P. 1
wika

wika

|Views: 659|Likes:

More info:

Published by: Jamaica Colminar Leoncio on Jun 15, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

12/02/2012

pdf

text

original

Ang wika ay isang bahagi ng pakikipagtalastasan.

Kalipunan ito ng mga simbolo, tunog, at mga kaugnay na batas upang maipahayag ang nais sabihin ng kaisipan. Ginagamit ang pamamaraang ito sa pagpapaabot ng kaisipan at damdamin sa pamamagitan ng pagsasalita at pagsulat. Isa rin itong likas na makataong pamamaraan ng paghahatid ng mga kaisipan, damdamin at mga hangarin sa pamamagitan ng isang kaparaanang lumilikha ng tunog; at kabuuan din ito ng mga sagisag sa paraang binibigkas. Sa pamamagitan nito, nagkakaugnayan, nagkakaunawaan at nagkakaisa ang mga kaanib ng isang pulutong ng mga tao. Etimolohiya Nag-ugat ang salitang wika mula sa wikang Malay. Samantalang nagmula naman sa Kastila ang isa pang katawagan sa wika: ang salitanglengguwahe. Tinatawag ding salita ang wika. Katulad ng language tawag sa wika sa Ingles - nagmula ang salitang lengguwahe olengwahe sa salitang lingua ng Latin, na nangangahulugang "dila", sapagkat nagagamit ang dila sa paglikha ng maraming kombinasyon ng mga tunog, samakatuwid ang "wika" - sa malawak nitong kahulugan - ay anumang anyo ng pagpaparating ng damdamin o ekspresyon, may tunog man o wala, ngunit mas kadalasang mayroon.[1] [baguhin]Mga anyo ng wika Pinakapayak sa mga anyo ng wika ang paggamit ng mga salita o pagsasalita. (Tingnan ang mga sining na pangwika). Subalit kabilang din rito ang pagsusulat, mga wikang pasenyas, larangan ng musika, sining ng pagpipinta, pagsasayaw, at maging ang matematika. "Wika" ang lahat ng mga ito kung gagamitin ang malawakan na kahulugan ng wika.[1] Sa ilang pagkakataon, tinatawag ding dila (piguratibo), salita,diyalekto, o lingo (sariling-wika ng isang grupo, [bigkas: ling-gow, mula sa Ingles]) ang wika.[2] [baguhin]Kasaysayan at teoriya Hindi lubos na nalalaman kung saan, kailan, at paano nagsimula ang paggamit ng wika. Subalit mayroong mga hinuha at kuru-kuro ang mga dalubhasang nagsipagaral ng paksang ito. Isa sa mga teoryang ito ang nagsasabing "ginaya ng mga sinaunang tao ang mga tunog na narinig niya sa kalikasan." Halimbawa ng mga tunog na ito ang mga kahol ng mga asong-gubat o ng mga bumubukal na sapa. Dahil sa iba't ibang interpretasyon o gawi sa paggaya ng mga "tunog ng kalikasan" na ito kaya nagkaroon ng maraming mga wika sa mundo.[1] [baguhin]Mga katangian Ito ang mga karaniwang katangian ng wika: 1. may balangkas; 2. binubuo ng makahulugang tunog;

10. at ginagamit araw-araw. makapangyarihan 9.ginagamit na salitang may "Taglish" ' .pinakamababang uri ng wikang ginagamit ng tao. may pulitika.wikang sumusunod sa batas ng balarila at retorika. ito rin ay maaring nabuo sa pag-baliktad ng mga salitang Kolokyal/pambansa.wikang ginagamit ng isang partikular na lugar o pook. Mga Antas ng Wika Kabilang ang mga sumusunod sa mga kaantasan ng wika:  ' .ordinaryong wika na ginagamit ng mga kabataan sa kanilang pang-araw-araw na pakikipag-usap na kadalasang malayang pinagsasama ang mga wikang Ingles atFilipino ' . ng ponolohiya o wastong pagbigkas. pinipili at isinasa-ayos. palakahuluganan. na nagiging batayang simulain. Ginagamit ang retorika . 6. 4. at ng etimolohiya o ugat o palaugatan ng mga salita. parirala. ng sintaks(syntax) o pagsasaayos upang ang mga salita ay maging makabuluhang mga pangungusap. arbitraryo.[2]  Ang sayusay[pananangguni'y kailangan] o retorika[1] ay isang uri ng sining ng paggamit ng wika o isang pag-aaral tungkol sa kaalaman sa mga salita o lenguwahe.ginagamit sa loob ng silid-aralan o paaralan ' . ginagamit. 5. 8. Kung minsan. may antas. nakabatay sa kultura. ng semantika o kahulugan ng mga salita at parirala.3. 7. ' . sugnay at mga pangungusap na nagtuturo ng wastong kabalangkasan. na nabuo sa kagustuhan ng isang partikular na grupo na nagkakaroon ng sariling pagkakakilanlan.       Ang balarila[1] ay ang pag-aaral hinggil sa isang wika na kinabibilangan ng mga sumusunod: ng morpolohiya o pagsusuri sa pakakabalangkas ng mga salita (morpolohiya). 11. ' (salitang kalye) . Tumutukoy din ang balarila sa pagsulat o pananalitang inihahambing sa wastong paggamit (ayon sa balarila). kagila-gilagas. Tinatawag din itong gramatika o palatuntunan ng isang wika. palabigkasan. tumukoy din ang salita sa mga aklat na pambalarila. Ito rin ang kaalaman hinggil sa mga salita. at palaugatan ng mga salita. pamatagan o saligan ng mga kaalaman.

Malinaw ito kaya madaling naiintindihan ng bumabasa o nakikinig ang kahulugan nito. [baguhin] [baguhin]Mga kagamitan  Ilan sa mga kagamitan ng wika:  Isang proseso ng pagpapalitan ng impormasyon na kadalasan na ginagawa sa pamamagitan ng karaniwang sistema ng mga simbolo ang komunikasyon. at pagbibigay kapangyarihan. Ilan sa mga gampanin nito ang pagbibigay daan sa komunikasyon. Maaaring isa itong kahusayan ng nilalang sa pagpili ng mga salitang nais niyang iparating. Ginagamit ang wika sa pagpapahayag ng pangungusap. pagbibigay ngalan. Nagaganap ang pagpapaunawa sa pagitan ng dalawa. Ang araling pangkomunikasyon ang disiplinang pang-akademya kung saan pinag-aaralan ang pakikipagtalastasan. Mula ang salitang "retorika" sa salitang Latin narhetor. nangangahulugang guro o mahusay na mananalumpati. pag-aabala. Pagpapaliwanag o pagpapaunawa ang tawag sa gawaing pangkaisipan upang matugunan ang pakikipagugnayang ginagamitan ng mga pananalita o mga hudyat o senyas ng kamay. upang maipakita ng bawat isa ang kanilang kagalingan sa pakikipagtalastasan.  Bilang isang sining. [baguhin]Pormal . pagpapalawak ng pananaw. Madaling maunawaan ang pangungusap kahit gaano pa kahaba o ano man ang anyo nito. o matapos ang bawat bahagi ng paglalahad ng taong nakikipagugnayan. [baguhin]Kategorya ng paggamit ng wika Ang dalawang kategorya ng paggamit ng wika ay pormal at inpormal o di-pormal. Susi sa mabisang pagpapahayag ng nauukol na kaiga-igaya at epektibong pagsasalita o pagsulat ang retorika at isa ring pag-aaral upang makabuo ng makabuluhang kaisipan sa pamamagitan ng pili at wastong pangungusap na may maangkop na layunin. maaaring kasabayan ng taong nakikipagugnanayan.  Ayon impormasyon sa ibat-ibang aklat[pananangguni'y kailangan]. temporal.ng isang tao upang mapasunod at magkaintindihan ang dalawang magkausap. limitado at nagsusupling. isa itong sining na kooperatiba. isang mahalagang kaalaman ng pagpapahayag ng ang retorika kung saan tinutukoy kung maganda o kaakit-akit na pagsusulat at pagsasalita ng isang tao. tatlo. o higit pang bilang ng mga tagapagsalita o tagapaglahad na hindi nakapagsasalita o nakasesenyas mula sa pinagmumulang   wika.

makulay.Ang Pormal' ay ang mga salitang istandard. at masining. Gamitin ito sa mga partikular na pook o lalawigan lamang. Kolokyal . Nakain ka na? (kumain ka na?) 4. Narito ang mga uri nito: 1. 2. o higit pang salita ay mauuri rin sa antas na ito.mga salitang gamitin sa mga akdang pampanitikan. Ginagamit ito sa mga hindi pormal na usapan. Pambansa o karaniwan . 5. gayundin sa pamahalaan.mga salitang nahango lamang sa pagbabago o pag-usod ng panahon. Halimbawa: Papanaw ka na? (aalis ka na?) 3. mga salitang nabuklat sa lansangan. Narito ang mga uri nito: 1. Pampanitikan o pangretorika . karaniwang matatayog. o pamantayan dahil kinikilala. Balbal . [baguhin] . karaniwan. dalawa.mga bokabularyong diyalektal. Ginagamit ito sa mga usapang pormal. tinatanggap at ginagamit ng higit na nakararami lalo na mga nakapag-aral ng wika. [baguhin]Inpormal o di-pormal Ang inpormal o di-pormal ay mga salitang karaniwang palasak at madalas gamitin sa pang-arawaraw na pakikipagusap.mga karaniwang salitang ginagamit sa mga aklat pangwika o pambalarila sa mga paaralan. malalalim. 2. Lalawiganin .mga salitang ginagamit sa mga pagkakataong inpormal. Ang pagpapaikli ng isa.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->