Pangkat etniko sa Luzon Aeta Matatagpuan ang pangkat ng mga aeta sa halos lahat ng dako ng kapuluan.

May iba't iba silang pangalan sa iba't ibang lugar. Higit silang marami sa Luzon. Aeta o Ayta ang tawag sa kanila sa hilagang Luzon. Ibuked naman ang tawag sa mga aetang nakatira nang malayo sa mga kapatagan. Sa Kofun, Diango, Paranan at Assao sa Cagayan, Ugsig at Aita ang tawag sa kanila. Sa Palawan, Batak ang tawag sa kanila. Sa Silangang Quezon, Rizal at Bulacan, Dumagat ang tawag sa mga Aeta. Nawala na ang orihinal na wika ng mga Aeta dahil inangkin na nila ang wika ng mga tagakapatagan na kanilang nakakasalamuha. Hindi pa rin naalis sa kanila ang kultura ng pangangaso at paghanap ng mga pagkain mula sa mga halaman sa kapaligiran. Bihasa rin ang mga babae at batang Aeta sa tradisyunal na paraan ng pangingisda gamit ang sima, bitag, lambat at sibat. Pulut-pukyutan ang espesyal na pagkain para sa mga Pinatubo Aeta at Ibuked Ayta. Kumakain din ang mga Pinatubo Aeta ng umok o maliliit na pukyutan at ng latak na nakukuha sa bahay ng pukyutan. Pamilya ang pangunahing yunit ng lipunang Aeta.Gayunpaman, tinutulungan din ng pamilya ang kapamilyang namatayan ng asawa. May pantay na karapatan ang kanilang mga anak at mahigpit ang pagkakaugnay ng magulang at anak. Isa lamang ang asawa ng bawat Aeta. Bawal sa kanila ang pagaasawa sa malapit na kamag-anak. Ngunit pinapayagan ang ilan na magpakasal sa pinsang buo matapos ganapin ang ritwal na paghihiwalay ng dugo. Nakabatay sa paggalang sa matanda ang sistemang pulitika ng mga Aeta. Ang mga iginagalang na pangkat ng matatanda ang nagpapanatili ng katahimikan at kapayapaan sa pamayanan. Ang kinikilalang batas ay yaong nabuo mula sa tradisyon. Naniniwala ang mga Aeta na may mga ispiritu ang lahat ng mga nasa kapaligiran tulad ng ilog, dagat, bundok at iba pa. Ito ang dahilan kung bakit kanilang iginagalang ang kalikasan. Hindi sila pumuputol ng puno kung hindi rin lamang kailangang-kailangan. Naniniwala silang iniinsulto ang ispiritu ng kalikasan kapag inaaksaya ito. Tinguian Matatagpuan ang mga Tinguian sa Abra. Nagtatanim sila ng palay sa mga kapatagan at sa mga baibaitang na palayan. Mahilig sila sa musika, damit at personal na palmuti. Naglalagay sila ng tatu at iniitiman ang ngipin upang akitin ang napupusuan. Naniniwala ang mga Tinguian sa pagkakaroon ng isang asawa lamang. Itinuturing nilang krimen ang pagtataksil sa asawa at pinapatawan ng malaking multa ang sinumang muling nagtataksil. Walang multa kung kusa ang paghihiwalay ng mag-asawa. Tagbanua Naninirahan ang mga Tagbanwa sa baybaying dagat sa gitnang Palawan. Nabubuhay sila sa pamamagitan ng pangingisda, paghahalaman at pangangaso. Mayroon na ring pampulikang balangkas ang mga Tagbanwa. Masakampu ang kanilang tawag sa pinuno ng pangkat. Blusang mahahaba ang manggas at makukulay na paldang patadyong ang kasuotan ng mga babae samantalang nagsusuot lamang ng bahag ang mga lalaki. May bahid ng Malayo-Polinesiya at Indyan ang mga Tagbanwa.

Ang Itawes ay nagmula sa mga salitang I at tawid na nangangahulugang "mga tao sa kabila ng ilog". Kumukuha sila ng ikinabubuhay sa mga kagubatan. Maaaring magkaroon ng higit sa isang asawa ang isang Kalinga. Gaddang . mga kagamitan at sa mga lukas o lalagyan ng nganga. mayroon ding mga ari-arian ang mga Ifugao.Mangyan Naninirahan sa mga liblib na pook ng Mindoro ang mga Mangyan. Mayroon silang tipong Negrito. masagana ang handaan. pangingisda. Katulad ng ibang pangkat. Ang tipikal na pamayanan ng mga Ifugao ay ang tumpok ng mga kwadradong kubo na natutukuran ng poste. isang kasunduang pangkapayapaan. Karaniwang naninirahan ang mga Itawis sa isang pamayanan kasama ang mga Ibanag at may sarili din silang wika na ang tawag din ay Itawis. May iba t ibang tribu ng Mangyan. Itawi at Itaves. Pangunahing ikinabubuhay ng mga Itawes ang pag-aalaga ng hayop. Ang ambahan ang kanilang natatanging panitikan na kanilang napanatili sa pamamagitan ng pag-ukit nito sa mga kutsilyo. Ifugao Sa gitnang bahagi ng hilagang Luzon ang tirahan ng mga Ifugao. upang maiwasan nila ang pakikidigma sa isa't isa. Napakahalaga sa kanila ng mga pampalamuting alahas sa buong katawan. Mahilig sila sa makukulay na pananamit at pampaganda. Kilala rin sila sa tawag na Itawit. Galing sa salitang ipugo na ang ibig sabihin ay "mula sa mga burol" ang salitang Ifugao. Tuwing may pagdiriwang ang mayayaman tulad ng kasal o libing. Kayumanggi ang kanilang kulay. Itawis Matatagpuan ang mga Itawis sa timog-kanlurang bahagi ng Cagayan. ginagawa ng mga Kalinga ang budong. bulak paghahabi at pagsasaka. Ang mga Alangan o Mangyan sa hilaga ang purong Mangyan. Ang ibinibigay na dote para sa ikakasal ay tinatawag na ballong o kalon. May kanya-kanyang gawaing ginagampanan ang bawat Ifugao. itim ang buhok. Iniuukol nila ang kanilang maghapon sa paggawa. sila ang tunay na Mangyan. Naniniwala sila sa pagkakaroon ng iisang asawa. sinauna pang alpabeto ang gamit sa pagsulat ng mga pagpapantig. Tawish. may maamong mata at katamtaman ang tangkad. paggawa ng alak. pangangaso. Tinatawag na Hanunuo ang isang grupo ng Mangyan na ang ibig sabihin. Mahiyain silang tribo. Kalinga Matatagpuan ang mga Kalinga sa pinakahilagang bahagi ng Luzon. Ang mga mayaman at mga may titulo ang nag-aari ng maraming hinagdang palayan.Sa mga kasukalan ng Mindoro sila nananahanan at kamote ang kanilang pangunahing pagkain. Tulad ng ibang lipunan. pangisdaan at kalakalan sa Mindoro. Bilang mga mandirigma at mamumugot. mayroon ding diborsyo sa mga Ifugao. Sa kasalukuyan.

Nakatira ang mga Ibaloy sa mga mabundok at mabatong lugar.Tinatawag ding Gadam. Kasama sa wika ng mga Ibaloy ang ilang salitang Ilokano at Pangasinense. Bokod. Kanilang ipinagpapalit ng tela. Nanghuhuli rin sila ng baboy-ramo. mababa at may matipunong pangangatawan. sinasamba rin nila ang araw. Kubungan. Ang mga Ibaloy ay kayumanggi. tubo at iba pang gulay ang kanilang itinatanim. Tahimik at matulungin ang mga Gaddang bagaman handa silang makipaglaban kung kinakailangan.Ang ama ang puno rito. Hinuhuli nila ang usa at baboy damo sa pamamagitan ng aso at lambat. May pintuan itong nakaharap sa hilaga o silangan at walang bintana. Nagtatanim sila ng lahat ng uri ng gulay. Ibaloy Ang mga Ibaloy ay matatagpuan sa mga munisipalidad ng Kabayan. pangangaso at pagtitinda. Kung minsan. strawberry at mga prutas. . ang pangkat na matatagpuan sa kagubatan ng Isabela at Nueva Vizcaya. Halos walang ipinagkaiba ang dalawang pangkat na ito ng Kankana-ey. Pagsasaka ang pangunahing ikinabubuhay ng mga Gaddang. Mga magsasaka ang mga Kankana-ey. Walang pormal na pamunuang pulitikal ang lipunang Kankana-ey. May dalawang pangkat ang Kankana-ey sa Mankayan. Nagsasaka ng palay. Sumasamba sa maraming diyos ang mga Ilongot. Benguet at Tuba sa timog-silangan ng Benguet. may malalaking mata at mauumbok na pisngi. Itogon.Mga lalaki ang naghahabi ng basket. Ang kadangyan o baknang na tradisyunal na aristokrasya ang may malaking impluwensya sa lipunan. Naniniwala sila sa pagkakaroon ng iisang asawa. Nagsasaka sila sa pamamagitan ng kaingin sa gilid ng mga bundok. Gaddanes o Iraya ang mga pangkat-etnikong ito na matatagpuan sa Nueva Vizcaya at Isabela. saging. Kankana-ey Ang mga Kankana-ey ang pangatlo sa pinakamalaking pangkat sa bulubunduking lalawigan ng hilagang Luzon. Sablan. Ilongot Nangangahulugan na "mula sa gubat" ang pangalang Ilongot. kadalasang may mga tatu. tabako. usa at ibon sa gubat. sili. Bakun. Mahilig silang gumamit ng pana na kanilang natutuhan sa mga Negrito.Pangalawang pinagkukunan ng kanilang ikinabubuhay ang pangingisda. Pangunahing pinagkukunan ng kanilang kabuhayan ang pangangaso at pangingisda. Ang pamilya ang pangunahing yunit ng lipunan. Marami silang kasanayan para sa pagaangkop sa kapaligiran tulad ng hagdang-hagdang taniman sa gilid ng bundok at pagpapatubig sa mga ito sa tulong ng mga tubong kawayan.Gabi. Buguias at sa mataas na bahagi ng Benguet.Siya ang inaasahang magbibigay ng lahat ng kabuhayan ng pamilya. kutsilyo at asin ang mga produktong ito sa mga nasa kapatagan. kaluluwa ng mga namatay at iba pang kaluluwa sa kalikasan. Gawa sa kogon o nipa ang karaniwang bahay ng mga Ibaloy. tinatawag din silang Ilongotes o Ibilao. bawang. Bukod dito. Masisipag na magsasaka ang mga Ibaloy. Kapwa sila kayumanggi. palay. La Trinidad. Tublay. kamote at gulay ang mga Ilongot.

Kristiyano ang malaking bahagi ng populasyon ng mga Isinay. Relihiyoso. taro at tubo para sa paggawa ng basi. Hugisbangka ang bahay ng mga Isneg na kanilang tinatawag na binuron. matitiyaga. Mayroon itong maliliit na bintana. isa pa rin sa kanilang pangunahing ikinabubuhay ang paghabi ng tela. edukasyon at iba pa. isang uri ng sombrero na gawa sa hinabing dahon ng voyavoy. pagmamana at mga krimen. tradisyong Ibaloy pa rin ang nasusunod. aktwal na paggamit at pagtira rito at kung ito ay namamana. ang pag-aari ng lupa ay batay sa pagiging una sa paggamit nito. Ginagawa nila ang pagtatanim matapos ang ilang ritwal o seremonya ayon na rin sa kanilang paniniwala na kaugnay ng lupa. Madalas na dinaraanan ng bagyo ang Batanes kaya mababang hugis-kahon ang mga bahay ng mga Ivatan. Nabibilang ito sa mga diyalekto ng Ilokano. Lungsod ng Marawi at Lungsod ng Iligan. medisina. Gawa ito sa bato. ang tungtong o konseho na binubuo ng baknang o mayayamang pangkat at matatalino ang nagpapasya sa pamayanan. Pangkat etniko sa Mindanao Maranao Ang mga Maranao ay nakatira sa paligid ng Lawa ng Lanao Lanao del Sur. Karaniwan na sa matatarik na dalisdis at mabababang burol na malapit sa mga ilog nagtatatag ng pamayanan ang mga Isneg. Bayombong at Dupax sa Nueva Vizcaya. nananatili pa rin ang kasal ng mga Ibaloy sa simbahang Katoliko ngunit sinusunod pa rin nila ang kasunduan ng anak na ipakakasal. hawig ang kanilang anyo sa mga Ainu ng bansang Hapon at nahahawig ang kanilang wika sa Pangasinense. nagtatanim sila ng mais. "Lawa" ang kahulugan ng salitang "ranao" kung saan hinango ang kanilang pangalan. Isneg Kilala rin sa tawag na Apayao o Ina-gang mga Isneg na matatagpuan sa Kalinga at Apayao. May mga batas sila na sumasakop sa mga kaugalian sa kasal. Sa kasalukuyang panahon. kamote. Katulad ng mga Ivatan.[pananangguni'y kailangan] Karaniwan sa kanila ang pagsusuot ng vakul. kogon at apog. Kinikilala rin nila ang kapangyarihan ng pambansang pamahalaan. . diborsyo. masisipag. Maliban sa palay. Ayon sa kanilang batas. Sa kasalukuyan. Bigas ang pangunahing pagkain ng mga Isneg. Mga halamang-ugat ang kanilang itinatanim at ito rin ang kanilang pangunahing ikinabubuhay. gubat at ilog ang buhay. Bukod sa pagsasaka. Sa handaan. Naiiba ang anyo ng bahay ng mga Isneg sa mga bahay ng iba pang pangkat-etniko sa Cordillera.Dati. Matatagpuan ang mga Isinay sa Aritao. Ivatan Mga mamamayan ng Batanes ang mga Ivatan. magagalang at mapagkakatiwalaan ang mga Ivatan. Maraming pamilya ang maaaring tumira sa binuron na may isang silid lamang. Lanao del Norte. marami na ring mga Ivatan ang nakatapos ng kursong tulad ng inhinyeriya.

Kadalasang makikita ang mga karaniwang Maranao na may dalang nakatiklop na banig pandanus. Sa malalaking bahay sila nakatira na may malalawak na pasilyo ngunit walang mga silid. Isang pamilya na may myembrong 2-13 miyembro ang maaaring tumira sa bangkang-bahay. Mangingisda ang mga nakatira sa malapit sa dagat at magsasaka naman ang mga nasa loobang bahagi. sa mga bayan ng Maubu. Maimbung. Samal Pal'u at Pala'u. Bajau. Gumagawa sila ng tela para sa damit mula sa t'nalak na hinabi mula sa hibla ng abaka. maliliit na kampanilya at binurdahang damit. . Tapul. Ang mga kababaihan ay naghahabi ng mga banig na may iba'tibang uri ng makukulay na disenyo. Naninisid ng perlas ang nasa may dalampasigan na kanilang ipinagpapalit ng seda. Lutaos.Ang Marawi ang tinaguriang lungsod ng mga dugong bughaw na Maranao. Bus-bus. May pagkakaiba ang mga Tausug na nasa mga burol na tinawag na tao giniba at nasa mga dalampasigan na tinawag na tao higad. Likas na mapagbigay at palakaibigan ang mga Tausug. kwintas. damit at banig at sa kanilang mga kagamitang gawa sa tanso. Kaingin ang sistema ng kanilang pagsasaka. Orang Laut. Walang "pari" ang mga T'boli na gumaganap ng mga sagradong ritwal o nagsisilbing tagapamagitan sa tao at sa mga bathala. Pangingisda ang pangunahin nilang hanapbuhay.Maaaring mag-asawa nang marami ang lalaking T'boli. Kanila ring ipinagpapalit ang mga ito ng pagkain sa mga magsasaka. Karungdung at Talipaw. Nagpapalagay ng tatu o hakang ang mga babae. Nagpapahid sila ng pulot-pukyutan sa mukha. Ang kalakalang ito ang nagdala ng Islam sa Sulu. Magaling din silang sumisid ng perlas. Kanila itong ginagamit sa sahig ng tahanan at sa mga moske. Nalinang ang ugaling ito sa kanilang pakikipag-ugnayan at pakikipagkalakalan sa mga tao sa Timog-silangang Asya. T'boli Sa Cotabato matatagpuan ang mga T'boli. Kadalasang iniuukol ng mga kababaihan ang kanilang panahon sa pagpapaganda sa sarili. nangingisda at nangunguha ng mga prutas sa kagubatan na kanilang ikinabubuhay. Tausug Kinikilala sa katapangan at kahusayan sa pakikidigma ang mga Tausug. Nakatira sila sa mga bangkang-bahay. ang karuwagan ay batik sa karangalan ng pamilya. tanso at bakal sa mga taga-Borneo at Sabah. May haka-hakang sila at ang mga Samal ay isang pangkat na nagmula sa Johore sa dakong timog ng pinensulang Malaya. Tanjung. nagsusuot ng maraming hikaw.Samal ang kanilang wika. Tanging ang mga dugong bughaw lamang ang pinapayagang manumit ng kulay ginto. Nananatili pa rin ang kanilang tunay na naiibang disenyo at kulay sa kanilang mga gawang ukit. Lugus. Tinatawag din silang Luaan. Badjao Ang pangkat na Badjao ay naninirahan sa Sulu. Nangangaso sila. Bangas. Pata. Hindi sila kailanman umuurong sa anumang labanan sapagkat para sa kanila. Buo pa rin at hindi naiimpluwensyahan ang kulturang Maranao. Parang. Kahawig ng mga Samal ang kanilang kultura. Gumagawa rin sila ng mga vinta at mga gamit sa pangingisda tulad ng lambat at bitag.

ito ay pawang katotohanan.Nagtatanim sila ng palay. Kayumanggi sila at may makapal at maitim na buhok. kamoteng kahoy. kamote. Yakan Nagtatanim sila ng palay.puno ng mga tradisyunal na paniniwala at kaugalian ang kanilang mga gawain sa pagsasaka. Pagkakaingin ang kanilang paraan ng pagsasaka. Ang mga Bagobo ang unang pangkat na nadatnan ng mga Español sa Mindanao. Makapal ang kanilang labi at bilugan ang baba. lansones at mais. Kapwa naghihimay ng hibla ng abaka ang babae at lalaki gayundin ang paghabi ng basket. Para naman sa pagpapagaling sa mga maysakit. at ube. Napapangkat sa tatlo ang tradisyunal na lipunan ng mga Bagobo. Nagagawa sa maikling panahon ang pag-aararo dahil pinagtutulung-tulungan ng mga magkakamag-anak at magkakaibigan ito. Noong panahong iyon. mangisda at kahit sa maliliit na gawaing tulad ng paglilinis ng bahay. Cuyunon Ang mga Cuyunon ay naninirahan sa mga pulo ng Busuanga. May paniniwala silang ang palay ay may sultan at mga pinuno kaya kinakausap nila ang haring palay upang mamuno sa iba pang mga binhing palay sa . Ang patulod-sarot naman ang ritwal para mapigilan ang paglaganap ng epidemya. Madalas na nag-uugnayan ang magkakapitbahay at nag-iinuman ang mga kalalakihan matapos ang kanilang gawain. Ayon kay Padre Luis de Jesus. Punong. ang mga Cuyunon ay may dugong Tsino kaya masisipag sila at matatalino sa kalakalan. naniniwala pa rin sila sa umboh o kaluluwa ng kanilang mga ninuno. Sadyang inahit nang halos guhit na lamang ang kilay ng mga Bagobo. isa sa mga Español na nakarating sa Cuyo at Busuanga. Naniniwala silang sa iisang ninuno lamang sila nagmula. May sistema ng pagpapalitan sa pagsasaka ng Yakan. Ang bayani ang mandirigma at ang datu ang pinuno ng mga ito. Pinagsasalit-salit nilang itanim ang palay at mais. Sa kanila ng pagiging Kristiyano ng mga Cuyunon. Agutaya at Cuyo sa gitna ng Dagat Sulu sa silangan ng Palawan at timog-kanluran ng Panay.Pangalawang pinagkukunan ng kanilang ikinabubuhay ang pangingisda. nagkakalakalan na ang iba't ibang tribu ng Bagobo. Gayunpaman. Maputi sila.Dahil malapit sa Tausug. Walang malinaw na pagkakaiba ang mga gawain ng babae at lalaking Bagobo.Minamana ang pagiging datu. Bagobo Matatagpuan ang mga Bagobo sa mga baybayin ng gulpo ng Davao. may matipunong pangangatawan at malapad na mukha. mais. Sila ang matatandang babaing mahuhusay sa paghabi. mag-ayos ng mga gulo at ipagtanggol ang tribu. Pangkat-pangkat ang mga Cuyunon kung magsaka. Subanon Ang mga Subanon ay matatagpuan sa mga kabundukan ng Zamboanga del Norte at Zamboanga del Sur. ginaganap ang taga-blac upang paalisin sa katawan ng maysakit ang masamang ispiritu. Ang mga nabalian o paring babae ang pangalawang uri sa lipunan. karamihan sa kanila ay Muslim. Itim ang kanilang mga mata na may bahagyang pagkasingkit. niyog. Ang ritwal na kanilang tinatawag na palasag ay ginaganap bago mahinog ang mga palay. laganap pa rin ang kanilang pagsamba sa kaluluwa ng mga yumao at mga ritwal ng mga babaylan. Kulay-mais ang kanilang buhok na may natural na kulot. Pangunahing ikinabubuhay nila ang pagsasaka dahil na rin malapit ang kanilang panahanan sa pinagkukunan ng tubig.Pangunahing tungkulin ng datu ang tumayong huwes.

Ipinagbabawal sa kanila ang pagpapakasal sa magpinsang makalawa ngunit maaaring magpakasal ang magpinsang buo manatili ang yaman ng angkan. Isinusuot ng lalaking Yakan ang maong sa kanyang ulo samantalang ipinupulupot naman ito ng mga babae sa kanilang baywang Aeta sa Luzon . Kailangang ding tahimik sila habang nag-aani ng palay sa pangambang makatawag n gang iangay at maaaring liparin palayo ang palay. Pinapayagan din sa kanila ang diborsyo kung pumapayag dito ang lalaki.pagkakaroon ng masaganang ani. Ang mga Yakan lamang ang tanging pangkat na kapwa nagsususot ng pantalon ang lalaki at babae. Napakalapit ng ugnayan ng magkakamag-anak kaya lapit-lapit ang kanilang mga bahay at habdang tumulong ang bawat isa sa sinuman sa kanila na magkaroon ng kasawian o kaya kapag may kasayahan. Patriarka ang uri ng lupaing Yakan kung saan ang amana o ama ang pinakapuno ng pamilya. Maraming ipinagbabawal sa buhay ng mga Yakan. Maaaring magpakasal nang higit sa apat ang lalaking Yakan kung kaya niyang bigyan ang mga ito ng sapat na kabuhayan.

Manyyan Tagbanua .

Bogobo Yakan .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful