REHIYON 1

“ALAMAT NG ROSAS”
Noong araw ay may isang magandang dalagang nagngangalang “Rosa,” na balita sa kanyang angking kagandahan, kayumian, at kabaitan. Maraming nangangayupapa sa kanyang kagandahan. Ngunit ni isa sa mga ito ay hindi niya mapusuan. Dahil ang gusto ni Rosa ay ang maglingkod sa Panginoon at sa pagtulong sa mga nangangailangan ng kanyang tulong. Ngunit si Cristobal, isang mahigpit niyang mangingibig, ay di makapapayag na di mapasakanya ang dalaga, at ito’y nagtangkang agawin si Rosa at dinala ito sa hardin. Ngunit nananalangin si Rosa sa Panginoon at noon di’y siya’y naging bangkay. Sa takot ni Cristobal ay ibinaon niya ang dalaga sa bakuran nito at saka siya lumayo sa pook na iyon upang di na magbalik kailanman. Mula noon ay hindi na nakita ng mga taga roon si Rosa. Sa halip, sa bakuran nito ay may isang halamang tumubo na may bulaklak ngunit paghawak sa tangkay nito ay mapapasigaw ka dahil sa talas ng tinik ng halamang hinahawakan. Dahil niloob ito ng Panginoon na gawing bulaklak si Rosa na ang tangkay ay may mga tinik na tagapangalaga rito upang di-pagnasaang pupulin lamang ng sinuman.

REHIYON 2

“ALAMAT NG KASOY”
Noong unang panahon ay nasa loob ng kasoy ang abuhing buto nito. Lungkut na lungkot ang buto sapagkat madilim na madilim sa loob ng kasoy. Lalo itong nalungkot nang malamang magdaraos ng isang handaan ang Adang kagubatan. Sa gabi ng handaan ay ipinatawag ng Ada ang lahat ng hayop at halaman. Ang buong kagubatan ay nagliliwanag sa tama ng mga ilaw ng parol ng mga Alitaptap. Ang huni ng mga Kuliglig at kokak ng mga Palaka ay sumasaliw sa awit ng mga Maya. Masayang kasayaw ng mga Kuneho ang mga Usa, ng mga Elepante ang mga Tamaraw, ng Zibra ang Tsonggo. Kapareha naman ni Kangkong ang Sitaw, ni Mangga ang Dalanghita, ni Saging ang Papaya. Lahat ay nagsasayaw. Lahat ay kumakanta. Masayang-masaya ang kagubatan. Bukod tanging ang buto ng kasoy ang lungkut na lungkot. “Mabuti pa sila, nakikita ang masayang paligid. Heto ako, nakakarinig ng awit at tawanan pero hindi naman nakikita ang katuwaan.” Naulinigan ng makapangyarihang Ada himutok ng Buto. “Gusto kong maging maligaya ka. May kahilingan ka ba?” “Ayoko pong nakakulong sa madilim na lugar na kinalalagyan ko. Naiinggit ako sa ibang hayop at halaman na tuwang-tuwa kapag may handaan sa kagubatan. Nakakasama sila sa pagsasaya. Hindi lang nila naririnig kundi nakikita pa ang katuwaan ng lahat. Maawa kayo, mahal na Ada. Gawan ninyo ng paraang makalabas po sana ako sa pagkakakulong ko sa loob ng prutas na ito.” Naantig ang maawaing damdamin ng mahal na Ada. Iwinasiwas nito ang nagniningning na pananglaw. Sa isang iglap ay nakalabas sa madilim na kulungan ang Buto.” Masayang-masayang napanood ng Buto ng Kasoy ang sayawan, kantahan, at pagkakatuwaan ng mga hayop at halaman. Ang malakas na pagkokak ng mga Palaka at paghuni ng mga Kuliglig ay sumaliw sa awit ng mga Maya. Sa tuwa ng Elepanteay kumembut-kembot ito sa pag-indak. Napapasabay din sa pagimbay ang mahagway na Kawayan kasama ang Pagong na nagbababa at nagtataas ng bahay-bahayan. Hatinggabi na nang iwasiwas na muli ng butihing Ada ang kaniyang makinang na pananglaw. Hudyat iyon ng pamamahinga. Pinatay na ng mga Alitaptap ang parol nila. Nalungkot ang Buto nang dumilim na ang paligid. Nahahalinhan ng takot at lungkot nang kumulog at kumidlat. Napansin ng Buto na nagsipagtago ang mga hayop sa mga kuweba. Mahigpit namang ikinabit ng mga halaman ang mga ugat sa ilalim ng lupa. Tulad ng dapat asahan, bumuhos na ang malakas na ulan. Takot at kinakaliglig sa lamig ang Buto. “Ga…Ganito pala sa labas. Ma…Mamamatay ka sa sobrang ginaw. Mabibingi ka sa ingay ng kulog. Malamang na tamaan ka pa ng kidlat. A…Ayoko na sa labas.” Hindi pinakinggan ng Ada ang abuhing Buto ng Kasoy. Bilang panghabambuhay na parusa ay pinamalagi ng Adang manatili sa labas ng Kasoy ang abuhing Buto nito. Iyan ang Alamat ng Kasoy at ng di nito makuntentong Buto.

. Naroon daw ang mag-ayos siya na tulad sa isang matandang magbubukid. ay pango pa ang ilong at sungal sunagl ang mga labi pinatutunayan din ng marami taga-Arayat na maraming kagila-gilalas na pangyayari ang mararanasan ng sinumang dadalaw sa bundok na iyon. Di-umano kapag mabili ang mga paninda. Ang kabundukan ay totoong masagana sa mga bungang-kahoy at ang sinumang aabutin ng kagutuman doon ay malayang makakpipitas at makakain ng bungang maibigan niya. ang landas sa pauwi ay madaling matututuhan. si Maria ay lumulusong sa bayan upang magtinda at mamili. At ang lalong kahima-himala ay ang pagbuhos ng ulan kasabay ang paglakas ng ihip ng hangin.REHIYON 3 “ALAMAT NG ARAYAT” Ang Bundok sa Arayat na nakapatungo sa mga lalawigan ng Kapampangan at Nueva Ecija ay may iniingatang mga kahiwagaan na nagkasali-salin na sa mga maraming paniniwala. Sang-ayon sa matatanda sa Arayat. ang araw ng lingo sa pamilihang bayan na Arayat. wala sinumang namamlagi roon sa pangambang baka magayuma sila at hindi na muling makabalik sa kanilang tahanan. Subali’t ang engkantada ay hindi mo raw makikilala dahilan sa iba’t ibang paraan ng pagbabalatkayo na kanyang ginagawa. Sa maraming kapaniwalaang iyan ay lalong bansag ang mga talang nababanggit sa lathalang ito. bukod sa pagiging maitim. Ngunit sa sandaling ilapag ng taong iyon at iwan ang mga bungang dala niya. si Mariang Sinukuan. ang bundok n nasabi ay ari ng isang napakaganda at mapaghimalang babae. Ang malaking tipak ng batong-buhay sa ituktok ng bundok ay batyang pinaglalabhan ng engkantada. subalit ang sinumang magtangkang mag-uwi ng mga bungang-kahoy mula roon ay hindi matututuhan ang landas pauw. dahil sa pagkakatanim sa diwa ng napakarami nang salin ng lahi sa Arayat at kanonog-bayan. Dahil sa paniwalang napakaganda ni Mariang Sinukuan at dahil rin sa magaagndang tugtugin maririnig sa kabundukan.

Iisang anak nilang lalaki. Sa kanyang panudla ay bihirang usa. . Sa buhay ng mag-asawa ay hindi pa sila nakakalasap at nakakatikim ng gayong nag-iinamang damit at nagsasarapang pagkain. na mga magulang ni Limbas. Dala niya ang isang balutan na sari-saring damit at pagkain. Sa maraming mag-aanak na doo'y ay kabilang ang mag-asawa ng Lukban at Bayabas. May sasakyang hinihila ang dalawang kabayong puti.REHIYON 4 . di lamang ang mga manok pati ang mga usa. baboy-damo. ay marami nang pook ang pinaninirahan ng mga tao. ang namumukod sa lakas. Gayon din. Kaya't hindi nagluwat. Anupa't ang hindi paghalik sa kamay ay makakapagpabago sa dalang dulot. Kaya't sa pagkagulat ay napasigaw si Limbas: Ba! Anahaw! Ba! Anahaw! Ba! Anahaw!" At buhat noon ay tinawag na Banahaw ang malaking bundok na yaon sa gitna ng Luzon. Hindi sila makakain at nmakatulog sa hindi pagdating ng kanilang anak Makalipas ang pitong araw ng pagkabalisa ay muling nagbalik si Limbas. "Isang maginoong balbasin ang nagpakilala sa kanya na isang 'encantado'. Pakinggan natin ang balita ni Limbas.A “ALAMAT NG BUNDOK BANAHAW” Nang ang malaking Bundok sa gitna ng pulong Luzon ay hindi pa kilala sa pangalang Banahaw. Ang kakawan ay napakalawak at humihitik sa mga bunga. na siyang ginagamit sa paglalakbay sa buong Luzon. Nguni't ang bilin nito bago iabot ang dulot ay dapat munang humalik si Limbas sa kanyang mga magulang. ang bayan ng Lukban at Tayabas ay nagsimula sa pangalang Bayabas at Lukban. si Limbas. unggoy. Lubha pa yaong mga lunsod na malapit sa ilog. Minsang pagbalik ng bahay ni Limbas ay isang balutan ng maliit na bolang ginto ang padala ng ginoo. At sa tuwa ni Limbas ay nakalimutan humalik muna ng kamay sa kanyang mga magulang. Doon. Sa malayong pook ay dumating ang kabayanihan ni Limbas. Sa maharlikang tahanan nito sa tugatok ng bundok ay doon isinama si Limbas. Siya ang nagging hantungan ng paghanga ng lahat. sa paligid-ligid. ng malaking bundok ay natanyag ang pangalang Limbis. sa tapang at sa bilis. Hindi miminsanang nawala si Limbas ng pituhang araw at hindi rin sa kanyang pagbalik ay sari-saring kasuotan at pagkainang dala ang nakasisiya sa kanyang mga magulang. at malaking ibon ay nakaliligtas. ang lahat ng hayop ay puti ng balahibo. Isang araw ay nawala si Limbas at gayon na lamang ang panimdim ng mag-asawa. gayon din ang tahanang natatayo sa paanan at liblib." Yaong balutan ng damit at pagkain na pasalubong ni Limbas sa kanyang mga magulang ay unang dulot ng maginoo. "Narito po ang ating kayamanan mga bolang ginto!" Subali't ng buksan ang balutan ay hindi ginto abg lumabas kundi mga bunga ng Anahaw. at kara-karakang binuksan ang ballot at sinabing. At sumama lamang ako at pag-uwi ng bahay ay hindi mawawala ang dulot.

nasalubong niya si Garduke. naakit ang dalaga ng mga awit ng Garduke. Nagtitipon sila sa tahanan ng Datu at samasama silang nag-aalay ng kanilang mga ani tanda ng pasasalamat at sa kapayapaan ng kanilang pamumuhay. iniutos ng dalawa sa kasamang utusan na magkasamang gapusin silang dalawa at ihulog sa gitna ng karagatan. Nalaman ng Datu ang lihim ng pagtatagpo ng dalawa kaya iniutos niya na pugutan ng ulo si Garduke. Nalungkot ang Prinsesa.B “ANG ALAMAT NG MARINDUQUE” Noong unang panahon may pamayanan sa Timog Katagalugan na pinamumunuan ng isang haring mayaman at makapangyarihan. Naakit si Marin sa kakisigan ng makata na nagtapat ng pag-ibig sa dalaga. Kasama ng Datu ang kanilang anak na si Marin. isang makata na humabi ng mga awitin at tulain sa kagandahan at kariktan ng kalikasan. ngunit isang araw habang namamasyal sa dalampasigan ng Bombon. ngunit tatlo lamang ang masugid: Datu Bagal ng Mindoro. hinabol sila ng mga sundalo ni Datu Batumbakal kasama ang tatlong masugid na manliligaw. . ”Hindi ko kailangan ang kayamanan at kapangyarihan. isang dilag na pinipintuho dahil sa angking kagandahan. tinaguriang gayon dahil sa siya’y may pusong bakal. hindi naaantig ang puso ng Prinsesa Marin. nagalit siya. may wagas na layunin. Iniutos niyang patayin si Garduke kung igigiit niya ang pag-ibig sa Prinsesa Marin.REHIYON 4 . At ganon nga ang nangyari. Siya’y si Datu Batumbakal. Di nagtagal at sila’y naging magsing-irog. Sumalungat siya sa pag-iibigan ng dalawa. ”Kailangan kita. Ipinahayag ng dalaga ang walang kamatayan niyang pag-ibig sa binata. na di alintana ang pagsalaysay ng binata na siya’y walang kayamanan at kapangyarihang maipagmamalaki. makatao at tagahanga ng kalikasan”. isang pamayanang sagana sa mga yaman ng kalikasan. Sumakay sila sa bangka patungo sa Tayabas Bay. Maraming mga manliligaw ang dalaga na nagmumula sa iba’t-ibang kaharian. Namuno siya sa Balayan. Nang inaakala ng dalawa na maaabutan sila ng mga sundalo. Isang araw. Siya’y dukhang mangingisda mula sa Taal. Dahil diyan. Nang matuklasan ito ng Datu. Ang pulo ay pinangalanang Marinduke. Sa pagdaraan ng panahon. ipinasya nina Prinsesa Marin at Garduke na tumakas. ang pinakamatahimik at mapayapang pulo sa Timog Katagalugan. Datu Saguil ng Laguna at Datu Kawili ng Camarines.” wika ni Prinsesa Marin. iginagalang ngunit kinatatakutan. Nais niyang ang mapangasawa ng anak ay isang maharlika. Sa kanilang pagluhog. nagbibigay aliw sa kaharian ni Datu Batumbakal. may umusbong na hugis pusong pulo sa pook ng pinaglagakan ng katawan nina Prinsesa Marin at Garduke. Mahal ko ang isang taong mapagkumbaba. dugtong pa ng dalaga. naging ugali ng mga katutubo na magpasalamat sa Poong Maykapal sa kanilang masaganang ani. Sa panahon ng anihan.

” Maraming naakit sa kanyang taglay na kagandahan kaya di mabilang na mga datu at mga ginoong tanyag ang nag-alay sa kanya ng pagmamahal. sa kaharian ng Albay ay may isang makapangyarihang Rajah. Kakaunin niya ang ama’t ina at silang tatlo ay babalik sa Albay. Ang batang prinsipe ay kanyang nagustuhan pagkat magalang at nakakahalina kung kumilos. Si Kanuen ay nabigo subalit nagyabang pa na ang dalaga ay magiging kanya pagdating ng araw. anak ng mayamang Rajah sa kanugnog na kaharian. nakita ang dalagang namumupol ng bulaklak. Ang isa sa mga nanligaw ay si Kauen. “Dapat niyang malaman!” “Huwag kang mag-alala! Hihingin ko ang kamay mo sa kanya!” Pumayag ang Rajah. malapi sa munting ilog. Nagpaalam si Gat Malaya upang ipabatid sa kanyang mga magulang ang itinakdang kasalan. “Magandang Mutya. Siya ay may anak na kaakit-akit na ang palayaw sa kanya ng mga tao sa Daragang Magayon na ang kahuluga’y “Magandang Dalaga. Nagkatitigan sila at ang binata’y nginitian. Tayo’y pakasal!” “Ngunit ang Rajah? Ang aking ama?” may alinlangang paliwanag. Marami siyang mga pagkakataong makaniig ang paraluman subalit nagkaroon ng mga sagabal. Naghandog ng mahalagang hiyas at ginto ang binata subalit tumanggi sa regalo ang dalaga. Mula sa malayong Katagalugan narinig ni Gat Malaya ang nabalitang kagandahan ni Daragang Magayon. . Ang binata’y nagparinig ng himig ng masayang awit upang matawag ang kanyang pansin. “Isang araw. galing sa kahariang malapit ditto. matapos ang anihan. Bigyan mo ako ng isang bulaklak at ako’y masisiyahan na!” Bantulot na ihinagis ng dalaga ang bulaklak. Minsan. Itinakda ng Rajah ang kasal sa pagbibilog ng buwan.” mungkahi ng lalaki. Dumapo sa mga palad ng binata at ito’y kagyat na idinampi sa kaliwang dibdib. “Maaari bang kita’y makitang muli?” At nagsimula ang maraming tipanan ng dalawa sa makasaysayang batis. “kita’y iniibig. mula ako sa malayo upang ikaw ay sadyain at Makita ang tangi mong kariktan!” “Sino ka? Hindi kita kilala! Isa kang pangahas!” “Ako’y si Gat Malaya. Kinamaya-maya’y ang binibini’y nagtampisaw sa batis.REHIYON 5 “ALAMAT NG BULKANG MAYON” Noong unang panahon. Nabuhayan ng loob ang prinsipeng Tagalog at ito’y nagsalita.

“Hindi maaari!” tugon ni Kauen. Kanyang sinamantala ang pagkakataong wala si Gat Malaya. si Daragang Magayon ay tumakbo upang pumagitna at sawayin ang dalaga. Ang lupa sa puntod ng libing ay tumaas hanggang sa itoy maging bundok. Tinawag itong Bundok ng Mayon. Ipinag-utos niya na ang dalawa’y ilagak na magkasama sa isang hukay. Sa kasamaang-palad. ang sibat ay tumama sa dibdib ng dalaga. Nagluksa ang Rajah at ang buong palasyo. Matigas ang pagtanggi ng dalaga sa kabila ng mga pagbabala: “Kung hindi kita makamtan. Nang ihahagis ni Kauen ang kanyang sibat. Napakaganda at perpekto ang hugis. . Nang dumating ang kabilugan ng buwan napilitan nang pakasal si Daraga kay Kauen. Sa gitna ng kasayahandumating si Gat Malaya kasama ang mga magulang. Lumipas ang mga araw. Nagkaroon ng sukatan ng lakas. Hindi pa siya nagbabalik. Malapit na ang tag-ani ngunit wala pa si Malaya. Nagkaroon ng maringal na handaan – kainan at sayawan. Pinuntahan niya si Daragang Magayon. Niyakap ni Malaya ito ngunit pataksil na sinibat ng katunggali. Gabi-gabi ang dalaga’y nakaupo sa duruwangawan at naghihintay.Nabalitaan ni Kauen (nabigong manliligaw) ang napabalitang pag-iisang-dibdib. “Ako’y naparito upang angkinin ang aking nobya!” sabi ni Malaya. Himala ng mga himala. walang magkakamit sa iyo sinuman!” Ang prinsesa ay natakot dahil sa pagbabala sa buhay niya at sa kanyang ama. Kapwa nalagutan ng hininga ang magsing-ibig. bilang alaala kay Daragang Magayon. Magugunita na si Malay ay subok sa espada subalit si Kauen naman ay malansi at mapaglalang. “Ako’y magiging iyo kung si Gat Malaya ay hindi bumalik!” Nagtumulin ang mga araw at mga lingo. Siya’y sumagot.

Hindi niya alam kung anong uri ang halamang iyon. Nagtagal ang sakit ni Aling Rosa kaya't napilitang si Pinang ang gumagawa sa bahay. napagsilbihan naman siya kahit paano ng anak. Walang bagay na di makita at agad tinatanong ang kanyang ina. Sa palipatlipat sa bibig ng mga tao ang pinang ay naging pinya. Ito'y hugis-ulo ng tao at napapalibutan ng mata. Umalis siya upang hanapin ang sandok na hinahanap. REHIYON 7 . sa kanyang pagluluto hindi niya makita ang posporo. Kaya't pinabayaan na lang niya ang kanyang anak. Hindi na nakita ni Aling Rosa si Pinang. Biglang naalaala ni Aling Rosa ang huli niyang sinabi kay Pina. Ang ina ay si Aling Rosa at ang anak ay si Pinang. Napilitan siyang bumangon at naghanda ng pagkain. Tinanong ang kanyang ina kung nasaan ito. Inutusan niya si Pinang na magluto ng lugaw. sana'y magkaroon ka ng maraming mata upang makita mo ang lahat ng bagay at hindi ka na tanong nang tanong sa akin. Nagpasensiya na lang si Aling Rosa. Gusto ng ina na matuto si Pinang ng mga gawaing bahay. Hinanap niya si Pinang. na sana'y magkaroon ito ng maraming mata para makita ang kanyang hinahanap. Kaya lumaki si Pinang sa layaw. Inalagaan niyang mabuti hanggang sa ito'y magbunga.REHIYON 6 “ANG ALAMAT NG PINYA” Noong unang panahon may nakatirang mag-ina sa isang malayong pook. Tahimik na nanangis si Aling Rosa at laking pagsisisi dahil tumalab ang kanyang sinabi sa anak. Isang beses naman ay ang sandok ang hinahanap. ngunit laging ikinakatwiran ni Pinang na alam na niyang gawin ang mga itinuturo ng ina. Isang araw. Tinatawag niya ang anak ngunit walang sumasagot. Isinalang ni Pinang ang lugaw ngunit napabayaan dahil sa kalalaro. wala si Pinang sa bahay. Dahil alam niyang galit na ang kanyang ina ay di na umimik si Pinang. Nayamot si Aling Rosa sa katatanong ng anak kaya´t nawika nito: " Naku! Pinang. Pagkaraan ng ilang araw ay magaling-galing na si Aling Rosa. Ang lugaw ay dumikit sa palayok at nasunog. Ngunit naglahong parang bula si Pinang. may nakitang halaman si Aling Rosa sa kanyang bakuran. Isang araw nagkasakit si Aling Rosa. Laking pagkamangha ni Aling Rosa ng makita ang anyo ng bunga nito. Inalagaan niyang mabuti ang halaman at tinawag itong Pinang. Kinagabihan. Isang araw. Tinanong niya ang mga kapitbahay kung nakita nila ang kanyang anak. Nabahala si Aling Rosa. Hindi siya makabangon at makagawa ng gawaing bahay. Mahal na mahal ni Aling Rosa ang kanyang bugtong na anak. Ganoon ng ganoon ang nangyayari.

” “Aba!. ito ang pinagmulan ng Chocolate Hills. ako yata ang nauna rito at ito’y pag-aari ko na!” sagot ding galit ng higante mula sa hilaga. Kaya’t nilisan pansamantala ng tagaroon ang lugar. Namuhay ng mapayapa at masagana. Walang tigil na batuhan ng binilog na putik. Hanggang ang dalawa ay hingalin. “Lalong hindi maaari!” mas malakas ang padyak ng Higante mula sa Hilaga. sa probinsiya ng Bohol. Ngunit kung araw ng taniman ay maaliwalas ang kapaligiran sa kulay ng berdeng tanawin ng pook. ” Maghanap ka ng lugar na iyong aangkinin. “Ikaw dapat ang umalis!” “Hindi maaari ito! Ito ay pag-aari ko!” sabay padyak ng Higante mula sa Timog at nayanig ang lugar na parang lumilindol.Marami ang nakasaksi sa pangyayari na tagaroon.” galit na sinabi ni Higanteng mula saTimog . Ginawa ng isang higante ay bumilog ng putik at binato sa isa. Ang isa ay nagmula sa parting timog at ang isa naman ay sa hilaga. naubusan ng lakas at nawalan ng hininga. Tumumba ang dalawang higante na wala ng buhay. REHIYON 8 . Ayon sa matatanda roon. Subali’t kapag tagulan ito ay maputik at siguradong mababaon ang iyon paa kapag ikaw ay nakayapak. “Anong ginagawa mo sa aking nasasakupan!” Ito’y aking pag-aari at umalis ka na. may lupang malawak subali’t ito ay tuyot. Subali’t gumanti rin ang isa at humulma rin ng isang bilog na putik at siya ring binato sa kalaban.Dahil sa bulubunduking ginawa ng mga higante na kulay tsokolate na sila ring napakikinabangang taniman. Sa inaasahang pangyayari nagkita nga ang dalawang higante. nagsibalikan ang naninirahan doon. parting Kabisayaaan. Ang mga naninirahan doon ay nangangamba na baka magkita ang dalawa. Makikita mong biyak-biyak ang lupain kapag taginit. Noong panahong iyon. ay katatapos pa lamang ang tag-ulan at maputik sa kinatatayuan nila. Talagang pagpapawisan ka kapag napadaan ka sa lugar. Ang sumabat sa paningin ng mga tao ang mala-higanteng bolang putik na siyang ginamit ng mga naabing higante sa pagbabatuhan. may isang araw sa magkabilang dulo ng isla na may dalawang higanteng dumating.“ALAMAT NG CHOCOLATE HILLS” Noong unang panahon. Pagkatapos ng pangyayari.

Napili nila ang kasalukuyang kinalalagyan ng bayan ng Baysay. ang mga natirang buhay na naninirahan sa Baysay ay nagpasyang muling kumilos upang humanap ng lugar na may mga burolna magsisilbing pananggalang sa malalakas na hangin. isang matapang na mandirigma. Juan Katindoy at Tomas Makahilig. na may kahulugang ‘Ang Pinakamaganda’ bilang pagbibigay parangal din sa kagandahan ng kanilang si Bungangsakit. Sa pagpupulong ng mga tagapamuno na dinaluhan ng mga misyonerong Heswita. ang ilang piling lugar sa Bungal ay inihanda para sa pagtatayo ng Simbahang Katoliko ng mga Heswita. sa pangunguna ng mga misyonerong Heswita ay nagtungo sa Binongtoan. Doon ay nagsimula silang bumuo ng panibagong nayon at matatag na kuta na yari sa adobe. Ang mga naninirahan sa Baysay ay nagtatag ng pangkat ng mga tagapagtanggol na binubuo ng matatapang na kalalakihan sa kanilang lugar na pinamumunuan ni Katindoy. Subali’t sa kakapusang-palad.“ALAMAT NG BASEY” Dahil sa ipinakitang kalupitan ng mga tulisang-dagat. ang walo-walo ay dumating at sinalanta ang buong kuta. isa sa kalapit na nayon. Ang walo-walo ay walong araw na walang tigil na pag-ulan nang malakas na may kasamang malalakas na hangin. Samantala. Francisco Karanguing. Sapagkat walang matirahan at sinalanta ng bagyo. ang mga taga-Omit na nakasalamuha ni Bungangsakit nang kanyang kabataan ay hindi sumama sa pagtatatag ng bayan ng Baysay. dumaan pa ang napakalakas at nagngangalit na bagyo sa lugar na kumitil sa napakaraming buhay at sumira sa napakaraming ari-arian. Naglagay sila ng mga pamigil na harang laban sa marahas na pananalakay ng mga tulisang-dagat. REHIYON 9 . Sa halip sila’y nagkaisa at nagtatag ng kanilang sariling barangay na pinangalanang Guibaysayi. ang mga naninirahan sa Balud. Nuong 1832. Malapit sa lugar na ito ay matatagpuan ang mga burol na isa sa mga ito ay tinayuan ng mga katutubo ng mataas na tore. Pinatatag nila ang kanilang nayon. sila’y nagkasundo na pangalanan ang lugar na Baysay na may kahulugang ‘maganda’ bilang parangal at sa alaala ng kanilang magandang si Bungangsakit. Pagkalipas ng ilang araw. Batid nilang ang mga tulisang-dagat ay muling babalik kaya’t nagtayo sila ng kuta na yari sa matitigas na bato sa Bungal na matatagpuan sa bukana ng ilog. Mula sa tore ay matatanaw ang paparating na mga vinta at ang mga burol ay maaaring mapaglikasan sa mga panahon ng pagbaha at kublihan kapag may malalakas na bagyo. Sa kutang ito magtitipon ang matatapang na tagapagtanggol ni Katindoy upang planuhin ang kanilang mga gagawing depensa laban sa mga tulisang-dagat at upang mamatyagan ang paparating na mga vinta. Ang mga tagapamuno ng Binongtoan ay sina Ambrocio Makarumpag.

REHIYON 10 .

ano ba ang dinaramdam mo?" lipos na pag-aalalang wika ni Manuel habang buong pagsuyong hinahaplos ang noo ng maysakit. ikuha mo ako. kumurap-kurap at nang mabalingan ng tingin ang asawa ay napangiti. Napakurap-kurap si Manuel. "Gising na Edna." and marahang panalangin ni Edna. "Huwag na iyan ang hilingin mo. ang dating mapupungay na mga mata'y malalamlam. ayaw tumikim man lamang ng pagkain at ayaw tapunan ng tingin ang pinagtatampuhang asawa. Sa kanilang marahang paglalakad ay biglang napahinto si Edna. Hindi niya matagalang tignan ang payat na kaanyuan ngayon na kaibang-kakaiba sa dating Ednang sinuyo niya't minahal. na alam niyang nagtataglay sa sinapupunan ng unang binhi ng kanilang pag-iibigan. Ang babae'y laging nagkukulong sa silid. Mabilis na gumayak ang mag-asawa upang magsimba sa misang minsan sa isang buwan idinaraos sa kanilang nayon ng kura paroko ng bayan. "Gusto ko niyon. "Iyan ay lason kaya't hindi ko maibibigay sa iyo. nawa's huwag magbago ang pagmamahal sa akin ni Manuel. Wala na ngayon ang namumurok na pisngi. Hindi nagtagal ang babae'y naratay sa banig ng karamdaman. maputla ang dati'y mapupulang mga labi at . Masuyong inakbayan ni Manuel ang asawa at marahang nangusap. Ang maaliwalas na langit ng kanilang pag-iibigan ay biglang sinaputan ng ulap. Sunod-sunod na hikbi ang pumulas sa kanyang mga labi. Hindi nagtagal at ang mag-asawa ay kasama na sa pulutong ng mga taga-nayong patungo sa Kapilya."Edna. alam mo namang iya'y lason. Hindi niya malaman ang gagawin." Si Manuel naman ay taimtim ding dumadalangin sa kaligtasan ng asawa. Hindi malaman ni Manuel ang gagawin sa kalunoslunos na kalagayan ng asawa. lalawigan ng Laguna. "Naku! kay gandang mga bunga niyon." ani Ednang halos matulo ang laway sa pananabik. Magkatabing lumuhod sa isang sulok ang magkabiyak at taimtim na nananalangin. Sa pagkakatigagal ng lalaki ay marahan siyang kinalabit ni Edna at muling sumamong ikuha siya ng mga bunga ng lansones. Parang ginugutay ang dibdib ni Manuel sa malaking habag sa asawa ngunit tinigasan niya ang kanyang loob. Marahang iling lamang ang itinugon ng nakaratay at dalawang butil ng luha ang nag-uunahang gumulong sa pisngi. "Diyos ko." Marahang nagmulat ng mga mata ang babae. Ni hindi sinulyapan ni Edna ang mga manggang manibalang na pitas ni Manuel sa kanilang duluhan. at tayo'y mahuhuli sa misa.“ ALAMAT NG LANSONES” Tumunog ang kampana sa munting Kapilya ng isang nayon sa bayan ng Paete. Alam niyang ang lansones ay lason at hindi maaring kainin ngunit batid din naman niyang nagdadalang-tao ang asawa at hindi dapat biguin sa pagkaing hinihiling. Hayaan mo at pagdating natin sa bahay ay pipitas ako sa duluhan ng mga manggang manibalang." ang wika kay Manuel sabay turo sa puno ng lansones na hitik na hitik sa bunga." Walang imikan nilang tinalunton ang landas patungo sa kanilang tahanan. Napabalikwas si Manuel at masuyong ginising ang nahihimbing na kabiyak. wala na ang ningning ng kaligayahan." Pagkarinig ni Edna sa wika ng asawa ay pumatak ang luha. "Patnubayan mo po kami sa aming pamumuhay. Nang matapos ang misa ay magiliw na inakay ni Manuel ang kabiyak at sila'y lumakad na pauwi sa kanilang tahanan. Balisang nagpalakad-lakad si Manuel sa tabi ng maysakit.

Humalimuyak ang bangong sa tanang buhay niya ay noon lamang niyang masamyo. Biglang naglaho at saan man niya igala ang kanyang mata ay hindi makita. Sa nakitang pagaalinlangan ni Manuel ay muling nangusap ang babaeng nakaputi.mistulang larawan ng kamatayan. tulungan mo po kami. Sunod-sunod na patak ng luha ang nalaglag sa pagkagunitang ang bungang iyon ang tatapos sa lahat ng kanilang kaligayahan. dahil sa matinding abag sa kabiyak. Sa tinig na waring isang anghel ay marahang nangungusap ang babae. Kukunin niya ang mga bunga ng lansones. kainin mo ang bungang iyong hawak. Nanaog siya at tinungo ang puno ng lansones." nangangatagal ang mga labing marahan niyang naiusal kasabay ng mariing pagpikit ng mga mata. REHIYON 11 . Mawala ang takot ni Manuel at mabilis na tinalupan ang isang bunga ng lansones. kainin mo ang bungang iyong hawak. pinakamamahal ko ang aking asawa at wala nang halaga sa akin ang buhay kung siya'y mawawala pa sa aking piling. Biglang sumigla ang katawanni Manuel at hindi magkandatutong pinitas ang lahat ng mga bungang makakaya niyang dalhin at nagdudumaling umuwi sa naghihintay na asawa." Nagbantulot sumunod si Manuel sapagkat alam niyang ang bungang iyon ay lason. Nanginginig ang kamay na pinitas ang isang kumpol ng bunga ng kamatayan. Anong sarap at anong tamis! Nang ibaling niya ang paningin sa babaeng nakaputi ay nawala na ito. Nang hindi na niya makaya ang damdaming lumulukob sa kanyang pagkatao ay mabilis na nagpasiya. Ang bunga ng kamatayang pinakamimithi ng kanyang asawa. Sa pagmumulat niya ng paningin siya'y nabigla. Diyos ko!" ang nabikas ni Manuel. "Diyos ko. "Salamat po." Pagkasabi noo'y kumuha ng isang bunga sa hawak na kumpol ni Manuel at ito'y marahang pinisil. "Anak ko. Sa wakas ay isinuko rin niya ang katigasan ng kanyang loob. Anong laking himala! May nabuong liwanag sa kanyang harapan at gayon na lamang ang kanyang panggigilalas noong iyon ay maging isang napakagandang babaing binusilak sa kaputian. "Huwag kang matakot.

REHIYON 12 .

REHIYON 13 .

ARMM .

NCR .

CAR .

MGA NILALAMAN NCR……………. .

...ALAMAT NG ROSAS REHIYON 2…..ALAMAT NG LANSONES REHIYON 11…..CAR……………..ALAMAT NG KASOY REHIYON 3……ALAMAT NG ARAYAT REHIYON 4-A. REHIYON 1….. ARMM…………. REHIYON 12….ALAMAT NG BUNDOK BANAHAW REHIYON 4-B…ALAMAT NG MARINDUQUE REHIYON 5……ALAMAT NG BULKANG MAYON REHIYON 6……ALAMAT NG PINYA REHIYON 7……ALAMAT NG CHOCOLATE HILLS REHIYON 8……ALAMAT NG BASEY REHIYON 9….. REHIYON 10…. . REHIYON 13….