Pangkat etniko sa Luzon Aeta Matatagpuan ang pangkat ng mga aeta sa halos lahat ng dako ng kapuluan.

May iba't iba silang pangalan sa iba't ibang lugar. Higit silang marami sa Luzon. Aeta o Ayta ang tawag sa kanila sa hilagang Luzon. Ibuked naman ang tawag sa mga aetang nakatira nang malayo sa mga kapatagan. Sa Kofun, Diango, Paranan at Assao sa Cagayan, Ugsig at Aita ang tawag sa kanila. Sa Palawan, Batak ang tawag sa kanila. Sa Silangang Quezon, Rizal at Bulacan, Dumagat ang tawag sa mga Aeta. Nawala na ang orihinal na wika ng mga Aeta dahil inangkin na nila ang wika ng mga tagakapatagan na kanilang nakakasalamuha. Hindi pa rin naalis sa kanila ang kultura ng pangangaso at paghanap ng mga pagkain mula sa mga halaman sa kapaligiran. Bihasa rin ang mga babae at batang Aeta sa tradisyunal na paraan ng pangingisda gamit ang sima, bitag, lambat at sibat. Pulut-pukyutan ang espesyal na pagkain para sa mga Pinatubo Aeta at Ibuked Ayta. Kumakain din ang mga Pinatubo Aeta ng umok o maliliit na pukyutan at ng latak na nakukuha sa bahay ng pukyutan. Pamilya ang pangunahing yunit ng lipunang Aeta.Gayunpaman, tinutulungan din ng pamilya ang kapamilyang namatayan ng asawa. May pantay na karapatan ang kanilang mga anak at mahigpit ang pagkakaugnay ng magulang at anak. Isa lamang ang asawa ng bawat Aeta. Bawal sa kanila ang pagaasawa sa malapit na kamag-anak. Ngunit pinapayagan ang ilan na magpakasal sa pinsang buo matapos ganapin ang ritwal na paghihiwalay ng dugo. Nakabatay sa paggalang sa matanda ang sistemang pulitika ng mga Aeta. Ang mga iginagalang na pangkat ng matatanda ang nagpapanatili ng katahimikan at kapayapaan sa pamayanan. Ang kinikilalang batas ay yaong nabuo mula sa tradisyon. Naniniwala ang mga Aeta na may mga ispiritu ang lahat ng mga nasa kapaligiran tulad ng ilog, dagat, bundok at iba pa. Ito ang dahilan kung bakit kanilang iginagalang ang kalikasan. Hindi sila pumuputol ng puno kung hindi rin lamang kailangang-kailangan. Naniniwala silang iniinsulto ang ispiritu ng kalikasan kapag inaaksaya ito. Tinguian Matatagpuan ang mga Tinguian sa Abra. Nagtatanim sila ng palay sa mga kapatagan at sa mga baibaitang na palayan. Mahilig sila sa musika, damit at personal na palmuti. Naglalagay sila ng tatu at iniitiman ang ngipin upang akitin ang napupusuan. Naniniwala ang mga Tinguian sa pagkakaroon ng isang asawa lamang. Itinuturing nilang krimen ang pagtataksil sa asawa at pinapatawan ng malaking multa ang sinumang muling nagtataksil. Walang multa kung kusa ang paghihiwalay ng mag-asawa. Tagbanua Naninirahan ang mga Tagbanwa sa baybaying dagat sa gitnang Palawan. Nabubuhay sila sa pamamagitan ng pangingisda, paghahalaman at pangangaso. Mayroon na ring pampulikang balangkas ang mga Tagbanwa. Masakampu ang kanilang tawag sa pinuno ng pangkat. Blusang mahahaba ang manggas at makukulay na paldang patadyong ang kasuotan ng mga babae samantalang nagsusuot lamang ng bahag ang mga lalaki. May bahid ng Malayo-Polinesiya at Indyan ang mga Tagbanwa.

Tuwing may pagdiriwang ang mayayaman tulad ng kasal o libing. Gaddang . Katulad ng ibang pangkat. Napakahalaga sa kanila ng mga pampalamuting alahas sa buong katawan. sila ang tunay na Mangyan. Ang ambahan ang kanilang natatanging panitikan na kanilang napanatili sa pamamagitan ng pag-ukit nito sa mga kutsilyo. Bilang mga mandirigma at mamumugot. paggawa ng alak. Itawis Matatagpuan ang mga Itawis sa timog-kanlurang bahagi ng Cagayan. mayroon ding mga ari-arian ang mga Ifugao. Ang Itawes ay nagmula sa mga salitang I at tawid na nangangahulugang "mga tao sa kabila ng ilog". isang kasunduang pangkapayapaan. Galing sa salitang ipugo na ang ibig sabihin ay "mula sa mga burol" ang salitang Ifugao. Sa kasalukuyan. Karaniwang naninirahan ang mga Itawis sa isang pamayanan kasama ang mga Ibanag at may sarili din silang wika na ang tawag din ay Itawis. masagana ang handaan. pangisdaan at kalakalan sa Mindoro. Ang ibinibigay na dote para sa ikakasal ay tinatawag na ballong o kalon. bulak paghahabi at pagsasaka. Tinatawag na Hanunuo ang isang grupo ng Mangyan na ang ibig sabihin. Kalinga Matatagpuan ang mga Kalinga sa pinakahilagang bahagi ng Luzon. Mayroon silang tipong Negrito. Ang mga Alangan o Mangyan sa hilaga ang purong Mangyan. Ang tipikal na pamayanan ng mga Ifugao ay ang tumpok ng mga kwadradong kubo na natutukuran ng poste. Tulad ng ibang lipunan.Sa mga kasukalan ng Mindoro sila nananahanan at kamote ang kanilang pangunahing pagkain. Itawi at Itaves. Pangunahing ikinabubuhay ng mga Itawes ang pag-aalaga ng hayop. Maaaring magkaroon ng higit sa isang asawa ang isang Kalinga. pangangaso. May kanya-kanyang gawaing ginagampanan ang bawat Ifugao.Mangyan Naninirahan sa mga liblib na pook ng Mindoro ang mga Mangyan. ginagawa ng mga Kalinga ang budong. Ang mga mayaman at mga may titulo ang nag-aari ng maraming hinagdang palayan. upang maiwasan nila ang pakikidigma sa isa't isa. mga kagamitan at sa mga lukas o lalagyan ng nganga. mayroon ding diborsyo sa mga Ifugao. Ifugao Sa gitnang bahagi ng hilagang Luzon ang tirahan ng mga Ifugao. Mahilig sila sa makukulay na pananamit at pampaganda. Kilala rin sila sa tawag na Itawit. Kumukuha sila ng ikinabubuhay sa mga kagubatan. sinauna pang alpabeto ang gamit sa pagsulat ng mga pagpapantig. Kayumanggi ang kanilang kulay. may maamong mata at katamtaman ang tangkad. Mahiyain silang tribo. Naniniwala sila sa pagkakaroon ng iisang asawa. Tawish. Iniuukol nila ang kanilang maghapon sa paggawa. itim ang buhok. pangingisda. May iba t ibang tribu ng Mangyan.

Bakun. Benguet at Tuba sa timog-silangan ng Benguet.Ang ama ang puno rito. May dalawang pangkat ang Kankana-ey sa Mankayan.Siya ang inaasahang magbibigay ng lahat ng kabuhayan ng pamilya. Masisipag na magsasaka ang mga Ibaloy. Buguias at sa mataas na bahagi ng Benguet. strawberry at mga prutas. La Trinidad. kamote at gulay ang mga Ilongot.Gabi. Ang kadangyan o baknang na tradisyunal na aristokrasya ang may malaking impluwensya sa lipunan. Hinuhuli nila ang usa at baboy damo sa pamamagitan ng aso at lambat. Walang pormal na pamunuang pulitikal ang lipunang Kankana-ey. Kankana-ey Ang mga Kankana-ey ang pangatlo sa pinakamalaking pangkat sa bulubunduking lalawigan ng hilagang Luzon. tubo at iba pang gulay ang kanilang itinatanim. Ibaloy Ang mga Ibaloy ay matatagpuan sa mga munisipalidad ng Kabayan. . Ang mga Ibaloy ay kayumanggi. kadalasang may mga tatu. bawang. sinasamba rin nila ang araw.Mga lalaki ang naghahabi ng basket. sili. usa at ibon sa gubat. Bukod dito. May pintuan itong nakaharap sa hilaga o silangan at walang bintana. pangangaso at pagtitinda. Sumasamba sa maraming diyos ang mga Ilongot. ang pangkat na matatagpuan sa kagubatan ng Isabela at Nueva Vizcaya. Kubungan. kaluluwa ng mga namatay at iba pang kaluluwa sa kalikasan. Sablan. tinatawag din silang Ilongotes o Ibilao. mababa at may matipunong pangangatawan. Mahilig silang gumamit ng pana na kanilang natutuhan sa mga Negrito. Tublay.Tinatawag ding Gadam. Halos walang ipinagkaiba ang dalawang pangkat na ito ng Kankana-ey.Pangalawang pinagkukunan ng kanilang ikinabubuhay ang pangingisda. Kapwa sila kayumanggi. Pagsasaka ang pangunahing ikinabubuhay ng mga Gaddang. tabako. kutsilyo at asin ang mga produktong ito sa mga nasa kapatagan. Marami silang kasanayan para sa pagaangkop sa kapaligiran tulad ng hagdang-hagdang taniman sa gilid ng bundok at pagpapatubig sa mga ito sa tulong ng mga tubong kawayan. Pangunahing pinagkukunan ng kanilang kabuhayan ang pangangaso at pangingisda. Mga magsasaka ang mga Kankana-ey. Itogon. may malalaking mata at mauumbok na pisngi. Naniniwala sila sa pagkakaroon ng iisang asawa. Ang pamilya ang pangunahing yunit ng lipunan. Nanghuhuli rin sila ng baboy-ramo. Kung minsan. Gawa sa kogon o nipa ang karaniwang bahay ng mga Ibaloy. Nagsasaka sila sa pamamagitan ng kaingin sa gilid ng mga bundok. Nagtatanim sila ng lahat ng uri ng gulay. Kasama sa wika ng mga Ibaloy ang ilang salitang Ilokano at Pangasinense. Tahimik at matulungin ang mga Gaddang bagaman handa silang makipaglaban kung kinakailangan. palay. Bokod. Kanilang ipinagpapalit ng tela. Ilongot Nangangahulugan na "mula sa gubat" ang pangalang Ilongot. Nakatira ang mga Ibaloy sa mga mabundok at mabatong lugar. saging. Gaddanes o Iraya ang mga pangkat-etnikong ito na matatagpuan sa Nueva Vizcaya at Isabela. Nagsasaka ng palay.

magagalang at mapagkakatiwalaan ang mga Ivatan. pagmamana at mga krimen. edukasyon at iba pa. Maliban sa palay. Bayombong at Dupax sa Nueva Vizcaya. marami na ring mga Ivatan ang nakatapos ng kursong tulad ng inhinyeriya. medisina. Madalas na dinaraanan ng bagyo ang Batanes kaya mababang hugis-kahon ang mga bahay ng mga Ivatan. Lanao del Norte. Kristiyano ang malaking bahagi ng populasyon ng mga Isinay. Mayroon itong maliliit na bintana. Mga halamang-ugat ang kanilang itinatanim at ito rin ang kanilang pangunahing ikinabubuhay. Gawa ito sa bato. Nabibilang ito sa mga diyalekto ng Ilokano. Bigas ang pangunahing pagkain ng mga Isneg. Isneg Kilala rin sa tawag na Apayao o Ina-gang mga Isneg na matatagpuan sa Kalinga at Apayao. taro at tubo para sa paggawa ng basi. ang pag-aari ng lupa ay batay sa pagiging una sa paggamit nito. isang uri ng sombrero na gawa sa hinabing dahon ng voyavoy. Sa kasalukuyan. nagtatanim sila ng mais. Katulad ng mga Ivatan. matitiyaga. aktwal na paggamit at pagtira rito at kung ito ay namamana. isa pa rin sa kanilang pangunahing ikinabubuhay ang paghabi ng tela. "Lawa" ang kahulugan ng salitang "ranao" kung saan hinango ang kanilang pangalan. gubat at ilog ang buhay. Lungsod ng Marawi at Lungsod ng Iligan.[pananangguni'y kailangan] Karaniwan sa kanila ang pagsusuot ng vakul. Matatagpuan ang mga Isinay sa Aritao. Sa handaan. masisipag. hawig ang kanilang anyo sa mga Ainu ng bansang Hapon at nahahawig ang kanilang wika sa Pangasinense. kogon at apog. Kinikilala rin nila ang kapangyarihan ng pambansang pamahalaan. Relihiyoso. nananatili pa rin ang kasal ng mga Ibaloy sa simbahang Katoliko ngunit sinusunod pa rin nila ang kasunduan ng anak na ipakakasal. diborsyo. ang tungtong o konseho na binubuo ng baknang o mayayamang pangkat at matatalino ang nagpapasya sa pamayanan. Bukod sa pagsasaka. Karaniwan na sa matatarik na dalisdis at mabababang burol na malapit sa mga ilog nagtatatag ng pamayanan ang mga Isneg. . Maraming pamilya ang maaaring tumira sa binuron na may isang silid lamang. Hugisbangka ang bahay ng mga Isneg na kanilang tinatawag na binuron. tradisyong Ibaloy pa rin ang nasusunod. May mga batas sila na sumasakop sa mga kaugalian sa kasal.Dati. Ginagawa nila ang pagtatanim matapos ang ilang ritwal o seremonya ayon na rin sa kanilang paniniwala na kaugnay ng lupa. Pangkat etniko sa Mindanao Maranao Ang mga Maranao ay nakatira sa paligid ng Lawa ng Lanao Lanao del Sur. Ivatan Mga mamamayan ng Batanes ang mga Ivatan. Sa kasalukuyang panahon. kamote. Naiiba ang anyo ng bahay ng mga Isneg sa mga bahay ng iba pang pangkat-etniko sa Cordillera. Ayon sa kanilang batas.

Kanila ring ipinagpapalit ang mga ito ng pagkain sa mga magsasaka. Karungdung at Talipaw. Tapul. damit at banig at sa kanilang mga kagamitang gawa sa tanso. Nangangaso sila.Samal ang kanilang wika. T'boli Sa Cotabato matatagpuan ang mga T'boli. Isang pamilya na may myembrong 2-13 miyembro ang maaaring tumira sa bangkang-bahay.Ang Marawi ang tinaguriang lungsod ng mga dugong bughaw na Maranao. Tausug Kinikilala sa katapangan at kahusayan sa pakikidigma ang mga Tausug. nagsusuot ng maraming hikaw. sa mga bayan ng Maubu. kwintas. Orang Laut. Kadalasang makikita ang mga karaniwang Maranao na may dalang nakatiklop na banig pandanus. Ang kalakalang ito ang nagdala ng Islam sa Sulu. May haka-hakang sila at ang mga Samal ay isang pangkat na nagmula sa Johore sa dakong timog ng pinensulang Malaya. tanso at bakal sa mga taga-Borneo at Sabah. nangingisda at nangunguha ng mga prutas sa kagubatan na kanilang ikinabubuhay. Mangingisda ang mga nakatira sa malapit sa dagat at magsasaka naman ang mga nasa loobang bahagi.Maaaring mag-asawa nang marami ang lalaking T'boli. Badjao Ang pangkat na Badjao ay naninirahan sa Sulu. Likas na mapagbigay at palakaibigan ang mga Tausug. Buo pa rin at hindi naiimpluwensyahan ang kulturang Maranao. Kaingin ang sistema ng kanilang pagsasaka. Parang. Tinatawag din silang Luaan. Walang "pari" ang mga T'boli na gumaganap ng mga sagradong ritwal o nagsisilbing tagapamagitan sa tao at sa mga bathala. Nananatili pa rin ang kanilang tunay na naiibang disenyo at kulay sa kanilang mga gawang ukit. Pangingisda ang pangunahin nilang hanapbuhay. Kahawig ng mga Samal ang kanilang kultura. Samal Pal'u at Pala'u. Naninisid ng perlas ang nasa may dalampasigan na kanilang ipinagpapalit ng seda. Lugus. Maimbung. Lutaos. Ang mga kababaihan ay naghahabi ng mga banig na may iba'tibang uri ng makukulay na disenyo. Tanging ang mga dugong bughaw lamang ang pinapayagang manumit ng kulay ginto. maliliit na kampanilya at binurdahang damit. Tanjung. Gumagawa sila ng tela para sa damit mula sa t'nalak na hinabi mula sa hibla ng abaka. Hindi sila kailanman umuurong sa anumang labanan sapagkat para sa kanila. Nalinang ang ugaling ito sa kanilang pakikipag-ugnayan at pakikipagkalakalan sa mga tao sa Timog-silangang Asya. Nagpapahid sila ng pulot-pukyutan sa mukha. Nagpapalagay ng tatu o hakang ang mga babae. Gumagawa rin sila ng mga vinta at mga gamit sa pangingisda tulad ng lambat at bitag. . Pata. Sa malalaking bahay sila nakatira na may malalawak na pasilyo ngunit walang mga silid. Magaling din silang sumisid ng perlas. Kanila itong ginagamit sa sahig ng tahanan at sa mga moske. Bus-bus. Kadalasang iniuukol ng mga kababaihan ang kanilang panahon sa pagpapaganda sa sarili. Bajau. Bangas. Nakatira sila sa mga bangkang-bahay. ang karuwagan ay batik sa karangalan ng pamilya. May pagkakaiba ang mga Tausug na nasa mga burol na tinawag na tao giniba at nasa mga dalampasigan na tinawag na tao higad.

kamoteng kahoy. Ang mga Bagobo ang unang pangkat na nadatnan ng mga Español sa Mindanao. lansones at mais. Pinagsasalit-salit nilang itanim ang palay at mais. Maputi sila. Gayunpaman. Subanon Ang mga Subanon ay matatagpuan sa mga kabundukan ng Zamboanga del Norte at Zamboanga del Sur.puno ng mga tradisyunal na paniniwala at kaugalian ang kanilang mga gawain sa pagsasaka. Itim ang kanilang mga mata na may bahagyang pagkasingkit. isa sa mga Español na nakarating sa Cuyo at Busuanga.Pangunahing tungkulin ng datu ang tumayong huwes. Kayumanggi sila at may makapal at maitim na buhok. May sistema ng pagpapalitan sa pagsasaka ng Yakan. Nagagawa sa maikling panahon ang pag-aararo dahil pinagtutulung-tulungan ng mga magkakamag-anak at magkakaibigan ito. Noong panahong iyon. ang mga Cuyunon ay may dugong Tsino kaya masisipag sila at matatalino sa kalakalan.Dahil malapit sa Tausug. Bagobo Matatagpuan ang mga Bagobo sa mga baybayin ng gulpo ng Davao. Sadyang inahit nang halos guhit na lamang ang kilay ng mga Bagobo. Pagkakaingin ang kanilang paraan ng pagsasaka. Ang patulod-sarot naman ang ritwal para mapigilan ang paglaganap ng epidemya. Para naman sa pagpapagaling sa mga maysakit. laganap pa rin ang kanilang pagsamba sa kaluluwa ng mga yumao at mga ritwal ng mga babaylan. niyog. Napapangkat sa tatlo ang tradisyunal na lipunan ng mga Bagobo. karamihan sa kanila ay Muslim. Ang mga nabalian o paring babae ang pangalawang uri sa lipunan. mag-ayos ng mga gulo at ipagtanggol ang tribu. May paniniwala silang ang palay ay may sultan at mga pinuno kaya kinakausap nila ang haring palay upang mamuno sa iba pang mga binhing palay sa .Pangalawang pinagkukunan ng kanilang ikinabubuhay ang pangingisda.Nagtatanim sila ng palay. Pangunahing ikinabubuhay nila ang pagsasaka dahil na rin malapit ang kanilang panahanan sa pinagkukunan ng tubig. Cuyunon Ang mga Cuyunon ay naninirahan sa mga pulo ng Busuanga. ito ay pawang katotohanan. Makapal ang kanilang labi at bilugan ang baba. Sila ang matatandang babaing mahuhusay sa paghabi. Kapwa naghihimay ng hibla ng abaka ang babae at lalaki gayundin ang paghabi ng basket. Pangkat-pangkat ang mga Cuyunon kung magsaka. Kulay-mais ang kanilang buhok na may natural na kulot. Agutaya at Cuyo sa gitna ng Dagat Sulu sa silangan ng Palawan at timog-kanluran ng Panay. Madalas na nag-uugnayan ang magkakapitbahay at nag-iinuman ang mga kalalakihan matapos ang kanilang gawain. Ang ritwal na kanilang tinatawag na palasag ay ginaganap bago mahinog ang mga palay. kamote.Minamana ang pagiging datu. Ang bayani ang mandirigma at ang datu ang pinuno ng mga ito. mais. Naniniwala silang sa iisang ninuno lamang sila nagmula. may matipunong pangangatawan at malapad na mukha. ginaganap ang taga-blac upang paalisin sa katawan ng maysakit ang masamang ispiritu. nagkakalakalan na ang iba't ibang tribu ng Bagobo. mangisda at kahit sa maliliit na gawaing tulad ng paglilinis ng bahay. at ube. Ayon kay Padre Luis de Jesus. Walang malinaw na pagkakaiba ang mga gawain ng babae at lalaking Bagobo. Yakan Nagtatanim sila ng palay. Punong. Sa kanila ng pagiging Kristiyano ng mga Cuyunon. naniniwala pa rin sila sa umboh o kaluluwa ng kanilang mga ninuno.

Isinusuot ng lalaking Yakan ang maong sa kanyang ulo samantalang ipinupulupot naman ito ng mga babae sa kanilang baywang Aeta sa Luzon . Ang mga Yakan lamang ang tanging pangkat na kapwa nagsususot ng pantalon ang lalaki at babae. Pinapayagan din sa kanila ang diborsyo kung pumapayag dito ang lalaki. Maraming ipinagbabawal sa buhay ng mga Yakan. Patriarka ang uri ng lupaing Yakan kung saan ang amana o ama ang pinakapuno ng pamilya.pagkakaroon ng masaganang ani. Ipinagbabawal sa kanila ang pagpapakasal sa magpinsang makalawa ngunit maaaring magpakasal ang magpinsang buo manatili ang yaman ng angkan. Napakalapit ng ugnayan ng magkakamag-anak kaya lapit-lapit ang kanilang mga bahay at habdang tumulong ang bawat isa sa sinuman sa kanila na magkaroon ng kasawian o kaya kapag may kasayahan. Maaaring magpakasal nang higit sa apat ang lalaking Yakan kung kaya niyang bigyan ang mga ito ng sapat na kabuhayan. Kailangang ding tahimik sila habang nag-aani ng palay sa pangambang makatawag n gang iangay at maaaring liparin palayo ang palay.

Manyyan Tagbanua .

Bogobo Yakan .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful