TAYUTAY: Behikulo ng Ideya, Sandata ng Manlilikha sa Isang Pagtalakay

Ni Sirphol Fababaer COLEGIO NG LUNGSOD NG BATANGAS

Ang tayutay ay isang sinadyang paglayo sa karaniwang paggamit ng mga salita upang madaling maunawaan, mabisa at kaakit-akit ang pagpapahayag. Nakadaragdag ito sa kalinawan, kapamagitan at kagandahan ng isang katha, pasalita man o pasulat. Ang Tayutay ay isang salita o grupo ng mga salita na ginagamit upang makapagpahayag ng emosyon o upang makalikha ng mas malalim na kahulugan. Ang mga salita sa tayutay ay hindi literal, bagkus ito ay patalinghaga at ginagamit bilang simbolo. Sa pagtalakay nina (Casanova at Rubin,2001) binigyang diin nila ang tayutay ayon sa ipinahayag ni Eugene Y. Evasco na ang nilalayon ng tayutay ay magbigay ng kabatiran ng isang abstraktong ideya o idiin ang konsepto sa pamamagitan ng kadalasan, ng pagtutumbas ng mga kahulugan na madaling maiintindihan ng ng tagatanggap ± mambabasa man, taga panood, tagapakinig. Mababasa, maririnig ang tayutay hindi lamang sa pang-araw-araw pakikipagkomunikasyon kundi maging sa mga popular na awit ng pag-ibig. Halimbawa: Awitin Balutin mo ako ng hiwaga ng iyong pagmamahal (Sharon Cuneta) Sinaksak mo ng kutsilyo ( Michael V) Ikaw na nga ang hinahanap ng puso ( Wellie) Halimbawa: Patalastas Para kang nakasandal sa pader Ang mikrobyo, hindi binibeybi«pinapatay Patunay ito na ang tayutay ay may kakanyahang mag-angkin ng kagandahan ng isang wika na kakanlong sa isang konsepto sa pamamagitan ng pamamahayag sa tulong ng isang manlilikha kung kayat ang pag-aaral ng retorika at ang patalinghagang pagpapahayag ay magkaugnay. Mga Uri ng Tayutay 1. Pagtutulad (simile) Ito ay isang payak at lantad na paghahambing at karaniwang ginagamitan ng mga salita¶t pariralang: katulad ng, tulad ng, para ng, anaki¶y, kawangis ng, gaya ng, kasing-, sing-, ga-, atbp. Halimbawa: Ang tao ay kawangis ng Diyos. Ang kanyang kagandahan ay mistulang bituing nagniningning. Ang mga tumakas ay ikinulong na parang mga sardinas sa piitan. Si Maria na animo¶y isang bagonh pitas na rosas ay hindi napaibig ng mayamang dayuhan. na

gawi at talinong sadyang angkin lamang ng tao ay isinasalin sa mga karaniwang bagay. Pagpapalit-saklaw (Synecdoche) Ito ay ang pagbanggit sa bahagi bilang katapay ng kabuuan. Halimbawa: Sumasayaw ang mga dahon sa pag-ihip ng hangin. o ng kabuuan bilang katapat ng bahagi. Halimbawa: Umulan ng pera sa pagtama ko sa lotto. Nagagawa ang pagsasalin sa paggamit ng pandiwa o pangngalan. Pagmamalabis (Eksaherasyon) (Hyperbole) Ito ay isang pagpapahayag na lampas sa mahinahong larawan ng katotohanan sa hangaring magbigay-diin sa katotohanang pinagmamalabisan. Halimbawa: Himutok na umaalingawngaw sa buong gubat.2. Bumaha ng mga dugo sa lansangan 5. ngunit nagpapahayag ng hambingan sa pamamagitan ng paglalapat ng pangalan. tawag. isang Rizal ang nagbuwis ng buahy alang-alang sa Inang Bayan Walong bibig ang umaasa kay Romeo 6. Himutok na umaalingawngaw sa buong gubat. Matigas na bakal ang kamao ng boksingero Ikaw na bulaklak niring dilidili 3. Isinambulat ang ordeng mula sa dibdib ng taksil. Pahayag ito na ang mga katangian. Halimbawa: Ang panahong ito ng Hunyo ay maulan. . Halimbawa: Matigas na bakal ang kamao ng boksingero. katangian. o gawain ng isang bagay na inihahambing. Ang kanyang mga kamay ay malamig na yelong dumampi sa aking pisngi. Panghihimig o Onomatopeya Ito ang paggamit ng mga salitang kung ano ang tunog ay siyang kahulugan. halumigmig nitong hangin. Pagsasatao (Personification) Ito ay tinatawag ding pagbibigay katauhan at personipikasyon. Namuti ang kanyang buhok sa kakahintay sayo. Ang mga bituin sa langit ay kumikindat sa atin Nahiya ang buwan at nagkanlong sa ulap 4. Pagwawangis (Metaphor) Ito ay isang tuwirang paghahambing na di gumagamit ng mga salitang katulad ng at iba pa. ay bulong ng kalikasan. alatiit ng kawayan. Abot langit ang pagmamahal niya sa aking kaibigan. Ang lagaslas nitong batis.

Humalinghing siya sa sakit ng hagupit na tinanggap. na ginagamit ang pang-uri. Paghihimig o onomatopeya ± ang pagpapahayag ay gumagamit ng tunog o himig ng mga salita upang ipahiwatig ang kahulugan. Halimbawa: Patay tayo diyan. Maraming salamat sa paglalagay samin sa kapahamakan. Pag-uyam (sarcasm) Mga pananalitang nangungutya sa tao o bagay sa pamamagitan ng mga salitang kapag kukunin sa tiyakan ay tila kapuri-puring mga pananalita ngunit sa tunay na kahulugan ay may bahid na pang-uyam. Halimbawa: Ubod siya ng gara kung lumalabas! Napaka dumi naman ng bahay. damdamin ng binata sa dalaga ang katulad 12. Halimbawa: Diyos Ama. sumikat ka na at tuyuin ang luhang dala ng kapighatian Ulan. pampito siya sa pitong naglaban. pangangalaga ng magulang sa kanyang mga anak. 8. ` Halimbawa: Ang anghel sa kanilang tahanan ay isang malusog na sanggol 11. . Paghahalintulad o analogy ± tambalang pagtutulad ng dalawang ideya sa isang aspeto Halimbawa: Ang pag-iingat niya sa kanyang pangalan. 7. ulan kami¶y lubayan na. ituro nyo po sa amin ang tamang daan. Pagpapalit-tawag (Metonymy) Isang pansamantalang pagpapalit ng mga pangalan ng mga bagay na magkakaugnay. Wala kang ganang kuamin. gawa sa basahan 9. nasaan ka na? Wakasan mo na ang aking kapighatian. Ang tinging iniuukol ng paruparo sa bulaklak. Kamatayan. Pag-uulit o alliteration ± ang pagpapahayag ay gumagamit ng magkakatulad na titik o pantig sa simula ng dalawa o mahigit na salitang ginagamit sa isang taludtod o pangungusap. 10. Panawagan (Apostrophe) Ginagawa rito ang pakikipag-usap sa karaniwang bagay na para bang nakikipag-usap sa Isang buhay na tao o isang taong parang naroon at kaharap gayong wala naman. Siya ay may magandang kasuotan. Paglilipat-wika o Transferred Epithet Tulad ng pagbibigay-katauhan na pinasasabagay ang mga katangiang pantao. kaya pala halos maubos mo ang ulam Sa husay niyang kumanta. Araw. 13.

et al. Retorika para sa antas tersyaryo.wikipilipinas. 2004. Pagtatambis o oksimoron ± pinagsama o pinag-uugnayrito ang dalawang bagay na magkasalungat Halimbawa: Hindi mapakali ang lalaking naghihintay sa labas ng delivery room paroon at parito. Buensuceso.. 2005. 14. MK Imprint Sauco. al. Manila Philippines. matuloy hiningang mapatid Dito nakabangon ang naglulugami at napasa-tuwa ang napipighati Napalayo siya at naligalig sa nagawa niyang napakabilis na pagpapasiya sa kanyang pusong umiibig. 2007.tripod. Biba si Floranteng hari sa Albanya. Publishing Corp. Consolacion P. 1999. Katha Publishing Co. et. Mandaluyong City. Jose A.. Pagdaramdam o exclamation ± ang pagpapahayag ay nagsasaad ng di-pangkaraniwang damdamin. Filipino 3 para sa antas tersyarya.com/uri. labaspasok. Retorika: masining na pagpapahayag. UST Publishing House Casanova. Inc http://fil. al. Josifina A. upo-tayo. Books Atbp. Decena. Retorikang pangkolehiyo. araw na lubhang kakila-kilabot! Araw na sinumpa ng galit ng Diyos. Wika ng Retorika. 2001. Ginagamitan ng tandang pandamdam (!) sa dulo ng taludtod o pangungusap. mabuhay ang Prinsesa Laura! 15. Manila Philippines. Mabuhay. Mandaluyong City. et. Sanggunian: Arrogante..htm .. Makati City.php?title=Tayutay http://www. Arthur P. et. National Book Store. al. Teresita S. Manila Philippines.org/index.com/filipino/tayutay/ang-tayutay-at-uri-ngtayutay/http://kndollaga. Rex Book Store. Retorika patnubay sa masinig na pagpapahayag para sa kolehiyo.takdangaralin. Lachica.Halimbawa: Ipinanganganib ay baka mabigla. O.. Veneranda S.2005.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful