P. 1
Ang wika

Ang wika

|Views: 2,446|Likes:
Published by boydacks

More info:

Published by: boydacks on Jun 06, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/25/2012

pdf

text

original

Ang wika'y kasangkapang ginagamit ng lahat ng uri o antas ng tao sa lipunan.

Nagagamit ito sa iba't ibang aspekto ng pamumuhay ng tao; pang- ekonomiya, pangrelihiyon, pampulitika, pang-edukasyon at panlipunan. Ang wika'y nawawala at namamatay kung nauubos o umuunti ang minoryang pangkat na gumagamit ng nasabing wika ngunit patuloy naman itong lumalaganap, umuunlad at nagbabago kasabay ng pag-unlad ng mayoryang pangkat na gumagamit nito. Masasabing mahigit pa sa isang mirakulo ang pagkakalinang ng wika. Ito'y nagbuhat sa isang dipangkaraniwan, kahanga-hanga at masalimuot na sistemang sumasabay sa tao sa kanyang pag-unlad. Habang umuunlad ang tao, nalilinang ang wikang bumabagay sa kanyang pangangailangan sa buhay. Maraming paraan ng pakikipagtalastasan ngunit pinakamabisa at pinaka- mahalaga ang wika sapagkat buong linaw na naipahahayag ng tao ang lahat ng kanyang nasa isip at nadarama.

Mga katangian at kalikasan ng Wika: 1. Ang wika ay mga tunog na pinili at isinaayos sa pamamaraang pinagkasunduan ng mga taong gumagamit nito. 2. Ang wika ay paraan ng pakikipagtalastasan. Ginagamit ito upang ipahayag ng tao ang kanilang kaisipan, damdamin at pangangailangan. 3. Ang wika ay mga isinatinig na mga tunog. Maraming tunog sa paligid ngunit hindi lahat ng tunog ay maituturing na wika. Ang mga tunog na maituturing na wika ay ang mga tunog na isinatinig sa tulong ng iba't-ibang sangkap ng pagsasalita gaya ng dila, ngalangala, babagtingang - tinig, atbp. 4. Ang wika ay pantao. May mga tunog ding isinatinig ng mga hayop gaya ng kahol ng aso, unga ng kalabaw o tilaok ng manok, atbp. ngunit ang mga ito ay hindi wika. Ang wika ay pantao at magagamit ito sa pagsasalin ng kultura at may sistemang tunog at kahulugan. 5. Ang wika ay hindi maihihiwalay sa kultura. Nakabatay ang wika sa kultura ng taong gumagamit ng wika. Sa pamamagitan ng wika nagkakaugnay ang tradisyon, kaugalian, mithiin, at paniniwala ng mga tao. 6. Walang wikang nakatataas at mababang uri ng wika. Bawat wika ay may kanya-kanyang katangian at kalikasan.

Mga kaantasan ng wika Kolokyal / Pambansa - ordinaryong wika na ginagamit ng mga kabataan sa kanilang pang-araw-araw na pakikipag-usap na kadalasan ay malayang pinagsasama ang Ingles at Wikang Filipino. * Kolokyalismong Karaniwan - Ginagamit na salita na may "Taglish" * Kolokyalismong may Talino - Ginagamit sa loob ng Silid-Aralan / Paaralan * Lalawiganin / Panlalawigan - Wikang ginagamit ng isang partikular na lugar o pook. * Pabalbal / Balbal - pinakamababang uri ng wikang ginagamit ng tao. ito ay nabuo sa kagustuhan ng isang partikular na grupo na nagkakaroon ng sariling pagkakakilanlan. (Salitang Kalye) * Pampanitikan - wikang sumusunod sa batas ng Balarila at Retorika.

Ang wika ay isang bahagi ng pakikipagtalastasan. Kalipunan ito ng mga simbolo, tunog, at mga kaugnay na batas upang maipahayag ang nais sabihin ng kaisipan. Ginagamit ang pamamaraang ito sa pagpapaabot ng kaisipan at damdamin sa pamamagitan ng pagsasalita at pagsulat. Isa rin itong likas na makataong pamamaraan ng paghahatid ng mga kaisipan, damdamin at mga hangarin sa pamamagitan ng isang kaparaanang lumilikha ng tunog; at kabuuan din ito ng mga sagisag sa paraang binibigkas. Sa pamamagitan nito, nagkakaugnayan, nagkakaunawaan at nagkakaisa ang mga kaanib ng isang pulutong ng mga tao. Kahalagahan Kung wala ang wika, mawawalan ng saysay ang halos lahat ng gawain ng sangkatauhan, sapagkat nagagamit ito sa pakikipag-ugnayan katulad ng sa pakikipagkalakalan, sa diplomatikong pamamaraan ng bawat pamahalaan, at pakikipagpalitan ng mga kaalaman sa agham, teknolohiya at industriya. Mahalaga ang wika sa pakikipagtalasan maging sa pagtungo, paghahanapbuhay, at paninirahan sa ibang bansa. Etimolohiya Nag-ugat ang salitang wika mula sa wikang Malay. Samantalang nagmula naman sa Kastila ang isa pang katawagan sa wika: ang salitang lengguwahe. Tinatawag ding salita ang wika. Katulad ng language tawag sa wika sa Ingles - nagmula ang salitang lengguwahe o lengwahe sa salitang lingua ng Latin, na nangangahulugang "dila", sapagkat nagagamit ang dila sa paglikha ng maraming kombinasyon ng mga tunog, samakatuwid ang "wika" - sa malawak nitong kahulugan - ay anumang anyo ng pagpaparating ng damdamin o ekspresyon, may tunog man o wala, ngunit mas kadalasang mayroon. Mga anyo ng wika

Mga kagamitan Ito ang pitong kagamitan ng wika: * Isang proseso ng pagpapalitan ng impormasyon na kadalasan na ginagawa sa pamamagitan ng karaniwang sistema ng mga simbolo ang komunikasyon. at ginagamit araw-araw. may balangkas. Kalipunan ito ng mga simbolo. na nangangahulugang "dila". Malinaw ito kaya madaling naiintindihan ng bumabasa o nakikinig ang kahulugan nito. pinipili at isinasa-ayos. [1] Mahalaga ang wika sa pakikipagtalasan maging sa pagtungo. o lingo (sariling-wika ng isang grupo. Madaling maunawaan ang pangungusap kahit gaano pa kahaba o ano man ang anyo nito. nakabatay sa kultura. mawawalan ng saysay ang halos lahat ng gawain ng sangkatauhan. binubuo ng makahulugang tunog. sining ng pagpipinta. salita.nagmula ang salitanglengguwahe o lengwahe sa salitang lingua ng Latin. at maging ang matematika. nagkakaunawaan at nagkakaisa ang mga kaanib ng isang pulutong ng mga tao. Nagaganap ang pagpapaunawa sa pagitan ng dalawa. Isa sa mga teoryang ito ang nagsasabing "ginaya ng mga sinaunang tao ang mga tunog na narinig niya sa kalikasan. maaaring kasabayan ng taong nakikipagugnanayan. Ang wika ay isang bahagi ng pakikipagtalastasan. Samantalang nagmula naman sa Kastila ang isa pang katawagan sa wika: ang salitang lengguwahe. Mga katangian Ito ang mga karaniwang katangian ng wika: 1. tinatawag ding dila (piguratibo). arbitraryo. o matapos ang bawat bahagi ng paglalahad ng taong nakikipagugnayan. * Pagpapaliwanag o pagpapaunawa ang tawag sa gawaing pangkaisipan upang matugunan ang pakikipagugnayang ginagamitan ng mga pananalita o mga hudyat o senyas ng kamay. paghahanapbuhay. 11. Sa pamamagitan nito." Halimbawa ng mga tunog na ito ang mga kahol ng mga asong-gubat o ng mga bumubukal na sapa. Sa ilang pagkakataon. may pulitika. Ang araling pangkomunikasyon ang disiplinang pang-akademya kung saan pinag-aaralan ang pakikipagtalastasan. larangan ng musika. nagkakaugnayan. tatlo. Katulad nglanguage . 3. sapagkat nagagamit ang dila . 2. Subalit kabilang din rito ang pagsusulat. kagila-gilagis.ginagamit na salitang may "Taglish" * Kolokyalismong may talino . Isa rin itong likas na makataong pamamaraan ng paghahatid ng mga kaisipan. Tinatawag ding salita ang wika. 4. tunog. sa diplomatikong pamamaraan ng bawat pamahalaan. at mga kaugnay na batas upang maipahayag ang nais sabihin ng kaisipan. pagsasayaw. at paninirahan sa ibang bansa. kailan.pinakamababang uri ng wikang ginagamit ng tao. 5. Dahil sa iba't ibang interpretasyon o gawi sa paggaya ng mga "tunog ng kalikasan" na ito kaya nagkaroon ng maraming mga wika sa mundo.ginagamit sa loob ng silid-aralan o paaralan * Lalawiganin/panlalawigan . at pakikipagpalitan ng mga kaalaman sa agham. o higit pang bilang ng mga tagapagsalita o tagapaglahad na hindi nakapagsasalita o nakasesenyas mula sa pinagmumulang wika. * Pabalbal/balbal (salitang kalye) . 8. [bigkas: ling-gow. Etimolohiya [baguhin] Nag-ugat ang salitang wika mula sa wikang Malay.wikang ginagamit ng isang partikular na lugar o pook. sapagkat nagagamit ito sa pakikipag-ugnayan katulad ng sa pakikipagkalakalan. makapangyarihan 9. "Wika" ang lahat ng mga ito kung gagamitin ang malawakan na kahulugan ng wika.Pinakapayak sa mga anyo ng wika ang paggamit ng mga salita o pagsasalita. mga wikang pasenyas. mula sa Ingles]) ang wika. Ginagamit ang pamamaraang ito sa pagpapaabot ng kaisipan at damdamin sa pamamagitan ng pagsasalita at pagsulat. at kabuuan din ito ng mga sagisag sa paraang binibigkas. Mga antas Kabilang ang mga sumusunod sa mga kaantasan ng wika: * Kolokyal/pambansa . (Tingnan ang mga sining na pangwika). teknolohiya at industriya. may antas. * Pampanitikan . 10. Kahalagahan [baguhin] Kung wala ang wika. 7. diyalekto. 6. Kasaysayan at teoriya Hindi lubos na nalalaman kung saan.wikang sumusunod sa batas ng balarila at retorika. damdamin at mga hangarin sa pamamagitan ng isang kaparaanang lumilikha ng tunog. Subalit mayroong mga hinuha at kuru-kuro ang mga dalubhasang nagsipagaral ng paksang ito. * Ginagamit ang wika sa pagpapahayag ng pangungusap. at paano nagsimula ang paggamit ng wika. ito rin ay maaring nabuo sa pag-baliktad ng mga salitang Kolokyal/pambansa.ordinaryong wika na ginagamit ng mga kabataan sa kanilang pang-araw-araw na pakikipag-usap na kadalasang malayang pinagsasama ang mga wikang Ingles at Filipino * Kolokyalismong karaniwan .tawag sa wika sa Ingles . na nabuo sa kagustuhan ng isang partikular na grupo na nagkakaroon ng sariling pagkakakilanlan. ginagamit.

3. pagsasayaw.  Pampanitikan . binubuo ng makahulugang tunog.. mula sa Ingles]) ang wika. kagila-gilagis. (Tingnan ang mga sining na pangwika).wikang ginagamit ng isang partikular na lugar o pook. diyalekto.wikang sumusunod sa batas ng balarila at retorika. 11. mga wikang pasenyas. na nabuo sa kagustuhan ng isang partikular na grupo na nagkakaroon ng sariling pagkakakilanlan. Mga antas [baguhin] Kabilang ang mga sumusunod sa mga kaantasan ng wika:  Kolokyal/pambansa . 2.ginagamit na salitang may "Taglish" Kolokyalismong may talino . may tunog man o wala.. at ginagamit araw-araw. Pabalbal/balbal (salitang kalye) . 4. pinipili at isinasa-ayos.[1] Mga anyo ng wika [baguhin] Pinakapayak sa mga anyo ng wika ang paggamit ng mga salita o pagsasalita.[1] Sa ilang pagkakataon. tinatawag ding dila(piguratibo).pinakamababang uri ng wikang ginagamit ng tao. ngunit mas kadalasang mayroon. "Wika" ang lahat ng mga ito kung gagamitin ang malawakan na kahulugan ng wika. 7. ito rin ay maaring nabuo sa pag-baliktad ng mga salitang Kolokyal/pambansa. Isa sa mga teoryang ito ang nagsasabing "ginaya ng mga sinaunang tao ang mga tunog na narinig niya sa kalikasan. [bigkas: ling-gow. Mga katangian [baguhin] Ito ang mga karaniwang katangian ng wika: 1. o lingo (sariling-wika ng isang grupo.[2] Kasaysayan at teoriya [baguhin] Hindi lubos na nalalaman kung saan. Subalit mayroong mga hinuha at kuru-kuro ang mga dalubhasang nagsipagaral ng paksang ito. Subalit kabilang din rito ang pagsusulat. Mga kagamitan [baguhin] Ito ang pitong kagamitan ng wika: . at paano nagsimula ang paggamit ng wika. 8. may balangkas. sining ng pagpipinta.ordinaryong wika na ginagamit ng mga kabataan sa kanilang pang-araw-araw na pakikipagusap na kadalasang malayang pinagsasama ang mga wikang Ingles at Filipino     Kolokyalismong karaniwan .sa paglikha ng maraming kombinasyon ng mga tunog. kailan. salita. nakabatay sa kultura.ginagamit sa loob ng silid-aralan o paaralan Lalawiganin/panlalawigan . 5." Halimbawa ng mga tunog na ito ang mga kahol ng mga asong-gubat o ng mga bumubukal nasapa. 10.sa malawak nitong kahulugan ayanumang anyo ng pagpaparating ng damdamin o ekspresyon. 6. samakatuwid ang "wika" . larangan ng musika. ginagamit. arbitraryo. may pulitika. at maging ang matematika. 9. [1] at may wave teory inembento ito ni Persia Dizon. Dahil sa iba't ibang interpretasyon o gawi sa paggaya ng mga "tunog ng kalikasan" na ito kaya nagkaroon ng maraming mga wika sa mundo. makapangyarihan may antas.

Ginagamit ito sa mga usapang pormal. Madaling maunawaan ang pangungusap kahit gaano pa kahaba o ano man ang anyo nito. mga salitang nabuklat sa lansangan. 2. dalawa. o higit pang salita ay mauuri rin sa antas na ito. Gamitin ito sa mga partikular na pook o lalawigan lamang. Pambansa o karaniwan .mga salitang gamitin sa mga akdang pampanitikan.mga karaniwang salitang ginagamit sa mga aklat pangwika o pambalarila sa mga paaralan. tatlo. gayundin sa pamahalaan. Nagaganap ang pagpapaunawa sa pagitan ng dalawa. Isang proseso ng pagpapalitan ng impormasyon na kadalasan na ginagawa sa pamamagitan ng karaniwang sistema ng mga simbolo ang komunikasyon.mga bokabularyong diyalektal. Narito ang mga uri nito: 1. . Kolokyal . Kategorya ng paggamit ng wika [baguhin] Ang dalawang kategorya ng paggamit ng wika ay pormal at inpormal o di-pormal. Inpormal o di-pormal [baguhin] Ang inpormal o di-pormal ay mga salitang karaniwang palasak at madalas gamitin sa pang-araw-araw na pakikipagusap. o higit pang bilang ng mga tagapagsalita o tagapaglahad na hindi nakapagsasalita o nakasesenyas mula sa pinagmumulang wika. malalalim. Narito ang mga uri nito: 1. Balbal . Malinaw ito kaya madaling naiintindihan ng bumabasa o nakikinig ang kahulugan nito.  Pagpapaliwanag o pagpapaunawa ang tawag sa gawaing pangkaisipan upang matugunan ang pakikipagugnayang ginagamitan ng mga pananalita o mga hudyat o senyas ng kamay.mga salitang nahango lamang sa pagbabago o pag-usod ng panahon. 3.mga salitang ginagamit sa mga pagkakataong inpormal. 2. karaniwang matatayog.  Ginagamit ang wika sa pagpapahayag ng pangungusap. tinatanggap at ginagamit ng higit na nakararami lalo na mga nakapag-aral ng wika. maaaring kasabayan ng taong nakikipagugnanayan. Lalawiganin . karaniwan. makulay. o matapos ang bawat bahagi ng paglalahad ng taong nakikipagugnayan. Pampanitikan o pangretorika . o pamantayan dahil kinikilala. Ang pagpapaikli ng isa. Ang araling pangkomunikasyon ang disiplinang pang-akademya kung saan pinag-aaralan ang pakikipagtalastasan. at masining. Pormal [baguhin] Ang pormal ay ang mga salitang istandard. Ginagamit ito sa mga hindi pormal na usapan.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->