Pangkat etniko sa Luzon Aeta Matatagpuan ang pangkat ng mga aeta sa halos lahat ng dako ng kapuluan.

May iba't iba silang pangalan sa iba't ibang lugar. Higit silang marami sa Luzon. Aeta o Ayta ang tawag sa kanila sa hilagang Luzon. Ibuked naman ang tawag sa mga aetang nakatira nang malayo sa mga kapatagan. Sa Kofun, Diango, Paranan at Assao sa Cagayan, Ugsig at Aita ang tawag sa kanila. Sa Palawan, Batak ang tawag sa kanila. Sa Silangang Quezon, Rizal at Bulacan, Dumagat ang tawag sa mga Aeta. Nawala na ang orihinal na wika ng mga Aeta dahil inangkin na nila ang wika ng mga tagakapatagan na kanilang nakakasalamuha. Hindi pa rin naalis sa kanila ang kultura ng pangangaso at paghanap ng mga pagkain mula sa mga halaman sa kapaligiran. Bihasa rin ang mga babae at batang Aeta sa tradisyunal na paraan ng pangingisda gamit ang sima, bitag, lambat at sibat. Pulut-pukyutan ang espesyal na pagkain para sa mga Pinatubo Aeta at Ibuked Ayta. Kumakain din ang mga Pinatubo Aeta ng umok o maliliit na pukyutan at ng latak na nakukuha sa bahay ng pukyutan. Pamilya ang pangunahing yunit ng lipunang Aeta.Gayunpaman, tinutulungan din ng pamilya ang kapamilyang namatayan ng asawa. May pantay na karapatan ang kanilang mga anak at mahigpit ang pagkakaugnay ng magulang at anak. Isa lamang ang asawa ng bawat Aeta. Bawal sa kanila ang pagaasawa sa malapit na kamag-anak. Ngunit pinapayagan ang ilan na magpakasal sa pinsang buo matapos ganapin ang ritwal na paghihiwalay ng dugo. Nakabatay sa paggalang sa matanda ang sistemang pulitika ng mga Aeta. Ang mga iginagalang na pangkat ng matatanda ang nagpapanatili ng katahimikan at kapayapaan sa pamayanan. Ang kinikilalang batas ay yaong nabuo mula sa tradisyon. Naniniwala ang mga Aeta na may mga ispiritu ang lahat ng mga nasa kapaligiran tulad ng ilog, dagat, bundok at iba pa. Ito ang dahilan kung bakit kanilang iginagalang ang kalikasan. Hindi sila pumuputol ng puno kung hindi rin lamang kailangang-kailangan. Naniniwala silang iniinsulto ang ispiritu ng kalikasan kapag inaaksaya ito. Tinguian Matatagpuan ang mga Tinguian sa Abra. Nagtatanim sila ng palay sa mga kapatagan at sa mga baibaitang na palayan. Mahilig sila sa musika, damit at personal na palmuti. Naglalagay sila ng tatu at iniitiman ang ngipin upang akitin ang napupusuan. Naniniwala ang mga Tinguian sa pagkakaroon ng isang asawa lamang. Itinuturing nilang krimen ang pagtataksil sa asawa at pinapatawan ng malaking multa ang sinumang muling nagtataksil. Walang multa kung kusa ang paghihiwalay ng mag-asawa. Tagbanua Naninirahan ang mga Tagbanwa sa baybaying dagat sa gitnang Palawan. Nabubuhay sila sa pamamagitan ng pangingisda, paghahalaman at pangangaso. Mayroon na ring pampulikang balangkas ang mga Tagbanwa. Masakampu ang kanilang tawag sa pinuno ng pangkat. Blusang mahahaba ang manggas at makukulay na paldang patadyong ang kasuotan ng mga babae samantalang nagsusuot lamang ng bahag ang mga lalaki. May bahid ng Malayo-Polinesiya at Indyan ang mga Tagbanwa.

Galing sa salitang ipugo na ang ibig sabihin ay "mula sa mga burol" ang salitang Ifugao. mayroon ding diborsyo sa mga Ifugao. Mahilig sila sa makukulay na pananamit at pampaganda. mayroon ding mga ari-arian ang mga Ifugao. pangangaso. Gaddang . Ang mga Alangan o Mangyan sa hilaga ang purong Mangyan. Ang mga mayaman at mga may titulo ang nag-aari ng maraming hinagdang palayan. Itawis Matatagpuan ang mga Itawis sa timog-kanlurang bahagi ng Cagayan. Ang ambahan ang kanilang natatanging panitikan na kanilang napanatili sa pamamagitan ng pag-ukit nito sa mga kutsilyo. Ifugao Sa gitnang bahagi ng hilagang Luzon ang tirahan ng mga Ifugao. Napakahalaga sa kanila ng mga pampalamuting alahas sa buong katawan. Mayroon silang tipong Negrito. paggawa ng alak. isang kasunduang pangkapayapaan. Katulad ng ibang pangkat. sila ang tunay na Mangyan. May iba t ibang tribu ng Mangyan.Mangyan Naninirahan sa mga liblib na pook ng Mindoro ang mga Mangyan. Iniuukol nila ang kanilang maghapon sa paggawa. Tuwing may pagdiriwang ang mayayaman tulad ng kasal o libing. Ang Itawes ay nagmula sa mga salitang I at tawid na nangangahulugang "mga tao sa kabila ng ilog". sinauna pang alpabeto ang gamit sa pagsulat ng mga pagpapantig. Tawish. Naniniwala sila sa pagkakaroon ng iisang asawa. Kumukuha sila ng ikinabubuhay sa mga kagubatan. itim ang buhok. Bilang mga mandirigma at mamumugot. May kanya-kanyang gawaing ginagampanan ang bawat Ifugao. ginagawa ng mga Kalinga ang budong. Tinatawag na Hanunuo ang isang grupo ng Mangyan na ang ibig sabihin. pangingisda. Pangunahing ikinabubuhay ng mga Itawes ang pag-aalaga ng hayop.Sa mga kasukalan ng Mindoro sila nananahanan at kamote ang kanilang pangunahing pagkain. pangisdaan at kalakalan sa Mindoro. masagana ang handaan. may maamong mata at katamtaman ang tangkad. Maaaring magkaroon ng higit sa isang asawa ang isang Kalinga. Tulad ng ibang lipunan. mga kagamitan at sa mga lukas o lalagyan ng nganga. Itawi at Itaves. Kalinga Matatagpuan ang mga Kalinga sa pinakahilagang bahagi ng Luzon. Ang tipikal na pamayanan ng mga Ifugao ay ang tumpok ng mga kwadradong kubo na natutukuran ng poste. Sa kasalukuyan. Karaniwang naninirahan ang mga Itawis sa isang pamayanan kasama ang mga Ibanag at may sarili din silang wika na ang tawag din ay Itawis. Kayumanggi ang kanilang kulay. Ang ibinibigay na dote para sa ikakasal ay tinatawag na ballong o kalon. upang maiwasan nila ang pakikidigma sa isa't isa. bulak paghahabi at pagsasaka. Kilala rin sila sa tawag na Itawit. Mahiyain silang tribo.

Ang pamilya ang pangunahing yunit ng lipunan. Gaddanes o Iraya ang mga pangkat-etnikong ito na matatagpuan sa Nueva Vizcaya at Isabela. Mga magsasaka ang mga Kankana-ey. Masisipag na magsasaka ang mga Ibaloy. ang pangkat na matatagpuan sa kagubatan ng Isabela at Nueva Vizcaya. Ang kadangyan o baknang na tradisyunal na aristokrasya ang may malaking impluwensya sa lipunan. Nagsasaka sila sa pamamagitan ng kaingin sa gilid ng mga bundok. Kapwa sila kayumanggi.Siya ang inaasahang magbibigay ng lahat ng kabuhayan ng pamilya. Naniniwala sila sa pagkakaroon ng iisang asawa. La Trinidad. strawberry at mga prutas. tinatawag din silang Ilongotes o Ibilao. Bokod.Mga lalaki ang naghahabi ng basket. Pangunahing pinagkukunan ng kanilang kabuhayan ang pangangaso at pangingisda. Bakun. mababa at may matipunong pangangatawan. Kanilang ipinagpapalit ng tela. Ibaloy Ang mga Ibaloy ay matatagpuan sa mga munisipalidad ng Kabayan. Itogon. Tublay. kaluluwa ng mga namatay at iba pang kaluluwa sa kalikasan. kadalasang may mga tatu. Kubungan. Walang pormal na pamunuang pulitikal ang lipunang Kankana-ey. saging. kutsilyo at asin ang mga produktong ito sa mga nasa kapatagan. sili. Benguet at Tuba sa timog-silangan ng Benguet. May dalawang pangkat ang Kankana-ey sa Mankayan. Kankana-ey Ang mga Kankana-ey ang pangatlo sa pinakamalaking pangkat sa bulubunduking lalawigan ng hilagang Luzon. Pagsasaka ang pangunahing ikinabubuhay ng mga Gaddang. Ang mga Ibaloy ay kayumanggi. pangangaso at pagtitinda. Buguias at sa mataas na bahagi ng Benguet. Sumasamba sa maraming diyos ang mga Ilongot. . Tahimik at matulungin ang mga Gaddang bagaman handa silang makipaglaban kung kinakailangan. Sablan. Nagsasaka ng palay.Gabi. Ilongot Nangangahulugan na "mula sa gubat" ang pangalang Ilongot.Tinatawag ding Gadam. Nagtatanim sila ng lahat ng uri ng gulay.Ang ama ang puno rito. May pintuan itong nakaharap sa hilaga o silangan at walang bintana. Nakatira ang mga Ibaloy sa mga mabundok at mabatong lugar. bawang. kamote at gulay ang mga Ilongot. Kung minsan. Gawa sa kogon o nipa ang karaniwang bahay ng mga Ibaloy. tubo at iba pang gulay ang kanilang itinatanim. may malalaking mata at mauumbok na pisngi. Hinuhuli nila ang usa at baboy damo sa pamamagitan ng aso at lambat. Bukod dito. usa at ibon sa gubat. tabako. Marami silang kasanayan para sa pagaangkop sa kapaligiran tulad ng hagdang-hagdang taniman sa gilid ng bundok at pagpapatubig sa mga ito sa tulong ng mga tubong kawayan. Nanghuhuli rin sila ng baboy-ramo. sinasamba rin nila ang araw. Halos walang ipinagkaiba ang dalawang pangkat na ito ng Kankana-ey. Mahilig silang gumamit ng pana na kanilang natutuhan sa mga Negrito. palay.Pangalawang pinagkukunan ng kanilang ikinabubuhay ang pangingisda. Kasama sa wika ng mga Ibaloy ang ilang salitang Ilokano at Pangasinense.

Hugisbangka ang bahay ng mga Isneg na kanilang tinatawag na binuron. Bigas ang pangunahing pagkain ng mga Isneg. Mayroon itong maliliit na bintana. matitiyaga. Bayombong at Dupax sa Nueva Vizcaya. taro at tubo para sa paggawa ng basi. Gawa ito sa bato. Madalas na dinaraanan ng bagyo ang Batanes kaya mababang hugis-kahon ang mga bahay ng mga Ivatan. . Nabibilang ito sa mga diyalekto ng Ilokano. Sa handaan. isa pa rin sa kanilang pangunahing ikinabubuhay ang paghabi ng tela. Kristiyano ang malaking bahagi ng populasyon ng mga Isinay. Pangkat etniko sa Mindanao Maranao Ang mga Maranao ay nakatira sa paligid ng Lawa ng Lanao Lanao del Sur. magagalang at mapagkakatiwalaan ang mga Ivatan. kogon at apog. Ayon sa kanilang batas. Ginagawa nila ang pagtatanim matapos ang ilang ritwal o seremonya ayon na rin sa kanilang paniniwala na kaugnay ng lupa. Karaniwan na sa matatarik na dalisdis at mabababang burol na malapit sa mga ilog nagtatatag ng pamayanan ang mga Isneg. Kinikilala rin nila ang kapangyarihan ng pambansang pamahalaan. Lanao del Norte. isang uri ng sombrero na gawa sa hinabing dahon ng voyavoy. May mga batas sila na sumasakop sa mga kaugalian sa kasal. nananatili pa rin ang kasal ng mga Ibaloy sa simbahang Katoliko ngunit sinusunod pa rin nila ang kasunduan ng anak na ipakakasal. Lungsod ng Marawi at Lungsod ng Iligan. tradisyong Ibaloy pa rin ang nasusunod. Ivatan Mga mamamayan ng Batanes ang mga Ivatan. ang pag-aari ng lupa ay batay sa pagiging una sa paggamit nito. Isneg Kilala rin sa tawag na Apayao o Ina-gang mga Isneg na matatagpuan sa Kalinga at Apayao. Maraming pamilya ang maaaring tumira sa binuron na may isang silid lamang. Bukod sa pagsasaka. gubat at ilog ang buhay. medisina. Sa kasalukuyan. diborsyo. marami na ring mga Ivatan ang nakatapos ng kursong tulad ng inhinyeriya. pagmamana at mga krimen.Dati. Katulad ng mga Ivatan. aktwal na paggamit at pagtira rito at kung ito ay namamana. hawig ang kanilang anyo sa mga Ainu ng bansang Hapon at nahahawig ang kanilang wika sa Pangasinense. nagtatanim sila ng mais. Naiiba ang anyo ng bahay ng mga Isneg sa mga bahay ng iba pang pangkat-etniko sa Cordillera. Sa kasalukuyang panahon. edukasyon at iba pa. Matatagpuan ang mga Isinay sa Aritao. "Lawa" ang kahulugan ng salitang "ranao" kung saan hinango ang kanilang pangalan.[pananangguni'y kailangan] Karaniwan sa kanila ang pagsusuot ng vakul. Mga halamang-ugat ang kanilang itinatanim at ito rin ang kanilang pangunahing ikinabubuhay. Maliban sa palay. masisipag. Relihiyoso. ang tungtong o konseho na binubuo ng baknang o mayayamang pangkat at matatalino ang nagpapasya sa pamayanan. kamote.

Gumagawa sila ng tela para sa damit mula sa t'nalak na hinabi mula sa hibla ng abaka. Kanila itong ginagamit sa sahig ng tahanan at sa mga moske. Mangingisda ang mga nakatira sa malapit sa dagat at magsasaka naman ang mga nasa loobang bahagi. Bangas. Nangangaso sila. ang karuwagan ay batik sa karangalan ng pamilya. Badjao Ang pangkat na Badjao ay naninirahan sa Sulu. tanso at bakal sa mga taga-Borneo at Sabah. Pata. Bus-bus. Parang. May pagkakaiba ang mga Tausug na nasa mga burol na tinawag na tao giniba at nasa mga dalampasigan na tinawag na tao higad. Kadalasang makikita ang mga karaniwang Maranao na may dalang nakatiklop na banig pandanus. Nalinang ang ugaling ito sa kanilang pakikipag-ugnayan at pakikipagkalakalan sa mga tao sa Timog-silangang Asya. Ang kalakalang ito ang nagdala ng Islam sa Sulu. Lutaos. Nagpapahid sila ng pulot-pukyutan sa mukha. Hindi sila kailanman umuurong sa anumang labanan sapagkat para sa kanila. kwintas. Likas na mapagbigay at palakaibigan ang mga Tausug. nangingisda at nangunguha ng mga prutas sa kagubatan na kanilang ikinabubuhay. Bajau. nagsusuot ng maraming hikaw. Orang Laut.Samal ang kanilang wika. Naninisid ng perlas ang nasa may dalampasigan na kanilang ipinagpapalit ng seda. Magaling din silang sumisid ng perlas. damit at banig at sa kanilang mga kagamitang gawa sa tanso. maliliit na kampanilya at binurdahang damit. Isang pamilya na may myembrong 2-13 miyembro ang maaaring tumira sa bangkang-bahay. Pangingisda ang pangunahin nilang hanapbuhay. Tanjung. Tausug Kinikilala sa katapangan at kahusayan sa pakikidigma ang mga Tausug. Kaingin ang sistema ng kanilang pagsasaka. Samal Pal'u at Pala'u. Walang "pari" ang mga T'boli na gumaganap ng mga sagradong ritwal o nagsisilbing tagapamagitan sa tao at sa mga bathala. Lugus. Karungdung at Talipaw. Tapul.Ang Marawi ang tinaguriang lungsod ng mga dugong bughaw na Maranao. Tinatawag din silang Luaan. Tanging ang mga dugong bughaw lamang ang pinapayagang manumit ng kulay ginto. Kanila ring ipinagpapalit ang mga ito ng pagkain sa mga magsasaka. Maimbung. Gumagawa rin sila ng mga vinta at mga gamit sa pangingisda tulad ng lambat at bitag. Buo pa rin at hindi naiimpluwensyahan ang kulturang Maranao. Kadalasang iniuukol ng mga kababaihan ang kanilang panahon sa pagpapaganda sa sarili. Ang mga kababaihan ay naghahabi ng mga banig na may iba'tibang uri ng makukulay na disenyo. . Nagpapalagay ng tatu o hakang ang mga babae. Sa malalaking bahay sila nakatira na may malalawak na pasilyo ngunit walang mga silid. T'boli Sa Cotabato matatagpuan ang mga T'boli. Nananatili pa rin ang kanilang tunay na naiibang disenyo at kulay sa kanilang mga gawang ukit. Kahawig ng mga Samal ang kanilang kultura.Maaaring mag-asawa nang marami ang lalaking T'boli. Nakatira sila sa mga bangkang-bahay. sa mga bayan ng Maubu. May haka-hakang sila at ang mga Samal ay isang pangkat na nagmula sa Johore sa dakong timog ng pinensulang Malaya.

mag-ayos ng mga gulo at ipagtanggol ang tribu. at ube. Pinagsasalit-salit nilang itanim ang palay at mais. May sistema ng pagpapalitan sa pagsasaka ng Yakan. ang mga Cuyunon ay may dugong Tsino kaya masisipag sila at matatalino sa kalakalan. Para naman sa pagpapagaling sa mga maysakit. laganap pa rin ang kanilang pagsamba sa kaluluwa ng mga yumao at mga ritwal ng mga babaylan. lansones at mais. mais. Yakan Nagtatanim sila ng palay. niyog. Ang ritwal na kanilang tinatawag na palasag ay ginaganap bago mahinog ang mga palay. Nagagawa sa maikling panahon ang pag-aararo dahil pinagtutulung-tulungan ng mga magkakamag-anak at magkakaibigan ito. Punong. Kayumanggi sila at may makapal at maitim na buhok. Sadyang inahit nang halos guhit na lamang ang kilay ng mga Bagobo. Napapangkat sa tatlo ang tradisyunal na lipunan ng mga Bagobo. Gayunpaman. Itim ang kanilang mga mata na may bahagyang pagkasingkit. Noong panahong iyon. Pangunahing ikinabubuhay nila ang pagsasaka dahil na rin malapit ang kanilang panahanan sa pinagkukunan ng tubig. Agutaya at Cuyo sa gitna ng Dagat Sulu sa silangan ng Palawan at timog-kanluran ng Panay. Ang patulod-sarot naman ang ritwal para mapigilan ang paglaganap ng epidemya. ginaganap ang taga-blac upang paalisin sa katawan ng maysakit ang masamang ispiritu. Sila ang matatandang babaing mahuhusay sa paghabi. Naniniwala silang sa iisang ninuno lamang sila nagmula.Pangunahing tungkulin ng datu ang tumayong huwes. Walang malinaw na pagkakaiba ang mga gawain ng babae at lalaking Bagobo. nagkakalakalan na ang iba't ibang tribu ng Bagobo. Ayon kay Padre Luis de Jesus. Ang bayani ang mandirigma at ang datu ang pinuno ng mga ito. kamote. Ang mga nabalian o paring babae ang pangalawang uri sa lipunan. naniniwala pa rin sila sa umboh o kaluluwa ng kanilang mga ninuno. Maputi sila.Minamana ang pagiging datu. Sa kanila ng pagiging Kristiyano ng mga Cuyunon. may matipunong pangangatawan at malapad na mukha. Cuyunon Ang mga Cuyunon ay naninirahan sa mga pulo ng Busuanga. Madalas na nag-uugnayan ang magkakapitbahay at nag-iinuman ang mga kalalakihan matapos ang kanilang gawain. Makapal ang kanilang labi at bilugan ang baba.Dahil malapit sa Tausug. mangisda at kahit sa maliliit na gawaing tulad ng paglilinis ng bahay. ito ay pawang katotohanan.Pangalawang pinagkukunan ng kanilang ikinabubuhay ang pangingisda. Pangkat-pangkat ang mga Cuyunon kung magsaka. May paniniwala silang ang palay ay may sultan at mga pinuno kaya kinakausap nila ang haring palay upang mamuno sa iba pang mga binhing palay sa . isa sa mga Español na nakarating sa Cuyo at Busuanga. kamoteng kahoy. Pagkakaingin ang kanilang paraan ng pagsasaka. karamihan sa kanila ay Muslim. Kapwa naghihimay ng hibla ng abaka ang babae at lalaki gayundin ang paghabi ng basket. Ang mga Bagobo ang unang pangkat na nadatnan ng mga Español sa Mindanao. Bagobo Matatagpuan ang mga Bagobo sa mga baybayin ng gulpo ng Davao. Kulay-mais ang kanilang buhok na may natural na kulot.Nagtatanim sila ng palay.puno ng mga tradisyunal na paniniwala at kaugalian ang kanilang mga gawain sa pagsasaka. Subanon Ang mga Subanon ay matatagpuan sa mga kabundukan ng Zamboanga del Norte at Zamboanga del Sur.

Maaaring magpakasal nang higit sa apat ang lalaking Yakan kung kaya niyang bigyan ang mga ito ng sapat na kabuhayan. Maraming ipinagbabawal sa buhay ng mga Yakan. Patriarka ang uri ng lupaing Yakan kung saan ang amana o ama ang pinakapuno ng pamilya. Kailangang ding tahimik sila habang nag-aani ng palay sa pangambang makatawag n gang iangay at maaaring liparin palayo ang palay. Ipinagbabawal sa kanila ang pagpapakasal sa magpinsang makalawa ngunit maaaring magpakasal ang magpinsang buo manatili ang yaman ng angkan. Napakalapit ng ugnayan ng magkakamag-anak kaya lapit-lapit ang kanilang mga bahay at habdang tumulong ang bawat isa sa sinuman sa kanila na magkaroon ng kasawian o kaya kapag may kasayahan.pagkakaroon ng masaganang ani. Pinapayagan din sa kanila ang diborsyo kung pumapayag dito ang lalaki. Ang mga Yakan lamang ang tanging pangkat na kapwa nagsususot ng pantalon ang lalaki at babae. Isinusuot ng lalaking Yakan ang maong sa kanyang ulo samantalang ipinupulupot naman ito ng mga babae sa kanilang baywang Aeta sa Luzon .

Manyyan Tagbanua .

Bogobo Yakan .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful