Dahil Sa Anak ni Julian Balmaceda (dula) Mga Tauhan ng Dula: Arkimedes Manuel Rita Sidora Cristobal Tatlong batang

lalaking sunod-dunod ang laki Maikling Buod: Ika-VII Tagpo Si Rita, si Sidora at si Arkimedes ARKIMEDES- (Pagkakita sa dalawa.) Aba Rita«. Aling Sidora, Narito kayo? RITA- Opo, kami nga¶y naririto«. SIDORA- At ito man«.(Ipakikita ang batang kaniyang kalong , pagkakita sa kaniyang mga anak na nagtutulungan sa mga silyon , ay pagsisipain at palalayasin.) Hala mga hampaslupa « panaog«! (Ang mga bata¶y nagsisi-alis) ARKIMEDES- Ano ba iyan«. Lalaki o babae? SIDORA- Lalaki, ngunit hindi magmamana sa kaniyang nuno«pagkat walang nunong pagmamanahan« ARKIMEDES- At bakit po naman kayo napadako rito? RITA- Upang makipag-usap sa inyo«. SIDORA- At«. Ito ay upang makilala ang kaniyang«. Ang ibig kong sabihin ay makilala ang hindi niya nuno. ARKIMEDES- At tila po, kung di ako namamali , ay may hinahanap kayo sa bahay na ito« Maaari ko po bang malaman kung ano « at kung sino? SIDORA- Ito«(Si Rita) ay naghahanap ng isang asawa«. At ito« (ang bata) ay naghahanap ng isang ama«Nalalaman ba ninyo? ARKIMEDES- Pwes,ang asawang sinasabi ninyo, at ang amang inyong binabanggit ay hindi dito nakatira. Hindi ko siya nakikilala«. Kung ang ibig ninyong sabihin ay ang aking anak« Pwes, ako¶y walang anak«. Kamamatay lamang«. RITA- Kami po¶y«. ARKIMEDES- (Hahadlangan) Sinabi ko nang namatay na. Wala akong anak. Tapos«. SIDORA- Napapansin ko na talo pa pala ninyo ang babae. Ibig ninyo¶y pakyawing lahat ang pagsasalita. Pwes iyan ang hindi maaari, habang narito si Sidora«. Ako ang magsasalita, at sa aki¶y walang makapag-papaalis« ARKIMEDES- Baka nalilimutan ninyong kayo¶y naririto sa aking bahay? SIDORA- Baka nalilimutan ninyong ang bibig ko¶y nasa aking mukha«.Pwes, maupo kayo , at kayo¶y mapapagod sa pakikinig. Maupo kayo«. Sinasabi kong kayo¶y maupo«. (Anyong lalapitan) ARKIMEDES-Pwes, mauupo ako, ngunit ako¶y maraming gagawin . Hindi ako makapagtatagal.

Bakit? Maaari ko bang malaman ang sanhi? SIDORA. Kaya itago na ninyo ang inyong anak« isilid sa baul « lagyan ninyo ng apog. at bakit pumasok sa isip ninyo ang paniniwalang si Rita« ang ulilang anak lamang ng isang labandera«. Maupo kayo at kayo¶y walang dapat gawin kundi ang makinig. ang yagit ay sumasama sa alikabok . (Si Rita) «at ito« (ang bata) « ay naparito upang maglumuhod sa inyo at umiyak-iyak«Pues. Pues. na di kakaunting pagtitimpi at pagbibigay-loob ang aking ginawa mula pa kangina«at« SIDORA. Ngunit sinasabi ko sa inyo.Hintay muna kayo « hindi pa ako nagsisimula. Ako¶y hindi pa nagsisimula hanggang ngayon. Don Kimedes«.na kahit ninyo ipagduruhan ang inyong anak na si Manuel «.Pero «. (Anyong sasagot) SIDORA. Inyo na ang inyong anak« at kayo¶y walang manugang na aalalahanin.(kay Rita) Tunay nga bang ayaw kang maging asawa ni Manuel? SIDORA. ay mag-aasawa sa anak ng dambuhala sa yamang si Don Kimedes? Sinong tulig ang nagpasok sa inyong isipan ng bagay na iyan? ARKIMEDES. ang napalagay ay isang tipak ng batong Maykawayan? ARKIMEDES. at makatatagal kayo «. Nalalaman ba ninyo? ARKIMEDES.Ito.SIDORA.Makatatagal kayo. Ay hindi namin tatanggapin . asinan ninyo at nang hindi mabulok« . nagkakamali kayo«kami¶y mahirap« ngunit kami¶y di makapagpapalimos ng asawa at ng ama « kayo ay nakikilala namin « para sa inyo. Ay isinumpa na namin . Sa amin ay walang halaga ang panahon? Aba« baka kayo¶y nadidiliman ng pag-iisip ay iaamuki ko sa inyo na kayo¶y magbaon ng malaking pagtitiis sa pagdinig sa akin.ako at saka ito«. SIDORA.At ano sa palagay ninyo«. ang mahihirap na gaya namin ay di mga tao. ARKIMEDES.. Ayaw siya. at pag-ihip ng hangin ay siyang makakapuwing sa inyo«..(Hindi na makatiis) .Sapagkat«. ARKIMEDES-Ngunit«.Pues. ito¶y huwag ninyong alalahanin .(Akmang titindig at sasagot) SIDORA. Pues Don Kimedes «Bakit ninyo sinapantaha kailanman. ano pang sanhi ang ibig ninyong malaman. Hangga ngayo¶y di pa ako nagsisimula.Sumagot ka«(kay Rita) RITA. Palalakihin ko. Ikaw Rita ay maupo rin« (Mauupo si Rita) ARKIMEDES. SIDORA. at ito¶y hindi balitang kutsero. Marahil ay nasa-isip ninyo na ang mga hampaslupang ito. nahuli na kayo« Basta nabalitaan naming ayaw kayong maging asawa ni Manuel si Rita« pues ayoko rin« ARKIMEDES. Ito¶y isang batang walang ama« at sa akala ba ninyo ay kasalanan ng batang ito ang siya¶y magkaroon ng isang nunong sa halip na lagyan sa dibdib ng isang puso.(itututro ang bata) SIDORA.Hindi pa ako tapos. ARKIMEDES.Huwag kayong kikilos « sinasabi ko sa inyo. Don Kimedes«.Pues. kundi mga yagit lamang na titisud-tisurin sa daan « Pues « hindi. aling Sidora« ako naman ang magsasalita«.Tunay po. Tuturuan ko ng edukasyong bagay sa kaniya. na nang malaman naming ayaw na ayaw kayong maging balae ng isang nasirang labandera at ng isang maggugulay lamang sa palengke«.(Parang hindi pansin ang sagot sa kanya) at dapat ninyong malaman.Hala« hindi ba ninyo nalalamang may halaga sa akin ang aking panahon? SIDORA.

Pasalamat kayo¶y hindi naging lalaki«. at tila naglililis pa ng manggas. ay dalagang ina« ano pa? ARKIMEDES. ARKIMEDES.) RITA-Tia Sidora« (May pagsamo) ARKIMEDES. ito ay aking pamangkin.Pues.ARKIMEDES. Siya ang makasasagot. (Lalapitan at susunggaban si ARKIMEDES.Ang pakakasal ay hindi kayo. At kayo. hindi mangyayari ang sinasabi ninyo« Sa aming lahi ay ang padre de familia ang sinusunod« hindi maaari ang kagustuhan ng aking anak « Ano ang palagay ninyo? Matitiis ko bang magkaroon ako ng isang anak na binatang ama . SIDORA.Maaari« SIDORA. salawal lalaki) Hindi ba ito salawal? Ngayon .(Ipakikita ang salawal. (kay Rita) RITA.Ngunit parang may sumumpong na sakit at biglang mapapaupo sa isang silya« at magpapapadyak.At ano ang palagay ninyo« wala akong salawal? At ano at?--. Ipakasal ninyo ang inyong anak kahit sa anak ng tupa« at mabuti pa. Pero kay Rita hindi maaari.Hindi maaari« ARKIMEDES.Sa maliwanag na sabi . SIDORA.) RITA. at ng isang apong walang nuno«. .Aling Sidora« kung kayo lamang ay may-salawal« SIDORA.At kung ako¶y naging lalaki «.At kung kayo lamang ay« (May pagbabala rin) RITA.Tia Sidora« /May pagsamo/ ARKIMEDES. kayo« (Lalapit na parang dadakmain si ARKIMEDES. hindi« ARKIMEDES.Ako.Pues.Tia Sidora«. manaog ako? O eto ang iyo«. SIDORA.Sinabi ko na po« (Matigas) Hindi ako makapagpapalimos ng asawa«.? Ano ang palagay ninyo sa akin? At ito? (Si Rita) SIDORA. SIDORA.Nakita na ninyo? Pues. SIDORA. Dapat malaman na ang salawal na gamit ni Aling Sidora ay mahaba.Ako ang nagsasabing maaari«. (Lalapit) kaunting tubig«.Iyan ay sa inyong palgay lamang.Ako ang nagsasabing hindi maaari«. Tarantado din ang labas kong gaya ng maraming lalaki riyan« ARKIMEDES. ano ang gusto ninyo? ARKIMEDES. Ibibigay ang bata kay Rita.Makapananaog na kayo sa aking bahay«. sa lahi naman namin ay ang kaibigan ko lamang ang masusunod.Ano bang apog ang sinasabi ninyo« Kung di lamang kayo babae aling Sidora« (May pagbabala) SIDORA. Aling Sidora. Ika VIII Tagpo Sila rin at si Cristobal na may dalang tubig sa isang bote.

CRISTOBAL. ang bibig« ang tainga«pues. at ibibigay naman nito upang maalalayan si Sidora.Ano ang nangyari? ARKIMEDES. ay niyari ko sa loob ko na ako¶y huwag nang pakasal kay Rita« Para sa akin ay lalong mahalaga ang isang ama kaysa ilan mang asawa« Ang ilan mang asawa at anak ay madaling makita.Narito ba ang ina niyan? ARKIMEDES. Paglaki nito at makikita sa daan lahat na¶y magpihong may malaking taling sa batok « gaya ng lahat ng Lakambayang lalaki« Titingnan ko« (Itataob ang bata sa kaniyang mga hita at titingnan ang batok.Kami ay nagkakaroon ng isang mainitang pag-uusap. Papa « wala na kayong dapat alalahanin. Kasinglaki ng lalabing animin ARKIMEDES.gaya ng dapat kong sabihin. walang iniwan«.Mangyari pa «.) Ika IX na tagpo Si Arkimedes na hawak ang bata ARKIMEDES. Ang mata. Si Sidora¶y ititindig ni Rita at Don Cristobal.Ang ama« MANUEL.Tia Sidora« SIDORA.Pues. iniimbestiga ko lamang kung ito¶y may nunal sa batok.Ano ang inyong ginagawa? ARKIMEDES.At ano ang sinabi ninyo. ang ilong. Samantala kinukumbinsi kong pumayag silang si Manuel at si Rita¶y makasal ay nagpakatanggi-tanggi« Sa akala mo ba Cristobal.Sasabihin ni Cristobal na hindi ko raw ito kamukha« (Lalapit sa isang salamin) Pues.Pues. MANUEL. isang totohanang Arkimedes« Pues« hindi maipagkakaila «. upang ipasok sa silid. at ano naman ang sinabi nila sa inyo? ARKIMEDES.at ani mo¶y isang artilyerang di mahapayang-gatang.Papa« ARKIMEDES.At pati ang kanyang simarong tia « si Sidora. MANUEL. ay maaatim kong magkaroon ng isang manugang sa labas at isang apong hindi nabasbasan ng Simbahan? RITA.A« Ang marka ng pabrika« MANUEL. Matapos kong matakal sa aking isip ang inyong mga sinabi kangina.Mabuti pa¶y dalhin mo sandali roon sa kwarto at nang maginha-ginhawahan«.Wala.At ano ang palagay mo« Makakalakad ba ito nang nag-iisa? MANUEL. Darating si Manuel) Ika-X Tagpo Si Arkimedes at si Manuel at maya-maya¶y sina Rita.(Pasigaw) Walang hiya« oo walang hiyaaaa! ARKIMEDES. Paamuyin ng eter« (Lalapitan ang bata at kukunin kay Rita. MANUEL. Sidora at Cristobal MANUEL. datapwat ang iyong magiging tiyang-biyenan ay walang ginawa kundi gusutin ang salitaan . . ngunit ang isang ama ay hindi na.Nakausap ba ninyo? ARKIMEDES.

Nalalaman mo ba? MANUEL. at«. papa. at ito¶y hindi na mananaog sa bahay na ito. iyan« anak sa ligaw«pues. Dahil sa Anak«. ano ang iyong pasya« ARKIMEDES.Isang babaeng«. habang kayo¶y buhay« ako¶y nakakaisip na magpari. Pakakasal ka kay Rita. Napapayag ko siyang alang-alang sa iyo¶y sumang-ayon na siyang pakasal kay Manuel«. sa akin ay hindi maaari iyan. Maaari« ako ang may sabi« MANUEL.Tse« (Titingnan ang bata) Arkimedito«.Ang narinig ninyo.Tapos na. Ang kailangan na lamang ay ang pagsang-ayon ni Rita«. CRISTOBAL-Naayos ko na rin. may salawal.Iyan po ang hindi maaari« ARKIMEDES.Isid«. dumarating at darating pa« SIDORA.? ARKIMEDES. kumare« kailangan kong sabihin sa inyo na si Manuel at si Rita ay ipakakasal ko sa loob ng madaling panahon. ARKIMEDES.Kayo ay kailangang-kailangan ko« sa bahay na ito ay walang babae« isang babaeng « SIDORA.Papa« (kunwariy nagmamakaamo) ARKIMEDES. ay oo.! (Susungaw sa pinto si Sidora) SIDORA. Sa tahanang ito¶y walang masusunod kundi ang inyong kalooban. Sa loob ng tahanang ito ay walang masusunod kundi ang aking kalooban.Maaari.! ARKIMEDES. bibinyagan ito ng Arkimedes din. nauulol ako papa« ngunit ngayon ay maliwanag na ang aking isip.(Buong pagtataka) Ano ang sinabi mo? MANUEL.Isidorito«.Kangina po. ARKIMEDES.Ah«a« ang nerbiyos. Buhat ngayo¶y hindi na kayo tatanggap sa akin ng sama ng loob«. anak sa ligaw« ARKIMEDES. hindi po ba? (Lalabas na parang akay ni Don Cristobal si Rita) CRISTOBAL. kumare « baka umatake na naman« Arkimedito « Pues.nawawala na ba ang iyong huwisyo? Magagawa mo bang iwan sa lansangan ang isang sawing palad na babae at ang isang walang malay na anak? Iyan ba ang mga halimbawang nakita mo at natutuhan sa tahanang ito? Sa iyo ba¶y ginawa ko ang bagay na iyan? Mag-isip ka « Kung ikaw ay pinabayaan kong walang ama« ano ang sasabihin sa iyo ng tao?« MANUEL-Pues.ARKIMEDES.Oo. sa ayaw kayo¶t sa ibig« at dito«dito«opo dito« nalalaman ba ninyo« At ito¶y hindi na mananaog sa bahay na ito« Ito ang eredero unibersal ng lahat ng aking kayamanang dumating na.Sinasabi ko nang ang pangalan nito ay Arkimedito at sa loob ng tahanang ito ay ang kalooban ko lamang ang masusunod« SIDORA. .At ako«. ARKIMEDES-Na hindi mo na pakakasalan si Rita? Na ikaw ay magpapari? Ano.Magpapari ka? Lalagutin mo ang tanikala ng magmamana sa pangalang Lakambayan? Nauulol ka ba? MANUEL.Primo.

Manuel« (Magyayakap) ARKIMEDES.) SIDORA. ARKIMEDES.Sinasabi ko nang sa bahay na ito « ay walang masusunod kundi ang aking kalooban. (Kay Rita) Narito ang iyong anak«.Superior«.O «.! ARKIMEDES. (Darating na naghahagaran ang mga anak ni Sidora at sumisigaw ng ³Nanay.Mga kalabaw « na ito ah«.Isidoro« ARKIMEDES.nanay«´ at hahagarin ng hampas ni Sidora.(Kay Manuel) Hoy ikaw«ano ang ginagawa mo? (Imumustrang lapitan siRita) MANUEL-Rita« RITA. Ang pangalang niya ay Arkimedes« SIDORA.Opo« ARKIMEDES. CRISTOBAL.Arkimedes« SIDORA.ARKIMEDES.Pues.Bueno.At ako ang madrina« ARKIMEDES.At ano naman ang masasabi ninyo sa pagkakaganap ko sa aking papel« may himatay pa« ano ha? CRISTOBAL. at tuturuan kong«.porke ito ay lalaki ay magpaparaya na ako ngunit ang unang babaeng lumitaw «ay ako naman ang bahala « pangangalanan ko ng Sidora.Nakita na ninyo ang bias ng komedya« (kay Sidora) SIDORA.Mabait kang bata« karapatdapat kang ina« CRISTOBAL.Siyanga ba«? Dahil sa Anak? RITA. (Sa paghahagaray ibababa ang pambungad na --Tabing . ako ang inaama sa kasal« SIDORA.Magsuot ng salawal«.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful