mang Dondong at Aling Iska sa bunton ng mga halaman. ang halamang iyon ay inalagaang mabuti ng mag-asawa sa paniniwalang ito ang kanilang anak. Napakabait at masunuring bata si Maria.

gintongaral.html http://www.com/?p=272 .net/asides/alamat-ng-saging/ http://buklat.answers.com/?p=125 http://www.net/asides/alamat-ng-bundok-taal/ http://www.gintongaral.References: http://tl.html http://jaypeeonline.blogspot.com/2009/09/ang-hiwaga-ni-maria-makiling.com/pahinge_man_po_ako_ng_mga20081002183113476.pinoyhenyo.net/asides/alamat-ng-bundok-mayon/ http://jaypeeonline.com/Q/Halimbawa_ng_alamat http://jaypeeonline.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful