P. 1
Dahil Sa Anak ni Julian Balmaceda

Dahil Sa Anak ni Julian Balmaceda

5.0

|Views: 21,082|Likes:
Published by Sergszel Aliser

More info:

Published by: Sergszel Aliser on Mar 17, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

10/14/2015

pdf

text

original

Dahil Sa Anak ni Julian Balmaceda (dula) Mga Tauhan ng Dula: Arkimedes Manuel Rita Sidora Cristobal Tatlong batang

lalaking sunod-dunod ang laki Maikling Buod: Ika-VII Tagpo Si Rita, si Sidora at si Arkimedes ARKIMEDES- (Pagkakita sa dalawa.) Aba Rita«. Aling Sidora, Narito kayo? RITA- Opo, kami nga¶y naririto«. SIDORA- At ito man«.(Ipakikita ang batang kaniyang kalong , pagkakita sa kaniyang mga anak na nagtutulungan sa mga silyon , ay pagsisipain at palalayasin.) Hala mga hampaslupa « panaog«! (Ang mga bata¶y nagsisi-alis) ARKIMEDES- Ano ba iyan«. Lalaki o babae? SIDORA- Lalaki, ngunit hindi magmamana sa kaniyang nuno«pagkat walang nunong pagmamanahan« ARKIMEDES- At bakit po naman kayo napadako rito? RITA- Upang makipag-usap sa inyo«. SIDORA- At«. Ito ay upang makilala ang kaniyang«. Ang ibig kong sabihin ay makilala ang hindi niya nuno. ARKIMEDES- At tila po, kung di ako namamali , ay may hinahanap kayo sa bahay na ito« Maaari ko po bang malaman kung ano « at kung sino? SIDORA- Ito«(Si Rita) ay naghahanap ng isang asawa«. At ito« (ang bata) ay naghahanap ng isang ama«Nalalaman ba ninyo? ARKIMEDES- Pwes,ang asawang sinasabi ninyo, at ang amang inyong binabanggit ay hindi dito nakatira. Hindi ko siya nakikilala«. Kung ang ibig ninyong sabihin ay ang aking anak« Pwes, ako¶y walang anak«. Kamamatay lamang«. RITA- Kami po¶y«. ARKIMEDES- (Hahadlangan) Sinabi ko nang namatay na. Wala akong anak. Tapos«. SIDORA- Napapansin ko na talo pa pala ninyo ang babae. Ibig ninyo¶y pakyawing lahat ang pagsasalita. Pwes iyan ang hindi maaari, habang narito si Sidora«. Ako ang magsasalita, at sa aki¶y walang makapag-papaalis« ARKIMEDES- Baka nalilimutan ninyong kayo¶y naririto sa aking bahay? SIDORA- Baka nalilimutan ninyong ang bibig ko¶y nasa aking mukha«.Pwes, maupo kayo , at kayo¶y mapapagod sa pakikinig. Maupo kayo«. Sinasabi kong kayo¶y maupo«. (Anyong lalapitan) ARKIMEDES-Pwes, mauupo ako, ngunit ako¶y maraming gagawin . Hindi ako makapagtatagal.

SIDORA. Pues Don Kimedes «Bakit ninyo sinapantaha kailanman.Hindi pa ako tapos.Hintay muna kayo « hindi pa ako nagsisimula. nagkakamali kayo«kami¶y mahirap« ngunit kami¶y di makapagpapalimos ng asawa at ng ama « kayo ay nakikilala namin « para sa inyo. ang mahihirap na gaya namin ay di mga tao.Sapagkat«. ARKIMEDES. na nang malaman naming ayaw na ayaw kayong maging balae ng isang nasirang labandera at ng isang maggugulay lamang sa palengke«. ARKIMEDES. SIDORA. Ito¶y isang batang walang ama« at sa akala ba ninyo ay kasalanan ng batang ito ang siya¶y magkaroon ng isang nunong sa halip na lagyan sa dibdib ng isang puso.Pues. aling Sidora« ako naman ang magsasalita«. Kaya itago na ninyo ang inyong anak« isilid sa baul « lagyan ninyo ng apog. at pag-ihip ng hangin ay siyang makakapuwing sa inyo«. asinan ninyo at nang hindi mabulok« . Ako¶y hindi pa nagsisimula hanggang ngayon. Ay isinumpa na namin .na kahit ninyo ipagduruhan ang inyong anak na si Manuel «.Pues. Don Kimedes«. ARKIMEDES-Ngunit«. Maupo kayo at kayo¶y walang dapat gawin kundi ang makinig.(kay Rita) Tunay nga bang ayaw kang maging asawa ni Manuel? SIDORA. Inyo na ang inyong anak« at kayo¶y walang manugang na aalalahanin. Marahil ay nasa-isip ninyo na ang mga hampaslupang ito..ako at saka ito«. Ngunit sinasabi ko sa inyo. (Si Rita) «at ito« (ang bata) « ay naparito upang maglumuhod sa inyo at umiyak-iyak«Pues. Nalalaman ba ninyo? ARKIMEDES. na di kakaunting pagtitimpi at pagbibigay-loob ang aking ginawa mula pa kangina«at« SIDORA.(Akmang titindig at sasagot) SIDORA. Ayaw siya.At ano sa palagay ninyo«.Hala« hindi ba ninyo nalalamang may halaga sa akin ang aking panahon? SIDORA.Tunay po. Sa amin ay walang halaga ang panahon? Aba« baka kayo¶y nadidiliman ng pag-iisip ay iaamuki ko sa inyo na kayo¶y magbaon ng malaking pagtitiis sa pagdinig sa akin. at bakit pumasok sa isip ninyo ang paniniwalang si Rita« ang ulilang anak lamang ng isang labandera«.Huwag kayong kikilos « sinasabi ko sa inyo.Sumagot ka«(kay Rita) RITA. Hangga ngayo¶y di pa ako nagsisimula. ano pang sanhi ang ibig ninyong malaman.Bakit? Maaari ko bang malaman ang sanhi? SIDORA. (Anyong sasagot) SIDORA. at ito¶y hindi balitang kutsero.(Hindi na makatiis) .Pero «. Ikaw Rita ay maupo rin« (Mauupo si Rita) ARKIMEDES. Tuturuan ko ng edukasyong bagay sa kaniya. nahuli na kayo« Basta nabalitaan naming ayaw kayong maging asawa ni Manuel si Rita« pues ayoko rin« ARKIMEDES. kundi mga yagit lamang na titisud-tisurin sa daan « Pues « hindi. ang yagit ay sumasama sa alikabok .SIDORA.Makatatagal kayo. Ay hindi namin tatanggapin . ito¶y huwag ninyong alalahanin . Pues.. at makatatagal kayo «.Ito.(Parang hindi pansin ang sagot sa kanya) at dapat ninyong malaman. Don Kimedes«. ay mag-aasawa sa anak ng dambuhala sa yamang si Don Kimedes? Sinong tulig ang nagpasok sa inyong isipan ng bagay na iyan? ARKIMEDES. Palalakihin ko.(itututro ang bata) SIDORA. ang napalagay ay isang tipak ng batong Maykawayan? ARKIMEDES.

Tia Sidora«. kayo« (Lalapit na parang dadakmain si ARKIMEDES. At kayo. hindi mangyayari ang sinasabi ninyo« Sa aming lahi ay ang padre de familia ang sinusunod« hindi maaari ang kagustuhan ng aking anak « Ano ang palagay ninyo? Matitiis ko bang magkaroon ako ng isang anak na binatang ama .Ako. Pero kay Rita hindi maaari.Makapananaog na kayo sa aking bahay«. Aling Sidora.Pues. (Lalapit) kaunting tubig«. SIDORA. salawal lalaki) Hindi ba ito salawal? Ngayon . SIDORA.Pues.Nakita na ninyo? Pues. ano ang gusto ninyo? ARKIMEDES.? Ano ang palagay ninyo sa akin? At ito? (Si Rita) SIDORA.Tia Sidora« /May pagsamo/ ARKIMEDES.Aling Sidora« kung kayo lamang ay may-salawal« SIDORA.Ako ang nagsasabing maaari«.Sinabi ko na po« (Matigas) Hindi ako makapagpapalimos ng asawa«. at ng isang apong walang nuno«. Dapat malaman na ang salawal na gamit ni Aling Sidora ay mahaba.(Ipakikita ang salawal. sa lahi naman namin ay ang kaibigan ko lamang ang masusunod. .At ano ang palagay ninyo« wala akong salawal? At ano at?--.Ang pakakasal ay hindi kayo.Ano bang apog ang sinasabi ninyo« Kung di lamang kayo babae aling Sidora« (May pagbabala) SIDORA. Ibibigay ang bata kay Rita.Hindi maaari« ARKIMEDES. Ipakasal ninyo ang inyong anak kahit sa anak ng tupa« at mabuti pa. Tarantado din ang labas kong gaya ng maraming lalaki riyan« ARKIMEDES. SIDORA.Maaari« SIDORA. (kay Rita) RITA.At kung ako¶y naging lalaki «. ito ay aking pamangkin. hindi« ARKIMEDES. ARKIMEDES.Sa maliwanag na sabi .ARKIMEDES.Ako ang nagsasabing hindi maaari«. at tila naglililis pa ng manggas. Ika VIII Tagpo Sila rin at si Cristobal na may dalang tubig sa isang bote.At kung kayo lamang ay« (May pagbabala rin) RITA. SIDORA.) RITA. SIDORA.Ngunit parang may sumumpong na sakit at biglang mapapaupo sa isang silya« at magpapapadyak.) RITA-Tia Sidora« (May pagsamo) ARKIMEDES. (Lalapitan at susunggaban si ARKIMEDES.Pasalamat kayo¶y hindi naging lalaki«. Siya ang makasasagot. ay dalagang ina« ano pa? ARKIMEDES. manaog ako? O eto ang iyo«.Iyan ay sa inyong palgay lamang.

CRISTOBAL. MANUEL. ay maaatim kong magkaroon ng isang manugang sa labas at isang apong hindi nabasbasan ng Simbahan? RITA.at ani mo¶y isang artilyerang di mahapayang-gatang. . MANUEL. Paamuyin ng eter« (Lalapitan ang bata at kukunin kay Rita.Ano ang inyong ginagawa? ARKIMEDES. Matapos kong matakal sa aking isip ang inyong mga sinabi kangina. datapwat ang iyong magiging tiyang-biyenan ay walang ginawa kundi gusutin ang salitaan .Pues. at ibibigay naman nito upang maalalayan si Sidora.A« Ang marka ng pabrika« MANUEL. Ang mata.Narito ba ang ina niyan? ARKIMEDES.Ano ang nangyari? ARKIMEDES. MANUEL. walang iniwan«.At ano ang sinabi ninyo.Papa« ARKIMEDES.Wala.Ang ama« MANUEL. Papa « wala na kayong dapat alalahanin. Sidora at Cristobal MANUEL. at ano naman ang sinabi nila sa inyo? ARKIMEDES.Kami ay nagkakaroon ng isang mainitang pag-uusap.At ano ang palagay mo« Makakalakad ba ito nang nag-iisa? MANUEL. ang ilong.) Ika IX na tagpo Si Arkimedes na hawak ang bata ARKIMEDES. Samantala kinukumbinsi kong pumayag silang si Manuel at si Rita¶y makasal ay nagpakatanggi-tanggi« Sa akala mo ba Cristobal. Paglaki nito at makikita sa daan lahat na¶y magpihong may malaking taling sa batok « gaya ng lahat ng Lakambayang lalaki« Titingnan ko« (Itataob ang bata sa kaniyang mga hita at titingnan ang batok. ang bibig« ang tainga«pues.Tia Sidora« SIDORA.Mangyari pa «.(Pasigaw) Walang hiya« oo walang hiyaaaa! ARKIMEDES. iniimbestiga ko lamang kung ito¶y may nunal sa batok.Sasabihin ni Cristobal na hindi ko raw ito kamukha« (Lalapit sa isang salamin) Pues. upang ipasok sa silid. Darating si Manuel) Ika-X Tagpo Si Arkimedes at si Manuel at maya-maya¶y sina Rita.Nakausap ba ninyo? ARKIMEDES. isang totohanang Arkimedes« Pues« hindi maipagkakaila «. ngunit ang isang ama ay hindi na.gaya ng dapat kong sabihin.Pues. ay niyari ko sa loob ko na ako¶y huwag nang pakasal kay Rita« Para sa akin ay lalong mahalaga ang isang ama kaysa ilan mang asawa« Ang ilan mang asawa at anak ay madaling makita. Kasinglaki ng lalabing animin ARKIMEDES.At pati ang kanyang simarong tia « si Sidora. Si Sidora¶y ititindig ni Rita at Don Cristobal.Mabuti pa¶y dalhin mo sandali roon sa kwarto at nang maginha-ginhawahan«.

Ah«a« ang nerbiyos. dumarating at darating pa« SIDORA. Dahil sa Anak«.Isid«.Sinasabi ko nang ang pangalan nito ay Arkimedito at sa loob ng tahanang ito ay ang kalooban ko lamang ang masusunod« SIDORA. sa akin ay hindi maaari iyan.ARKIMEDES. may salawal. bibinyagan ito ng Arkimedes din. kumare« kailangan kong sabihin sa inyo na si Manuel at si Rita ay ipakakasal ko sa loob ng madaling panahon. . Buhat ngayo¶y hindi na kayo tatanggap sa akin ng sama ng loob«. nauulol ako papa« ngunit ngayon ay maliwanag na ang aking isip. Napapayag ko siyang alang-alang sa iyo¶y sumang-ayon na siyang pakasal kay Manuel«. ARKIMEDES.! ARKIMEDES.Ang narinig ninyo.Isang babaeng«.Oo. CRISTOBAL-Naayos ko na rin. ARKIMEDES.Tapos na. anak sa ligaw« ARKIMEDES. at«. kumare « baka umatake na naman« Arkimedito « Pues.? ARKIMEDES. at ito¶y hindi na mananaog sa bahay na ito. ay oo. Pakakasal ka kay Rita.! (Susungaw sa pinto si Sidora) SIDORA.Papa« (kunwariy nagmamakaamo) ARKIMEDES.Maaari. iyan« anak sa ligaw«pues. Sa tahanang ito¶y walang masusunod kundi ang inyong kalooban.Primo. habang kayo¶y buhay« ako¶y nakakaisip na magpari. sa ayaw kayo¶t sa ibig« at dito«dito«opo dito« nalalaman ba ninyo« At ito¶y hindi na mananaog sa bahay na ito« Ito ang eredero unibersal ng lahat ng aking kayamanang dumating na. ARKIMEDES-Na hindi mo na pakakasalan si Rita? Na ikaw ay magpapari? Ano. Sa loob ng tahanang ito ay walang masusunod kundi ang aking kalooban. ano ang iyong pasya« ARKIMEDES.Iyan po ang hindi maaari« ARKIMEDES. Maaari« ako ang may sabi« MANUEL.Tse« (Titingnan ang bata) Arkimedito«.Kangina po.At ako«.nawawala na ba ang iyong huwisyo? Magagawa mo bang iwan sa lansangan ang isang sawing palad na babae at ang isang walang malay na anak? Iyan ba ang mga halimbawang nakita mo at natutuhan sa tahanang ito? Sa iyo ba¶y ginawa ko ang bagay na iyan? Mag-isip ka « Kung ikaw ay pinabayaan kong walang ama« ano ang sasabihin sa iyo ng tao?« MANUEL-Pues.Isidorito«.Magpapari ka? Lalagutin mo ang tanikala ng magmamana sa pangalang Lakambayan? Nauulol ka ba? MANUEL. hindi po ba? (Lalabas na parang akay ni Don Cristobal si Rita) CRISTOBAL. papa.(Buong pagtataka) Ano ang sinabi mo? MANUEL. Ang kailangan na lamang ay ang pagsang-ayon ni Rita«.Kayo ay kailangang-kailangan ko« sa bahay na ito ay walang babae« isang babaeng « SIDORA. Nalalaman mo ba? MANUEL.

Pues.Nakita na ninyo ang bias ng komedya« (kay Sidora) SIDORA.At ako ang madrina« ARKIMEDES.Opo« ARKIMEDES.Magsuot ng salawal«.ARKIMEDES. CRISTOBAL.! ARKIMEDES. ako ang inaama sa kasal« SIDORA.Manuel« (Magyayakap) ARKIMEDES.(Kay Manuel) Hoy ikaw«ano ang ginagawa mo? (Imumustrang lapitan siRita) MANUEL-Rita« RITA.Mga kalabaw « na ito ah«.O «.Superior«.) SIDORA.At ano naman ang masasabi ninyo sa pagkakaganap ko sa aking papel« may himatay pa« ano ha? CRISTOBAL.Arkimedes« SIDORA. Ang pangalang niya ay Arkimedes« SIDORA.Isidoro« ARKIMEDES.Bueno.nanay«´ at hahagarin ng hampas ni Sidora. at tuturuan kong«.Mabait kang bata« karapatdapat kang ina« CRISTOBAL.Sinasabi ko nang sa bahay na ito « ay walang masusunod kundi ang aking kalooban. (Kay Rita) Narito ang iyong anak«.Siyanga ba«? Dahil sa Anak? RITA. (Darating na naghahagaran ang mga anak ni Sidora at sumisigaw ng ³Nanay. ARKIMEDES.porke ito ay lalaki ay magpaparaya na ako ngunit ang unang babaeng lumitaw «ay ako naman ang bahala « pangangalanan ko ng Sidora. (Sa paghahagaray ibababa ang pambungad na --Tabing .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->