REHIYON 1

“ALAMAT NG ROSAS”
Noong araw ay may isang magandang dalagang nagngangalang “Rosa,” na balita sa kanyang angking kagandahan, kayumian, at kabaitan. Maraming nangangayupapa sa kanyang kagandahan. Ngunit ni isa sa mga ito ay hindi niya mapusuan. Dahil ang gusto ni Rosa ay ang maglingkod sa Panginoon at sa pagtulong sa mga nangangailangan ng kanyang tulong. Ngunit si Cristobal, isang mahigpit niyang mangingibig, ay di makapapayag na di mapasakanya ang dalaga, at ito’y nagtangkang agawin si Rosa at dinala ito sa hardin. Ngunit nananalangin si Rosa sa Panginoon at noon di’y siya’y naging bangkay. Sa takot ni Cristobal ay ibinaon niya ang dalaga sa bakuran nito at saka siya lumayo sa pook na iyon upang di na magbalik kailanman. Mula noon ay hindi na nakita ng mga taga roon si Rosa. Sa halip, sa bakuran nito ay may isang halamang tumubo na may bulaklak ngunit paghawak sa tangkay nito ay mapapasigaw ka dahil sa talas ng tinik ng halamang hinahawakan. Dahil niloob ito ng Panginoon na gawing bulaklak si Rosa na ang tangkay ay may mga tinik na tagapangalaga rito upang di-pagnasaang pupulin lamang ng sinuman.

REHIYON 2

“ALAMAT NG KASOY”
Noong unang panahon ay nasa loob ng kasoy ang abuhing buto nito. Lungkut na lungkot ang buto sapagkat madilim na madilim sa loob ng kasoy. Lalo itong nalungkot nang malamang magdaraos ng isang handaan ang Adang kagubatan. Sa gabi ng handaan ay ipinatawag ng Ada ang lahat ng hayop at halaman. Ang buong kagubatan ay nagliliwanag sa tama ng mga ilaw ng parol ng mga Alitaptap. Ang huni ng mga Kuliglig at kokak ng mga Palaka ay sumasaliw sa awit ng mga Maya. Masayang kasayaw ng mga Kuneho ang mga Usa, ng mga Elepante ang mga Tamaraw, ng Zibra ang Tsonggo. Kapareha naman ni Kangkong ang Sitaw, ni Mangga ang Dalanghita, ni Saging ang Papaya. Lahat ay nagsasayaw. Lahat ay kumakanta. Masayang-masaya ang kagubatan. Bukod tanging ang buto ng kasoy ang lungkut na lungkot. “Mabuti pa sila, nakikita ang masayang paligid. Heto ako, nakakarinig ng awit at tawanan pero hindi naman nakikita ang katuwaan.” Naulinigan ng makapangyarihang Ada himutok ng Buto. “Gusto kong maging maligaya ka. May kahilingan ka ba?” “Ayoko pong nakakulong sa madilim na lugar na kinalalagyan ko. Naiinggit ako sa ibang hayop at halaman na tuwang-tuwa kapag may handaan sa kagubatan. Nakakasama sila sa pagsasaya. Hindi lang nila naririnig kundi nakikita pa ang katuwaan ng lahat. Maawa kayo, mahal na Ada. Gawan ninyo ng paraang makalabas po sana ako sa pagkakakulong ko sa loob ng prutas na ito.” Naantig ang maawaing damdamin ng mahal na Ada. Iwinasiwas nito ang nagniningning na pananglaw. Sa isang iglap ay nakalabas sa madilim na kulungan ang Buto.” Masayang-masayang napanood ng Buto ng Kasoy ang sayawan, kantahan, at pagkakatuwaan ng mga hayop at halaman. Ang malakas na pagkokak ng mga Palaka at paghuni ng mga Kuliglig ay sumaliw sa awit ng mga Maya. Sa tuwa ng Elepanteay kumembut-kembot ito sa pag-indak. Napapasabay din sa pagimbay ang mahagway na Kawayan kasama ang Pagong na nagbababa at nagtataas ng bahay-bahayan. Hatinggabi na nang iwasiwas na muli ng butihing Ada ang kaniyang makinang na pananglaw. Hudyat iyon ng pamamahinga. Pinatay na ng mga Alitaptap ang parol nila. Nalungkot ang Buto nang dumilim na ang paligid. Nahahalinhan ng takot at lungkot nang kumulog at kumidlat. Napansin ng Buto na nagsipagtago ang mga hayop sa mga kuweba. Mahigpit namang ikinabit ng mga halaman ang mga ugat sa ilalim ng lupa. Tulad ng dapat asahan, bumuhos na ang malakas na ulan. Takot at kinakaliglig sa lamig ang Buto. “Ga…Ganito pala sa labas. Ma…Mamamatay ka sa sobrang ginaw. Mabibingi ka sa ingay ng kulog. Malamang na tamaan ka pa ng kidlat. A…Ayoko na sa labas.” Hindi pinakinggan ng Ada ang abuhing Buto ng Kasoy. Bilang panghabambuhay na parusa ay pinamalagi ng Adang manatili sa labas ng Kasoy ang abuhing Buto nito. Iyan ang Alamat ng Kasoy at ng di nito makuntentong Buto.

Dahil sa paniwalang napakaganda ni Mariang Sinukuan at dahil rin sa magaagndang tugtugin maririnig sa kabundukan. subalit ang sinumang magtangkang mag-uwi ng mga bungang-kahoy mula roon ay hindi matututuhan ang landas pauw. si Maria ay lumulusong sa bayan upang magtinda at mamili. Di-umano kapag mabili ang mga paninda. Sang-ayon sa matatanda sa Arayat. dahil sa pagkakatanim sa diwa ng napakarami nang salin ng lahi sa Arayat at kanonog-bayan. Ang kabundukan ay totoong masagana sa mga bungang-kahoy at ang sinumang aabutin ng kagutuman doon ay malayang makakpipitas at makakain ng bungang maibigan niya. wala sinumang namamlagi roon sa pangambang baka magayuma sila at hindi na muling makabalik sa kanilang tahanan. ay pango pa ang ilong at sungal sunagl ang mga labi pinatutunayan din ng marami taga-Arayat na maraming kagila-gilalas na pangyayari ang mararanasan ng sinumang dadalaw sa bundok na iyon. . Sa maraming kapaniwalaang iyan ay lalong bansag ang mga talang nababanggit sa lathalang ito. Subali’t ang engkantada ay hindi mo raw makikilala dahilan sa iba’t ibang paraan ng pagbabalatkayo na kanyang ginagawa. ang araw ng lingo sa pamilihang bayan na Arayat. ang bundok n nasabi ay ari ng isang napakaganda at mapaghimalang babae. ang landas sa pauwi ay madaling matututuhan. Ngunit sa sandaling ilapag ng taong iyon at iwan ang mga bungang dala niya.REHIYON 3 “ALAMAT NG ARAYAT” Ang Bundok sa Arayat na nakapatungo sa mga lalawigan ng Kapampangan at Nueva Ecija ay may iniingatang mga kahiwagaan na nagkasali-salin na sa mga maraming paniniwala. Naroon daw ang mag-ayos siya na tulad sa isang matandang magbubukid. bukod sa pagiging maitim. At ang lalong kahima-himala ay ang pagbuhos ng ulan kasabay ang paglakas ng ihip ng hangin. Ang malaking tipak ng batong-buhay sa ituktok ng bundok ay batyang pinaglalabhan ng engkantada. si Mariang Sinukuan.

at malaking ibon ay nakaliligtas. "Narito po ang ating kayamanan mga bolang ginto!" Subali't ng buksan ang balutan ay hindi ginto abg lumabas kundi mga bunga ng Anahaw. ng malaking bundok ay natanyag ang pangalang Limbis.A “ALAMAT NG BUNDOK BANAHAW” Nang ang malaking Bundok sa gitna ng pulong Luzon ay hindi pa kilala sa pangalang Banahaw. Nguni't ang bilin nito bago iabot ang dulot ay dapat munang humalik si Limbas sa kanyang mga magulang. Doon. ang namumukod sa lakas. Pakinggan natin ang balita ni Limbas. Sa maharlikang tahanan nito sa tugatok ng bundok ay doon isinama si Limbas. Dala niya ang isang balutan na sari-saring damit at pagkain. gayon din ang tahanang natatayo sa paanan at liblib. si Limbas. ." Yaong balutan ng damit at pagkain na pasalubong ni Limbas sa kanyang mga magulang ay unang dulot ng maginoo. Iisang anak nilang lalaki. Isang araw ay nawala si Limbas at gayon na lamang ang panimdim ng mag-asawa. ang bayan ng Lukban at Tayabas ay nagsimula sa pangalang Bayabas at Lukban. Kaya't sa pagkagulat ay napasigaw si Limbas: Ba! Anahaw! Ba! Anahaw! Ba! Anahaw!" At buhat noon ay tinawag na Banahaw ang malaking bundok na yaon sa gitna ng Luzon. na mga magulang ni Limbas. Sa malayong pook ay dumating ang kabayanihan ni Limbas. Anupa't ang hindi paghalik sa kamay ay makakapagpabago sa dalang dulot. Lubha pa yaong mga lunsod na malapit sa ilog. ay marami nang pook ang pinaninirahan ng mga tao.REHIYON 4 . at kara-karakang binuksan ang ballot at sinabing. baboy-damo. At sa tuwa ni Limbas ay nakalimutan humalik muna ng kamay sa kanyang mga magulang. sa paligid-ligid. unggoy. "Isang maginoong balbasin ang nagpakilala sa kanya na isang 'encantado'. Siya ang nagging hantungan ng paghanga ng lahat. Gayon din. Kaya't hindi nagluwat. di lamang ang mga manok pati ang mga usa. Minsang pagbalik ng bahay ni Limbas ay isang balutan ng maliit na bolang ginto ang padala ng ginoo. Hindi miminsanang nawala si Limbas ng pituhang araw at hindi rin sa kanyang pagbalik ay sari-saring kasuotan at pagkainang dala ang nakasisiya sa kanyang mga magulang. At sumama lamang ako at pag-uwi ng bahay ay hindi mawawala ang dulot. Sa kanyang panudla ay bihirang usa. sa tapang at sa bilis. Sa buhay ng mag-asawa ay hindi pa sila nakakalasap at nakakatikim ng gayong nag-iinamang damit at nagsasarapang pagkain. Hindi sila makakain at nmakatulog sa hindi pagdating ng kanilang anak Makalipas ang pitong araw ng pagkabalisa ay muling nagbalik si Limbas. Ang kakawan ay napakalawak at humihitik sa mga bunga. May sasakyang hinihila ang dalawang kabayong puti. na siyang ginagamit sa paglalakbay sa buong Luzon. ang lahat ng hayop ay puti ng balahibo. Sa maraming mag-aanak na doo'y ay kabilang ang mag-asawa ng Lukban at Bayabas.

Ipinahayag ng dalaga ang walang kamatayan niyang pag-ibig sa binata. makatao at tagahanga ng kalikasan”. ”Hindi ko kailangan ang kayamanan at kapangyarihan. isang pamayanang sagana sa mga yaman ng kalikasan.B “ANG ALAMAT NG MARINDUQUE” Noong unang panahon may pamayanan sa Timog Katagalugan na pinamumunuan ng isang haring mayaman at makapangyarihan. Di nagtagal at sila’y naging magsing-irog. Nagtitipon sila sa tahanan ng Datu at samasama silang nag-aalay ng kanilang mga ani tanda ng pasasalamat at sa kapayapaan ng kanilang pamumuhay.” wika ni Prinsesa Marin. Nais niyang ang mapangasawa ng anak ay isang maharlika. Siya’y dukhang mangingisda mula sa Taal. Nang matuklasan ito ng Datu. ngunit isang araw habang namamasyal sa dalampasigan ng Bombon. hinabol sila ng mga sundalo ni Datu Batumbakal kasama ang tatlong masugid na manliligaw. nagbibigay aliw sa kaharian ni Datu Batumbakal. iniutos ng dalawa sa kasamang utusan na magkasamang gapusin silang dalawa at ihulog sa gitna ng karagatan. Mahal ko ang isang taong mapagkumbaba. naging ugali ng mga katutubo na magpasalamat sa Poong Maykapal sa kanilang masaganang ani. Isang araw. ipinasya nina Prinsesa Marin at Garduke na tumakas. dugtong pa ng dalaga. Namuno siya sa Balayan. Ang pulo ay pinangalanang Marinduke. Siya’y si Datu Batumbakal. isang dilag na pinipintuho dahil sa angking kagandahan. isang makata na humabi ng mga awitin at tulain sa kagandahan at kariktan ng kalikasan. naakit ang dalaga ng mga awit ng Garduke. Naakit si Marin sa kakisigan ng makata na nagtapat ng pag-ibig sa dalaga. tinaguriang gayon dahil sa siya’y may pusong bakal. hindi naaantig ang puso ng Prinsesa Marin. nasalubong niya si Garduke. may umusbong na hugis pusong pulo sa pook ng pinaglagakan ng katawan nina Prinsesa Marin at Garduke. nagalit siya. Sa kanilang pagluhog. Iniutos niyang patayin si Garduke kung igigiit niya ang pag-ibig sa Prinsesa Marin. At ganon nga ang nangyari. ngunit tatlo lamang ang masugid: Datu Bagal ng Mindoro. ”Kailangan kita. Sa pagdaraan ng panahon. may wagas na layunin. Nalungkot ang Prinsesa. Kasama ng Datu ang kanilang anak na si Marin. iginagalang ngunit kinatatakutan. Datu Saguil ng Laguna at Datu Kawili ng Camarines. ang pinakamatahimik at mapayapang pulo sa Timog Katagalugan. na di alintana ang pagsalaysay ng binata na siya’y walang kayamanan at kapangyarihang maipagmamalaki. Sumalungat siya sa pag-iibigan ng dalawa. Dahil diyan. Sa panahon ng anihan.REHIYON 4 . Nang inaakala ng dalawa na maaabutan sila ng mga sundalo. . Nalaman ng Datu ang lihim ng pagtatagpo ng dalawa kaya iniutos niya na pugutan ng ulo si Garduke. Sumakay sila sa bangka patungo sa Tayabas Bay. Maraming mga manliligaw ang dalaga na nagmumula sa iba’t-ibang kaharian.

Bigyan mo ako ng isang bulaklak at ako’y masisiyahan na!” Bantulot na ihinagis ng dalaga ang bulaklak. “Maaari bang kita’y makitang muli?” At nagsimula ang maraming tipanan ng dalawa sa makasaysayang batis. “kita’y iniibig.REHIYON 5 “ALAMAT NG BULKANG MAYON” Noong unang panahon. Naghandog ng mahalagang hiyas at ginto ang binata subalit tumanggi sa regalo ang dalaga. Mula sa malayong Katagalugan narinig ni Gat Malaya ang nabalitang kagandahan ni Daragang Magayon. “Isang araw. Nagpaalam si Gat Malaya upang ipabatid sa kanyang mga magulang ang itinakdang kasalan. sa kaharian ng Albay ay may isang makapangyarihang Rajah. . Nabuhayan ng loob ang prinsipeng Tagalog at ito’y nagsalita. Ang batang prinsipe ay kanyang nagustuhan pagkat magalang at nakakahalina kung kumilos. Kinamaya-maya’y ang binibini’y nagtampisaw sa batis. “Magandang Mutya. matapos ang anihan. mula ako sa malayo upang ikaw ay sadyain at Makita ang tangi mong kariktan!” “Sino ka? Hindi kita kilala! Isa kang pangahas!” “Ako’y si Gat Malaya.” mungkahi ng lalaki. “Dapat niyang malaman!” “Huwag kang mag-alala! Hihingin ko ang kamay mo sa kanya!” Pumayag ang Rajah. Ang isa sa mga nanligaw ay si Kauen. Si Kanuen ay nabigo subalit nagyabang pa na ang dalaga ay magiging kanya pagdating ng araw. nakita ang dalagang namumupol ng bulaklak. Ang binata’y nagparinig ng himig ng masayang awit upang matawag ang kanyang pansin. Tayo’y pakasal!” “Ngunit ang Rajah? Ang aking ama?” may alinlangang paliwanag. Itinakda ng Rajah ang kasal sa pagbibilog ng buwan. Siya ay may anak na kaakit-akit na ang palayaw sa kanya ng mga tao sa Daragang Magayon na ang kahuluga’y “Magandang Dalaga. Minsan. galing sa kahariang malapit ditto. malapi sa munting ilog. Dumapo sa mga palad ng binata at ito’y kagyat na idinampi sa kaliwang dibdib. Marami siyang mga pagkakataong makaniig ang paraluman subalit nagkaroon ng mga sagabal. Nagkatitigan sila at ang binata’y nginitian. Kakaunin niya ang ama’t ina at silang tatlo ay babalik sa Albay. anak ng mayamang Rajah sa kanugnog na kaharian.” Maraming naakit sa kanyang taglay na kagandahan kaya di mabilang na mga datu at mga ginoong tanyag ang nag-alay sa kanya ng pagmamahal.

Nabalitaan ni Kauen (nabigong manliligaw) ang napabalitang pag-iisang-dibdib. “Hindi maaari!” tugon ni Kauen. Magugunita na si Malay ay subok sa espada subalit si Kauen naman ay malansi at mapaglalang. “Ako’y magiging iyo kung si Gat Malaya ay hindi bumalik!” Nagtumulin ang mga araw at mga lingo. ang sibat ay tumama sa dibdib ng dalaga. Niyakap ni Malaya ito ngunit pataksil na sinibat ng katunggali. Sa gitna ng kasayahandumating si Gat Malaya kasama ang mga magulang. Himala ng mga himala. Kanyang sinamantala ang pagkakataong wala si Gat Malaya. Ipinag-utos niya na ang dalawa’y ilagak na magkasama sa isang hukay. Sa kasamaang-palad. Pinuntahan niya si Daragang Magayon. Napakaganda at perpekto ang hugis. Malapit na ang tag-ani ngunit wala pa si Malaya. si Daragang Magayon ay tumakbo upang pumagitna at sawayin ang dalaga. Nagluksa ang Rajah at ang buong palasyo. bilang alaala kay Daragang Magayon. walang magkakamit sa iyo sinuman!” Ang prinsesa ay natakot dahil sa pagbabala sa buhay niya at sa kanyang ama. Ang lupa sa puntod ng libing ay tumaas hanggang sa itoy maging bundok. Nang ihahagis ni Kauen ang kanyang sibat. Siya’y sumagot. Lumipas ang mga araw. Nagkaroon ng maringal na handaan – kainan at sayawan. Matigas ang pagtanggi ng dalaga sa kabila ng mga pagbabala: “Kung hindi kita makamtan. Kapwa nalagutan ng hininga ang magsing-ibig. Nang dumating ang kabilugan ng buwan napilitan nang pakasal si Daraga kay Kauen. Gabi-gabi ang dalaga’y nakaupo sa duruwangawan at naghihintay. Nagkaroon ng sukatan ng lakas. . “Ako’y naparito upang angkinin ang aking nobya!” sabi ni Malaya. Tinawag itong Bundok ng Mayon. Hindi pa siya nagbabalik.

ngunit laging ikinakatwiran ni Pinang na alam na niyang gawin ang mga itinuturo ng ina. REHIYON 7 . Isinalang ni Pinang ang lugaw ngunit napabayaan dahil sa kalalaro. Sa palipatlipat sa bibig ng mga tao ang pinang ay naging pinya. Umalis siya upang hanapin ang sandok na hinahanap. Nagtagal ang sakit ni Aling Rosa kaya't napilitang si Pinang ang gumagawa sa bahay. Hinanap niya si Pinang. Hindi na nakita ni Aling Rosa si Pinang. Dahil alam niyang galit na ang kanyang ina ay di na umimik si Pinang. sana'y magkaroon ka ng maraming mata upang makita mo ang lahat ng bagay at hindi ka na tanong nang tanong sa akin. Hindi siya makabangon at makagawa ng gawaing bahay. may nakitang halaman si Aling Rosa sa kanyang bakuran. Kaya't pinabayaan na lang niya ang kanyang anak. Ganoon ng ganoon ang nangyayari. Hindi niya alam kung anong uri ang halamang iyon. Biglang naalaala ni Aling Rosa ang huli niyang sinabi kay Pina. Kinagabihan. napagsilbihan naman siya kahit paano ng anak.REHIYON 6 “ANG ALAMAT NG PINYA” Noong unang panahon may nakatirang mag-ina sa isang malayong pook. sa kanyang pagluluto hindi niya makita ang posporo. Ang ina ay si Aling Rosa at ang anak ay si Pinang. Laking pagkamangha ni Aling Rosa ng makita ang anyo ng bunga nito. Ang lugaw ay dumikit sa palayok at nasunog. Isang araw nagkasakit si Aling Rosa. na sana'y magkaroon ito ng maraming mata para makita ang kanyang hinahanap. Ito'y hugis-ulo ng tao at napapalibutan ng mata. Nabahala si Aling Rosa. Nayamot si Aling Rosa sa katatanong ng anak kaya´t nawika nito: " Naku! Pinang. Tinanong niya ang mga kapitbahay kung nakita nila ang kanyang anak. Tinanong ang kanyang ina kung nasaan ito. wala si Pinang sa bahay. Isang araw. Tinatawag niya ang anak ngunit walang sumasagot. Isang beses naman ay ang sandok ang hinahanap. Napilitan siyang bumangon at naghanda ng pagkain. Walang bagay na di makita at agad tinatanong ang kanyang ina. Ngunit naglahong parang bula si Pinang. Inalagaan niyang mabuti ang halaman at tinawag itong Pinang. Kaya lumaki si Pinang sa layaw. Pagkaraan ng ilang araw ay magaling-galing na si Aling Rosa. Mahal na mahal ni Aling Rosa ang kanyang bugtong na anak. Gusto ng ina na matuto si Pinang ng mga gawaing bahay. Inalagaan niyang mabuti hanggang sa ito'y magbunga. Isang araw. Tahimik na nanangis si Aling Rosa at laking pagsisisi dahil tumalab ang kanyang sinabi sa anak. Inutusan niya si Pinang na magluto ng lugaw. Nagpasensiya na lang si Aling Rosa.

Namuhay ng mapayapa at masagana. Makikita mong biyak-biyak ang lupain kapag taginit. Noong panahong iyon. may isang araw sa magkabilang dulo ng isla na may dalawang higanteng dumating. REHIYON 8 . parting Kabisayaaan. Talagang pagpapawisan ka kapag napadaan ka sa lugar. Sa inaasahang pangyayari nagkita nga ang dalawang higante.“ALAMAT NG CHOCOLATE HILLS” Noong unang panahon. naubusan ng lakas at nawalan ng hininga. Ginawa ng isang higante ay bumilog ng putik at binato sa isa. “Anong ginagawa mo sa aking nasasakupan!” Ito’y aking pag-aari at umalis ka na. Ngunit kung araw ng taniman ay maaliwalas ang kapaligiran sa kulay ng berdeng tanawin ng pook. may lupang malawak subali’t ito ay tuyot. Ang sumabat sa paningin ng mga tao ang mala-higanteng bolang putik na siyang ginamit ng mga naabing higante sa pagbabatuhan. Hanggang ang dalawa ay hingalin. ay katatapos pa lamang ang tag-ulan at maputik sa kinatatayuan nila. Kaya’t nilisan pansamantala ng tagaroon ang lugar. sa probinsiya ng Bohol. “Lalong hindi maaari!” mas malakas ang padyak ng Higante mula sa Hilaga.” galit na sinabi ni Higanteng mula saTimog . Ang isa ay nagmula sa parting timog at ang isa naman ay sa hilaga. Subali’t kapag tagulan ito ay maputik at siguradong mababaon ang iyon paa kapag ikaw ay nakayapak. ito ang pinagmulan ng Chocolate Hills. Subali’t gumanti rin ang isa at humulma rin ng isang bilog na putik at siya ring binato sa kalaban. “Ikaw dapat ang umalis!” “Hindi maaari ito! Ito ay pag-aari ko!” sabay padyak ng Higante mula sa Timog at nayanig ang lugar na parang lumilindol. nagsibalikan ang naninirahan doon. Walang tigil na batuhan ng binilog na putik. Pagkatapos ng pangyayari.” “Aba!. ako yata ang nauna rito at ito’y pag-aari ko na!” sagot ding galit ng higante mula sa hilaga. Ayon sa matatanda roon. Tumumba ang dalawang higante na wala ng buhay.Dahil sa bulubunduking ginawa ng mga higante na kulay tsokolate na sila ring napakikinabangang taniman. Ang mga naninirahan doon ay nangangamba na baka magkita ang dalawa. ” Maghanap ka ng lugar na iyong aangkinin.Marami ang nakasaksi sa pangyayari na tagaroon.

Ang mga naninirahan sa Baysay ay nagtatag ng pangkat ng mga tagapagtanggol na binubuo ng matatapang na kalalakihan sa kanilang lugar na pinamumunuan ni Katindoy. ang walo-walo ay dumating at sinalanta ang buong kuta. Naglagay sila ng mga pamigil na harang laban sa marahas na pananalakay ng mga tulisang-dagat. isa sa kalapit na nayon. dumaan pa ang napakalakas at nagngangalit na bagyo sa lugar na kumitil sa napakaraming buhay at sumira sa napakaraming ari-arian. ang mga taga-Omit na nakasalamuha ni Bungangsakit nang kanyang kabataan ay hindi sumama sa pagtatatag ng bayan ng Baysay. Pinatatag nila ang kanilang nayon. Ang walo-walo ay walong araw na walang tigil na pag-ulan nang malakas na may kasamang malalakas na hangin. Doon ay nagsimula silang bumuo ng panibagong nayon at matatag na kuta na yari sa adobe. sa pangunguna ng mga misyonerong Heswita ay nagtungo sa Binongtoan. Batid nilang ang mga tulisang-dagat ay muling babalik kaya’t nagtayo sila ng kuta na yari sa matitigas na bato sa Bungal na matatagpuan sa bukana ng ilog. Ang mga tagapamuno ng Binongtoan ay sina Ambrocio Makarumpag. REHIYON 9 . Sapagkat walang matirahan at sinalanta ng bagyo. Samantala. sila’y nagkasundo na pangalanan ang lugar na Baysay na may kahulugang ‘maganda’ bilang parangal at sa alaala ng kanilang magandang si Bungangsakit. na may kahulugang ‘Ang Pinakamaganda’ bilang pagbibigay parangal din sa kagandahan ng kanilang si Bungangsakit. Juan Katindoy at Tomas Makahilig. Sa halip sila’y nagkaisa at nagtatag ng kanilang sariling barangay na pinangalanang Guibaysayi. Sa kutang ito magtitipon ang matatapang na tagapagtanggol ni Katindoy upang planuhin ang kanilang mga gagawing depensa laban sa mga tulisang-dagat at upang mamatyagan ang paparating na mga vinta. ang mga naninirahan sa Balud. Mula sa tore ay matatanaw ang paparating na mga vinta at ang mga burol ay maaaring mapaglikasan sa mga panahon ng pagbaha at kublihan kapag may malalakas na bagyo. Napili nila ang kasalukuyang kinalalagyan ng bayan ng Baysay. Nuong 1832. Sa pagpupulong ng mga tagapamuno na dinaluhan ng mga misyonerong Heswita.“ALAMAT NG BASEY” Dahil sa ipinakitang kalupitan ng mga tulisang-dagat. Subali’t sa kakapusang-palad. Francisco Karanguing. ang mga natirang buhay na naninirahan sa Baysay ay nagpasyang muling kumilos upang humanap ng lugar na may mga burolna magsisilbing pananggalang sa malalakas na hangin. ang ilang piling lugar sa Bungal ay inihanda para sa pagtatayo ng Simbahang Katoliko ng mga Heswita. Malapit sa lugar na ito ay matatagpuan ang mga burol na isa sa mga ito ay tinayuan ng mga katutubo ng mataas na tore. isang matapang na mandirigma. Pagkalipas ng ilang araw.

REHIYON 10 .

“ ALAMAT NG LANSONES” Tumunog ang kampana sa munting Kapilya ng isang nayon sa bayan ng Paete. Wala na ngayon ang namumurok na pisngi. Hindi niya matagalang tignan ang payat na kaanyuan ngayon na kaibang-kakaiba sa dating Ednang sinuyo niya't minahal. Hindi nagtagal ang babae'y naratay sa banig ng karamdaman. Hindi nagtagal at ang mag-asawa ay kasama na sa pulutong ng mga taga-nayong patungo sa Kapilya. na alam niyang nagtataglay sa sinapupunan ng unang binhi ng kanilang pag-iibigan." Walang imikan nilang tinalunton ang landas patungo sa kanilang tahanan." Si Manuel naman ay taimtim ding dumadalangin sa kaligtasan ng asawa. Napabalikwas si Manuel at masuyong ginising ang nahihimbing na kabiyak. Balisang nagpalakad-lakad si Manuel sa tabi ng maysakit." Marahang nagmulat ng mga mata ang babae. ang dating mapupungay na mga mata'y malalamlam."Edna. ano ba ang dinaramdam mo?" lipos na pag-aalalang wika ni Manuel habang buong pagsuyong hinahaplos ang noo ng maysakit." ani Ednang halos matulo ang laway sa pananabik. Napakurap-kurap si Manuel. Hayaan mo at pagdating natin sa bahay ay pipitas ako sa duluhan ng mga manggang manibalang. Marahang iling lamang ang itinugon ng nakaratay at dalawang butil ng luha ang nag-uunahang gumulong sa pisngi. Mabilis na gumayak ang mag-asawa upang magsimba sa misang minsan sa isang buwan idinaraos sa kanilang nayon ng kura paroko ng bayan. "Gising na Edna. ayaw tumikim man lamang ng pagkain at ayaw tapunan ng tingin ang pinagtatampuhang asawa. wala na ang ningning ng kaligayahan. "Naku! kay gandang mga bunga niyon. Hindi niya malaman ang gagawin. Ni hindi sinulyapan ni Edna ang mga manggang manibalang na pitas ni Manuel sa kanilang duluhan. "Iyan ay lason kaya't hindi ko maibibigay sa iyo." and marahang panalangin ni Edna." ang wika kay Manuel sabay turo sa puno ng lansones na hitik na hitik sa bunga. lalawigan ng Laguna." Pagkarinig ni Edna sa wika ng asawa ay pumatak ang luha. Parang ginugutay ang dibdib ni Manuel sa malaking habag sa asawa ngunit tinigasan niya ang kanyang loob. "Diyos ko. ikuha mo ako. "Patnubayan mo po kami sa aming pamumuhay. Nang matapos ang misa ay magiliw na inakay ni Manuel ang kabiyak at sila'y lumakad na pauwi sa kanilang tahanan. Ang maaliwalas na langit ng kanilang pag-iibigan ay biglang sinaputan ng ulap. nawa's huwag magbago ang pagmamahal sa akin ni Manuel. kumurap-kurap at nang mabalingan ng tingin ang asawa ay napangiti. Masuyong inakbayan ni Manuel ang asawa at marahang nangusap. Sa kanilang marahang paglalakad ay biglang napahinto si Edna. Hindi malaman ni Manuel ang gagawin sa kalunoslunos na kalagayan ng asawa. Magkatabing lumuhod sa isang sulok ang magkabiyak at taimtim na nananalangin. "Gusto ko niyon. maputla ang dati'y mapupulang mga labi at . Alam niyang ang lansones ay lason at hindi maaring kainin ngunit batid din naman niyang nagdadalang-tao ang asawa at hindi dapat biguin sa pagkaing hinihiling. Sunod-sunod na hikbi ang pumulas sa kanyang mga labi. "Huwag na iyan ang hilingin mo. Sa pagkakatigagal ng lalaki ay marahan siyang kinalabit ni Edna at muling sumamong ikuha siya ng mga bunga ng lansones. Ang babae'y laging nagkukulong sa silid. at tayo'y mahuhuli sa misa. alam mo namang iya'y lason.

Biglang naglaho at saan man niya igala ang kanyang mata ay hindi makita.mistulang larawan ng kamatayan. kainin mo ang bungang iyong hawak. Kukunin niya ang mga bunga ng lansones." Nagbantulot sumunod si Manuel sapagkat alam niyang ang bungang iyon ay lason. tulungan mo po kami. Anong sarap at anong tamis! Nang ibaling niya ang paningin sa babaeng nakaputi ay nawala na ito. Anong laking himala! May nabuong liwanag sa kanyang harapan at gayon na lamang ang kanyang panggigilalas noong iyon ay maging isang napakagandang babaing binusilak sa kaputian. "Huwag kang matakot. Humalimuyak ang bangong sa tanang buhay niya ay noon lamang niyang masamyo. "Salamat po. pinakamamahal ko ang aking asawa at wala nang halaga sa akin ang buhay kung siya'y mawawala pa sa aking piling. "Diyos ko. Mawala ang takot ni Manuel at mabilis na tinalupan ang isang bunga ng lansones. Diyos ko!" ang nabikas ni Manuel." Pagkasabi noo'y kumuha ng isang bunga sa hawak na kumpol ni Manuel at ito'y marahang pinisil. Sa nakitang pagaalinlangan ni Manuel ay muling nangusap ang babaeng nakaputi. Sa pagmumulat niya ng paningin siya'y nabigla. Nang hindi na niya makaya ang damdaming lumulukob sa kanyang pagkatao ay mabilis na nagpasiya. Nanginginig ang kamay na pinitas ang isang kumpol ng bunga ng kamatayan. Sunod-sunod na patak ng luha ang nalaglag sa pagkagunitang ang bungang iyon ang tatapos sa lahat ng kanilang kaligayahan. Ang bunga ng kamatayang pinakamimithi ng kanyang asawa. Nanaog siya at tinungo ang puno ng lansones. Sa tinig na waring isang anghel ay marahang nangungusap ang babae." nangangatagal ang mga labing marahan niyang naiusal kasabay ng mariing pagpikit ng mga mata. Sa wakas ay isinuko rin niya ang katigasan ng kanyang loob. Biglang sumigla ang katawanni Manuel at hindi magkandatutong pinitas ang lahat ng mga bungang makakaya niyang dalhin at nagdudumaling umuwi sa naghihintay na asawa. "Anak ko. kainin mo ang bungang iyong hawak. REHIYON 11 . dahil sa matinding abag sa kabiyak.

REHIYON 12 .

REHIYON 13 .

ARMM .

NCR .

CAR .

.MGA NILALAMAN NCR…………….

REHIYON 13…. REHIYON 12…. REHIYON 1….... REHIYON 10….ALAMAT NG ROSAS REHIYON 2…. ARMM………….CAR……………...ALAMAT NG KASOY REHIYON 3……ALAMAT NG ARAYAT REHIYON 4-A.. ...ALAMAT NG LANSONES REHIYON 11….ALAMAT NG BUNDOK BANAHAW REHIYON 4-B…ALAMAT NG MARINDUQUE REHIYON 5……ALAMAT NG BULKANG MAYON REHIYON 6……ALAMAT NG PINYA REHIYON 7……ALAMAT NG CHOCOLATE HILLS REHIYON 8……ALAMAT NG BASEY REHIYON 9….