PAG-ASA NG BAYAN

Nasa KABATAAN ba o nasa MAY GULANG ang pag-asa ng bayan? Mula sa panulat nina: ELVIE V. ESPIRITU — nagtanggol sa panig ng NASA KABATAAN ANG PAG-ASA RAFAEL A. PULMANO — nagtanggol sa panig ng NASA MAY GULANG ANG PAG-ASA GONIE T. MEJIA — namagitan bilang LAKANDIWA

LAKANDIWA (Pagbubukas) Nais po naming maghandog sa inyo ng balagtasan Ngunit nangangamba kaming baka sa inyo'y di welcome Kung maraming papalakpak ibig sabihi'y okey lang Kung sakaling wala naman kami na po ay lilisan. Sa matunog n'yong palakpak sukli namin ay salamat Ngayon kami ay handa nang sa pangako ay tumupad Nagpupugay na po kami sa inyo't bilang pambungad "Happy Independence Day" sa Pilipinas at inyong lahat. Bilang isang pagunita sa araw ng kasarinlan Ang paksa pong tutugunin sadyang dito nababagay Sabi'y nasa kabataan pag-asa ng ating bayan Ito ang pamanang wika ni Gatpuno Jose Rizal. Ngunit sa ati'y maraming angat sa gulang ang di payag Dahilan po upang kami sa balagtasan ang lumutas Kanino ba mas nahihigit ang pag-asa'y nagbubuhat Sa mga kabataan ba o sa may gulang ang idad? Lilinawin ko po muna ang antas ng mga gulang Labing-anim hanggang tatlumpu ang edad ng kabataan Limampu naman papataas tinutukoy na may gulang Diyan po ngayon natutuon ang anyos sa paglalaban. Gonie Mejia po ang lingkod n'yong lakandiwa Reperi at tagahatol ng dalawang maghihidwa Sakali sa pagtatalo kayo ay masasagasa Unaawain lang po kami pagkat hindi sinasadya. Nang lubusang mapagsino ang dalawang magbabaka Sila sa inyo'y ihaharap nang tuluyang makilala Una ko pong tatawagin ang sa balagtasan ay reyna Ang mutya ng Capitol Hills, palakpakan natin siya! NASA KABATAAN ANG PAG-ASA (Pagpupugay) Salamat ginoong lakandiwa sa labis-labis na pagpuri Elvie Espiritu, kababayan, ang sa inyo'y bumabati kabataan ang pag-asa, panig kong pinipili Handa ko itong patunayan sa makatang katunggali. LAKANDIWA Matapos magpakilala ang makatang paraluman Ang kanyang makakahamok ang bibigyan nating daan Sa San Roque po nagbuhat, dalubhasa sa hidwaan Salubong po sa kanya'y sigabong palakpakan! NASA MAY GULANG ANG PAG-ASA (Pagpupugay) Rafael A. Pulmano po, malugod na nagpupugay Ang pag-asa'y sa may idad, panig ko pong ilalaban Tinatanggap ko ang hamon ng makatang paraluman Butas lamang ng ilong n'ya ang hindi ko lalatayan! LAKANDIWA Matindi ring humagupit ng salita ang hinamon Kahit di pa tumatama ay latay na ang katugon Ako po ay tatabi na kaagad nating matukoy Kung sino po sa dalawa ang tatanghalin nating kampeon. NASA KABATAAN ANG PAG-ASA

Isang henyo ang nagwika, di mapasusubalian Pag-asa ng mga bansa ay ang mga kabataan Ako lang ay nagtataka dito pala ay may hadlang Kaya ako sa pagtindig ay matatag na lalaban. Ang lakas ng isang tao'y nasa kanyang kasibulan May kulay ang isang bukas dahil ito ang puhunan Kung kupas na ang 'yong liksi, waglit na ang kasiglahan Masasabi pa bang ikaw'y pag-asa pa ng lipunan? NASA MAY GULANG ANG PAG-ASA Nasa 'tin daw kabataan ang pag-asa nitong lahi Hindi lamang isang henyo, bayani pa ang nagsabi Pero hindi naman haring ang sabi'y di mababali Lalo namang hindi Diyos na salita'y walang mali! Tayo nama'y moderno na, hindi taong taga-bundok Pag-asa'y di sinusukat sa dahas na parang hayop Ang lakas ng kasibulan ay madaling itataob Ng may gulang na ang dunong ay hinog na't hindi bubot! NASA KABATAAN ANG PAG-ASA

Mautak man ang opisyal kung sundalo niya'y mga gurang na Panahon ay masasayang sa tagumpay na di makuha. Wari ko ding lumalabis magparatang ang kalaban Wala nang ibinubukod, isang walang pakundangan Marapat din niyang mabatid mga mandurugas sa lipunan Namumuno ay iyong ibang nakayunipormeng angat ang gulang. NASA MAY GULANG ANG PAG-ASA Eh, bakit pa maglalagay ng opisyal kung mapurol? Ano ba ang kanyang tingin sa pinuno dekorasyon? Sigla nitong kabataang kung sumulong parang suhong Lalong walang mararating dahil waldas ang direks'yon! Alikabok sa mata ko'y pinupuwing gayong siya Sa sarili'y hindi pansin yaong batong nakabara Sa basket ng mga prutas, may bulok lang na nakita Pati bungang malulusog, idinamay, nilahat na! NASA KABATAAN ANG PAG-ASA

Hindi lamang nabubukod sa may gulang na ang talino Ang sinabing kabataan hutok na sa tama't wasto Di rin nating masasabing lubos na tayong moderno Ang lakas ng kabataan ay puwersang hindi magkano. Sa pagtatanggol sa bayan sa kamay ng mananakop Di ba mga kabataan ang siyang higit naglilingkod? Di paris ng may gulang na lalo't kalog na ang tuhod Makapagsilbi man ngunit sa paraang hindi lubos. NASA MAY GULANG ANG PAG-ASA Higit daw na nagsisilbi ang mas bata sa digmaan Kung sa dami, mas higit nga, ngunit kahit naman saan, Nagwawagi ang sundalo di sa lakas o sa bilang Kundi dahil sa utak ng mas may edad na heneral. Paano mo masasabing may pag-asa sa mas bata? Kabataan natin ngayon ay di lamang minumuta Durugista, magnanakaw, isnatser at pakawala Walang galang sa magulang, pati batas, kinukutya! NASA KABATAAN ANG PAG-ASA Kahit bobo ang heneral kabataang nagkakaisa Bayan ay mapapalaya sa pinag-isa nilang p'wersa

Sa higit ikauunawa ang malabo sa kalaban Grupong pawang maygulang sa kabataan ihihiwalay At sila'y isasagupa halimbawa sa digmaan Tiyak na ang kabataan sa laba'y makakatagal. Atin ngayon idadako sa pamilya ang pagtatalo Tiyak din sa kabataan ang pag-asa'y napipiho Lalo na kung ang magulang ang lakas ay nagretiro Aantabay ay kabataan ang anak na mahal sa iyo. NASA MAY GULANG ANG PAG-ASA Malinaw ang aming paksa, ang malabo'y kalaban ko Di po yata nagbabasa ng aklat at saka d'yaryo Anong silbi niyang lakas at sigla ng 'yong sundalo Isang pindot lang ng buton, sa bomba ko'y sabog kayo! Sa pamilya, pamayanan, sa ospital, eskwelahan Kanino mo iaasa ang buhay mong iisa lang? Sa tao bang may lakas nga'y kapos naman yaong alam O sa kahit may gulang na'y malawak ang kaisipan? NASA KABATAAN ANG PAG-ASA

Bawa't puting buhok niya ay hibla ng karunungang Di sa aklat buhat kundi sa akt'wal na karanasan Ang tining ng pag-iisip. Sa larangan man ng isports nagkakamit ng tagumpay Ay iyong mga maliliksing may kabataan ang gulang Panalo ba'y iaasa sa may mahinang katawan Na ang lakas ay tangay na ng panahon na nagdaan. NASA MAY GULANG ANG PAG-ASA Palagay nang panalo nga sa isports ang kabataan Ano ba ang relasyon n'yan sa pag-asa nitong bayan? Ang pag-asang minimithi ay magandang kapalaran. hinahon at katatagan Ay wala sa kabataang mapusok ang kalooban! NASA KABATAAN ANG PAG-ASA Araw at saka tanghalian ay maningning ang pagsikat Sa pagdako ng kanluran kumukupas ang liwanag Puno man na pagkatibay may panahong mawawasak Ang buhay dito sa mundo ay diyan nahahalintulad. akin muling ninanais Ang laba'y ipagpatuloy. hiling ko sana ay huwag Kumawala ang hinahon sa hidwaang ginaganap. habang nahihinog. NASA MAY GULANG ANG PAG-ASA Ginigiit ko raw ditong kabataa'y walang alam Sabi ko po'y kapos lamang -. Makakamit lamang ito kung lider na nangunguna Ay di na kakapa-kapa pagkat landas. agad ko pong pagbibigyan Ang teynga ay kumpunihin nang pandinig ay luminaw! LAKANDIWA Ang akin pong pagpagitna sa laba'y ipagpatawad Aapulahin ko lamang. ang pag-asa'y lalong tiyak. ospital. masaganang kabuhayan. Hindi ako namimintas pagkat ako'y tatanda rin Hangad lang ay ibahagi sa katunggali ang pasaring Nasa mga may gulang ba ang pag-asa ng lupain? O nando'n sa kabataang malinaw ang isip at paningin? NASA MAY GULANG ANG PAG-ASA Puno. ang ngayon lang magpupunta Ay magtanong sa naunang nanggaling at pabalik na! NASA KABATAAN ANG PAG-ASA Ang kabataan ngayo'y sa pagkagulang papunta Yaon namang may gulang na. pagtatalong waring lalagablab Sa dalawang nagbubuno. Mapayapang pamayanan. at paaralan Manggagawa. puro dada! NASA KABATAAN ANG PAG-ASA Ang lawak ng pang-unawa'y hindi lamang sa may idad Sa kabataan nama'y bukod ang lakas na hindi hamak! NASA MAY GULANG ANG PAG-ASA . malawak ang pang-unawa Tinitimbang na mabuti bawat bitiw ng salita Ganyan silang may gulang nang pag-asa ng ating bansa Di tulad ng kabataang panay porma. Iwasan din ninyo kapwa ang kutsaang labis-labis Ang panig ninyo sa paksa pag-ukulang imatuwid Kung malinaw na ang lahat. kabataa'y walang alam Sa mga pagawaan.sino ngayon ang siyang hibang? Kung gusto n'ya. NASA KABATAAN ANG PAG-ASA Simula ng retirement age ay sa edad na singk'wenta Kahulugan lamang nito lakas ay papakupas na Lumampas pa nang bahagya atin na ring mapupuna Tao'y nagiging ulyanin at lumalabo ang mga mata. narses. mas matamis iyang alak Tao. tinutungo'y saan nga ba? Katunggali ang nagsabing may edad ay pabalik na Malinaw ang kahulugang sa mas bata ang pag-asa! NASA MAY GULANG ANG PAG-ASA Mahinahong nagsusuri. tukoy na n'ya Kasabihan nga ng Intsik.Ito yatang katalo ko'y ulyanin at nahihibang Pilit na iginigiit. guro karamiha'y kabataan. lalo namang sumasarap Mas matagal napaimbak. hinahon ay wag iwaglit. time out muna. kahoy nito'y tumitigas Bunga. habang gumugulang. habang tumatanda.

sa puntos po siya'y minus one. siya din naman po ay tama.Ang pag-asa'y nakatanaw sa malayong hinaharap Ang lakas ay maaaring maglaho sa isang iglap! NASA KABATAAN ANG PAG-ASA Ngayon at sa hinaharap. paparetiro na ang kalakasan Sa papalabong paningin. wika niyang karagdagan Anyos singkuwenta papataas. diyan na po tinatapos ang hidwaan Ako namang Lakandiwa sa eksena'y aagaw Nais ko pong ipabatid sa makatang nagtagisan Ang hatol ko'y ibabatay sa hinayag na katwiran. Kaiba sa may gulang na. pintas niya sa kabataan Anya'y mga durugista. matunog n'yong palakpakan! TAHANAN VS. PULMANO — namagitan bilang LAKANDIWA . PAARALAN Saan higit na natututo ng disiplina ang bata: sa TAHANAN o sa PAARALAN? Mula sa panulat nina: ELVIE V. Wika nitong paralumang nagtanggol sa kabataan Edad labing-anim hanggang tatlumpu sa gilas ay kasibulan Sa talino't kakayahan di rin mapag-iiwanan Higit daw sila ang pag-asa sa lupaing tinubuan. pag-asa ay kabataan! NASA MAY GULANG ANG PAG-ASA Pagtanda mo'y aamining pilipit ang 'yong kat'wiran! LAKANDIWA Kababayan. Ibaling po ngayon natin. pakawala. ang binata'y nalamangan Ang hatol ko ay panalo ang makatang paraluman Sa kanya ay ipabaon. walang galang sa magulang Dahil walang ipinuwera. ESPIRITU — nagtanggol sa panig ng TAHANAN GONIE T. papahinang kaisipan Sila pa daw ba ang pag-asa ng bansang pinaglilingkuran? Tayo ngayon ay dumako sa panig ng may gulang na Ipinagtanggol ng binata sa may edad ang pag-asa Sa karanasan daw at utak at lawak ng pang-unawa Nahihigit ang may idad. isnatser at magnanakaw Mga mapangutya sa batas. MEJIA — nagtanggol sa panig ng PAARALAN RAFAEL A. Patas man po ang dalawa sa hinayag na katuwiran Sa bawas na isang puntos.

Sa matuwid na salita sa tahana'y nahihigit Disiplina'y nakukuha ng anak ay nakakamit Pagkat nandiyan sa tahanan ang higit na malasakit Malasakit ng magulang sa anak ay magtutuwid. PAARALAN Kung ang laban po ay wrestling. Tsaka ngayon ay may tutol gaya nitong kahidwaan Para bagang hindi siya sa kamusmusan nagdaan Hindi ba ang disiplina sa anak ay halos alam Bago pa ito pumasok sa alin mang paaralan? LAKANDIWA Yan si Elvie Espiritu. tuloy pa rin itong laban Para kayo'y di mainip. saan nga ba mag-aani Ng higit na disiplina iyang batang lumalaki? Alam ko pong kayo'y merong inyo-inyong kurukuro Ngunit upang itong paksa'y lalo nating mapaghulo Salubungin na po natin ng palakpak na magulo Ang dalawang magsasabong sa gitna ng entablado! TAHANAN (Pagpapakilala) Sa bayan po ng Santa Fe. . ya'y di ko naintindihan Kahit wala si Babalu. TAHANAN (Unang Tindig) Sinasabing ang tahanan ay ang pugad ng pamilya At sa pugad nagmumula ang sagradong pagsasama Pagsasamang naaangkop sa gampaning itinakda Itinakda ng Maykapal sa dalawang mag-asawa. ang Reyna ng Balagtasan Ngayon naman ay ang Hari ang sya nating pakikinggan Di lang Hari sa pagbikas. malugod na bumabati Maganda po itong paksang tatadtarin ngayong gabi Sa sangkalan ng katwiran ng makatang pogi't seksi Kay Ginoong Max Santiago. Sa tahanan nag-uugat ang dakilang pagmamahal Disiplina'y nahihigit na dito'y natututunan Maliwanag ang panig kong sa paksa'y ipaglalaban Elvie Espiritu po sa lahat ay nagpupugay. probinsiyang Nueva Viscaya Lahat ng makahidwa ko. Tarlac po akong hamak na lingkod nyo Nagpupugay sa balana nang taos sa aking puso Sa banta ng paraluman ako anya'y igugupo Sagot ko'y subukan pamu ban kanita din mabalu. Gantimpala sa matimyas na pag-ibig ay ang anak Anak na siyang tungkuling imulat sa tamang landas Landas ay ang tamang asal. Hari din ng kapogihan Kaya lang po. muli'y ating palakpakan. Haring sunog — si Gonie po'y palakpakan! PAARALAN (Unang Tindig) Ang karunungan ay lunas sa sakit na kamangmangan Ang talino ay hagdanan sa tugatog ng tagumpay Disiplina ay sandata sa tatahakin mong buhay Paarala'y institusyon sa ganiyang kaalaman. si Ralph Pulmano po ini Sa balanang nakikinig.LAKANDIWA (Pagbubukas) Unang Lunes na tipanan kami'y di man nakarating Ngayon nama'y handa kaming magbayad ng tuwa't aliw Kayo na po ang bahalang sa ami'y magpaumanhin Huli man daw at magaling ay maihahabol pa rin. Sa di pa nakababatid. sa rima ay puro tumba Hindi ako nagyayabang sa katuos kong makata Umatras na kung kaylangan hangga't mayrong panahon pa. atin na pong umpisahan Si Elvie ang unang tindig. sandata sa isang bukas Bukas na tanging magulang sa anak ay hinahangad. Tubong Concepcion. salamat po nang marami Sa padala ninyong paksang ganito ang sinasabi: Sa tahanan o eskwela. LAKANDIWA Subukan pamu ewan ko. Unang gurong kagigisnan ng anak ay ang magulang Magulang na walang sawang sa kanya ay aantabay Aantabay sa lahat ng ikabubuti sa buhay Nitong anak na nagmula sa dugo nila at laman. ako'y dapat nang umatras Ngunit ito'y paligsahan ng may talino at utak Tinatanggap ko ang hamon sa panig na ilalahad Ang higit na disiplina sa paaralan nagbubuhat.

hindi ako nang-aasar Iyan nama'y nagaganap sa iba pong pamamahay Di gaya sa paaralan. Hindi na dapat pagtakhan pagkat ito'y nagaganap Anak ay nababarkada sa kaeskwelang di tapat Hindi tapat sa dahilang sa kanya ay magsasadlak Sa ugaling di mainam. di nag-aral palibhasa Sa ibig ko pong tukuyin ay kayo na ang magkusa. estudyante'y mga anak. lipaw-lipaw Ang impluwensiya sa ibang kamag-aral ay di alam Di lahat ay nakikita ng guro ay matugaygay. pagpupuri sa Maykapal. dili kaya ay sa ina Ibig ko ditong tukuyin. Banggitin din na malimit sa kapintasan ng bata Na siya'y mana sa ama. Nalimot na din po yata ng makatang kasalungat Na sa eskwela'y may subject na good manners and right conduct Paaralan ay tahanan ang siyang nakakatulad Guro ang mga magulang. TAHANAN (Ikalawang Tindig) Tila ko ba napapansing kahidwa ko'y isang bulag Bulag pagkat nalilihis sa tunay na nagaganap Mali na isang bahagdan ng magulang ay nasulyap Siyam na pu't siyam na mabuti. PAARALAN (Ikalawang Tindig) Sarili ko'y pinipilit sa dilag ay maniwala Ngunit loob ko ay tutol. pag-aaral. may takot nang bumabadha Na labagin ang tuntuning umiiral sa eskwela. paggalang. ng anak ay nakukuha. tinuran nya'y hindi tama Pag sinabing mag-aaral. ang anak ay mapanggaya Magulang kung matapobre. sila'y mga halimbawa Doon naman sa paaralan. kaayusan ng katawan Kalinisan ng ugali. Kung ang ina nitong bata'y tsismosa at bungangera At halimbawang ang ama ay batugan at pabaya Sa tahanan bang nabanggit. Nagtatanong lang po ako. sa kabutiha'y baligtad.Sa tahanan ay di sapat ang dapat na matutunan Ng anak na hinuhutok sa disiplinang kailangan Lalo't magulang ng bata kapwa mayrong hanapbuhay Ang panahon ng pag-ugit sa anak ay sadyang kulang. Kaibahang nahihigit na doon sa paaralan Mga guro'y walang pagod ilingkod ang kakayahan . iyan ba ay magagawa? Katulad ng pagsisilbi. LAKANDIWA Kung baga po sa sinaing ay malapit nang kumulo Sa apoy ng pagtatalo itong paksang niluluto Ako muna ay tatabi upang ako'y di mapaso At mamaya magbabalik kapag handa nang maghango. itatangging agadagad. sa anak ay nawiwika Na kesyo ikaw ay ganyan. ito'y hindi pandudusta Kapag galit ang magulang. yaong sanggol na ewan ko Sa sarili niyang tahanan. Sabihin na nating higit ang panahon sa tahanan Na ilalagi ng anak kaysa doon sa paaralan Diyan ka magtataka at sadya pang hahangaan Ang disiplina ay higit sa eskwela nalalaman. magbitiw man ng kataga Bakit yaong kutis-sanggol wari ba niyang dinudusta? Ako nama'y di sinabing mistula siyang boksingera. anak nila ay kaisa. Mas maigi pa sa anak kung aktwal na makikita Yaong mga halimbawa sa magandang disiplina Sa tahanan ang magulang. PAARALAN (Ikatlong Tindig) Pakiusap sa kahidwang Amasona ng Viscaya Wala sanang personalan. Unawain lang po ako. Mas maluwag ang panahon ng anak ay ilalagi Sa tahanan na kapiling ang sa kanya'y nagtatangi Matuwid na bunga nito'y doon higit nangyayari Ang aktwal na halimbawa sa disiplinang nasabi. guro'y mahirap magkulang Pagka't iya'y katungkulan na kanilang gagampanan. Sa tahana'y mawiwikang una yaong kaalaman Pagkat dito'y ama't ina sa anak ang nangangaral Halaga ng pagtuturo ng guro sa paaralan Ay ginto rin pagkat ito ay propesyong sinumpaan. pagpipitagan Sa magulang at kapatid at sa kapwa mo nilalang Pagkilos at pangungusap. TAHANAN (Ikatlong Tindig) Ang diwa ng pagtatalo wari ko ba'y nilalabo Ng kahidwang kutis-sanggol. Ang silid ng paaralan ay silid ng karunungan At sa compound ng eskwela. hindi ba niya napipiho Kung anong uring paghutok sa anak ang inaako. anong uring disiplina Ng anak ay mapupulot.

Sang-ayon sa isang kwento. TAHANAN Kahit isa ang dumayo sa dalawang mag-asawa Mayron pa ring magsisilbi sa tahana'y magpapala Kakayahan ng iniwang kapilas ba'y bale wala Upang anak ay hutukin sa nasabing disiplina? PAARALAN Di ko naman sinasabing sila'y walang kakayahan Tinuran ko'y halimbawa na tayo ay kakulangan May layunin kaya itong kahidwa kong paraluman Na kami ay pag-awayin ng reyna ko sa tahanan? TAHANAN Takusa man ang kalaban. na may anak na iniwan. “Anak ko 'yon!” Ngunit isa ang lumapit at sa kanya ay nagbulong. Bawa't isa sa kanila ay mayroong sumalubong Buong tuwang nagsasabi kay San Pedro. PAARALAN Sa boksing pag nang-aasar. disiplina'y bahagi ng kaalaman Na higit na nakukuha ng bata sa eskwelahan Lalo anya kapag ama't ina'y kapwa nagkukulang Guro ang syang gumaganap sa tungkulin ng magulang. nakamtan ang gantimpala. kahit sila. iyan ba'y maitatatwa? Halaga ng disiplinang nababatid sa tahanan Ay hindi lamang magkano. wala din pong pinag-iba. sa langit ay nakapila Duktor. Ako. hindi kayang matawaran Pagkat dito'y obligasyon ang sabi mong katungkulan At iyan namang katungkulan laan doon sa suwelduhan. nagpupuno'y paaralan. Ang magulang sa anak nya ay lubos ang malasakit. pagkat dahil sa pag-ibig. inhinyero. ang anak ay mapagpala Dugo'y higit na matimbang. Pati pala ang matuwid ng kalaban ay ulikba Dahil kaya siya'y bagabag ng maling paniniwala Magulang ang hinahangad. TAHANAN Di masama ang mangarap kahit walang pagkatupad. TAHANAN Gayon din sa balagtasan. Ang obligasyong mangaral sa anak di maibigay Dahil tayo'y nasa dayo. ikaw. “Lahat sila nu'ng musmos pa. PAARALAN Ang dilag ba'y nagtataka o siya ay nagtatanong? Akin na ring lilinawin nang hindi siya nagmamaktol Mga guro ay suwelduhan sa serbisyo ang katugon Pagkat sila'y gumagaganap sa tinapos na propesyon. arkitekto. at iba pa Sila noong nasa lupa ay mayroong disiplina Kaya sa kabilang buhay. wala akong pakialam Mahalaga'y ang panig ko sa kanya'y nakakalamang. ako'ng guro nila noon!” Disiplina'y sa tahanan unang dapat matutuhan Disiplina'y sa eskwela dapat bigyang-katatagan Paaralan at tahanan ay pandayan nitong asal . palakpakan natin sila! Si Elvie po ang may sabing sa bahay mas nakakamit Ng bata ang disiplina. TAHANAN Bulastog na paniwala! PAARALAN Ayon lang yan sa akala! LAKANDIWA Akala ko'y biru-biro ang labanan ng dalawa Kung nahuli pala ako'y baka merong nadisgrasya Magkamayan muna kayo't ang hinaho'y ibalik na Kababayang minamahal. kalaban ay mahina na PAARALAN Di na dapat pangarapin ang bagay na natitiyak. ang magulang magkaminsan Nawawalan ng panahong ang anak ay paglingkuran.Hindi paris sa tahanan. Ani Gonie. Laging handang umantabay at masuyong nagtutuwid. di kapiling sa tahanan Sa 'ting mga pagkukulang. narses.

Nagtutulong na ihanda ang bata sa wastong buhay. sumulat din ng iskrip ng LAKANDIWA GONIE T. parehas po na may punto Kaya naman ang hatol ko. may mapupulot ring . sila'y tabla. ito'y isang paalala Upang bata ay matuto ng tunay na disiplina: Tayo mismong nangangaral ang dapat na magpakita Ng kanilang gagayahing mabubuting halimbawa. Iyang murang kaisipan ng bata ay nahuhutok Nang ayon sa nakikita't naririnig sa palibot Sa tahanan at eskwela'y may mabuting napupulot. MEJIA — nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT LAKANDIWA (Pagbubukas) Pasintabi muna kami sa lahat ng nakikinig Sa katwirang maaanghang. kaya kayo. Sa magulang po at guro. Sa panig na pinagtanggol ng dalawang makata po Patas sila ng katwiran. tamaa'y wag magagalit Katuwaan man ang paksa. Palakpakan sanang muli si Elvira at Gorgonio! BAKLA SA PNP DAPAT ba o HINDI DAPAT na payagan ang bakla sa PNP? Mula sa panulat nina: RAFAEL A. PULMANO — nagtanggol sa panig ng DAPAT. Masasamang impluwensya ay doon din sumusulpot.

bakla.walang sinisino. kung di sa Dyos. Salubungin ng palakpak si Rafael at si Gonie! DAPAT (Unang Tindig) Isa munang paglilinaw bago magkalabuan po Sa bakla man kumakampi. wala yaong alanganin Karagdagang pagunita sa lahat ng mga bakling Ako'y hindi nanlalait. tsismis na sa buong baryo. Ipatupad raw ang batas. Malinaw na di pa batid ni Rafael ang katwiran Na ang bakla'y hindi ayon sa pulisya manilbihan Palakarin yaong batas. basta't bagay Sa trabaho ay ganyan din. anyo. Paalala ko din naman. Pag ang taong nag-aaplay ay qualified maging pulis At dahil lang sa sya'y bakla kung kaya mo nire-reject Labag yan sa konstitusyon. lakas. Tomboy. karatista? Kung ang ganya'y tanggap natin. ma-babae. walang dudang inabot na Ngayong ako'y nakauwi. ang babae. narses. sukat na ang katatagan Subalit kung sasabihing bakla po ang isasalang Naku. sa akin lang sapantaha Ang pagsuko po sa laban ay hangad nang ibandera. bakit bakla ipepwera? Ano man ang kanyang lahi. Kung ako nga'y isinilang sa panahong sinauna Yaong dapat na marating. karapatan nila iyon Danga't ito'y balagtasan. nang ang tao ay likhain Lalaki at babae lang. importante Ay hindi ang kasarian kundi tapang. Ma-lalaki.matwid Kung di kaya ng sikmura. pag nagkorto. lingkod ninyo'y machungmacho Danga't tawag ng tungkuling dapat akong makibuno Kaya kahit alanganin ang panig ay di susuko. Sino pa ba'ng magugulat ngayon kapag nakakita Halimbawa'y ng lalaking guro. matwid ang aking layunin. "Discrimination against persons on account of gender or sex!" HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Tila baga nalimot na ni Tyu Paeng ang nagdaan Na si Eba ay babae at lalaki po si Adan Sa tanong nya kung saan daw nagmula ang kabaklaan Ang sagot ay simpleng-simple. Pero ngayo'y moderno na ang takbo ng ating buhay Haircut. sa mali pong kinagisnan. T-shirt. pulis. nung si Gonie musmos pa po At marami pa sa atin ang wala sa mundong ito. sa tainga ay magtakip. Paksa natin ay "DAPAT ba o DI DAPAT na isali Ang bakla sa kapulisan o sa pwersa ng PNP?" Narito na ang makatang nakahandang magpandali. ang panig ko ay pagtutol. ay kanino ba nanggaling? Sya na rin po ang nagbuhol ng lubid na ibibigti Nang amining sa gawaing pagpupulis. lalaki o babae man. kasarian Ang tao sa mula't mula ay nilikhang pantay-pantay Kapag merong napaiba. payapain ang lipunan Tapang anya'ng itatapat sa kaaway nitong bayan Higit pa dyan. katalo ko'y umamin na Mga bakla anya'y mga alanganin na nilikha Kundi ako namamali. Nang panahong sinauna. si Raffy ay patungo pa lang pala. kung tawagin nga sa Ingles. Tyak malaking iskandalo. sa pulisya'y sadyang bagay Sa matagal nang panahon. asahan mo't kagagawan Ng tao ring sa kapwa ay mapandusta't mapanlamang! HINDI DAPAT (Unang Tindig) Laba'y di pa umiigting. bouncer. kumadrona? O babaeng sikyu. liksi Katangiang taglay mandin ng iba sa mga syoke. patahimikin ang bayan Na tapang ang itutumbas sa kaaway ng lipunan. boxer. pag naghikaw. Kaylan man ay di paglabag sa batas o konstitusyon Ang maghayag ng palagay at sarili nyang opinyon Magpulis man po ang bakla. kulay. batbat na ng ekspiryensya Sa dinako ko. Ang lalaki. Sinasabing ang bakla ay masahol pa sa babae . at pants . atse! Baka pati ang baril ay ipansuklay! DAPAT (Ikalawang Tindig) Ang hirap sa gumugurang na kagaya ni Gorgonying Lalaki kung pumustura pero utak-alanganin Babae at lalaki lang ang tao raw nang likhain Pwes. importante'y kumikita nang marangal. ang bakla. kayang gawin ng may gitnang kasarian Na bukod sa matatapang ay super pang istariray.

at lamang din sa pag-arte Higit makembot ang beywang.basta bakla. Karapatan kahit ninong magbigay nga ng opinyon Ngunit hindi lahat tayo'y hinirang na maging hukom Kung wala pang paglilitis ay guilty na ang yong hatol Baluktot ang hustisya mo. sa porma ay bidang-bida Subalit kung ito'y bakla. Kung ang pulis ay palaban. sa bwaya pa na may pangil? Ako po ay sadyang tutol na sila ay pagpulisin! DAPAT (Ikatlong Tindig) Meron palang kaeskwela si Pangulong Clinton dito Makasagot lang ng tama. ipwera man ay may matwid.Bakit hindi daanin sa pagsusulit? At kung sadyang di papasa. o mag-ala-Osang Roces Masisira ang diskarte ng kriminal kahit wais. sa bakla ka'y mas masahol! HINDI DAPAT (Ikatlong Tindig) Pag pulis na ay mag-ingat ang rapist na makakati! Kagalingan pa ng mga nagpupulis na double-switch Mahirap na ispelengin ang kanilang puso't isip Pwede silang mag-Hercules. mahilig sa dilihensya Baklang pulis. DAPAT Sa likod ng kahinaan kadalasang nagkukubli Ang lakas ng isang yagit na akala'y walang silbi Baklang bongga kung magmeyk-ap. perjury ang kasalanan. di bagay ang kaartehan Pagkat dito ay seryosong trabaho ang gagampanan. sa serbisyo'y walang silbi! HINDI DAPAT Kung Raffy'y abogado. Hindi dahil tutol akong silang bakla ay magparak Ako na nga sa kanila'y asiwa at nababanas Ayaw ko lang mahaluan silang tunay na kagawad Ng mahina yaong loob at lalaking nakameyk-ap. awtomatik Na hindi nya papayagang magtrabaho bilang pulis Sobrang unfair . kapag ang judge ay naasar Papatawan sya ng contempt. sa pogi pong kawatan ay laglag-saya! DAPAT Ang alam ko. sa panig nya'y namumuhi. do'n sa bakla'y higit mali Kahulugan sya'y balimbing. ano na ang mangyayari? Sa pagtugis sa kaaway. Ngunit di ko hinihiling sa amin pong Lakambini Na gawaran sya'ng parusa sa paratang na hinabi Kung hustisya ko'y baluktot. gulat yaong masasama Lalo't ito ay lalaki. lalo't kaharap ay pogi Kung macho ang huhulihin. DAPAT Kung misyon mo'y undercover kaylangan kang magkunwari At sa buy-bust operation pag-arte ang siyang susi May lalaking pulis lamang sa tsapa at uniporme Magagaling mangurakot. ibig yatang sabihin na Ang kawawang baklang pulis. HINDI DAPAT Pwede palang mag-Hercules o mag-ala-Roces Osang Kaya bakla ay higit pang kailangan sa peryahan Sa himpilan ng pulisya.Mas mahina raw ang puso. sa bwitre po ay patuka Kung ang lalaki ngang pulis. nagtatanggol sa nasakdal Pati lihis. bakla'y saan galing? Tao silang kagaya mo Ugali at katangiang kabaklaa'y ibang isyu! Nilahat na ni Gonie po . magdamit ay seksing-seksi Kung baga sa pelikula. pulis-patola pong lampa Lalaganap pa ang krimen sa halip na masawata. kanino? Sa lalaking police-holdaper-for-ransom? . sa kapwa nya ay galit ang mandarambong Bakla kaya ay gayon din? Ako lang po'y nagtatanong! HINDI DAPAT Sa isa bang naghahangad ng matatag na proteksyon Sa bakla ba na pulis mo iaasa yaong tugon? DAPAT Eh. ang tanong ay binabago 'Kako. igigiit sa sala po ng hukuman Baka hindi niya batid. pagresponde sa tungkulin Mayroon bang ibubuga silang Adan na mahinhin? Kung sa ipis sila'y takot.

ANG BAGONG BAYANI ni Rafael A. Pulmano Nilisan ang bansa kapalit ng dolyar Singaporeang paslit ang inalagaan Ang sariling anak. alin nga ba'ng mas matimbang? DAPAT ba o HINDI DAPAT ang bakla sa kapulisan? Kapag Nasabi Ko Sa Iyong Mahal Kita ni Rafael A.HINDI DAPAT Ang bulaklak bang katuray. Ayoko nang alamin. Pulmano aminin mo kaya na mahal mo ako? Damdaming nagu-umapaw sa pagsuyo Dugong dumadaloy sa bawat pintig nitong puso Masabi ko kaya sa iyo Gayong alam kong ako'y mabibigo? Ewan ko. Dama ko kasing walang katuturan Mga paghihirap ko'y walang patutunguhan Kung ipagpapatuloy itong kahibangan. pasalamat muna't ating palakpakan Si Gonie at si Rafael na magiting na naglaban Kayo naman ang magsulit. Maintindihan mo kaya ako At ang mga nadarama ko Sa tuwing nagkakasama tayo? Siguro.. nalamnan ang tiyan Gutom sa kalinga ng magulang naman. Gurong naghahangad ng riyal na kita Nag-domestic helper sa Saudi Arabia Four years nagtiyagang pakadalubhasa Sa ibang lahi pa nagpapaalila. di uurong! HINDI DAPAT Ngunit sila'y pusong mamon! LAKANDIWA (Pagtatapos) Kababayan. Baka kasi aminin mong ako'y mahal mo rin. mayrong bangong isisimoy? DAPAT Kahit bakla. ..

marangal.. Subalit ang "HELLO" na hindi ko gusto Ay ang "HELLO. o sa pelikula Pinananabikan ang hatid na saya Mula sa kapuso at sa kapamilya. sa t'wi kang sasagot Tanggal ang hilo ko sa puyat at pagod. malamig na bangkay.. MY LOVE ni Rafael A. ayaw magpapigil Legal o ilegal. sugatan ang puso Bakit sa Hongkong pa tayo nagkatagpo? Tulog kong damdamin ay iyong biniro. maski ng artista Sa stage show. bansa'y lilisanin. POEA at etceterang fee Saludung-saludo. Merong nagbibili ng kanyang kalul'wa Ang paniwala ko. sa 'king karaoke Aawit ng "HELLO" ala-Lionel Richie. Pilipino'y iba Hanggang sa isang club minsa'y napapunta.. nangitim. Nagtiis maglayo yaong bagong kasal Upang pag-ipunan ang kinabukasan Masakit na birong pag-uwi ng bahay Nangulilang kabyak. Pulmano Trabaho'y maghapon sa init ng Saudi Kaulayaw ko ay beer sa lamig ng gabi At pag may tama na.Dating chief engineer sa sariling nasyon Sa abroad nag-apply: karpentero-mason Noo'y naka-jacket sa lamig ng aircon Sa init ng araw ay sunog na ngayon. AKO AY PILIPINO ni Rafael A. Pulmano PILIPINO akong may sariling dangal Di kayang tumbasan ng lapad at dolyar At saan mang dako ng sandaigdigan. Karangalang ito'y handang ipaglaban.V.... labis ang papuri Sa OFWs . May nangagsasabing pagdating sa pera.. Sinta." mula kay Ate Glo At "I AM SORRY" nyang di naman totoo Sobra naman yata tayong ginagago. nanilaw. may iba nang mahal. Pagkat nakita ko (dito pa sa Japan!) Ang kababata ko't kalaro nu'ng araw Nagsasayaw siyang hubo't hubad. HELLO ni Rafael A. Sila ang overseas contract workers natin Masipag. Irog Sa overseas calls ko. Gobyernong kaylangan ang foreign currency Passport.. GARCI.. Ang "HELLO" ay lalong matamis ang tunog Kung buhat sa iyo.ang Bagong Bayani. . "HELLO!" Oh kay tamis ng ganyang kataga Sa isang tulad kong nasa ibang bansa Musika sa puso ang "HELLO" ng kapwa Mapa-Pilipino o mapa-banyaga. Pulmano ARAY KO! Kaysaklap naman ng mabigo Wasak ang damdamin. Pilipino akong ang ngalan at puri Di mababayaran ng ginto't salapi Mag-abroad man ako't ang aking kalahi Pangalang malinis ay nananatili. Ako ay namula. "HELLO!" ng pagbati. Mahal. Sawa na sa laging galunggong ang ulam Nagsikap marating ang bansa ng sakang Sariling katawan ang ikinalakal Umuwing mayaman. at mapangarapin Kahit may panganib. sa T.ARAY! PAALAM.

Bunso ko't maybahay rin ay nag-aabang. Nangungulila ka't ako'y homesick naman Walang anu-ano ay ating nagisnan Na tayong dalawa ay nagmamahalan. Ang gatas at ang itlog Ay pagkaing pampalusog.Malayo sa bansang ating sinilangan. Espadang Bali-bali Espadang bali-bali Nahulog sa pusali Kunin mo sandali Uupahan ng kahati Hindi magtatagal At ikaw'y bibilog.. atin nang iiwan. Pati alaala ng suyuang bawal: Hinihintay ka na ang asawang hirang. Ulan! Ulan! Ulan! Ulan! Pantay kawayan! Bagyo! Bagyo! Pantay kabayo! . ang buwan Finished contract ka na't kaylangang lumisan Ako nama'y merong natanggap na liham Kailangan ko ring umuwi ng bayan. Penpen de sarapen Penpen de sarapen De kutsilyo De almasen Bawbaw de kalabaw Batuten Sipit namimilipit Gintong pilak namumulaklak Sa tabi ng dagat Sayang pula. Matuling lumipas ang araw. Ang saging at papaya Ay pagkaing pampaganda. Ikaw'y uminom ng gatas At kumain ka ng itlog. tatlong pera Sayang puti. tatlong salapi Lagari Lagari! Lagari! Simbahan sa Paete ‘Pag hindi nayari Magagalit Sa batang bungi! ang pari Gatas at Itlog Alagaan mo ang manok Bibigyan ka ng itlog. Ang isla ng Hongkong..

aba. nadapa Nadapa. aba Ang ina. lumapit Lumapit ang ina Aba. Aba Ni Dr. Ang bata. ang bata.Sa batang nadapa Tulang Palaka Ako'y tutula. aba Nasugatan ang bata Nasaktan ang bata Ang bata. aba Minura ng ina Ang ina’y nagmura Minura ang bata Ang bata ay minura Aba. aba Ang bata. Tulang palaka. tatanga-tanga Ang mura ng ina Ang ina’y nagmumura Aba. nagalit Nagalit sa bata Ama Ni Dr. aba Ang inang lumapit Nagalit. aba. aba. dala ng hanging amihan Kay raming puno sa mayabong na kabundukan Kay raming katutubong kogon na di inaalagaan Kay raming bituin sa maliwanag na kalangitan Ngunit isang-isa lamang ang buwan sa kalawakan Tulad ng aking kaisa-isang Ama na aking hinahangaan! . nadapa Nadapa ang bata Aba. Tapos na po. ang ina Ang ina’y lumapit Lumapit. ang bata Ang bata’y nadapa Aba. aba Ikaw ay tatanga-tanga Tatanga-tanga. Paulina Flores-Bautista Guhit ni Joanne de Leon Aba. Aba. Paulina Flores-Bautista Guhit ni Joanne de Leon Kay raming butil sa malawak na dalampasigan Kay raming sigay sa malalim na karagatan Kay raming patak ng ulan mula sa dibdib ng kalangitan Kay raming dahon sa damong luntian Kay raming hamog. aba. aba. Ako'y uupo. Aba. aba.

Paulina Flores-Bautista Guhit ni Joanne de Leon Ang matatag na lola na may mga apo na kasama ay iyong nagtatakip ng mata nagpapasak ng bulak sa tainga nagsisiper ng labi niya. Nakikialam lang siya kung payo 'y hinihingi sa kanya at dapat ito'y bihira upang pagsasama'y di masira. . Kung baga. di nakikialam sa Ina o Ama sa pagdidisiplina ng mga mahal na apo niya.Disiplina ng Lola sa Apo Ni Dr.

.

Mga .

Tulang Pambata .

Tula .

Balagtas an .

Proyekto sa Filipino IV Ipinasa ni Joejie N. Gulapo Ipapasa kay: Gng. Artango .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful