Dahil Sa Anak ni Julian Balmaceda (dula) Mga Tauhan ng Dula: Arkimedes Manuel Rita Sidora Cristobal Tatlong batang

lalaking sunod-dunod ang laki Maikling Buod: Ika-VII Tagpo Si Rita, si Sidora at si Arkimedes ARKIMEDES- (Pagkakita sa dalawa.) Aba Rita«. Aling Sidora, Narito kayo? RITA- Opo, kami nga¶y naririto«. SIDORA- At ito man«.(Ipakikita ang batang kaniyang kalong , pagkakita sa kaniyang mga anak na nagtutulungan sa mga silyon , ay pagsisipain at palalayasin.) Hala mga hampaslupa « panaog«! (Ang mga bata¶y nagsisi-alis) ARKIMEDES- Ano ba iyan«. Lalaki o babae? SIDORA- Lalaki, ngunit hindi magmamana sa kaniyang nuno«pagkat walang nunong pagmamanahan« ARKIMEDES- At bakit po naman kayo napadako rito? RITA- Upang makipag-usap sa inyo«. SIDORA- At«. Ito ay upang makilala ang kaniyang«. Ang ibig kong sabihin ay makilala ang hindi niya nuno. ARKIMEDES- At tila po, kung di ako namamali , ay may hinahanap kayo sa bahay na ito« Maaari ko po bang malaman kung ano « at kung sino? SIDORA- Ito«(Si Rita) ay naghahanap ng isang asawa«. At ito« (ang bata) ay naghahanap ng isang ama«Nalalaman ba ninyo? ARKIMEDES- Pwes,ang asawang sinasabi ninyo, at ang amang inyong binabanggit ay hindi dito nakatira. Hindi ko siya nakikilala«. Kung ang ibig ninyong sabihin ay ang aking anak« Pwes, ako¶y walang anak«. Kamamatay lamang«. RITA- Kami po¶y«. ARKIMEDES- (Hahadlangan) Sinabi ko nang namatay na. Wala akong anak. Tapos«. SIDORA- Napapansin ko na talo pa pala ninyo ang babae. Ibig ninyo¶y pakyawing lahat ang pagsasalita. Pwes iyan ang hindi maaari, habang narito si Sidora«. Ako ang magsasalita, at sa aki¶y walang makapag-papaalis« ARKIMEDES- Baka nalilimutan ninyong kayo¶y naririto sa aking bahay? SIDORA- Baka nalilimutan ninyong ang bibig ko¶y nasa aking mukha«.Pwes, maupo kayo , at kayo¶y mapapagod sa pakikinig. Maupo kayo«. Sinasabi kong kayo¶y maupo«. (Anyong lalapitan) ARKIMEDES-Pwes, mauupo ako, ngunit ako¶y maraming gagawin . Hindi ako makapagtatagal.

Ito¶y isang batang walang ama« at sa akala ba ninyo ay kasalanan ng batang ito ang siya¶y magkaroon ng isang nunong sa halip na lagyan sa dibdib ng isang puso.(Parang hindi pansin ang sagot sa kanya) at dapat ninyong malaman. Palalakihin ko. Hangga ngayo¶y di pa ako nagsisimula. ARKIMEDES.(Akmang titindig at sasagot) SIDORA. kundi mga yagit lamang na titisud-tisurin sa daan « Pues « hindi. ang mahihirap na gaya namin ay di mga tao. ay mag-aasawa sa anak ng dambuhala sa yamang si Don Kimedes? Sinong tulig ang nagpasok sa inyong isipan ng bagay na iyan? ARKIMEDES.Makatatagal kayo. Ayaw siya.Pues.Hala« hindi ba ninyo nalalamang may halaga sa akin ang aking panahon? SIDORA. Sa amin ay walang halaga ang panahon? Aba« baka kayo¶y nadidiliman ng pag-iisip ay iaamuki ko sa inyo na kayo¶y magbaon ng malaking pagtitiis sa pagdinig sa akin.Pero «.na kahit ninyo ipagduruhan ang inyong anak na si Manuel «. Marahil ay nasa-isip ninyo na ang mga hampaslupang ito. Maupo kayo at kayo¶y walang dapat gawin kundi ang makinig.Sapagkat«. SIDORA. Ako¶y hindi pa nagsisimula hanggang ngayon.Tunay po.Hindi pa ako tapos. na nang malaman naming ayaw na ayaw kayong maging balae ng isang nasirang labandera at ng isang maggugulay lamang sa palengke«. nahuli na kayo« Basta nabalitaan naming ayaw kayong maging asawa ni Manuel si Rita« pues ayoko rin« ARKIMEDES. ARKIMEDES-Ngunit«. Ikaw Rita ay maupo rin« (Mauupo si Rita) ARKIMEDES. Pues Don Kimedes «Bakit ninyo sinapantaha kailanman.. at makatatagal kayo «.ako at saka ito«. Inyo na ang inyong anak« at kayo¶y walang manugang na aalalahanin.. Kaya itago na ninyo ang inyong anak« isilid sa baul « lagyan ninyo ng apog. Ngunit sinasabi ko sa inyo. Don Kimedes«.(kay Rita) Tunay nga bang ayaw kang maging asawa ni Manuel? SIDORA. Nalalaman ba ninyo? ARKIMEDES. ano pang sanhi ang ibig ninyong malaman.(Hindi na makatiis) .Hintay muna kayo « hindi pa ako nagsisimula. at pag-ihip ng hangin ay siyang makakapuwing sa inyo«. ang yagit ay sumasama sa alikabok . at ito¶y hindi balitang kutsero. Ay hindi namin tatanggapin . asinan ninyo at nang hindi mabulok« . nagkakamali kayo«kami¶y mahirap« ngunit kami¶y di makapagpapalimos ng asawa at ng ama « kayo ay nakikilala namin « para sa inyo.SIDORA. Don Kimedes«. Ay isinumpa na namin . SIDORA.Ito.Huwag kayong kikilos « sinasabi ko sa inyo. ARKIMEDES. aling Sidora« ako naman ang magsasalita«.Bakit? Maaari ko bang malaman ang sanhi? SIDORA. na di kakaunting pagtitimpi at pagbibigay-loob ang aking ginawa mula pa kangina«at« SIDORA.Sumagot ka«(kay Rita) RITA. Pues. (Si Rita) «at ito« (ang bata) « ay naparito upang maglumuhod sa inyo at umiyak-iyak«Pues. at bakit pumasok sa isip ninyo ang paniniwalang si Rita« ang ulilang anak lamang ng isang labandera«. ang napalagay ay isang tipak ng batong Maykawayan? ARKIMEDES. (Anyong sasagot) SIDORA.At ano sa palagay ninyo«. ito¶y huwag ninyong alalahanin .Pues.(itututro ang bata) SIDORA. Tuturuan ko ng edukasyong bagay sa kaniya.

kayo« (Lalapit na parang dadakmain si ARKIMEDES. ano ang gusto ninyo? ARKIMEDES.Ako.Ako ang nagsasabing hindi maaari«.) RITA-Tia Sidora« (May pagsamo) ARKIMEDES. .Ngunit parang may sumumpong na sakit at biglang mapapaupo sa isang silya« at magpapapadyak.Ang pakakasal ay hindi kayo. hindi« ARKIMEDES.? Ano ang palagay ninyo sa akin? At ito? (Si Rita) SIDORA.Pues. Pero kay Rita hindi maaari. ito ay aking pamangkin.Pasalamat kayo¶y hindi naging lalaki«.Hindi maaari« ARKIMEDES. Dapat malaman na ang salawal na gamit ni Aling Sidora ay mahaba. SIDORA. Ika VIII Tagpo Sila rin at si Cristobal na may dalang tubig sa isang bote.Ano bang apog ang sinasabi ninyo« Kung di lamang kayo babae aling Sidora« (May pagbabala) SIDORA. sa lahi naman namin ay ang kaibigan ko lamang ang masusunod. SIDORA. SIDORA.At kung kayo lamang ay« (May pagbabala rin) RITA. Tarantado din ang labas kong gaya ng maraming lalaki riyan« ARKIMEDES.) RITA.Tia Sidora« /May pagsamo/ ARKIMEDES. ARKIMEDES. Ipakasal ninyo ang inyong anak kahit sa anak ng tupa« at mabuti pa.Tia Sidora«.Makapananaog na kayo sa aking bahay«. At kayo. (Lalapit) kaunting tubig«. at tila naglililis pa ng manggas. manaog ako? O eto ang iyo«.ARKIMEDES. (Lalapitan at susunggaban si ARKIMEDES.At kung ako¶y naging lalaki «.Nakita na ninyo? Pues.Maaari« SIDORA.(Ipakikita ang salawal. SIDORA. Siya ang makasasagot. SIDORA.Sinabi ko na po« (Matigas) Hindi ako makapagpapalimos ng asawa«.Iyan ay sa inyong palgay lamang.Aling Sidora« kung kayo lamang ay may-salawal« SIDORA. salawal lalaki) Hindi ba ito salawal? Ngayon . at ng isang apong walang nuno«.Ako ang nagsasabing maaari«.Pues.At ano ang palagay ninyo« wala akong salawal? At ano at?--. ay dalagang ina« ano pa? ARKIMEDES. Aling Sidora.Sa maliwanag na sabi . Ibibigay ang bata kay Rita. (kay Rita) RITA. hindi mangyayari ang sinasabi ninyo« Sa aming lahi ay ang padre de familia ang sinusunod« hindi maaari ang kagustuhan ng aking anak « Ano ang palagay ninyo? Matitiis ko bang magkaroon ako ng isang anak na binatang ama .

Kami ay nagkakaroon ng isang mainitang pag-uusap. MANUEL.At ano ang sinabi ninyo. Matapos kong matakal sa aking isip ang inyong mga sinabi kangina. ay niyari ko sa loob ko na ako¶y huwag nang pakasal kay Rita« Para sa akin ay lalong mahalaga ang isang ama kaysa ilan mang asawa« Ang ilan mang asawa at anak ay madaling makita.Narito ba ang ina niyan? ARKIMEDES. Darating si Manuel) Ika-X Tagpo Si Arkimedes at si Manuel at maya-maya¶y sina Rita.A« Ang marka ng pabrika« MANUEL. Papa « wala na kayong dapat alalahanin.) Ika IX na tagpo Si Arkimedes na hawak ang bata ARKIMEDES. ay maaatim kong magkaroon ng isang manugang sa labas at isang apong hindi nabasbasan ng Simbahan? RITA.Ano ang inyong ginagawa? ARKIMEDES.Mangyari pa «.Wala.At ano ang palagay mo« Makakalakad ba ito nang nag-iisa? MANUEL. Ang mata. Paglaki nito at makikita sa daan lahat na¶y magpihong may malaking taling sa batok « gaya ng lahat ng Lakambayang lalaki« Titingnan ko« (Itataob ang bata sa kaniyang mga hita at titingnan ang batok. Si Sidora¶y ititindig ni Rita at Don Cristobal.Pues.Ang ama« MANUEL. ang ilong.at ani mo¶y isang artilyerang di mahapayang-gatang.Ano ang nangyari? ARKIMEDES. Samantala kinukumbinsi kong pumayag silang si Manuel at si Rita¶y makasal ay nagpakatanggi-tanggi« Sa akala mo ba Cristobal.CRISTOBAL. iniimbestiga ko lamang kung ito¶y may nunal sa batok.Nakausap ba ninyo? ARKIMEDES.Mabuti pa¶y dalhin mo sandali roon sa kwarto at nang maginha-ginhawahan«.gaya ng dapat kong sabihin. at ano naman ang sinabi nila sa inyo? ARKIMEDES. ang bibig« ang tainga«pues. Paamuyin ng eter« (Lalapitan ang bata at kukunin kay Rita. MANUEL. upang ipasok sa silid. Kasinglaki ng lalabing animin ARKIMEDES.(Pasigaw) Walang hiya« oo walang hiyaaaa! ARKIMEDES. . datapwat ang iyong magiging tiyang-biyenan ay walang ginawa kundi gusutin ang salitaan . MANUEL. ngunit ang isang ama ay hindi na. Sidora at Cristobal MANUEL.Sasabihin ni Cristobal na hindi ko raw ito kamukha« (Lalapit sa isang salamin) Pues.Papa« ARKIMEDES.At pati ang kanyang simarong tia « si Sidora.Pues.Tia Sidora« SIDORA. walang iniwan«. at ibibigay naman nito upang maalalayan si Sidora. isang totohanang Arkimedes« Pues« hindi maipagkakaila «.

Ah«a« ang nerbiyos. ARKIMEDES.! (Susungaw sa pinto si Sidora) SIDORA. Pakakasal ka kay Rita. Dahil sa Anak«. nauulol ako papa« ngunit ngayon ay maliwanag na ang aking isip. sa ayaw kayo¶t sa ibig« at dito«dito«opo dito« nalalaman ba ninyo« At ito¶y hindi na mananaog sa bahay na ito« Ito ang eredero unibersal ng lahat ng aking kayamanang dumating na. ARKIMEDES-Na hindi mo na pakakasalan si Rita? Na ikaw ay magpapari? Ano.Kangina po.At ako«.? ARKIMEDES. habang kayo¶y buhay« ako¶y nakakaisip na magpari. Nalalaman mo ba? MANUEL.Ang narinig ninyo.Isang babaeng«. Sa tahanang ito¶y walang masusunod kundi ang inyong kalooban. dumarating at darating pa« SIDORA. kumare« kailangan kong sabihin sa inyo na si Manuel at si Rita ay ipakakasal ko sa loob ng madaling panahon.ARKIMEDES. CRISTOBAL-Naayos ko na rin. ay oo. anak sa ligaw« ARKIMEDES.Maaari.(Buong pagtataka) Ano ang sinabi mo? MANUEL.Isidorito«. Buhat ngayo¶y hindi na kayo tatanggap sa akin ng sama ng loob«. at«.Primo.Papa« (kunwariy nagmamakaamo) ARKIMEDES. hindi po ba? (Lalabas na parang akay ni Don Cristobal si Rita) CRISTOBAL. Maaari« ako ang may sabi« MANUEL. papa. ano ang iyong pasya« ARKIMEDES. at ito¶y hindi na mananaog sa bahay na ito.Sinasabi ko nang ang pangalan nito ay Arkimedito at sa loob ng tahanang ito ay ang kalooban ko lamang ang masusunod« SIDORA.Tse« (Titingnan ang bata) Arkimedito«.Magpapari ka? Lalagutin mo ang tanikala ng magmamana sa pangalang Lakambayan? Nauulol ka ba? MANUEL. Napapayag ko siyang alang-alang sa iyo¶y sumang-ayon na siyang pakasal kay Manuel«.Iyan po ang hindi maaari« ARKIMEDES. sa akin ay hindi maaari iyan. ARKIMEDES. bibinyagan ito ng Arkimedes din.Tapos na. . may salawal.Kayo ay kailangang-kailangan ko« sa bahay na ito ay walang babae« isang babaeng « SIDORA.nawawala na ba ang iyong huwisyo? Magagawa mo bang iwan sa lansangan ang isang sawing palad na babae at ang isang walang malay na anak? Iyan ba ang mga halimbawang nakita mo at natutuhan sa tahanang ito? Sa iyo ba¶y ginawa ko ang bagay na iyan? Mag-isip ka « Kung ikaw ay pinabayaan kong walang ama« ano ang sasabihin sa iyo ng tao?« MANUEL-Pues.Oo. Sa loob ng tahanang ito ay walang masusunod kundi ang aking kalooban. Ang kailangan na lamang ay ang pagsang-ayon ni Rita«.Isid«. kumare « baka umatake na naman« Arkimedito « Pues.! ARKIMEDES. iyan« anak sa ligaw«pues.

At ako ang madrina« ARKIMEDES.Arkimedes« SIDORA.Pues. ako ang inaama sa kasal« SIDORA.Mga kalabaw « na ito ah«. (Darating na naghahagaran ang mga anak ni Sidora at sumisigaw ng ³Nanay.ARKIMEDES.Manuel« (Magyayakap) ARKIMEDES. (Sa paghahagaray ibababa ang pambungad na --Tabing . ARKIMEDES.Superior«.(Kay Manuel) Hoy ikaw«ano ang ginagawa mo? (Imumustrang lapitan siRita) MANUEL-Rita« RITA.) SIDORA.Siyanga ba«? Dahil sa Anak? RITA.nanay«´ at hahagarin ng hampas ni Sidora. CRISTOBAL. at tuturuan kong«.Sinasabi ko nang sa bahay na ito « ay walang masusunod kundi ang aking kalooban. Ang pangalang niya ay Arkimedes« SIDORA.Nakita na ninyo ang bias ng komedya« (kay Sidora) SIDORA.Opo« ARKIMEDES.Isidoro« ARKIMEDES.Bueno.Mabait kang bata« karapatdapat kang ina« CRISTOBAL. (Kay Rita) Narito ang iyong anak«.O «.! ARKIMEDES.At ano naman ang masasabi ninyo sa pagkakaganap ko sa aking papel« may himatay pa« ano ha? CRISTOBAL.Magsuot ng salawal«.porke ito ay lalaki ay magpaparaya na ako ngunit ang unang babaeng lumitaw «ay ako naman ang bahala « pangangalanan ko ng Sidora.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful