TAYUTAY: Behikulo ng Ideya, Sandata ng Manlilikha sa Isang Pagtalakay

Ni Sirphol Fababaer COLEGIO NG LUNGSOD NG BATANGAS

Ang tayutay ay isang sinadyang paglayo sa karaniwang paggamit ng mga salita upang madaling maunawaan, mabisa at kaakit-akit ang pagpapahayag. Nakadaragdag ito sa kalinawan, kapamagitan at kagandahan ng isang katha, pasalita man o pasulat. Ang Tayutay ay isang salita o grupo ng mga salita na ginagamit upang makapagpahayag ng emosyon o upang makalikha ng mas malalim na kahulugan. Ang mga salita sa tayutay ay hindi literal, bagkus ito ay patalinghaga at ginagamit bilang simbolo. Sa pagtalakay nina (Casanova at Rubin,2001) binigyang diin nila ang tayutay ayon sa ipinahayag ni Eugene Y. Evasco na ang nilalayon ng tayutay ay magbigay ng kabatiran ng isang abstraktong ideya o idiin ang konsepto sa pamamagitan ng kadalasan, ng pagtutumbas ng mga kahulugan na madaling maiintindihan ng ng tagatanggap ± mambabasa man, taga panood, tagapakinig. Mababasa, maririnig ang tayutay hindi lamang sa pang-araw-araw pakikipagkomunikasyon kundi maging sa mga popular na awit ng pag-ibig. Halimbawa: Awitin Balutin mo ako ng hiwaga ng iyong pagmamahal (Sharon Cuneta) Sinaksak mo ng kutsilyo ( Michael V) Ikaw na nga ang hinahanap ng puso ( Wellie) Halimbawa: Patalastas Para kang nakasandal sa pader Ang mikrobyo, hindi binibeybi«pinapatay Patunay ito na ang tayutay ay may kakanyahang mag-angkin ng kagandahan ng isang wika na kakanlong sa isang konsepto sa pamamagitan ng pamamahayag sa tulong ng isang manlilikha kung kayat ang pag-aaral ng retorika at ang patalinghagang pagpapahayag ay magkaugnay. Mga Uri ng Tayutay 1. Pagtutulad (simile) Ito ay isang payak at lantad na paghahambing at karaniwang ginagamitan ng mga salita¶t pariralang: katulad ng, tulad ng, para ng, anaki¶y, kawangis ng, gaya ng, kasing-, sing-, ga-, atbp. Halimbawa: Ang tao ay kawangis ng Diyos. Ang kanyang kagandahan ay mistulang bituing nagniningning. Ang mga tumakas ay ikinulong na parang mga sardinas sa piitan. Si Maria na animo¶y isang bagonh pitas na rosas ay hindi napaibig ng mayamang dayuhan. na

Ang kanyang mga kamay ay malamig na yelong dumampi sa aking pisngi. Halimbawa: Sumasayaw ang mga dahon sa pag-ihip ng hangin. tawag. Matigas na bakal ang kamao ng boksingero Ikaw na bulaklak niring dilidili 3. isang Rizal ang nagbuwis ng buahy alang-alang sa Inang Bayan Walong bibig ang umaasa kay Romeo 6. o ng kabuuan bilang katapat ng bahagi. Abot langit ang pagmamahal niya sa aking kaibigan. Bumaha ng mga dugo sa lansangan 5. ngunit nagpapahayag ng hambingan sa pamamagitan ng paglalapat ng pangalan. Pagmamalabis (Eksaherasyon) (Hyperbole) Ito ay isang pagpapahayag na lampas sa mahinahong larawan ng katotohanan sa hangaring magbigay-diin sa katotohanang pinagmamalabisan.2. Isinambulat ang ordeng mula sa dibdib ng taksil. Halimbawa: Umulan ng pera sa pagtama ko sa lotto. Halimbawa: Himutok na umaalingawngaw sa buong gubat. Ang mga bituin sa langit ay kumikindat sa atin Nahiya ang buwan at nagkanlong sa ulap 4. o gawain ng isang bagay na inihahambing. alatiit ng kawayan. Halimbawa: Matigas na bakal ang kamao ng boksingero. halumigmig nitong hangin. Nagagawa ang pagsasalin sa paggamit ng pandiwa o pangngalan. Ang lagaslas nitong batis. ay bulong ng kalikasan. Himutok na umaalingawngaw sa buong gubat. Pagpapalit-saklaw (Synecdoche) Ito ay ang pagbanggit sa bahagi bilang katapay ng kabuuan. Pahayag ito na ang mga katangian. Pagsasatao (Personification) Ito ay tinatawag ding pagbibigay katauhan at personipikasyon. gawi at talinong sadyang angkin lamang ng tao ay isinasalin sa mga karaniwang bagay. Namuti ang kanyang buhok sa kakahintay sayo. katangian. Pagwawangis (Metaphor) Ito ay isang tuwirang paghahambing na di gumagamit ng mga salitang katulad ng at iba pa. . Halimbawa: Ang panahong ito ng Hunyo ay maulan. Panghihimig o Onomatopeya Ito ang paggamit ng mga salitang kung ano ang tunog ay siyang kahulugan.

Siya ay may magandang kasuotan. kaya pala halos maubos mo ang ulam Sa husay niyang kumanta. ituro nyo po sa amin ang tamang daan. Paghahalintulad o analogy ± tambalang pagtutulad ng dalawang ideya sa isang aspeto Halimbawa: Ang pag-iingat niya sa kanyang pangalan. pampito siya sa pitong naglaban. Paghihimig o onomatopeya ± ang pagpapahayag ay gumagamit ng tunog o himig ng mga salita upang ipahiwatig ang kahulugan. damdamin ng binata sa dalaga ang katulad 12. Kamatayan. Pag-uyam (sarcasm) Mga pananalitang nangungutya sa tao o bagay sa pamamagitan ng mga salitang kapag kukunin sa tiyakan ay tila kapuri-puring mga pananalita ngunit sa tunay na kahulugan ay may bahid na pang-uyam. 13. Pagpapalit-tawag (Metonymy) Isang pansamantalang pagpapalit ng mga pangalan ng mga bagay na magkakaugnay. Wala kang ganang kuamin. 7. Halimbawa: Ubod siya ng gara kung lumalabas! Napaka dumi naman ng bahay. ulan kami¶y lubayan na. Pag-uulit o alliteration ± ang pagpapahayag ay gumagamit ng magkakatulad na titik o pantig sa simula ng dalawa o mahigit na salitang ginagamit sa isang taludtod o pangungusap. na ginagamit ang pang-uri. ` Halimbawa: Ang anghel sa kanilang tahanan ay isang malusog na sanggol 11. 10. Halimbawa: Patay tayo diyan. gawa sa basahan 9. Paglilipat-wika o Transferred Epithet Tulad ng pagbibigay-katauhan na pinasasabagay ang mga katangiang pantao. . Araw. nasaan ka na? Wakasan mo na ang aking kapighatian. 8. Panawagan (Apostrophe) Ginagawa rito ang pakikipag-usap sa karaniwang bagay na para bang nakikipag-usap sa Isang buhay na tao o isang taong parang naroon at kaharap gayong wala naman. Halimbawa: Diyos Ama. sumikat ka na at tuyuin ang luhang dala ng kapighatian Ulan. Ang tinging iniuukol ng paruparo sa bulaklak. pangangalaga ng magulang sa kanyang mga anak. Maraming salamat sa paglalagay samin sa kapahamakan.Humalinghing siya sa sakit ng hagupit na tinanggap.

Retorika para sa antas tersyaryo. et. Rex Book Store.php?title=Tayutay http://www. Pagdaramdam o exclamation ± ang pagpapahayag ay nagsasaad ng di-pangkaraniwang damdamin. Josifina A.2005. Consolacion P. Jose A. 1999.takdangaralin. 2004. upo-tayo.htm . Manila Philippines. Retorikang pangkolehiyo. Filipino 3 para sa antas tersyarya. MK Imprint Sauco.. Arthur P.. mabuhay ang Prinsesa Laura! 15. et al. al. UST Publishing House Casanova. Publishing Corp.org/index. Retorika patnubay sa masinig na pagpapahayag para sa kolehiyo. Lachica.Halimbawa: Ipinanganganib ay baka mabigla. 2001.. Katha Publishing Co. National Book Store. Ginagamitan ng tandang pandamdam (!) sa dulo ng taludtod o pangungusap. O. Mabuhay. 2005. Mandaluyong City. Buensuceso. Mandaluyong City. 14. Pagtatambis o oksimoron ± pinagsama o pinag-uugnayrito ang dalawang bagay na magkasalungat Halimbawa: Hindi mapakali ang lalaking naghihintay sa labas ng delivery room paroon at parito. et. Biba si Floranteng hari sa Albanya. Makati City. Veneranda S. Manila Philippines.wikipilipinas.tripod. Inc http://fil. al. Teresita S. labaspasok. al.com/uri. Decena. Retorika: masining na pagpapahayag.com/filipino/tayutay/ang-tayutay-at-uri-ngtayutay/http://kndollaga. 2007. Sanggunian: Arrogante. araw na lubhang kakila-kilabot! Araw na sinumpa ng galit ng Diyos. et. Books Atbp. Manila Philippines. Wika ng Retorika.. matuloy hiningang mapatid Dito nakabangon ang naglulugami at napasa-tuwa ang napipighati Napalayo siya at naligalig sa nagawa niyang napakabilis na pagpapasiya sa kanyang pusong umiibig..