P. 1
ANG PAGBABAGONG MORPOPONEMIKO 2

ANG PAGBABAGONG MORPOPONEMIKO 2

|Views: 12,219|Likes:

More info:

Published by: Danao Northeasterners on Jun 11, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as PPT, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

03/15/2015

pdf

text

original

2.

Pagpapalit ng ponema

kapag inuulit ang pantig na may tunog na /o/. /o/ at /u/. Tulad nito: ‡ Ano Anu-ano ‡ talo Talung-talo . karaniwang nagiging u ang unang o at maaaring gamitan ng lingker o pang-angkop ang unang bahagi ng inuulit na salita.Mga tuntunin sa Pagpapalit ‡ Nagpapalit ang sumusunod na ponema: 1.

Nagkakapalit din ang /e/ at /i/ kapag inuulit ang pantig na may /e/.Mga tuntunin sa Pagpapalit ‡ Nagpapalit ang sumusunod na ponema: 2. Nagiging i ang e at kinakabitan ng lingker ang unang bahagi ng salitang inuulit. Tulad nito: ‡ Lalake Lalaking-lalake ‡ Babae Babaing-babae . /e/ at /i/.

/h/ at /n/. ‡ ‡ ‡  tawa + han = tawanan talo + han = talunan kuha + han = kuhanan (pansining nagpalitan rin ang /o/ at /u/) .Mga tuntunin sa Pagpapalit ‡ Nagpapalit ang sumusunod na ponema: 3.

ma + dami = marami ma + dapat = marapat lakad + an = lakaran tawid + an = tawiran ‡ ‡ ‡ ‡ .Mga tuntunin sa Pagpapalit ‡ ‡ Nagpapalit ang sumusunod na ponema: /d/ at /r/. Napapalitan ng ponemang /r/ ang /d/ kapag ponemang patinig ang tunog na sinusundan ng /d/.

Gaya nito: ‡ Madamdamin (puno ng emosyon) ‡ Maramdamin (sensitibo. may mga salitang magkaiba ang kahulugan kaya hindi dapat magkapalitan ang /d/ at /r/. madaling maapektuhan ang emosyon) ‡ Madilag (maraming babae o kadalagahan) ‡ Marilag (maganda) .‡ Sa ilang pagkakataon.

3. Metatesis .

Tulad nito: ‡  ‡  ‡  y+in+aya = yinaya = niyaya (niyayaya. hindi yinayaya) l+in+uto = linuto = niluto (niluluto. Kapag nagsisimula sa /l/ o /y/ ang salitang-ugat at ito¶y nilagyan ng gitlaping -in-. nagkakapalit ang /i/ at /n/ at nagiging /ni/. hindi yinayakap) .‡ Ito¶y nangangahulugan ng paglilipat ng posisyon ng mga ponema. hindi linuluto) y+in+akap = yinakap =niyakap (niyayakap.

Totoo rin ang paglilipat sa mga sumusunod na salita. bagamat may kinakaltas ding ponema: ‡ Tanim + an > taniman > tanman > tamnan ‡ Atip + an > atipan > atpan > aptan ‡ Silid + an > silidan > sildan > sidlan .

halimbawa: ‡ Magpa+tahi > magpatahi > patahi ‡ Ipa+tapon > ipatapon > patapon ‡ Bili+han > bilihan > bilhan .4. Pagkakaltas ‡ Ito¶y nangangahulugan ng pagkawala ng isang ponema o morpema sa isang salita.

Gaya nito: ‡ Tingin + an > tinginan > tingnan > tingni ‡ Bukas + an > bukasan > buksan > buksi .5. Pagkakaltas ‡ May mga salita ring nakakaltas ang ponema o morpema sa gitna at napapalitan ng ponema ang nasa hulihang morpema.

Gaya nito: ‡ Pa + alala + han = paalalahan + an = paalalahanan ‡ Totoo + han = toto(o)han = totohan + in = totohanin .6. Pagsusudlong ‡ Nangangahulugan ito ng pagdaragdag ng isa pang morpema sa hulihan ng salitangugat (hulapi) kahit mayroon nang dating hulapi ang salitang-ugat.

Pag-aangkop ‡ Sa uring ito.7. ‡ Nagkakaroon din ng pagkakaltas upang mapaikli ang anyo ng nabuong bagong salita. pinagsasamaang dalawang salita upang makabuo ng isang bagong salita. Tulad nito: ‡ Hintay + ka = hintay ka = teka/tayka/teyka ‡ Tingin + an + mo = tinginan mo = tamo .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->