ALAMAT NG SAMPAGITA

Noon, lahat ng halaman ay may pinagmamalaking kayamanan tulad ng masarap ng bunga o bulaklak na marikit, mabngo at may kakaibang ganda. Maliban sa isa. Ang Sampagita ay parating naging tampulang ng katatawanan sa hardin. Parati siyang inaapi ng mga kasamang halaman. Madalas na pagmamayabang ng Santan, "Ano ang iyong silbi? Salat ka na sa ganda, wala pang bulaklak na ipagmamalaki. Hindi tulad ko na biniyayaan ng makukulay na bulaklak. Ako'y nakakawili." Kutya naman ng Milegwas, "Oo nga, pangit ka na, wala pang bangong kahali-halina. Amuyin mo ko, ang sarap ng samyo, ang tamis, ang bango. Mahalaga ako sa mga tao sapagkat ako ang parating inaalay sa kanilang mga Santo." "Ako rin," gatong pa ni Rosas. "Di ba't sadyang ako'y napakaganda? Ang mga bulaklak ko, pula, puti man o dilaw, sikat na panregalo sa mga dalaga. E ikaw para saan ka? Hindi ka dapat sa amin sumasama." Tawanan ang mga magandang mga halaman. Araw-araw, ganito ang kanilang usapan. Isang araw, hindi na makapagtimpi ang kawawang Sampagita. Nagtangis, nakiusap, nagmakaawa sa mabait na Bathala. "Panginoon, bakit naman ganoon? Ano nga ba ang silbi ko? Ako'y abang halaman lamang." Narinig ng Bathala ang wangis ng naaping Sampagita. Awang-awang nagwika, "Iha, tumigil ka na sa pag-iyak, bibiyayaan kita bulaklak na kaiingitan nila." Dumakot siya ng mga bituin sa langit at saka ito dinurog. Bawat isa nito ay kanyang hinalikan bago isinaboy sa humihikbing Sampagita. Ang bawat bituin ay naging munting puting bulaklak na sadyang napakatamis ng samyo. Ang kanyang mga bulaklak ay naging paborito ng mga tao, pangkuwintas sa mga dalaga at bisita at pang-alay sa mga Santa. Nahigitan ng Sampagita ang lahat ng nngungutyang halaman. Siya pa ang tinanghal na pambansang bulaklak ng bayang sinisinta.

kay ganda ng mga bulaklak mo. Ilan pang araw pagkaraa’y nagbulaklak. kaya ang tawag sa kanya ay Mariang Maganda. “Mangyari’y ano? Ano ang dahilan?” ang tanong ng prinsesang punung-puno ng agam-agam. “Dapat an akong umuwi sa amin. ay dinadalaw ng prinsesa ang kanyang halaman. Nang makita ni Mariang Maganda ay nakaramdam siya agad ng kakatuwang damdamin. biglang nawala ang prinsipe at naiwan sa mga palad ng dalaga ang dalawa niyang kamay. Sinalubong siya ng prinsesang naghihintay sa loob ng hardin. Kung saan-saan nadako ang kanilang pag-uusap. ang mga bulaklak ay napalitan ng mga bunga. “Mangyari’y…” at hindi na nakuhang magpaliwanag ang prinsipe. Araw-araw ay namamasyal sila ng prinsipe. dumating ang prinsipe. saan ba ang inyong kaharian?” “Doon sa dako roon na hindi maaaring marating ng mga taong may katawanglupa. Mariang Maganda. Kaginsa-ginsa’y biglang napatindig ang prinsipe. ay nagpapasyal ang prinsesa sa gubat na ito. Kaya paalam na irog. Nag-usap na naman sila ng nag-usap. Ibig ko sanang isama kita. Araw-araw. Iyon ang mga unang saging sa daigdig.ALAMAT NG SAGING May isang prinsesang napakaganda. Parang mga daliring nagkakaagapay. doo’y maraming magaganda’t mababangong halamang namumulaklak. Hindi niya mabatang lisanin siya ng kanyang minamahal. hindi na ito nagpaumat-umat at tinanggap ang iniluluhog na pag-ibig ng prinsipe.” “Bakit. Diyan ka na subali’t tandaan mong ikaw rin ang aking iniibig.” “Bumalik ka mamayang gabi. “Mariang Maganda. Maghahatinggabi na.” Ilan pang saglit at nagpaalam na ang prinsipe na malungkot na malungkot. hanggang sa magtapat ng pag-ibig ang prinsipe. Araw-araw. Namimitas siya ng mga bulaklak na katangi-tangi ang ayos. Makaraan ang ilang araw. Sa kanilang paghahatakan. Ang prinsipe naman pala’y gayon din. Ang kanyang tahanan ay malapit sa isang maliit na gubat. Kaya napilitang magtanong si Mariang Maganda. nag-ulayaw ang dalawa sa lilim ng mabangong halamanan ng prinsesa. kaya patakbong nagtungo sa isang dako ng kanyang halamanan at ibinaon ang mga kamay. hindi na ako makababalik. Babalik ka ha?” “Sisikapin ko Mariang Maganda. kapag hindi ako lumisan ay hindi na ako makababalik sa amin. “Kailangang umalis na ako. nguni’t hindi maaari. hindi makapapasok doon ang tulad ninyo. pagkatapos ay may kakaibang halamang tumubo sa pinagbaunan niya. Ilang araw. Nang malapit ng maghatinggabi. .” at ginawaran ng halik ang mga talulot na labi ni Mariang Maganda. sa kanyang pamamasyal. Palibhasa’y sadyang may inilalaan nang pagtingin ang prinsesa. Malalapad ang mga dahon at walang sanga.” ang pangako ng prinsipe. Pinigilan ng prinsesa ang mga kamay ng prinsipe. ay nakatagpo siya ng isang prinsipe. Magandang lalaki ang prinsipeng iyon. hihintayin kita sa halamanang ito. kung hindi. Isang araw. Isang hapon matapos silang mamasyal. nguni’t ang mga bulaklak doon sa aming kaharian ay higit na magaganda at mababango. Hawak-hawak ng prinsesa ang mga kamay ng prinsipe. Natakot ang prinsesa. Kaya agad silang nagkapalagayan at nagkahulihan ng loob. walang makakatulad dito sa inyo.

nakatira sa magandang bundok Makiling sa pagitan ng provincias ng Laguna at Tayabas. kayumangging kaligatan. coins). lumilitaw siya sa anyo ng isang karaniwang taga-bukid at tinutulungan ang mga matatandang babae sa pagpulot ng mga panggatong (leñas. hunters) sa dilim ng Viernes Santo (Good Friday). nilalapitan daw sila. Paminsan-minsan. Ang sabi naman ng iba. sa bigkas ng mga Tagalog. Walang naglalakas-luob na kumausap. Pati ang mga ilog ay bumabalik sa kanilang takdang landas at agos. at sugatan. at pati alahas. Ang kutis niya ay makinis. kapag namumundok sila upang humuli ng usa (ciervos. para sa mga kasal. Sa madling salita. mahaba at makapal ang buhok. At lahat ng sira mula sa bagyo ay naglalaho sa bawat madaanan niya. isang mangangahoy ang nakakita ng baboy damo. Dati-rati. at mala-candela ang mga daliri. na nagka-galos-galos sa mga tinik. subalit walang nakaka-alam kung saan talaga o kung paano siya namamahay. deer). Tanging kapalit na hinihingi niya ay isang puting-puting dumalaga. Subalit nakikita kong ikaw ay pagod na pagod. batang inahen na hindi pa nangingitlog. barya (monedas. Kung minsan daw. Natigilan ang lalaki. binubuhay muli ang mga nasirang halaman at itinatayo uli ang mga natumbang punong kahoy. firewood ). isinisingit nang lihim ni Mariang Makiling sa bigkis ang pira-pirasong ginto. ayon sa cuento. Ang diwa niya ang namamayani sa bundok subalit siya mismo ay bihirang makita ng mga tao. binyagan at fiesta.” sabi ni Mariang Makiling sa lalaki. natatanaw siya ng mga mangangahoy (cazadores. nakatira siya sa isang dukhang dampa na gawa sa karaniwang kawayan at mga dahon ng nipa. binabati nang tahimik bago lumalayo at naglalaho sa dilim ng gubat. pinahihiram niya ang mga mahirap ng damit. Biglang-bigla. pasulpotsulpot sa pagitan ng mga punong kahoy sa gubat ng Makiling. narating nila ang isang maliit na kubo. Kumaripas ang hayop sa mga sukal at tinik ng gubat habang walang tigil na humabol ang lalaki. Mabuti ang kaluoban ni Mariang Makiling. Karaniwang lumalabas si Mariang Makiling pagkaraan ng bagyo (borrasca. hindi tumatanda. Pagkabigkis at pasan na ng matandang babae ang mga kahoy. Matangkad si Mariang Makiling at mahinhin. lalo na nang lumabas ang isang magandang dalaga. pati mga alahas ( joyas. Nakatayo raw si Mariang Makiling sa gilid ng mataas na bangin. Paminsan-minsan. nakatira siya sa isang magandang palacio na napapaligiran ng mga jardin. siya ay maniwaring isang diwata. storm) at lumiligid sa mga bukid. parang isinilang sa maputlang sinag ng buwan sa ibabaw ng Pilipinas. Takbo at nagtago ang baboy damo sa luob. Sabi ng iba. Malaki at itim ang kanyang mga mata. Pulos dugo ang .ALAMAT NI MARIANG MAKILING Si Mariang Makiling ay isang dalaga. walang katinag-tinag habang umaalon ang kanyang buhok sa ihip ng hangin. “at hindi mo dapat hinabol. “Sa akin iyong baboy damo. Minsan. at ibinabalik ang dating ayos ng lahat. at maliliit ang mga kamay at paa. sumunod o magmanman man lamang sa kanya. jewels).

Halika sa luob. ginger). narinig uli nila ang mga sigaw. Pagkaraan ng ilang saglit. pinaparusahan niya ang mga ito. binitawan ang dalang usa at baboy damo at umakyat sa isang punong kahoy habang patuloy na tumakas ang mga aso. kasama ang kanilang mga aso at pasan-pasan ang nahuling usa at baboy damo. Naramdaman niyang napawi ang kanyang hapo. tulad ng mga bato na tinatawag ng mga Tagalog na “mutya.mga dambuhalang halimaw pala! Sinakmal ng mga ito at kinain ang usa at baboy damo.” Napukaw ang lalaki sa alindog ni Mariang Makiling. Minsan. pabigat nang pabigat ang mga luya kaya dinukot niya ang ilang piraso at itinapon. Laking hinayang nila sa mga ‘luya’ na naitinapon pauwi. Kinabukasan. at kumaripas ng takbo. sa dilim. Nakababa na ang araw pagdating nila sa paanan ng bundok at. sa takot. Masarap at kaiba sa lahat ng natikman niya. Ang mga nilalang na tulad niya ay maniwaring lumilitaw na lamang. ibinaba ang mga buntot sa pagitan ng mga paa. Isang hapon. palm leaf hat). ay bumaril sa mga halimaw subalit mintis! Wala kahit isang nakatuklas sa mga magulang ni Mariang Makiling. nagulat silang mag-asawa nang nakitang kumikinang ang ‘luya’ na naging lantay na ginto (oro puro. Tumakbo na rin ang 2 mangangahoy. naubos at tumakbo uli ang mga halimaw pabalik sa bundok. Nasalubong nila ang isang matandang babae na humingi ng limos. “Ibigay mo ito sa iyong asawa. Binigyan siya ni Mariang Makiling ng ilang piraso ng luya (jingibre. Hindi na binigyan. “Isusumbong ko kayo sa may-ari niyang mga hayop!” Humalakhak ang 2 lalaki bago nagpatuloy pauwi. walang imik. ay yumuko lamang bago umalis. Habang pauwi. umungol at tumabi sa kanila. Umingit-ngit sa takot ang mga aso. gumaling ang kanyang mga sugat at bumalik ang kanyang lakas.” . tapos maaari ka nang umuwi. o kung mayruon siyang mga kapatid o ibang kamag-anak. utal pa rin. Pumasok siya sa kubo at. mas malapit. 2 mangangahoy ang pauwi mula sa bundok.” sinabi niya sa lalaki na. kinain lahat ng lugaw na hinain. mas matapang. magpahinga ka at kumain. mula sa gilid ng bundok. pure gold) ang mga ito. narinig nila ang sigaw mula sa malayo: “Nanduon sila!” Sinundan ito ng mas malayong sagot. dumating ang mga humahabol . Sa isang kisap-mata. “Duon sila! Duon!” Hindi naunawaan ng 2 mangangahoy subalit tumaas ang tenga ng kanilang mga aso. Isa sa mga mangangahoy. Isinuksok ng lalaki ang mga luya sa luob ng kanyang salakot (sombrero de hoya. Ilang minuto lamang. Hindi laging mabait si Mariang Makiling sa mga mangangahoy. Gagaling ka. malapit na malapit na! Sindak sila sa bilis ng mga humahabol! Umabot ang 2 mangangahoy sa sapang Bakal at. lalo na nang umalingawngaw uli ang mga sigaw.iyong mga bisig at binti. itinaboy pa nila ang matanda na nagbanta.

Kilala rin sila sa kasipagan at pagkamadasalin. . sakristan at ilang mga tauhan ! Wala ang kampana at walang nakakaalam kung saan ito naroroon. o sumali sa anumang pagdiriwang sa simbahan. laging sabi ay bata. Nais din nila ang kasaganaan. sinasabing tahimik at maligayang namumuhay ang mga tao sa isang nayon sa Kailokohan. Anong lungkot sa taong bayan kinabukasan! Patay lahat ang mga tao sa simbahan ang mga pari. Nalaman nilang ang kampana ay nanakawin kaya't buong ingat nila iton ibinaba at lihim na ibinaon. Ganyan na lamang ang pagmamahal at pag-iingat ng mga tao roon sa gintong kampana sapagkat nananalig silang sa kampanang yaon nakasalalay ang takbo ng kanilang pamumuhay. kaya't hinangad nilang mapasakanila ang kampana. Sabi ng iba. wala nang tumatanggap ng handog na yaman. pinagpapatay nilang lahat ang nasa simbahan sapagkat ayaw magtapat sa kinaroroonan ng kampana. at “ng Makiling” dahil duon sa bundok na iyon siya laging nagpapakita. Naglaho na si Mariang Makiling. Lihim silang bumalangkas ng kaparaanan. Ang kampanang ginto ay naging sagrado at napakahalaga sa mga mamamayan. Hindi raw siya pumasok sa kabayanan ( pueblo. marami nang taon na hindi siya nakikita. Ipagsasanggalang nila ito anuman ang kanilang sapitin! Nang dumating ang masasamang loob ay hindi na nila nakita ang kampanang ginto. Hindi siya nagbago ng anyo. kasalanan daw ng mga tao sa kabayanan na ayaw magbayad ng puting dumalaga. kahit anino ay hindi na aninaw sa Makiling. pilit nilang kukunin ang kampana. Subalit sumbong ng iba. Sa kabutihang-palad. Isang gabing madilim ay nagsipaghanda sila at sandatahang tinungo ang pook ng simbahan. Subalit ngayon. ALAMAT NG MACOPA Noong mga unang taon ng pananakop ng mga Kastila sa Pilipinas. kahit na sa liwanag ng buwan.Wala ring naka-alam ng tunay niyang pangalan. Laking galit nila! Dahil sa pagkabigo. town) kahit minsan. Lalo silang nagsisikap na mapaunlad ang kanilang kabuhayan. Madaling naihasik ng mga Kastila ang Kritiyanismo sa nayong yaon sapagkat ang mga mamamayan at mababait at masunurin. maliksi at dalisay si Mariang Makiling. may nakapagbalita naman sa mga pari sa napipintong panloloob sa simbahan. naging laging usap-usapan hanggang mabalitaan ng masasamang loob sa isang malayong pook. Nalaman nilang sa itaas ng simbahan nakalagay ang kampana. Ni hindi raw ibinalik ang mga hiniram na alahas at mga damit. nagalit daw si Mariang Makiling dahil tinatangkang agawin ng mga hacenderos ang lupain sa bundukin. ang mga kasal at iba pang pagdiriwang ay hindi na nakikitaan ng mga alahas ni Maria. Mangyari na ang mangyari. Ang 5 o 6 na anak-anakan ( generations) na nakakita sa kanya. basta tinawag na lamang siya ng mga tao na “Maria” dahil karaniwang pangalan ito ng mga Pilipina. Ngayon. Nagsisilbi yaong inspirasyon nila sa buhay.

Nalungkot na ang mga tao at nawalan na sila ng sigla at pag-asa. at tayo'y mahuhuli sa misa. "Gusto ko niyon." Marahang nagmulat ng mga mata ang babae. doon sa makopa. Nangamatay na ang matatandang nakakaalam sa kasaysayan ng kampanang ginto at ang mga kabataan nama'y wala nang nalalaman tungkol doon. Magkatabing lumuhod sa isang sulok ang magkabiyak at taimtim na nananalangin. ang tagingting ng kampana ay hindi na narinig sa nayong naturan. Ito'y nagbunga ng hugis kampana. nawa's huwag magbago ang pagmamahal sa akin ni Manuel. "Maraming kopa!" ang bulalas naman ng marami. "Gising na Edna. kumurap-kurap at nang mabalingan ng tingin ang asawa ay napangiti. Sa kanilang marahang paglalakad ay biglang napahinto si Edna. :Doon sa maraming kopa. Lumipas ang maraming taon at ang tungkol sa kampana ay nalimot na ng mga tao. ikuha mo ako. "Diyos ko." ani Ednang halos matulo ang laway sa pananabik. Sa pagkakatigagal ng lalaki ay marahan siyang kinalabit ni Edna at muling sumamong ikuha siya ng mga bunga ng lansones. Alam niyang ang lansones ay lason at hindi maaring kainin ngunit batid din naman niyang nagdadalang-tao ang asawa at hindi dapat biguin sa pagkaing hinihiling. Umunti na ng umunti ang kanilang ani at mga alagang hayop." and marahang panalangin ni Edna. Simula noon. Napabalikwas si Manuel at masuyong ginising ang nahihimbing na kabiyak. Mula noon. Hindi niya malaman ang gagawin. lalawigan ng Laguna. "Parang kopa!" ang sabi ng ilan. "Patnubayan mo po kami sa aming pamumuhay. na alam niyang nagtataglay sa sinapupunan ng unang binhi ng kanilang pag-iibigan.Inasikaso ng taong bayan ang mga bangkay ng nasawi at inilibing ang mga iyon nang buong dangal. ang puno ay nakilala na sa tawag na makopa. ang mga bunga'y sa gintong kopa sa simbahan naihambing ng mga tao. Sapagkat nasa bakuran ng simbahan. Tinamad na rin sila at natuyo ang kanilang pananim. ALAMAT NG LANSONES Tumunog ang kampana sa munting Kapilya ng isang nayon sa bayan ng Paete. Nang matapos ang misa ay magiliw na inakay ni Manuel ang kabiyak at sila'y lumakad na pauwi sa kanilang tahanan." Nang matagalan. makikislap na pula ang labas at maputing parang bulak ang laman. Hindi nagtagal at ang mag-asawa ay kasama na sa pulutong ng mga taga-nayong patungo sa Kapilya. Mabilis na gumayak ang mag-asawa upang magsimba sa misang minsan sa isang buwan idinaraos sa kanilang nayon ng kura paroko ng bayan. "Naku! kay gandang mga bunga niyon." ang wika kay Manuel sabay turo sa puno ng lansones na hitik na hitik sa bunga. kung tawagin ng mga tao ang pook simbahan ay sinasabing." Si Manuel naman ay taimtim ding dumadalangin sa kaligtasan ng asawa. Sa loob ng bakuran ng simbahan ay may tumubong isang punong di pa kilala ng mga tao. . Napakurap-kurap si Manuel.

"Anak ko. Ni hindi sinulyapan ni Edna ang mga manggang manibalang na pitas ni Manuel sa kanilang duluhan. Sunod-sunod na patak ng luha ang nalaglag sa pagkagunitang ang bungang iyon ang tatapos sa lahat ng kanilang kaligayahan. Sa nakitang pagaalinlangan ni Manuel ay muling nangusap ang babaeng nakaputi. tulungan mo po kami. Kukunin niya ang mga bunga ng lansones. Sa wakas ay isinuko rin niya ang katigasan ng kanyang loob. "Diyos ko. Hindi niya matagalang tignan ang payat na kaanyuan ngayon na kaibangkakaiba sa dating Ednang sinuyo niya't minahal. dahil sa matinding abag sa kabiyak. ano ba ang dinaramdam mo?" lipos na pag-aalalang wika ni Manuel habang buong pagsuyong hinahaplos ang noo ng maysakit. pinakamamahal ko ang aking asawa at wala nang halaga sa akin ang buhay kung siya'y mawawala pa sa aking piling. . Hayaan mo at pagdating natin sa bahay ay pipitas ako sa duluhan ng mga manggang manibalang. Ang babae'y laging nagkukulong sa silid." Walang imikan nilang tinalunton ang landas patungo sa kanilang tahanan. kainin mo ang bungang iyong hawak. ang dating mapupungay na mga mata'y malalamlam." nangangatagal ang mga labing marahan niyang naiusal kasabay ng mariing pagpikit ng mga mata. "Huwag kang matakot. Balisang nagpalakad-lakad si Manuel sa tabi ng maysakit. Parang ginugutay ang dibdib ni Manuel sa malaking habag sa asawa ngunit tinigasan niya ang kanyang loob. Ang maaliwalas na langit ng kanilang pag-iibigan ay biglang sinaputan ng ulap. Nanaog siya at tinungo ang puno ng lansones. Sa pagmumulat niya ng paningin siya'y nabigla. Ang bunga ng kamatayang pinakamimithi ng kanyang asawa. Nang hindi na niya makaya ang damdaming lumulukob sa kanyang pagkatao ay mabilis na nagpasiya."Edna. "Huwag na iyan ang hilingin mo. Masuyong inakbayan ni Manuel ang asawa at marahang nangusap." Pagkarinig ni Edna sa wika ng asawa ay pumatak ang luha."Iyan ay lason kaya't hindi ko maibibigay sa iyo. Nanginginig ang kamay na pinitas ang isang kumpol ng bunga ng kamatayan. Humalimuyak ang bangong sa tanang buhay niya ay noon lamang niyang masamyo. Hindi malaman ni Manuel ang gagawin sa kalunoslunos na kalagayan ng asawa. wala na ang ningning ng kaligayahan. alam mo namang iya'y lason. Marahang iling lamang ang itinugon ng nakaratay at dalawang butil ng luha ang nag-uunahang gumulong sa pisngi. ayaw tumikim man lamang ng pagkain at ayaw tapunan ng tingin ang pinagtatampuhang asawa. kainin mo ang bungang iyong hawak. Sa tinig na waring isang anghel ay marahang nangungusap ang babae. Sunod-sunod na hikbi ang pumulas sa kanyang mga labi." Nagbantulot sumunod si Manuel sapagkat alam niyang ang bungang iyon ay lason. Hindi nagtagal ang babae'y naratay sa banig ng karamdaman. maputla ang dati'y mapupulang mga labi at mistulang larawan ng kamatayan. Wala na ngayon ang namumurok na pisngi. Anong laking himala! May nabuong liwanag sa kanyang harapan at gayon na lamang ang kanyang panggigilalas noong iyon ay maging isang napakagandang babaing binusilak sa kaputian." Pagkasabi noo'y kumuha ng isang bunga sa hawak na kumpol ni Manuel at ito'y marahang pinisil.

Kung bakit maraming mga mata at kung bakit pinya ang tawag sa kanya ay malalaman nating sa ating alamat. "Salamat po. ALAMAT NG PINYA Matamis at masarap ang nasabing prutas lalo na kapag katamtaman ang pagkahinog. magbihis at matulog. hindi na mautusan ng ina ang anak." Marahil ay paglumaki na ay gagawa rin siya. Hanggang isang araw si Aling Osang ay nagkasakit at halos na nakahiga na lamang. Maraming nagsasabi na ito raw ay magaling na pantunaw lalo na kapag bagong kain tayo. Diyos ko!" ang nabikas ni Manuel. . Si Pina ay lumaki sa layaw dahil na rin kay Aling Osang. Anong sarap at anong tamis! Nang ibaling niya ang paningin sa babaeng nakaputi ay nawala na ito. Nais na sana ng ina na turuan ang anak na gumawa. Kung ayaw magtrabaho ng anak. Sa isang malayong pook ng lalawigan don nakatira ang mag-inang si Aling Osang at si Pina na kaisa-isang anak. Biglang sumigla ang katawanni Manuel at hindi magkandatutong pinitas ang lahat ng mga bungang makakaya niyang dalhin at nagdudumaling umuwi sa naghihintay na asawa. Biglang naglaho at saan man niya igala ang kanyang mata ay hindi makita. hindi ito pinagagawa ng ina at sa halip siya ang nagtatrabaho ng lahat ng gawaing bahay. siya na ang gumagawa. Ang katuwiran ng ina ay "maliit pa naman si Pina. Kaya sa malimit na pangyayari.Mawala ang takot ni Manuel at mabilis na tinalupan ang isang bunga ng lansones. palibhasa'y ina kaya matiisin. ngunit naging ugali na nito ang katamaran. Kung kaya ang gawain ni Pina ay maglaro. maligo. Palibhasa bugtong na anak.

"Bakit ba hindi ka na lang magkaroon ng maraming mata ng makita mo ang hinahanap mo! ito talagang anak ko. Ang isa sa mga nanligaw ay si Kauen. Laking gulat niya ng makita nito ang tumubong halaman sa malapit sa kanilang tarangkahan. Si Kanuen ay nabigo subalit nagyabang pa na ang dalaga ay magiging kanya pagdating ng araw. nakita ang dalagang namumupol ng bulaklak. sa kaharian ng Albay ay may isang makapangyarihang Rajah. Siya ay may anak na kaakit-akit na ang palayaw sa kanya ng mga tao sa Daragang Magayon na ang kahuluga’y “Magandang Dalaga. Ganun pa man ay natuwa na rin ang ina pagkat kahit papaano siya'y napagsilbihan ng anak. Kinamaya-maya’y ang binibini’y nagtampisaw sa . Isang araw. Hinanap ng ina ang anak ngunit talagang hindi na nakita. bakit ka nagkasakit?" ang tanong ni Pina. "Kanina pa nga ako hanap ng hanap eh ! Talagang wala!" ang muling sabi ng anak. Marami siyang mga pagkakataong makaniig ang paraluman subalit nagkaroon ng mga sagabal. Dinilig niya ito at inalagaan araw-araw." ang wika ng ina."Naku! ang nanay ko. malapi sa munting ilog. ALAMAT NG BULKANG MAYON Noong unang panahon. Ilang araw ang nakaraan sa tulong at awa ay gumaling na si Aling Osang. sa may bakuran ay mataman na nagwalis si Aling Osang. Nawala siya na parang bula na naglaho at walang nakakita sa kanya kahit kapitbahay. naririyan lamang yan. Naghandog ng mahalagang hiyas at ginto ang binata subalit tumanggi sa regalo ang dalaga. Napansin niya ito at tila maraming mata.” Maraming naakit sa kanyang taglay na kagandahan kaya di mabilang na mga datu at mga ginoong tanyag ang nag-alay sa kanya ng pagmamahal. Minsan. "Hanapin mo. walang katiyaga-tiyaga. "Ewan ko nga ba. At bigla na lang nawala ang kanyang maal na anak ng mga sandaling iyon. Mula sa malayong Katagalugan narinig ni Gat Malaya ang nabalitang kagandahan ni Daragang Magayon. si Pina'y nagluto at maghahain na lamang ito ngunit hindi makita ang sandok. Lumipas ang mga oras ngunit hindi na nakabalik si Pina sa itaas. Isang umaga. "Marami naman kayong sinisermon pa" ang wika ng anak sabay panaog. Sinunod naman nito ang utos ng ina at sa ilang saglit ay inihain na ito ni Pina." ang sagot ng ina. tuloy naalala nito ang sinabi niya sa kanyang anak. "Saan kaya naroroon ang sandok?" ang sambit nito. ngunit mamait-mait sapagkat ito'y sunog. Tumagal ang sakit ni Aling Osang ngunit nagrereklamo na si Pina na pagod na raw ito sa paglilingkod sa ina. anak ng mayamang Rajah sa kanugnog na kaharian. sabay utos na kung puwedeng ipaglugay nito ang nanay. Di nagtagal at nagkaroon ng bunga. Marahil ay hahanapin niya ang sandok sa silong at baka nahulog." ang sabi naman ng ina.

Malapit na ang tag-ani ngunit wala pa si Malaya. Tayo’y pakasal!” “Ngunit ang Rajah? Ang aking ama?” may alinlangang paliwanag. galing sa kahariang malapit ditto.” mungkahi ng lalaki. “Dapat niyang malaman!” “Huwag kang mag-alala! Hihingin ko ang kamay mo sa kanya!” Pumayag ang Rajah. Kanyang sinamantala ang pagkakataong wala si Gat Malaya. “Ako’y naparito upang angkinin ang aking nobya!” sabi ni Malaya. Nagpaalam si Gat Malaya upang ipabatid sa kanyang mga magulang ang itinakdang kasalan. Magugunita na si Malay ay subok sa espada subalit si Kauen naman ay malansi at mapaglalang. Nagkaroon ng maringal na handaan – kainan at sayawan. “Magandang Mutya. “Ako’y magiging iyo kung si Gat Malaya ay hindi bumalik!” Nagtumulin ang mga araw at mga lingo. . Kakaunin niya ang ama’t ina at silang tatlo ay babalik sa Albay. “kita’y iniibig. Ang binata’y nagparinig ng himig ng masayang awit upang matawag ang kanyang pansin. Bigyan mo ako ng isang bulaklak at ako’y masisiyahan na!” Bantulot na ihinagis ng dalaga ang bulaklak. Ang batang prinsipe ay kanyang nagustuhan pagkat magalang at nakakahalina kung kumilos. Nabalitaan ni Kauen (nabigong manliligaw) ang napabalitang pag-iisang-dibdib. walang magkakamit sa iyo sinuman!” Ang prinsesa ay natakot dahil sa pagbabala sa buhay niya at sa kanyang ama. Siya’y sumagot. Itinakda ng Rajah ang kasal sa pagbibilog ng buwan. “Maaari bang kita’y makitang muli?” At nagsimula ang maraming tipanan ng dalawa sa makasaysayang batis.batis. Nang dumating ang kabilugan ng buwan napilitan nang pakasal si Daraga kay Kauen. Pinuntahan niya si Daragang Magayon. Nagkatitigan sila at ang binata’y nginitian. Matigas ang pagtanggi ng dalaga sa kabila ng mga pagbabala: “Kung hindi kita makamtan. Dumapo sa mga palad ng binata at ito’y kagyat na idinampi sa kaliwang dibdib. mula ako sa malayo upang ikaw ay sadyain at Makita ang tangi mong kariktan!” “Sino ka? Hindi kita kilala! Isa kang pangahas!” “Ako’y si Gat Malaya. Nabuhayan ng loob ang prinsipeng Tagalog at ito’y nagsalita. Nagkaroon ng sukatan ng lakas. “Isang araw. Sa gitna ng kasayahandumating si Gat Malaya kasama ang mga magulang. “Hindi maaari!” tugon ni Kauen. Hindi pa siya nagbabalik. Gabi-gabi ang dalaga’y nakaupo sa duruwangawan at naghihintay. matapos ang anihan.

Datu Balinda ang tawag sa kanya. bilang alaala kay Daragang Magayon. si Daragang Magayon ay tumakbo upang pumagitna at sawayin ang dalaga. Himala ng mga himala. Niyakap ni Malaya ito ngunit pataksil na sinibat ng katunggali. Prinsesa Lita o Taalita ang tawag sa kanya. Tinawag itong Bundok ng Mayon. mayumi at mahinhin si Taalita at mapagmahal sa sariling tradisyon at kultura. Ipinag-utos niya na ang dalawa’y ilagak na magkasama sa isang hukay. Isang nililiyag na anak na babae ang madalas pagtuunan ng Datu. . Lumipas ang mga araw. Maganda.Nang ihahagis ni Kauen ang kanyang sibat. Ang kanyang balangay ay matatagpuan din ang balangay ng Batangan. Nagluksa ang Rajah at ang buong palasyo. magigiliw ka sa taglay nitong katangian. ALAMAT NG BULKANG TAAL Mayroon isang Datu na bukod na kapita-pitagan ang kanyang reputasyon. Napakaganda at perpekto ang hugis. Sa kasamaang-palad. Kapwa nalagutan ng hininga ang magsing-ibig. Bukod sa kaisaisa lamang. mabuti siyang pinuno. maayos at maganda ang pamamalakad sa kanyang nasasakupan. na ang kahulugan ay Taal sa Tagalog at puspos ng ugaling kinagisnan. ang sibat ay tumama sa dibdib ng dalaga. Ang lupa sa puntod ng libing ay tumaas hanggang sa itoy maging bundok.

” Ilang sandali pa ang lumipas. Ilan ninuno na natin ang napasali-salin sa singsing na iyan. ” Anak. Hindi rin nagpahuli ang angkan ni Bukaneg mula sa Kabisayaan at Kabikulan. Lumuhod si Prinsesa Taal sa harap ng ama. Sinabi niya sa akin na ipagkaloob ko saiyo tanda ng kanyang pagmamahalat pag-alala sa iyo!” “Tumahan na anak at ang pagkagalit ko’y kinalimutan ko na. Maibabalik rin ang singsing at maisusuot sa daliri mo.Masasabing si Prinsesa Taal ay mahahalintulad sa pausbong na bulaklak na wala pang nakakadapong bubuyog upang higuping ang tamis ng kanyang pagmamahal.” sagot ni Prinsesa Taal na lumuluha. Kasama rito ang mga Morong Datu myla sa Jolo at Tawi-tawi. Pagkagalit ay huwag mo sanang magawa. nahulog po ang singsing ko sa lawa habang ako’y namamangka. “Ano! Dapat ay nagging maingat ka. nakahiligan ng Prinsesa Taal ang mamangka pagmalapit ng lumubog ang araw sa Lawa ng Bunbon. Naguguluhan lamang ako sa narinig kong balita sa narinig k mula sa iyo. Minahal at pinakaingat-ingatan ko ang singsing na iyan gaya ng pagmamahal ko sa aking ina. “Huwag ka ng mabalisa.” pakiusap ng Datu.” paamong wika ng Datu. Alam mo ban a ang singsing na iyan ay ibinilin pa sa aki8n ng iyong ina bago siya namatay. “Anak. Nasa tamang edad ka na para lumagay sa tahimik. Iyan na lamang ang bagay na nagpapaalala sa amin ng iyong ina n gaming pagmamahalan. Mayroon isang pagkakataon. pagkatapos mamangka ay luhaang humarap si Prinsesa Taal sa kanyang ama na si Haring Balinda: “Ama kong Datu. mapatawad po sana ninyo ako.” sagot ni Prinsesa Taal. Ang kanyang kutis ay sariwa at humahalimuyak. na halos mapaiyaksa sandaling iyon.” “Anak. “Siya pong mangyayari Ama ko.” ako po’y nagagalak sa pang-unawa ninyo.” paliwanag ng Datu. Saksi iyan ng aming sumpaang binigkis ng nasira mong ina. tumayo ka at huwak ng lumuha. Kailangan mo rin ng makakasama pag ako’y lumisan na. Matanda na rin ako at kailangan ko ang isang matapang na Datu na siyang hahalili sa akin. Dahil siya ay isang Prinsesa. Dahil ang tirahan nila ay malapit sa lawa. bakit ka umiiyak ano ba ang nagawa mong pagkakamali?” “Mahal kong ama. Mayroon po akong kasalanan na nagawa. Hindi rin nagpadaig ang Kapampangan at .Ang balitang ito ay agad kumalat saanmang dako ng kapuluan.” Sagot ng Prinsesa. hindi ba dapat ika’y mag-asawa na. Ipinaalam sa madla na kung sino ang makakakuha sa singsing ang nahulog sa sa Lawa ng Bunbon ay siyang mapapangasawa ng ng mayuming prinsesa. Ama ko.” “Alam ko pong napakahalaga ng singsing na iyan. na animo’y nahihintakutan. Maraming dugong bughaw ang dumating mula sa iba’t ibang lugar. hahanap tayo ng magagaling lumangoy upang sisisrin ang nahulog mong singsing. “Salamat ng marami po. tinatanuran siya ng kanyang alipin at mga abay. Nagpaanunsyo kaagad ang Datu saanmang dako upang ipahayag ang kanyang nilalayon. Niyakap ng Datu si Taal.

Tanda na rin ito para laging maalala si Datu Mulawin at Prinsesa Taal. Datu Mulawin ang ngalan ng laslaki at nagmula siya sa Nasugbo.Mayroon sayawan at kantahan. Ngunit laking gulat niya ng matagpuan doon ang nawawalang sinsing ng Prinsesa. namasyal ang mag-asawa. Subali’t ang pagsasama ay hindi lagi masaya. Mula umaga hanggang hapon. Matagal niyang sinusubaybayan ang takbo at pangyayari sa palasyo masayang pagsasama ni Datu Mulawin at Prinsesa Taal.Lahat maligaya sa nangyaring okasyon. Ang mga alipin na nakakita sa pangyayari ay agad ibinalita sa tagaroon. Sa kasamaang-palad ang prinsesa ay nahulog at limubog.Nagtaka ang lalaki dahil sa maliit na butete ay malaki na agad ang tiyan nito. Bilis naman tinalon ni Datu Mulawin ang asawa upang sagipin. kapwa sila lumubog. Matiyaga niyang nilusong ang Lawa ng Bunbon. Ang pagsasama ng mag-aswa ay nasaksihan ng boung balangay ang magagandang pamamalakad ni Datu Mulawin at masayang masaya si Prinsesa Taal sa piling ng asawa. “Isang himala ito!’ laking tuwa ni Datu Mulawin. Lumubog sila dahil sa kapangyarihan ng matandang nuno na binalak silang mapinsala. Panalangin tulungan siyang masisid ang nawawalang singsing mula sa Prinsesa. Habang sa pagsisisd ni Datu Mulawin ay may nahuli siyang buteteng laot na malaki ang tiyan. Habang sumasagwan si Datu Mulawin. Ang tawag nila rito ay Bulkan Taal. Marami ang nagtangkang sisisrin ang dalawa upang Makita ang bangkay. Nang Makita ng Prinsesa ang magandang bulaklak ng lotus. Sa sinamang palad walang sinuman ang nagtagumpay upang maibalik ang singsing ng prinsesa. dahil nabighani ito. Marami ang araw ang lumipas sa paghihintay ng mag-ama. Nang gabi ring iyon ay namangka ang mag-asawa sa lawa. Pagkainip ang kanilang naramdaman. Maliwanag ang sikat ng buwan. Nagdiwang ang buong balangay. “Ito kaya ang tugon sa panalangin ko at magandang hangarin sa Prinsesa Taal?. pilit niyang inabot.dumating si Dau Pisot upang subukan ang kapalaran. siya naming kumakanta ang Prinsesa kasabay ang tugtog ng kumintang. Pangalang ibinigay ng Datung pumalit kay Mulawin. ALAMAT NG MANGGA . may isang pulo ang lumitaw sa gitna ng Lawa Bunbon.Agad ipinakasal si Prinsesa Taal kay Mulawin. Di kalaunan may isang Datu. Subalit. Ginwa niyang hiwain ang tiyan nito upang malaman ang laman. Madalas ay may problema ring dumadating na siyang nagiging balakid sa pagsasama. Ang matandang nuno pala ay ay naiinggit sa sarap ng buhay sa palasyo at masayang pagsasama ng mag-asawa. Isang gabi. Walang tigil sa paglangoy.” Kaya’t ang pangako ng Pinunong Datu ay nangyari. Ang gabing iyon ang simula ng gulo sa kanilang pagsasama. Mula noon. Ngunit nabigo silang lahat. Mayroon isang matandang nuno pala an gang nagmamay-ari ng Lawa ng Bunbon. ang humingi ng tulong sa mga anito.

Bagama’t magkawangis sa laki ang mga bunga nila ng kabilang puno ay may pagkakaiba pa rin sa hugis at sa . humanda sila sa sungay kong matutulis. Ito’y maliliit at ang tawag dito ay “pahutan”. “Hulog ka ng langit sa akin. Marami ang natutuwa kapag panahon ng pamumunga. at… “Sapagkat ang malalaking mangga ay bunga ng pagkakaunawaan nina Kalabaw at Pahutan kaya tatawagin itong Manggang Kalabaw. Minsan. Sa panahon ng paglilihi ni Pahutan ay palaging sumisilong sa lilim niya ang isang magsasakang may dalang “piko” at ewan kung bakit gustong-gusto ng mangga na titigan ang piko. Balak sanang putulin ng matanda ang dalawang puno. Nang bumalik ang matanda upang anihin ang mga bunga ng mangga.” nahihiyang wika ng mangga. kaya gustong-gusto ng mga bata ang pahutan. Sa kasiyahan ng binibini ay itinanim nito ang mga buto ng pahutan sa bukid at sa paanan ng bundok.” “Salamat sa iy. ang magandang dalaga ay nagbalik. Sumapit ang araw ng pamumulaklak at pamumunga parehong pinausukan at inalagaan ni Tandang Isko ang magkahiwalay na puno. Hindi nagtagal. Dati-rati’y init sa katanghaliang tapat ay aking tinitiis. subalit nang ikaw ay sumibol. wari’y may bumubulong ng… “HUWAG PO! HUWAG MO AKONG PATAYIN.Noong araw ang mga punong manggang tanim ni Tandang Isko ay pare-pareho lamang ang bunga. sa dalas ng kanilang pag-uusap ay nagkaintindihan ang kalabaw at ang punong mangga. Kusang loob na inalok ito ng mga hinog na mangga ni Tandang Isko. Noon pa man ay hinahangaan ko na ang iyong kasipagan. subalit sa tuwing siya ay lumalapit. Samantala. punong mangga. Ang lahat ng mga punong mangga ay pawang nagbunga.” Dala rin ng panghihinayang kaya hinayaan na lang nitong lumaki at lalong lumago ang dalawang puno ng mangga. Ang dalawang puno na hiwalay sa karamihan ay magkaiba ng hugis at laki ng kanilang mga bunga. Agad tumubo ang dalawang buto at pagkaraan lang ng ilang araw ay ganap na itong isang puno. Malaking pakinabang tuloy ito sa mga magsasaka at kalabaw na roon ay sumisilong. nagkaroon na rin ng kagustuhan ang punong manggang nasa paanan ng bundok at ito ay si “manggang pahutan” na malapit sa kanyang kinatutubuan. Kalabaw at ako ay iyong ipagtatanggol. kaya nagkaroon sila ng pagkakataong magkausap palagi ng puno. Labis na nagtaka si Tandang Isko sa pagkakaroon ng punong mangga sa hangganan ng bukid at sa ibaba ng batuhang bundok. ito ay lubhang nagulat. Muli. Ang madalas magpahinga sa punong manggang nasa bukid ay si Kalabaw. Matamis kapag hinog. Kaya kapag sa iyo ay may nagtangkang pumutol. dahil ang matandang mayari ay hindi maramot. pagal kong katawan ay binigyan mo ng ginhawa. kasisigan at kalakasan. may magandang dalagang sa manggahan ni Tandang Isko ay dumaan. Hindi maisip ni Tandang Isko kung bakit nagkaganoon.

. lalo na’t hinog. Datapuwa’t hindi na mahalaga iyon kahit pahutan. kaya makikilala ito sa tawag na Manggang Piko. Masarap kainin. Dahil ipinaglihi ito sa piko. paano mo nasabi ang bagay na iyan?” “SAPAGKAT AKO ANG DIWATA NG MGA PRUTAS”. manggang kalabaw o manggang piko basta ag mga ito ay pare-parehong mangga: Pusong bibitin-bitin mabangong amuyin.” “Binibini.anilang sukat. ngumiti ang dilag at biglang nawala. Ang sinabi ng diwata ay paulit-ulit ding ikinukuwento ni Tandang Isko sa mga namimili ng mangga.

samantalang si Mang Dondong ay nakahandang salubungin ang pagdating nga mga bandido. Magmula noon. Ayaw niyang makipag-usap sa ibang tao kung kaya’t nagkukulong lamang siya sa kanyang silid para lamang makaiwas sa mga tao. Ang kaniyang mga bulaklak ay sadyang napakagaganda kung kaya’t ang mga ito ay kilalang-kilala sa kanilang bayan. . Matapos samsamin ang mga kayamanan ng mag-asawa ay hinanap nila si Maria nguni’t sila ay bigong umalis. Si Mang Dondong ay walang nagawa nang pukpukin siya sa ulo ng mga bandido. Mahal na mahal nila ang labindalawang taong gulang na si Maria. ito ay nagiging isang maliit at bilog na kulay rosas na bulaklak. “Diyos ko! Iligtas mo po ang aking anak. Si Aling Iska ay nagtago sa loob ng kabahayan. Hindi mapatid ang pagluha ni Aling Iska at laking pagkagulat na muli ni Mang Dondong na bawa’t patak ng luha ni Aling Iska. Napakabait at masunuring bata si Maria. Sa kabila ng magandang katangiang ito ni maria. Patakbo nilang tinungo ang halamanan. Hindi nila natagpuan si Maria. ang kanilang bayan ay pinasok ng mga bandido.ALAMAT NG MAKAHIYA Ang mag-asawang Mang Dondong at Aling Iska ay mayaman at may kaisa-isang anak. Laking pagtataka niya nang makita ang isang uri ng halaman na mabilis na tumitikom ang mga dahon. Ginawa siyang halaman ng Diyos upang mailigtas sa mga bandido. Tinitigang mabuti ng mag-asawa ang halaman. Sa takot na mapahamak si Maria.” Dasal ni Aling Iska. ang kanilang anak na si Maria ang agad nilang hinanap. Laking lungkot ni Aling Iska ng hindi matagpuang ang anak. at doon nila napagtanto na ang halamang iyon ay dili-iba’t si Maria. Pinapatay nila ang bawa’t masalubong at kinukuha ang anumang mahahalagang bagay. Si Maria ay may taniman ng mga magagandang bulaklak. Isang araw. Naghalughog ang mga bandido sa buong kabahayan. tulad ng isang katangian ni Maria. Nang walang anu-ano’y may sumundot sa paa ni Mang Dondong. Nagtangkang tumakas si Aling Iska nguni’t tulad ni Mang Dondong. Nang walang anu-ano’y bumukas ang pintuan ng kanilang bahay. itinago siya ni Mang Dondong at Aling Iska sa bunton ng mga halaman. siya rin ay nahagip at nawalan ng malay-tao. “Anong uri ng halaman ito? Ngayon lang ako nakakita nito!” Ang may pagkamanghang sabi ni Mang Dondong. ang halamang iyon ay inalagaang mabuti ng mag-asawa sa paniniwalang ito ang kanilang anak. Tinawag nila itong Makahiya. Nang matauhan ang mag-asawa. ang pagkamahiyain ay kaakibat ng kanyang katauhan.

html http://www.gintongaral.References: http://tl.net/asides/alamat-ng-saging/ http://buklat.com/pahinge_man_po_ako_ng_mga20081002183113476.com/?p=125 http://www.net/asides/alamat-ng-bundok-mayon/ http://jaypeeonline.answers.pinoyhenyo.html http://jaypeeonline.com/Q/Halimbawa_ng_alamat http://jaypeeonline.net/asides/alamat-ng-bundok-taal/ http://www.com/2009/09/ang-hiwaga-ni-maria-makiling.blogspot.gintongaral.com/?p=272 .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful