Pangkat etniko sa Luzon Aeta Matatagpuan ang pangkat ng mga aeta sa halos lahat ng dako ng kapuluan.

May iba't iba silang pangalan sa iba't ibang lugar. Higit silang marami sa Luzon. Aeta o Ayta ang tawag sa kanila sa hilagang Luzon. Ibuked naman ang tawag sa mga aetang nakatira nang malayo sa mga kapatagan. Sa Kofun, Diango, Paranan at Assao sa Cagayan, Ugsig at Aita ang tawag sa kanila. Sa Palawan, Batak ang tawag sa kanila. Sa Silangang Quezon, Rizal at Bulacan, Dumagat ang tawag sa mga Aeta. Nawala na ang orihinal na wika ng mga Aeta dahil inangkin na nila ang wika ng mga tagakapatagan na kanilang nakakasalamuha. Hindi pa rin naalis sa kanila ang kultura ng pangangaso at paghanap ng mga pagkain mula sa mga halaman sa kapaligiran. Bihasa rin ang mga babae at batang Aeta sa tradisyunal na paraan ng pangingisda gamit ang sima, bitag, lambat at sibat. Pulut-pukyutan ang espesyal na pagkain para sa mga Pinatubo Aeta at Ibuked Ayta. Kumakain din ang mga Pinatubo Aeta ng umok o maliliit na pukyutan at ng latak na nakukuha sa bahay ng pukyutan. Pamilya ang pangunahing yunit ng lipunang Aeta.Gayunpaman, tinutulungan din ng pamilya ang kapamilyang namatayan ng asawa. May pantay na karapatan ang kanilang mga anak at mahigpit ang pagkakaugnay ng magulang at anak. Isa lamang ang asawa ng bawat Aeta. Bawal sa kanila ang pagaasawa sa malapit na kamag-anak. Ngunit pinapayagan ang ilan na magpakasal sa pinsang buo matapos ganapin ang ritwal na paghihiwalay ng dugo. Nakabatay sa paggalang sa matanda ang sistemang pulitika ng mga Aeta. Ang mga iginagalang na pangkat ng matatanda ang nagpapanatili ng katahimikan at kapayapaan sa pamayanan. Ang kinikilalang batas ay yaong nabuo mula sa tradisyon. Naniniwala ang mga Aeta na may mga ispiritu ang lahat ng mga nasa kapaligiran tulad ng ilog, dagat, bundok at iba pa. Ito ang dahilan kung bakit kanilang iginagalang ang kalikasan. Hindi sila pumuputol ng puno kung hindi rin lamang kailangang-kailangan. Naniniwala silang iniinsulto ang ispiritu ng kalikasan kapag inaaksaya ito. Tinguian Matatagpuan ang mga Tinguian sa Abra. Nagtatanim sila ng palay sa mga kapatagan at sa mga baibaitang na palayan. Mahilig sila sa musika, damit at personal na palmuti. Naglalagay sila ng tatu at iniitiman ang ngipin upang akitin ang napupusuan. Naniniwala ang mga Tinguian sa pagkakaroon ng isang asawa lamang. Itinuturing nilang krimen ang pagtataksil sa asawa at pinapatawan ng malaking multa ang sinumang muling nagtataksil. Walang multa kung kusa ang paghihiwalay ng mag-asawa. Tagbanua Naninirahan ang mga Tagbanwa sa baybaying dagat sa gitnang Palawan. Nabubuhay sila sa pamamagitan ng pangingisda, paghahalaman at pangangaso. Mayroon na ring pampulikang balangkas ang mga Tagbanwa. Masakampu ang kanilang tawag sa pinuno ng pangkat. Blusang mahahaba ang manggas at makukulay na paldang patadyong ang kasuotan ng mga babae samantalang nagsusuot lamang ng bahag ang mga lalaki. May bahid ng Malayo-Polinesiya at Indyan ang mga Tagbanwa.

isang kasunduang pangkapayapaan. Itawi at Itaves. Pangunahing ikinabubuhay ng mga Itawes ang pag-aalaga ng hayop. sinauna pang alpabeto ang gamit sa pagsulat ng mga pagpapantig. masagana ang handaan. Ang tipikal na pamayanan ng mga Ifugao ay ang tumpok ng mga kwadradong kubo na natutukuran ng poste. Katulad ng ibang pangkat. Ang mga mayaman at mga may titulo ang nag-aari ng maraming hinagdang palayan. Ifugao Sa gitnang bahagi ng hilagang Luzon ang tirahan ng mga Ifugao.Mangyan Naninirahan sa mga liblib na pook ng Mindoro ang mga Mangyan. Bilang mga mandirigma at mamumugot. Kumukuha sila ng ikinabubuhay sa mga kagubatan. paggawa ng alak. Kilala rin sila sa tawag na Itawit. itim ang buhok. Mahilig sila sa makukulay na pananamit at pampaganda. Mayroon silang tipong Negrito. Galing sa salitang ipugo na ang ibig sabihin ay "mula sa mga burol" ang salitang Ifugao. mayroon ding diborsyo sa mga Ifugao. bulak paghahabi at pagsasaka. Sa kasalukuyan. may maamong mata at katamtaman ang tangkad. pangisdaan at kalakalan sa Mindoro. Tuwing may pagdiriwang ang mayayaman tulad ng kasal o libing. Ang mga Alangan o Mangyan sa hilaga ang purong Mangyan. ginagawa ng mga Kalinga ang budong. pangingisda. Naniniwala sila sa pagkakaroon ng iisang asawa. Napakahalaga sa kanila ng mga pampalamuting alahas sa buong katawan. Kalinga Matatagpuan ang mga Kalinga sa pinakahilagang bahagi ng Luzon. mga kagamitan at sa mga lukas o lalagyan ng nganga. mayroon ding mga ari-arian ang mga Ifugao. Itawis Matatagpuan ang mga Itawis sa timog-kanlurang bahagi ng Cagayan. Karaniwang naninirahan ang mga Itawis sa isang pamayanan kasama ang mga Ibanag at may sarili din silang wika na ang tawag din ay Itawis. upang maiwasan nila ang pakikidigma sa isa't isa. Tawish. sila ang tunay na Mangyan. Iniuukol nila ang kanilang maghapon sa paggawa. Mahiyain silang tribo. May kanya-kanyang gawaing ginagampanan ang bawat Ifugao. Tulad ng ibang lipunan. Kayumanggi ang kanilang kulay. Gaddang . Ang Itawes ay nagmula sa mga salitang I at tawid na nangangahulugang "mga tao sa kabila ng ilog". Ang ibinibigay na dote para sa ikakasal ay tinatawag na ballong o kalon. Tinatawag na Hanunuo ang isang grupo ng Mangyan na ang ibig sabihin. May iba t ibang tribu ng Mangyan. pangangaso.Sa mga kasukalan ng Mindoro sila nananahanan at kamote ang kanilang pangunahing pagkain. Maaaring magkaroon ng higit sa isang asawa ang isang Kalinga. Ang ambahan ang kanilang natatanging panitikan na kanilang napanatili sa pamamagitan ng pag-ukit nito sa mga kutsilyo.

Kapwa sila kayumanggi. mababa at may matipunong pangangatawan. Ang mga Ibaloy ay kayumanggi. pangangaso at pagtitinda. Nakatira ang mga Ibaloy sa mga mabundok at mabatong lugar. Kankana-ey Ang mga Kankana-ey ang pangatlo sa pinakamalaking pangkat sa bulubunduking lalawigan ng hilagang Luzon.Gabi.Ang ama ang puno rito. Pagsasaka ang pangunahing ikinabubuhay ng mga Gaddang. Kubungan. Mahilig silang gumamit ng pana na kanilang natutuhan sa mga Negrito. Ang pamilya ang pangunahing yunit ng lipunan. may malalaking mata at mauumbok na pisngi. kaluluwa ng mga namatay at iba pang kaluluwa sa kalikasan. Naniniwala sila sa pagkakaroon ng iisang asawa. Benguet at Tuba sa timog-silangan ng Benguet. sili. Nagsasaka sila sa pamamagitan ng kaingin sa gilid ng mga bundok.Mga lalaki ang naghahabi ng basket. strawberry at mga prutas. kadalasang may mga tatu. Pangunahing pinagkukunan ng kanilang kabuhayan ang pangangaso at pangingisda. Tublay. usa at ibon sa gubat. Sablan. Bokod. Kasama sa wika ng mga Ibaloy ang ilang salitang Ilokano at Pangasinense. Bukod dito. palay. Hinuhuli nila ang usa at baboy damo sa pamamagitan ng aso at lambat. Masisipag na magsasaka ang mga Ibaloy. Nagtatanim sila ng lahat ng uri ng gulay. bawang.Pangalawang pinagkukunan ng kanilang ikinabubuhay ang pangingisda. May pintuan itong nakaharap sa hilaga o silangan at walang bintana. tubo at iba pang gulay ang kanilang itinatanim. Itogon. Sumasamba sa maraming diyos ang mga Ilongot. Mga magsasaka ang mga Kankana-ey. Buguias at sa mataas na bahagi ng Benguet. Nanghuhuli rin sila ng baboy-ramo. kutsilyo at asin ang mga produktong ito sa mga nasa kapatagan. Tahimik at matulungin ang mga Gaddang bagaman handa silang makipaglaban kung kinakailangan. Nagsasaka ng palay. Walang pormal na pamunuang pulitikal ang lipunang Kankana-ey.Tinatawag ding Gadam. Ilongot Nangangahulugan na "mula sa gubat" ang pangalang Ilongot. Bakun. Gaddanes o Iraya ang mga pangkat-etnikong ito na matatagpuan sa Nueva Vizcaya at Isabela. kamote at gulay ang mga Ilongot. Kung minsan. . Kanilang ipinagpapalit ng tela. May dalawang pangkat ang Kankana-ey sa Mankayan. tinatawag din silang Ilongotes o Ibilao. sinasamba rin nila ang araw. Ibaloy Ang mga Ibaloy ay matatagpuan sa mga munisipalidad ng Kabayan. tabako. Gawa sa kogon o nipa ang karaniwang bahay ng mga Ibaloy. Ang kadangyan o baknang na tradisyunal na aristokrasya ang may malaking impluwensya sa lipunan.Siya ang inaasahang magbibigay ng lahat ng kabuhayan ng pamilya. Halos walang ipinagkaiba ang dalawang pangkat na ito ng Kankana-ey. Marami silang kasanayan para sa pagaangkop sa kapaligiran tulad ng hagdang-hagdang taniman sa gilid ng bundok at pagpapatubig sa mga ito sa tulong ng mga tubong kawayan. La Trinidad. ang pangkat na matatagpuan sa kagubatan ng Isabela at Nueva Vizcaya. saging.

magagalang at mapagkakatiwalaan ang mga Ivatan. nananatili pa rin ang kasal ng mga Ibaloy sa simbahang Katoliko ngunit sinusunod pa rin nila ang kasunduan ng anak na ipakakasal. medisina. Sa kasalukuyan. kamote. taro at tubo para sa paggawa ng basi. Gawa ito sa bato. pagmamana at mga krimen. marami na ring mga Ivatan ang nakatapos ng kursong tulad ng inhinyeriya. Bukod sa pagsasaka. . Matatagpuan ang mga Isinay sa Aritao. ang tungtong o konseho na binubuo ng baknang o mayayamang pangkat at matatalino ang nagpapasya sa pamayanan. tradisyong Ibaloy pa rin ang nasusunod. isa pa rin sa kanilang pangunahing ikinabubuhay ang paghabi ng tela. Katulad ng mga Ivatan. Karaniwan na sa matatarik na dalisdis at mabababang burol na malapit sa mga ilog nagtatatag ng pamayanan ang mga Isneg. Kinikilala rin nila ang kapangyarihan ng pambansang pamahalaan. edukasyon at iba pa. Madalas na dinaraanan ng bagyo ang Batanes kaya mababang hugis-kahon ang mga bahay ng mga Ivatan. gubat at ilog ang buhay. masisipag. Nabibilang ito sa mga diyalekto ng Ilokano. Sa kasalukuyang panahon. Maraming pamilya ang maaaring tumira sa binuron na may isang silid lamang. diborsyo. aktwal na paggamit at pagtira rito at kung ito ay namamana. Ginagawa nila ang pagtatanim matapos ang ilang ritwal o seremonya ayon na rin sa kanilang paniniwala na kaugnay ng lupa. Bayombong at Dupax sa Nueva Vizcaya. Sa handaan. ang pag-aari ng lupa ay batay sa pagiging una sa paggamit nito.[pananangguni'y kailangan] Karaniwan sa kanila ang pagsusuot ng vakul. Lungsod ng Marawi at Lungsod ng Iligan. Isneg Kilala rin sa tawag na Apayao o Ina-gang mga Isneg na matatagpuan sa Kalinga at Apayao. Mga halamang-ugat ang kanilang itinatanim at ito rin ang kanilang pangunahing ikinabubuhay. Lanao del Norte. nagtatanim sila ng mais. Kristiyano ang malaking bahagi ng populasyon ng mga Isinay. Maliban sa palay. Bigas ang pangunahing pagkain ng mga Isneg. isang uri ng sombrero na gawa sa hinabing dahon ng voyavoy. May mga batas sila na sumasakop sa mga kaugalian sa kasal. "Lawa" ang kahulugan ng salitang "ranao" kung saan hinango ang kanilang pangalan. hawig ang kanilang anyo sa mga Ainu ng bansang Hapon at nahahawig ang kanilang wika sa Pangasinense. Pangkat etniko sa Mindanao Maranao Ang mga Maranao ay nakatira sa paligid ng Lawa ng Lanao Lanao del Sur.Dati. kogon at apog. Naiiba ang anyo ng bahay ng mga Isneg sa mga bahay ng iba pang pangkat-etniko sa Cordillera. matitiyaga. Relihiyoso. Ayon sa kanilang batas. Ivatan Mga mamamayan ng Batanes ang mga Ivatan. Hugisbangka ang bahay ng mga Isneg na kanilang tinatawag na binuron. Mayroon itong maliliit na bintana.

Nakatira sila sa mga bangkang-bahay. Badjao Ang pangkat na Badjao ay naninirahan sa Sulu. Gumagawa rin sila ng mga vinta at mga gamit sa pangingisda tulad ng lambat at bitag. Lugus. Buo pa rin at hindi naiimpluwensyahan ang kulturang Maranao. Kadalasang makikita ang mga karaniwang Maranao na may dalang nakatiklop na banig pandanus. tanso at bakal sa mga taga-Borneo at Sabah. damit at banig at sa kanilang mga kagamitang gawa sa tanso.Samal ang kanilang wika. Nananatili pa rin ang kanilang tunay na naiibang disenyo at kulay sa kanilang mga gawang ukit. T'boli Sa Cotabato matatagpuan ang mga T'boli. Mangingisda ang mga nakatira sa malapit sa dagat at magsasaka naman ang mga nasa loobang bahagi. Ang mga kababaihan ay naghahabi ng mga banig na may iba'tibang uri ng makukulay na disenyo. Nalinang ang ugaling ito sa kanilang pakikipag-ugnayan at pakikipagkalakalan sa mga tao sa Timog-silangang Asya. Bajau. Tapul. Kanila ring ipinagpapalit ang mga ito ng pagkain sa mga magsasaka.Maaaring mag-asawa nang marami ang lalaking T'boli.Ang Marawi ang tinaguriang lungsod ng mga dugong bughaw na Maranao. Tausug Kinikilala sa katapangan at kahusayan sa pakikidigma ang mga Tausug. Ang kalakalang ito ang nagdala ng Islam sa Sulu. Nagpapalagay ng tatu o hakang ang mga babae. Lutaos. Nangangaso sila. Sa malalaking bahay sila nakatira na may malalawak na pasilyo ngunit walang mga silid. May pagkakaiba ang mga Tausug na nasa mga burol na tinawag na tao giniba at nasa mga dalampasigan na tinawag na tao higad. kwintas. Tinatawag din silang Luaan. Samal Pal'u at Pala'u. Orang Laut. . Isang pamilya na may myembrong 2-13 miyembro ang maaaring tumira sa bangkang-bahay. Bangas. nangingisda at nangunguha ng mga prutas sa kagubatan na kanilang ikinabubuhay. Tanging ang mga dugong bughaw lamang ang pinapayagang manumit ng kulay ginto. Kadalasang iniuukol ng mga kababaihan ang kanilang panahon sa pagpapaganda sa sarili. Hindi sila kailanman umuurong sa anumang labanan sapagkat para sa kanila. Pata. Karungdung at Talipaw. Kahawig ng mga Samal ang kanilang kultura. nagsusuot ng maraming hikaw. Parang. maliliit na kampanilya at binurdahang damit. May haka-hakang sila at ang mga Samal ay isang pangkat na nagmula sa Johore sa dakong timog ng pinensulang Malaya. Kaingin ang sistema ng kanilang pagsasaka. Kanila itong ginagamit sa sahig ng tahanan at sa mga moske. Bus-bus. Pangingisda ang pangunahin nilang hanapbuhay. Magaling din silang sumisid ng perlas. Nagpapahid sila ng pulot-pukyutan sa mukha. Maimbung. Gumagawa sila ng tela para sa damit mula sa t'nalak na hinabi mula sa hibla ng abaka. ang karuwagan ay batik sa karangalan ng pamilya. Walang "pari" ang mga T'boli na gumaganap ng mga sagradong ritwal o nagsisilbing tagapamagitan sa tao at sa mga bathala. Naninisid ng perlas ang nasa may dalampasigan na kanilang ipinagpapalit ng seda. Tanjung. sa mga bayan ng Maubu. Likas na mapagbigay at palakaibigan ang mga Tausug.

Dahil malapit sa Tausug. ang mga Cuyunon ay may dugong Tsino kaya masisipag sila at matatalino sa kalakalan. ito ay pawang katotohanan. Sa kanila ng pagiging Kristiyano ng mga Cuyunon. Ang mga Bagobo ang unang pangkat na nadatnan ng mga Español sa Mindanao. Para naman sa pagpapagaling sa mga maysakit. at ube. Pinagsasalit-salit nilang itanim ang palay at mais. May sistema ng pagpapalitan sa pagsasaka ng Yakan.Pangalawang pinagkukunan ng kanilang ikinabubuhay ang pangingisda. Maputi sila. Punong. Madalas na nag-uugnayan ang magkakapitbahay at nag-iinuman ang mga kalalakihan matapos ang kanilang gawain. Gayunpaman. Sadyang inahit nang halos guhit na lamang ang kilay ng mga Bagobo. Ayon kay Padre Luis de Jesus. Ang patulod-sarot naman ang ritwal para mapigilan ang paglaganap ng epidemya. Kapwa naghihimay ng hibla ng abaka ang babae at lalaki gayundin ang paghabi ng basket. Nagagawa sa maikling panahon ang pag-aararo dahil pinagtutulung-tulungan ng mga magkakamag-anak at magkakaibigan ito. naniniwala pa rin sila sa umboh o kaluluwa ng kanilang mga ninuno. mais. kamote. Kulay-mais ang kanilang buhok na may natural na kulot.Minamana ang pagiging datu. isa sa mga Español na nakarating sa Cuyo at Busuanga. Makapal ang kanilang labi at bilugan ang baba.Nagtatanim sila ng palay. laganap pa rin ang kanilang pagsamba sa kaluluwa ng mga yumao at mga ritwal ng mga babaylan. Ang ritwal na kanilang tinatawag na palasag ay ginaganap bago mahinog ang mga palay. nagkakalakalan na ang iba't ibang tribu ng Bagobo. Itim ang kanilang mga mata na may bahagyang pagkasingkit. niyog.Pangunahing tungkulin ng datu ang tumayong huwes. mangisda at kahit sa maliliit na gawaing tulad ng paglilinis ng bahay. Subanon Ang mga Subanon ay matatagpuan sa mga kabundukan ng Zamboanga del Norte at Zamboanga del Sur. May paniniwala silang ang palay ay may sultan at mga pinuno kaya kinakausap nila ang haring palay upang mamuno sa iba pang mga binhing palay sa . Napapangkat sa tatlo ang tradisyunal na lipunan ng mga Bagobo. Bagobo Matatagpuan ang mga Bagobo sa mga baybayin ng gulpo ng Davao. may matipunong pangangatawan at malapad na mukha. Pangunahing ikinabubuhay nila ang pagsasaka dahil na rin malapit ang kanilang panahanan sa pinagkukunan ng tubig. Ang bayani ang mandirigma at ang datu ang pinuno ng mga ito. Pangkat-pangkat ang mga Cuyunon kung magsaka. Agutaya at Cuyo sa gitna ng Dagat Sulu sa silangan ng Palawan at timog-kanluran ng Panay. Yakan Nagtatanim sila ng palay. Walang malinaw na pagkakaiba ang mga gawain ng babae at lalaking Bagobo. ginaganap ang taga-blac upang paalisin sa katawan ng maysakit ang masamang ispiritu. Pagkakaingin ang kanilang paraan ng pagsasaka.puno ng mga tradisyunal na paniniwala at kaugalian ang kanilang mga gawain sa pagsasaka. Kayumanggi sila at may makapal at maitim na buhok. Ang mga nabalian o paring babae ang pangalawang uri sa lipunan. Naniniwala silang sa iisang ninuno lamang sila nagmula. karamihan sa kanila ay Muslim. Sila ang matatandang babaing mahuhusay sa paghabi. Noong panahong iyon. kamoteng kahoy. lansones at mais. Cuyunon Ang mga Cuyunon ay naninirahan sa mga pulo ng Busuanga. mag-ayos ng mga gulo at ipagtanggol ang tribu.

Isinusuot ng lalaking Yakan ang maong sa kanyang ulo samantalang ipinupulupot naman ito ng mga babae sa kanilang baywang Aeta sa Luzon . Kailangang ding tahimik sila habang nag-aani ng palay sa pangambang makatawag n gang iangay at maaaring liparin palayo ang palay. Patriarka ang uri ng lupaing Yakan kung saan ang amana o ama ang pinakapuno ng pamilya. Maaaring magpakasal nang higit sa apat ang lalaking Yakan kung kaya niyang bigyan ang mga ito ng sapat na kabuhayan. Maraming ipinagbabawal sa buhay ng mga Yakan. Ipinagbabawal sa kanila ang pagpapakasal sa magpinsang makalawa ngunit maaaring magpakasal ang magpinsang buo manatili ang yaman ng angkan. Napakalapit ng ugnayan ng magkakamag-anak kaya lapit-lapit ang kanilang mga bahay at habdang tumulong ang bawat isa sa sinuman sa kanila na magkaroon ng kasawian o kaya kapag may kasayahan. Ang mga Yakan lamang ang tanging pangkat na kapwa nagsususot ng pantalon ang lalaki at babae.pagkakaroon ng masaganang ani. Pinapayagan din sa kanila ang diborsyo kung pumapayag dito ang lalaki.

Manyyan Tagbanua .

Bogobo Yakan .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful