PANITIKAN SA PANAHON NG KASTILA

KALIGIRANG KASAYSAYAN :
Ang isinaalang-alang na unang pananakop ng mga Kastila sa ating kapuluan ay ang pananatili rito ni Miguel Lopez de Legazpi noong 1565, bilang kauna-unahang Kastilang gobernador-heneral. At dito nagsimula ang panitikan ng mga tao rito. Ang diwa ng pasimulang ito ay nagpatuloy nang walang pagbabago hanggang sa pagkakaroon ng digmaan sa Kabite noong 1872. Higit sa tatlong dantaon din ang pananakop na ito ng mga Kastila.

MGA PAGBABAGONG NAGANAP SA BUHAY NG MGA PILIPINO: ** tinangkilik ang relihiyong Katoliko ** nagpalit sila ng pangalan at nagpabinyag ** nagbago ang anyo ng kanilang pamamahay ** nagkaroon ng mga bahay na tisa at bato ** magagandang kasangkapan tulad ng piyano. muwebles at mga kagamitang pangkusina .

tren at bapor ** natuto silang magdiwang ng mga kapistahan bilang parangal sa mga santo at Papa ** bilang libangan. karera ng kabayo at teatro .** nagkaroon ng mga sasakyang tulad ng karwahe. nagkaroon ng mga sabong.

Ang ³Alibata´na ipinagmamalaki kauna-unahang abakadang Filipino na nahalinhan ng alpabetong Romano. Ang pagkakaturo ng Doctrina Cristiana na kinasasaligan ng mga gawang makarelihiyon. . kurido. 4. 2.MGA IMPLUWENSYA NG KASTILA SA PANITIKANG FILIPINO 1. Ang pagkakadala ng mga alamat ng Europa at tradisyong Europeo rito na naging bahagi ng Panitikang Filipino tulad ng awit. moro-moro at iba pa. Ang wikang Kastila na naging wika ng Pantikan nang panahong yaon. 3. Marami sa mga salitang ito ang naging bahagi ng wikang Filipino.

Ilokano at Bisaya. . Ang pagkakaroon ng makarelihiyong himig ng mga lathalain ng mga panahong yaon. Ang pagkakalathala ng iba¶t ibang aklat na pambalarila sa wikaing Filipino tulad sa Tagalog. 6.5. 7. Ang pagkakasinop at pagkakasalin ng makalumang panitikan sa Tagalog at sa ibang wikain.

pitong kasalanang mortal. pangungumpisal at katesismo. pitong sakramento. Naglalaman ito ng mga dasal.kauna-unahang aklat Cristiana na nalimbag sa Pilipinas noon 1593. Doctrina Cristiana. Aklat ito nina padre Juan de Placencia at padre Domingo Nieva. Nasusulat ang aklat sa Tagalog at Kastila. May 87 pahina lamang. sa pamamagitan ng silograpiko.MGA UNANG AKLAT SA PANAHON NG KASTILA 1. sampung utos. .

2. nobena. . at mga tanong at sagot sa relihiyon. isang mestisong Intsik. Nuestra Senora del Rosario ² ikalawang aklat na nalimbag sa Pilipinas. Naglalaman ito ng mga talambuhay ng mga santo. Akda ito ni Padre Blancas de San Jose noong 1602 at nalimbag sa Imprenta ng Pamantasan ng Sto. Tomas sa tulong ni Juan de Vera.

Akda ito sa Tagalog ni Padre Antonio de Borja. . Orihinal na nasa wikang Griyego. Ipinalalagay itong kauna-unahang nobelang nalimbag sa Pilipinas.3. Barlaan at Josaphat ² ikatlong aklat na nalimbag sa Pilipinas.

Nagkaroon ng apat (4) na bersyon sa Tagalog ang akdang ito. Isinaalang-alang na pinakapopular ang Version de Pilapil.4. Pasyon ² aklat na nauukol sa buhay at pagpapakasakit ni Kristo. at Version de Guia (Luis de Guia ). Version dela Merced ( Aniceto dela Merced). Version de Belen (Gaspar Aquino de Belen). . at ang bawat bersyon ay ayon na rin sa pangalan ng mga nagsisulat. Ang mga ito ay ang Version de Pilapil ( Padre Mariano Pilapil). Binabasa ito tuwing Mahal na Araw.

Urbana at Felisa ² aklat na sinulat ni Modesto de Castro.5. ang tinaguriang ´Ama ng Klasikong Tuluyan sa Tagalogµ. Pawang nauukol sa kabutihang-asal ang nilalaman ng aklat na ito. kaya·t malaki ang nagawang impluwensya nito sa kaugaliang panlipunan ng mga Pilipino. .Naglalaman ito ng pagsusulatan ng magkapatid na sina Urbana at Felisa.

2.sinulat ni Padre Blancas de San Jose at isinalin sa Tagalog ni Tomas Pinpin noong 1610. .inakda ni Padre Gaspar de San Agustin noong 1703.MGA AKDANG PANGWIKA 1. Compendio de la Lengua Tagala . Arte Y Regalas de la Lengua Tagala .

pinakamahusay na aklat pangwika sa Bisaya na sinulat ni Mateo Sanchez noong 1711.Vocabulario de la Lengua Pampango .3.Vocabulario de la Lengua Bisaya .Vocabulario de la Lengua Tagala . 4.kauna-unahang talasalitaan sa Tagalog na sinulat ni Padre Pedro de San Buenaventura noong 1613.unang aklat na pangwika sa Kapampangan na sinulat ni Padre Diego Bergano noong 1732. 5. .

unang aklat pangwika sa Bikol na sinulat ni Padre Marcos Lisboa noong 1754. 7.6. .Arte de la Iloka .Arte de la Lengua Bicolana .kauna-unahang balarilang Iloko na sinulat ni Francisco Lopez.

KOMEDYA/MORO-MORO. . B. PASYON ² inaawit tuwing Kwaresma.isang KOMEDYA/MORO-MORO matandang dulang Kastila na naglalarawan ng pakikipaglaban ng Espanya sa mga Muslim noong unang panahon.MGA URI NG PANITIKAN A. hinggil sa buhay .PASYON A. sakit at pagdurusa ni Kristo.

D. DALIT ² ang pag-aalay ng bulaklak kasabay nang pag-awit bilang handog sa Birheng Maria. magulang at anak. DUNG-AW ²binibigkas nang paawit DUNGng isang naulila sa piling ng bangkay ng yumaong asawa. . E.C. KARAGATAN ² isang larong may paligsahan sa tula ukol sa singsing ng isang dalagang nahulog sa gitna ng dagat at kung sinong binata ang makakuha rito ay siyang pagkakalooban ng pag-ibig ng dalaga.

KARILYO ² pagpapagalaw ng mga anino ng mga pira-pirasong kartong hugis tao sa likod ng isang kumot na puti na may ilaw.F. DUPLO ²larong paligsahan sa pagbigkas ng tula na isinasagawa bilang paglalamay sa patay. G. H. . SENAKULO ² isang dulang nagsasalaysay ng buhay at kamatayan ng Poong Hesuskristo.

. SARSUWELA. paghihiganti. may tatlong (3)yugto. at nauukol sa mga masisidhing damdamin tulad ng pag-ibig. panibugho.isang komedya o SARSUWELA melodramang may kasamang awit at tugtog. ng paghahanap ni Santa Elena sa krus na pinagpakuan kay Kristo. TIBAG ² isang pagtatanghal kung buwan ng Mayo. pagkasuklam at iba pa. J.I.

kabayanihan at kababalaghan. . AWIT ² tulang pasalaysay na may sukat na labindalawang (12) pantig at may mga pangyayaring hango sa tunay na buhay.K. KURIDO ² galing sa salitang Mehikanong ´corridoµ na ang ibig sabihin ay ´kasalukuyang pangyayariµ (current event). L. Ito ay tulang pasalaysay na may sukat na walong (8) pantig at pumapaksa sa katapangan.

O. SAYNETE ² itinuturing na isa sa mga dulang panlibangan nang mga huling taon ng pananakop ng mga Kastila.M. . PARABULA ² kwentong hango sa Banal na Kasulatan na maaaring umakay sa tao sa matuwid na landas ng buhay. Ang paksa ng dulang ito ay nahihinggil sa paglalahad ng kaugalian ng isang lahi o katutubo. N. KANTAHING-BAYAN ² (Folk Songs) ang nilalaman ay nagpapakilala ng iba·t ibang pamumuhay at pag-uugali ng mga tao at ng mga kaisipan at damdamin ng bayan.

Sarong Banggin =Bikol 5. Dadansoy = Bisaya 4. Leron-leron Sinta = Tagalog 2.MGA KANTAHING-BAYAN 1. Atin Cu Pung Singsing = Kapampangan . Pamulinawen = Iloko 3.

‡ Ito ay nagpapahayag na tunay na kalinangan ng Pilipino ‡ Ito ay bunga at bulaklak ng matulaing damdaming galling sa puso at kaluluwa ng bayan.KAHALAGAHAN NG KANTAHING BAYANG PILIPINO ‡ Ito ay nagpapakilala na ang ating diwangmakata ay katutubo sa ating lupain. .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful