P. 1
SA MGA KABABAYANG DALAGA SA MALOLOS

SA MGA KABABAYANG DALAGA SA MALOLOS

|Views: 810|Likes:

More info:

Published by: Katrina Camille Baluyot on Mar 12, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/12/2011

pdf

text

original

EL AMOR PATRIO Rizal¶s first essay, ³The Love of Country´, was written when he was 21 and newly arrived

in Madrid. It was published under the name of ³Laong Laan´ on August 20, 1882 in Diarong Tagalog, a Philippine newspaper, then on October 31, 1890 in La Solidaridad, Madrid. This essay is a piognant disserattion of what Rizal calls a ³beautiful but hackneyed subject,´ love of country. He could have had Maria Clara and Sisa in mind when he discribed the country as ³enveloped in morning cloud and mist, always beautiful and poetic, and the more idolized by her sons when they are absent and far way from her.´ He continues: Love of country is the purcst; most heroic and most subline human sentiment. It is gratitude, it is affection for everything that reminds us of something of the first day of our life; It is the land where our ancestors are sleeping. . . Love of country is never affaced one it has penetrated the heart, because it carries with it a devine stamp which renders it eternal and imperishable. . . Of all loves, that of country is the greatest, the most heroic and the most disinterested. . . Some have sacrificed for their youth, their plessures; other have dedicated to her the splendor of their genius; others shed their blood; all have died, bequeathing to their Motherland and immense future: liberty and glory. The idea of dying for country reverberated in Rizal¶s writtings. In letter to mariano Ponce, he declared: If one has to die, at least one must die on his own country, by his country, and for his country. A year later, Rizal decided to return to the Philippines, the first step that would ultimately lead to his death for country: I believe that it is now the opportune time for me to return to the Philippnies and share with them all dangers. For I have always been of the opinion that I can do more in my country than in abroad. What good have I done in these three years, and what evil I had occurred because I was in my country.´

POLITICAL FEATURE ARTICLES Many of Rizal¶s essays appeared initially in la Solidaridad between the years 1889 and 1891. La Solidaridad was the only source of free press for the Filipinos at the time. Running through the issues was an undercurrent of urgency for reform.

He showed a thorough grasp of the economic and social problems in the Philippines. Rizal¶s essay were scholarly and fuctual. When a newspaper criticized the Filipinos. the high-waymen. banditry. Rizal rose to their deffense in his essays. In our town we saw the unbridled force. Rizal upbraided Barrantes for erroneous geographical and historical facts and for criticizing the tagalog theater and literature without studying it first. and outside. his expression of love of country. Within we had tyranny. He exposed Barrantes missconceptions about ³incapable and stupid tagalog´ and poor logic taking certain effects for causes and vice versa. Discouraging events in the Philippines determined the tone and the theme of some of Rizal¶s essays. (Ingratitude) When Barrantes wrote derogatorily about the tagalog theater. against whom our authorities were impotent. captivity. and thypoons moved Rizal to appeal to the Spanish people for assistance. and outside. He constantly stressed the significance of reform through education of the masses. violence and other excesses committed by those who werein charge of watching over public peace. Rizal ang limang kabanata ng Sobre la Indolencia de los Filipinos noong 1890. Calamities such as eathquakes. Rizal minced no words in his graphic accountsb of the local situation. his appeal for the development of a national consciousness among his people and his platform indicating the direction for change and progress. plague. his description of suffering and depredations of the Filipinos. Kasunod naman nito ang dayagram ukol sa aming sariling pagkonsepto sa katamaran (mayroon . fire. Among these are his exposure of the abuses of the friars and the civil administrations. SOBRE LA INDOLECIA LOS FILIPINOS Makikita sa itaas ang timeline kung kailan sinulat ni Jose P. Several themes are repeatedly projected in the essays of Rizal.

kababaan ñg loob ó kamangmañgan kayá: anaki'y mga lantang halaman. magbuñga ma'y walang katas. tinanong kong laon. panatag ang loob . ang binibining anyó. inaaglahì ang sakuná. Tunay at labis ang matamis na loob. ay mañgisa-ñgisa lamang ang sumaguing larawang aking ninanasá. Kung kaya¶t noong Agosto 1890. Sa pagsusuring ginawa namin ukol sa mga pangyayaring naganap sa buhay ni Rizal noong 1890. umiigting ang alitan sa pagitan ng mga Paring Dominikano at pamilya Mercado sa Calamba.) dala ñg malabis na kabaitan. minabuti nilang iakyat ang kaso sa Korte Suprema sa Madrid. ni ang mga dalaga. Ñguní at ñgayong dumating ang balitang sa inyong bayang Malolos. at ito pa'y sa ñgalan lamang. Dagdagan pa ng pagbaba ng presyo ng asukal sa merkado. bago inilathala ang ika-tatlong installment ng Sobre La Indolencia de los Filipinos sa La Solidaridad ay tumungo si Rizal sa Madrid. liban sa isang Emilia. kung ang pusuang dalaga'y karaniwan kaya diyan sa ating bayan. sa pagka at kayo'y katulong na namin. ñgayong nagpakita kayo ñg mabuting halimbawa sa kapuá dalagang nagnanasang paris ninyong mamulat ang mata at mahañgo sa pagkalugamí. Ñgayong tumugon kayo sa uhaw naming sigaw ñg ikagagaling ñg bayan. isinulat ni Rizal ang Installment ng Sobre La Indolencia at inilathala ito sa La Solidaridad SA MGA KABABAYANG DALAGA SA MALOLOS Nang aking sulatin ang Noli Me Tangere. naisipan ni Rizal na ilathala ang sanaysay na ito sapagkat marami ang nagsasabing ang pangyayari sa Calamba noong 1887 ang naging ³turning-point´ ng pagiging radikal ni Rizal. Ito maaari ang isa sa mga naging basehan noong 1890 ng mga nagsasabing tamad nga ang mga Pilipino. Dahil sa umiigting na alitan sa pagitan ng mga Prayle at ng kanyang pamilya kaugnay ng Calamba Hacienda Case. ang magandang ugalí. maraming Pilipino ang tuluyan nang nawalan ng trabaho. mamulaklak ma'y walang bañgo.din sa photos section). sumisigla ang aming pag-asa. Mabagal ang naging pag-usad ng kaso ng mga Inquilino laban sa mga Prayle ng Calamba. Matay ko mang sinaliksik yaring alaala. dí ko kilala ang Malolos. ito ang mahihinuha naming sanhi kung bakit nagawang isulat ng ating bayani ang sanaysay. Nang isinulat ni Rizal ang Installment ng Sobre La Indolencia de los Filipinos noong 1890. matay ko mang pinagisa-ngisa ang lahat ñg dalagang makilala sapul sa pagkabatá. Kung kaya¶t para pabulaanan ito. Laguna. Kaugnay pa nito. Sa katunayan. at ang tuá ko'y labis. Espanya. Dahil dito maraming Pilipino ang nawalan ng lupang masasaka kung kaya¶t nahinto sa pagtatrabaho. bumaba ang produksyon ng mga pangunahing produktong pang-agrikultura. nang matalo ang pamilya ni Rizal sa usaping panlupa laban sa mga prayle sa Calamba. sibul at laki sa dilim. napagkilala kong ako'y namalí. ñgunit ang lahat na ito'y laguing nahahaluan ñg lubos na pagsuyó at pagsunod sa balang sabi ó hiling nang nagñgañgalang amang kalulua (tila baga ang kaluluwa'y may iba pang ama sa Dios. ang mahinhing asal. Dí sukat ako sisihin.

Nang ito'y lalong maranasan.sapagtatagumpay. upang ding mapagkilala ang likó at tapat. at masasabi ng ama: "bakit kita binigyan ng sarili mong ilaw?" Ñguni't dí lubhang masisisi ang madapá sa sariling tanglaw. kundí malayá. magsapinsapin man ang habito ng huli sa bundok. Di na unang karunuñgan ang patuñgó ñg ulo sa balang maling utos. ang hiyas ñgisip. na ipinalamuti sa atin. paningniñgin at gamitin. bakit kayá ipaaalipin mo sa iba ang marañgal at malayang pagiisip? Duag at malí ang akalá na ang bulag na pagsunod ay kabanalan. binigyan ñg Dios ang bawat isa ñg sariling isip at sariling loob. punó ñg kataruñgan. walá na ang inang katulong sa pagbulag sa anak na palalakhin sa alipustá at pagayop. Paniñgasin nila ang liwanag ñg ilaw. walang libañgang iba sa panguingue ó magkumpisal kayá ng malimit ng muli't muling kasalanan? Ano ang magiging anak kundí sakristan. ay bulubundukin din at walang nadadayá kungdí ang mangmang at mahinang loob. Ang babaing tagalog ay di na payukó at luhod. Francisco at isoot ninyo sa isang kalabao. kamangmañgan at dí kabaita't puri. masayang pangaliw ang mababang luhá. buhay na ang pagasa sa panahong sasapit. ang habito ó sutana'y walang naidaragdag sa dunong ng tao. at saka gawain ang inaakalang lalong matuid. sapagka't marahil ang ilaw ay madilim. walang karunuñgan kungdí awit. . Napagkilala din ninyo na ang utos ñg Dios ay iba sa utos ñg Parí. at sa loob at kalulua'y walang makasusupil. malalaking kuentas. Halimbawá baga ang isang amang nagbigay sa bawat isang anak ñg kanikanyang tanglaw sa paglakad sa dilim. Kapalaran na kung pagka pag habito ay hindí magtamad. ay bumili kayo ng isang habito sa S. Ang kamangmañgan'y. na ang kabanalan ay hindi ang matagal na luhod. sa lubos na paniniwalá ng kanilang masintahing pusó. makinig sa iba. Di hiling ñg Dios. libaguing kalmin. sa akalá ko ay lalong palaló ang ibig sumupil ng bait ng iba. kundi ang pagsunod sa katampata't matuid. Dí masasabi ñg punó ó parí na sila lamang ang mananagot ñg maling utos. ay: palaló ang katiwalá sa sariling bait. ó kayá ay totoong masamá ang daan. Ano kaya ang magiging supling ng babaing walang kabanalan kundí ang magbubulong ng dasal. at sa bagay na ito'y pawang nagkakasala. kundí ang mabuting asal. Ulol na di hamak at masisisi ang madapá sa pagsunod sa ilaw ñg iba. dala ñg pag-asa sa ilaw ñg iba. malinis na loob at matuid na isip. paraparang inianak ñg walang tanikalá. ang ibig tumarok ng balang kilos ng isip ng DIOS. Napagkilala din ninyo na dí kabaitan ang pagkamasunurin sa ano mang pita at hiling ñg nagdidiosdiosan. at ang sariling kaaway ay gawing kaaway ng Dios. Lalong palaló ang nagdidiosdiosan. Dí dapat naman tayong umasa sa sarili lamang. at kapalaluan ang mag isipisip at magnilay nilay. Ugaling panagot ng mga may ibig mang ulol. sa paghanap ñg daan. novena at milagrong pangulol sa tao. at sakdal kapalaluan ó kataksilan ang walang gawá kundí pagbintañgan ang Dios ng balang bukang bibig at ilipat sa kanya ang balá niyang nasá. sapagka't ang bulag na pagsunod ay siyang pinagmumulan ñg likong paguutos. dakilang kabaitan ang ñgisi sa pagmura. at papanatilihin sa lahat ang sarili. Lisanin ko ito at dalhin ang salitá sa iba. kundí magtulongtulong magsangunian. kundí magtanong. mahabang dasal. na ang taong larawan niya'y paulol at pabulag. alagaang kusá at huag patain. bataan ng cura ó magsasabong? Gawá ng mga ina ang kalugamian ngayon ng ating mga kababayan. Sa kadalagahang punlaan ng bulaklak na mamumuñga'y dapat ang babai'y magtipon ng yamang maipamamana sa lalaking anak.

daluro ó pagatpat ó pangatong lamang.. kiskis ng ilong. Kahoy na laki sa burak. ay tumalikod ako sa ganyang Dios. maibayad ng verdugong panghampas. pagaasawa sa pinsan. at ang kahalili ni Cristo'y di kilala sa halikang kamay. limos sa simbahan ó sa frayleng lumalañgoy sa yaman. hiningan ng pamisa. na nakikigaya sa mga guarda. di mapatatawad ang walang pagsisisi. lipak ng tuhod. Karaniwang panagot ang una'y kabanalan at pagsinta sa Dios. "hindí anak ni ama ang nagsasabing ulit-ulit ama ko. na matutubos kapag ikaw ay nagbayad. ay di mapalilinis ang maruming loob. at iwisik man ang lahat ng tubig sa dagat. Ó kabulagan at kahiklian ng isip! Ang unang kabanalan ay ang pagsunod sa matuid. kundí ang nabubuhay alinsunod sa hiling ñg aking ama. Ñguní at ano ang kabanalang itinuró sa atin? Magdasal at lumuhod ng matagal. kumpari. bagay sa limos sa simbahan. Ang kagulañga'y buñga ñg pagkabatá at ang pagkabata'y nasa kanduñgan ñg ina. Ang inang walang maituturó kundí ang lumuhod humalik ñg kamay. sa pagkat kalminin mo man ang lahat ng basahan sa lupá. ang kapangahasa'y tagó at gagamitin sa samá. pang dayá ng salapi. ama ko. alin na ngá sa huag sa pagkain ng karne. at walang binubusog kundí ang sandat. magpakain sa gutom. walang pinapagcuintas. Gayon din sa kasakiman sa salapi'y maraming ipinagbawal. Di napaupa si San Juan sa ilog ng Jordan. anoman ang mangyari.. huwag magantay ng anak ng iba sa duñgó ó alipustang alipin. na mag lilimos sa Dios at magaakalang ang salantá niyang kaya ay makabibihis sa lumikhá ng lahat ñg bagay? Pagpalain ang maglimos sa kapus. pampasamá sa kalulua. ang biñgi sa taghoy ng mahirap. nabibili baga ang Dios at nasisilaw sa salaping paris ng mga pari? Ang magnanakaw na tumubos ng bula de composicion. samantalang ang salaping ito'y pinipigá sa buto ñg mahirap at iniaalay sa pañginoon ñg maibili ng tanikalang pangapus. na ipinahihintulot kapag ikaw ay sumuhol. hindí niya pinatabá ang may yaman at palalong escribas. na siya'y pinatawad. sangkalan ang Dios. walá siyang binangit na kalmen. ay makaaasa sa tahimik. ubusin ang salapí sa simbahan at paniwalaan ang balang masumpuñgang sabihin sa atin? Tabil ng bibig. at iba pa. Bakit ngayo'y ang mga pari'y walang bigong kilos na di may hinihinging upa? At gutom pa halos nagbibili ng mga kalmen. sa misa de gracia ng may tugtugan at paputok. correa at ibapa. at ang lahat na ito'y pagkapaguran mang pagkuruskurusan at pagbulongbulongan ng lahat ng pari sa sangdaigdigan. cuintasin mo man ang lahat ng kahoy sa bundok ibilibid mo man sa iyong bayawang ang lahat ng balat ng hayop. carabineros ó guardia civil? Kung ito ang Dios na sinasamba ñg Frayle. samakatuid ay ibig ng Dios na makikain ng nakaw? Totoo bagang hirap na ang Maykapal. gayon din si Cristo sa kanyang pangangaral..." Ang kabanalan ay walá sa pulpol na ilong. hindi nagpahalik kailan pa man. paris ng silaw na kabag na dí makapakita kundí pag tatakip silim. Bakit.at sa malaking pagkaibig na ang kanilang mga anak ay mapakagaling. "Gawá at hindí salitá ang hiling ko sa inyo" ani Cristo. humalik ng kamay sa parí. at inubos ang salapí sa mga frontal na pilak. at di nagbayad sa kanyang panalangin. tumulong sa mayhirap. cuentas. may bagay baga sa mundong ito na dí arí at likhá ng Maykapal? Ano ang inyong sasabihin sa isang alilang maglimos sa kayang panginoon ng isang basahang hiram sa nasabing mayaman? Sino ang taong dí palaló at ulol. ñguní at mapulaan at sumpain. . Si Cristo'y dí humalik sa mga Fariseo. at kung sakalí't may batang may pusong pangahas.

ang karañgalan ñg babaying kabiak ñg pusó at karamay sa tuá ó hirap ñg buhay: kung dalaga. at nangbubulag ng matalinong isip. Dios na dí tumatabá sa dugó ng mahirap. Dios na dí masakim sa salapí. marahil ay makapal man ang ulap na nakakubkob sa ating bayan. tutulong ang Dios sa pagpawí ñg ulap. at parí pagbalik sa Espanya'y walang unang ipinamamalabad. At dahil ang buhay ay punó ng pighatí at sakuná. na walang kakulañgan kundí isang malayang sariling isip. Makapangyarihan ang Europa at Amerika dahil duo'y ang mga babai'y malaya't marunong. sa iba't iba pang nakapagñgañgalit. Dios na dí nasusuhulan. dito sa Europa kung hindí kayamutan itong ilang sabi. kundí ang babaing si gayon. ay pipilitin ding mataos ñg masantin na sikat ñg araw. di lamang dahilan sa ganda ó tamis ñg asal. sapagka at karaniwang sabi sabi ñg mga kastilá at pari na nangagaling diyan ang karupukan at kamangmañgan ñg babaying tagalog. Talastas ng lahat ang kapanyarihan at galing ng babayi sa Filipinas. dilat ang isip at malakas ang loob. ang babayi sa Asia'y mangmang at alipin. palibhasa'y siya ang Dios ñg katotohanan. at pagdamutang basahin. Gayon ma'y dala marahil ñg kagaanan ñg labí ó galaw ñg dilá.. sa tuing . Ito ang nasang lagì sa panimdim. maginoong kilos. talastas na walang isinisilid araw araw sa inyong pagiisip kundí ang sadyang pang bulag sa inyong bukal na liwanag. sapagka't sa kabaita'y labis. at pagpipitagan sa Maykapal. taas ñg loob. kayá pinagsisikapan naming makaabot sa inyo ang ilaw na sumisilang sa kapuá ninyo babayi.. tantó ang lahat na ito. Dios na ama ng lahat. maliwanag na pagiisip. ito ang ituró sa anak.. sabay ang halakhak. Walang maiinom sa labó at mapait na bukal. patapañgin ang pusó sa ano mang pañganib. Ito ang dahilan ng pagkalugamí ng Asia. Dí kami manglulumo kapag kayo'y katulong namin. ó makapukaw kayá ñg madidilag na pagiisip. pagibig sa kapuá. sa pagka't kayo ang nagbubukas ng loob ng tao. na napapanaginip. kayá ñgá kanilang binulag. na walang kinikilingan. ay gayon sa convento. na tila baga ang mali ñg ilan ay malí na nang lahat. at iniyukó ang loob..Maghunos dilí ngá tayo at imulat natin ang mata. matapat at timtimang loob. ñg babaing marupok ang loob. samantalang lugamí at mangmang ang babaing magpapalaki ñg anak. pag isang dalaga bagang sukat ipagmalaki ñg bayan. at sisikat kahit banaag lamang . Malaki ngang hindí bahagyá ang katungkulang gaganapin ng babai sa pagkabihis ng hirap ng bayan. panatag sila't habang ang iba'y alipin. samantalang likó ang pagpapalaki sa batá. ang mga kastilá. at isasaulí sa dati ang dilag ñg babaying tagalog. patibayin ang loob sa ano mang hirap. Isipin na ang mabuting ina ay iba. na dí nagsasaya sa daing ng naruruhagi. alipustá at tawa. at anaki'y sa ibang lupá ay walá. pagpitaganan ñg iba.. lalong laló na kayong mga babai.. Alam na kapus kayong totoo ñg mga librong sukat pagaralan. na makabuhay baga at makapanghinapang sa mahiná ó maruruwagang lalaki. ay sintahin ñg binatá. malinis na asal. iginapus. at kung sabagay maraming maisusurot sa mata ñg ibang babai ang babaying tagalog. gayon sa kastilang pinatuloy. walang matamis na buñga sa punlang maasim. kundí naman sa tibay ñg pusó. Huag mag antay ang bayan ng puri at ginhawa. Gisingin at ihandá ang loob ng anak sa balang mabuti at mahusay na akalá: pagmamahal sa puri. nguni at ang lahat na ito'y dí hihigit sa lakas at loob ng babaing tagalog. sa inang linalang ng fraile. ay ma-aalipin din naman ang lahat ng mga anak. dapat palakhin ang anak na malapit baga sa larawan ng tunay na Dios. ipinalilimbag at ipinagsisigawan halos.

dunong. Kung maging asawa na. kung walang isdang munti'y walang isdang malaki.. Di ko maulit dito ang mga di ikinahiyang sinabi ng isang fraile kay Mas na di nito mapaniwalaan . aliwin ang dusa. pagdating sa Espanya. nalunok na apdo. pinakai't pinatuloy natin sa habang panahong siya'y lumiguyliguy sa Filipinas . ay nalathala ang mga kasalanang ikinumpisal ng babai na di ilinilihim ng mga pari sa mga dumadalaw na Kastila.. at alalahaning lagi na walang hirap na di mababata ñg bayaning puso. at aglahiin ang hinagpis. sa pamanang kaalipustaan at kaalipinan.. na siya raw ay nanuluyang minsan sa Kapangpañgan. na ang karamihan ng malí ay gawá ñg kamusmusan. at kung magkaminsan pa'y dinadagdagan ng mga kayabañgan at karumihang hindi mapaniniwalaan . at makasalanan na kaya baga ang lahat ng babaying tagalog. Sa librong ipinalimbag ni Dn. sapagkat ugaling iwaksi ang kalasag ñg talong natakbo ó inuwi kaya ang bangkay sa ibabaw ñg kalasag... pagibig sa kapua sa tinubuang bayan. na tila walang ina-antay kundi ang magasawa para maipahayag ang sariling kaduagan. at sa. kababaan ñg loob ó kabulagan kayang kalalañgan din nila. sapagka't dí ako paring confesor. labis na kabaitan. Sa mga bayang gumagalang sa babaing para ñg Filipinas. Ulituliting matamisin ang mapuring kamatayan saalipustang buhay.. Datapua't lisanin ko ang bagay na ito.maiisip. Ang anak ay walang pangtakip sa hina ñg loob kundi ang alaala sa ina. ay dapat tumulong sa lahat ng hírap.. at dahilan dito. nasunod sa lalong hunghang na utos. Itabi ko ito at ituloy sambitin ang katungkulan ñg babai. maginoong asal. iba pang sinulat ng mga pari. ó manunuluyang kastilá. isang pusong lalaking makapag-ampon sa kahinaan ng babai. at walang papait pang pamana. at tumutulong sa kataksilan ñg iba sa pagka't kung walang natakbo'y walang manghahagad.." ito ñga umuwi kang manalo ó mamatay ka. ay ito lamang ang sinabi: "ibalik mo ó ibalik ka. at iba pang kahalo ang ñgiti at makahulugang kindat .. isang marangal na loob na di papayag magka anak ng alipin? Pukawin sa loob ang sigla at sipag. ñguni kong sakali't magsumbatan at maglatlatan ng puri'y . puri't salapi. mahal na pakiramdam. at ang maginoong babaying nagpatuloy ay gumayon at gumayon sa kanya: ito ang iginanti sa napakatamis na loob ng babayi ... kumai't natulog. ipinalimbag agad. Ang katapangtapañga'y kapag napakasal ay nagiging duag. Ugaling dati'y kapag nanliligaw ang nagaaral na binata ay ipinañgañganyayang lahat. ay ang kanyang mga masusunuring dalagang tagahalik ng kamay. Ang mga babai sa Esparta'y sukat kunang uliran at dito'y ilalagda ko ang aking halimbawa: Nang iniaabot ñg isang ina ang kalasag sa papasahukbong anak. palakasin ang loob ng lalaki. Gayon din ang unang pahili ng pari sa nadalaw na kastila. Sinibaldo de Mas. Nabalitaan ñg isang ina na namatay sa laban ang kanyang anak. at huwag isuko ang pagkadalaga sa isang mahina at kuyuming puso. at sa pagtupad ñg ukol. at ang hukbo . Sa tuing maririnig ó mababasa ang mga bagay na ito'y itinatanong namin kung Santa Maria kaya ang lahat ng babaying kastila. na tila baga ang dalaga'y walang maisasabog kundi ang kasamaan. humati sa pañganib. ang duag na datihan ay nagwawalanghiya.. Bakit kaya baga di humiling ang dalaga sa iibigín. May isang kastilang nagayo'y mataas na tao na... ñg isang marañgal at mapuring ñgalan. dapat nilang kilanlin ang tunay na lagay upang ding maganapan ang sa kanila'y inia-asa.. Mulatin ang mata ñg anak sa pagiiñgat at pagmamahal sa puri.. nagtitiis ñg tampal. na makapaninirá ñg puri ng iba.

Ang mga ugaling ito'y karaniwan sa kanila. Sa isang sumasalubong na ina sa mga umuwing galing sa laban. Ang ika-anim. kahit maiklí man. Dí ko inaasahang paniwalaan ako alang-alang lamang sa aking sabi: maraming taong dí natingin sa katuiran at tunay. ñguni at ang anak ay bumalik na buhay. paghalili kayá sa Dios. Ang ibig magtagó ñg sarili. Ang ikatlo. sa putí ñg buhok ó kakulangan kayá ng ngipin. ay kami lamang ang nagaanak ñg lalaki. Dí nilalang ñg Dios upang maalipin. ay tumulong sa ibang magtagó ñg kanila. Ang tao'y inianak na paris-paris hubad at walang talí. sapagkat kung ano ang isip ay ganoon ang tao: taong walang sariling isip. Ang tao. kayá ñga't iginalang ng buong Grecia ang babaing Esparta. usigin at salain kung sakalí sa ngalan ng katuiran itong pinaninindigang mga sabi: Ang una-una.²"hindi iyan ang tanong ko ang sagot ñg ina. ñg mga Esparta ay hindí inianak para mabuhay sa sarili. Ang kamangmañga'y kaalipinan. kundi nanalo ó natalo tayó?²Nanalo ang sagot ñg bayani. ang bulag na taga sunod sa isip ng iba. ang sagot ñg babai. at dí hiniyasan ñg katuiran at ñg . ay ibinalita ñg isa na namatay daw sa pagbabaka ang tatlong anak niya. pagpapasampalataya.ay natalo. ang isa isang tingting ay madaling baliin. ñguní at mahirap baliin ang isang bigkis na walis. ang pinagdaan kong buhay hain sa ikagagaling ng bayan. Minsa'y nagtagó sa simbahan ang isang napatalong harí nila. kundí sa habito. pag didiosdiosan. ñguni't ang hiling ko'y magisip. ay taong walang pagkatao. sa takot sa galit sa bayan. Sa lahat ñg babai. Malayó ako sa. Ang ika-lima. kungdi para sa kanyang bayan. Kung ganoo'y magpasalamat tayo sa Dios!" ang wika at napa sa simbahan. Mangyari pa. ay makapagbibigay ñg tandá sa akin. Habang nanatili ang ganitong mga isipan at ganitong mga babai ay walang kaaway na nakatungtong ñg lupang Esparta. anak. Ang iniaalipustá ng isa ay nasa kulang ñg pagmamahal sa sarili at nasa labis ñg pagkasilaw sa umaalipustá. at walang babaing taga Esparta na nakatanaw ñg hukbo ng kaaway. Ñguní at kung ang tanda'y magalang sa pinagdaanang hirap. Ñg papaderan na ang pinto'y ang ina ang unang nag hakot ñg bato. mag mulaymulay ang lahat. Hindi umiimik kundi nagpasalamat dahil ang kanyang anak ay maligtas sa pulá." Ang ikalawa. Kung ang babaing tagalog ay dí magbabago. bayan at lahat. asawa. dapat alisin sa kanya ang kapangyarihan sa bahay. yukó ang ulo at halukipkip ang kamay. kungdí gawing pasibulan lamang. ay hindí dapat magpalaki ñg anak. Ang ikaapat. sapagkat kung pabayaan mo ang inyong kapuá ay pababayaan ka rin naman. paghahangad na paniwalaa't pakingang pikit-mata. pinagkaisahang kuluñgin siya doon at patain ñg gutum. "Ang ipinagiging taksil ñg ilan ay nasa kaduagan at kapabayaan ñg iba. nagluksa ang ina ñg siya'y makita. sapagka't kung dili'y ipag kakanulong walang malay. dí binigyan ñg isip para pabulag. ang pulá ñg isa ay kayo lamang na taga Esparta ang nakapangyayari sa lalaki. ay parang hayop na susunod-sunod sa talí.

"Tubó ko'y dakilá sa puhunang pagod" at mamatamisin ang ano mang mangyari. ang pagpapaliwanag ñg isip at paggamit ñg matuid sa anomang bagay. BUOD: Sa kanyang liham sa mga kadalagahan ng Malolos na sinulat ng 1889. Ayon kay Rizal. upang ding maituloy ang nasimulan ninyong paglakad. Liniñgin ninyong magaling kung ano ang religiong itinuturó sa atin. sapagka't sa balat ñg lupá lahat ay haluan. kasama sa binhí sa gitná ñg linang. na dí pinatatabá alang alang sa pagmamahal sa kaniya. Tingnan ninyong mabuti kung iyan ang utos ng Dios ó ang pangaral ni Cristong panglunas sa hirap ñg mahirap. ang mithiin ng mga kadalagahan ng Malolos para sa karunungan ay patunay ng pagkamulat sa tunay na kahulugan ng kabanalan . at tingnan kung hindí ang inyong pagkakristiano ay paris ng inaalagang gatasang hayop. taiñga. at hanapin ninyo ang puno at dulo at saka iparis ninyo ang religiong sa malinis na religion ni Cristo. novena. Kaugnay nito. lasapin bago lunukin. malinis na kalooban at matuwid na pag-iisip. Kung itong ilang buhaghag na sabi'y makatutulong sa ibinigay sa inyong bait. at tayo'y mag isip isip. kuintas. Matupad nawá ang inyong nasang matuto at harí na ñgang sa halaman ñg karunuñgan ay huwag makapitas ñg buñgang bubut. kandilá. Hindí kapalaluan ang dí pagsamba sa kapuá tao. ipinahahayag ni José Rizal ang kanyang papuri at paggalang sa katapangang ipinamalas ng mga ito sa pagsusulong ng karapatan sa edukasyon ± isang di-karaniwang hakbang sa maraming kababaihan sa kanyang panahon. kalmen.maulol ñg iba. pangaliw sa dusa ñg nagdudusa. ang nasa ilalim ng lahat ng misa. namulat siya sa pananaw na ang kababaihang Pilipino ay katuwang sa layunin para sa ikagagaling ng bayan. ang bumubulag sa iba. kundí maipagbili ng lalong mahal at ng lalong masalapian. malasin ang ating kalagayan. Magbulay-bulay tayo. Ang palalo'y ang napasasamba. 1889. Binibigyang-diin ni Rizal ang tungkulin ng kababaihan ± bilang dalaga at asawa ± sa pagbangon ng kanilang dignidad at halaga sa lipunan. Ang ika-pito. ang pinapatuñguhan ñg lahat ng sermon. larawan. ó paris ng pinatatabang baboy kayá. corea at iba't iba pang iginigiit. at mata. at ang ibig paniigin ang kanyang ibig sa matuid at katampatan. inihihiyaw at isinusurot araw-araw sa inyong loob. pagisipin muná.kabanalang nakatuon sa kabutihang-asal. ugaling upa sa sino mang mañgahas sa ating bayan magsabi ng tunay. Batay sa kanya. Ito ang matindin nasá ñg inyong kababayang si JOSÉ RIZAL Europa. milagro. Alalahanin ninyo ang lahat ñg sa inyo'y itinuturó. at di bihirang magtanim ang kaaway ng damong pansirá. inilalarawan niya ang katangian ng . kundí ang kikitili'y piliin.

pumayag na rin ang pamahalaan na maitatag ang paaralan. ang petisyon. hindi dagliang sumuko ang mga kadalagahan sa kanilang layunin. ang kura paroko. Pinupuna ang mga hindi kanais-nais na gawain ng mga prayle. MGA TALA: Ika-17 ng Pebrero 1889 nang isulat ni Jose Rizal ± gamit ang wikang Tagalog ± ang liham na ito habang ginagawa ang anotasyon sa aklat ni Morga. Ulituliting matamisin ang mapuring kamatayan sa alipustang buhay". Isinulat niya ito sa London. Ipinapayo ni Rizal na gamitin ang halimbawang ito upang maitaguyod ang isang anak na marangal at magtatanggol sa bayan. Naging dahilan ito upang hindi rin pumayag ang gobernador-heneral na maitatag ang paaralan." Layunin nila na mag-aral ng wikang Español sa ilalim ni Teodoro Sandiko. bagama't tumagal lamang ito ng tatlong buwan. limang araw matapos ipaalam sa kanya ni Marcelo H. . Patuloy silang nanawagan at nang lumaon. Ang payo ni Rizal ay "mulatin ang mata ñg anak sa pagiiñgat at pagmamahal sa puri. del Pilar ang isang mahalagang pangyayari sa bayan ng Malolos. Gayunpaman. pagibig sa kapua sa tinubuang bayan. hindi sinang-ayunan ni Padre Felipe Garcia. isang propesor sa Latin.kababaihan sa Europa at bilang halimbawa ay pinakita ang babaing Sparta bilang huwaran ng pagiging mabuting ina. Bahagi rin ng liham ang pagpapa-alala ni Rizal sa lahat na gamitin ang isipang kaloob ng Diyos. upang matukoy ang katotohanan at hindi maging alipin ninuman. Sa kabila ng pagtutol. gayundin ang pagiging mulat ukol sa tunay at huwad na relihiyon. ika-12 ng Disyembre 1888 nang may 20 kadalagahan ng Malolos ang naghain ng petisyon kay Gobernador-Heneral Weyler upang magtayo ng isang "panggabing paaralan. Si Señora Guadalupe Reyes ang nagsilbing guro ng mga kadalagahan. Ayon sa pagsasalaysay. at sa pagtupad ñg ukol.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->