TAYUTAY: Behikulo ng Ideya, Sandata ng Manlilikha sa Isang Pagtalakay

Ni Sirphol Fababaer COLEGIO NG LUNGSOD NG BATANGAS

Ang tayutay ay isang sinadyang paglayo sa karaniwang paggamit ng mga salita upang madaling maunawaan, mabisa at kaakit-akit ang pagpapahayag. Nakadaragdag ito sa kalinawan, kapamagitan at kagandahan ng isang katha, pasalita man o pasulat. Ang Tayutay ay isang salita o grupo ng mga salita na ginagamit upang makapagpahayag ng emosyon o upang makalikha ng mas malalim na kahulugan. Ang mga salita sa tayutay ay hindi literal, bagkus ito ay patalinghaga at ginagamit bilang simbolo. Sa pagtalakay nina (Casanova at Rubin,2001) binigyang diin nila ang tayutay ayon sa ipinahayag ni Eugene Y. Evasco na ang nilalayon ng tayutay ay magbigay ng kabatiran ng isang abstraktong ideya o idiin ang konsepto sa pamamagitan ng kadalasan, ng pagtutumbas ng mga kahulugan na madaling maiintindihan ng ng tagatanggap ± mambabasa man, taga panood, tagapakinig. Mababasa, maririnig ang tayutay hindi lamang sa pang-araw-araw pakikipagkomunikasyon kundi maging sa mga popular na awit ng pag-ibig. Halimbawa: Awitin Balutin mo ako ng hiwaga ng iyong pagmamahal (Sharon Cuneta) Sinaksak mo ng kutsilyo ( Michael V) Ikaw na nga ang hinahanap ng puso ( Wellie) Halimbawa: Patalastas Para kang nakasandal sa pader Ang mikrobyo, hindi binibeybi«pinapatay Patunay ito na ang tayutay ay may kakanyahang mag-angkin ng kagandahan ng isang wika na kakanlong sa isang konsepto sa pamamagitan ng pamamahayag sa tulong ng isang manlilikha kung kayat ang pag-aaral ng retorika at ang patalinghagang pagpapahayag ay magkaugnay. Mga Uri ng Tayutay 1. Pagtutulad (simile) Ito ay isang payak at lantad na paghahambing at karaniwang ginagamitan ng mga salita¶t pariralang: katulad ng, tulad ng, para ng, anaki¶y, kawangis ng, gaya ng, kasing-, sing-, ga-, atbp. Halimbawa: Ang tao ay kawangis ng Diyos. Ang kanyang kagandahan ay mistulang bituing nagniningning. Ang mga tumakas ay ikinulong na parang mga sardinas sa piitan. Si Maria na animo¶y isang bagonh pitas na rosas ay hindi napaibig ng mayamang dayuhan. na

Namuti ang kanyang buhok sa kakahintay sayo. tawag. Ang mga bituin sa langit ay kumikindat sa atin Nahiya ang buwan at nagkanlong sa ulap 4. Pagmamalabis (Eksaherasyon) (Hyperbole) Ito ay isang pagpapahayag na lampas sa mahinahong larawan ng katotohanan sa hangaring magbigay-diin sa katotohanang pinagmamalabisan. Abot langit ang pagmamahal niya sa aking kaibigan. . halumigmig nitong hangin. Halimbawa: Ang panahong ito ng Hunyo ay maulan. Panghihimig o Onomatopeya Ito ang paggamit ng mga salitang kung ano ang tunog ay siyang kahulugan. Matigas na bakal ang kamao ng boksingero Ikaw na bulaklak niring dilidili 3. ngunit nagpapahayag ng hambingan sa pamamagitan ng paglalapat ng pangalan.2. Pagsasatao (Personification) Ito ay tinatawag ding pagbibigay katauhan at personipikasyon. alatiit ng kawayan. gawi at talinong sadyang angkin lamang ng tao ay isinasalin sa mga karaniwang bagay. Himutok na umaalingawngaw sa buong gubat. Halimbawa: Himutok na umaalingawngaw sa buong gubat. isang Rizal ang nagbuwis ng buahy alang-alang sa Inang Bayan Walong bibig ang umaasa kay Romeo 6. Pagpapalit-saklaw (Synecdoche) Ito ay ang pagbanggit sa bahagi bilang katapay ng kabuuan. Isinambulat ang ordeng mula sa dibdib ng taksil. Pahayag ito na ang mga katangian. Ang kanyang mga kamay ay malamig na yelong dumampi sa aking pisngi. Bumaha ng mga dugo sa lansangan 5. o gawain ng isang bagay na inihahambing. Pagwawangis (Metaphor) Ito ay isang tuwirang paghahambing na di gumagamit ng mga salitang katulad ng at iba pa. Halimbawa: Matigas na bakal ang kamao ng boksingero. katangian. Ang lagaslas nitong batis. Nagagawa ang pagsasalin sa paggamit ng pandiwa o pangngalan. o ng kabuuan bilang katapat ng bahagi. ay bulong ng kalikasan. Halimbawa: Umulan ng pera sa pagtama ko sa lotto. Halimbawa: Sumasayaw ang mga dahon sa pag-ihip ng hangin.

pampito siya sa pitong naglaban. Halimbawa: Patay tayo diyan. Pag-uyam (sarcasm) Mga pananalitang nangungutya sa tao o bagay sa pamamagitan ng mga salitang kapag kukunin sa tiyakan ay tila kapuri-puring mga pananalita ngunit sa tunay na kahulugan ay may bahid na pang-uyam. ulan kami¶y lubayan na. Siya ay may magandang kasuotan. . Pagpapalit-tawag (Metonymy) Isang pansamantalang pagpapalit ng mga pangalan ng mga bagay na magkakaugnay. pangangalaga ng magulang sa kanyang mga anak. na ginagamit ang pang-uri. Halimbawa: Diyos Ama. 8. Wala kang ganang kuamin. Halimbawa: Ubod siya ng gara kung lumalabas! Napaka dumi naman ng bahay. Araw. 10. Pag-uulit o alliteration ± ang pagpapahayag ay gumagamit ng magkakatulad na titik o pantig sa simula ng dalawa o mahigit na salitang ginagamit sa isang taludtod o pangungusap. Maraming salamat sa paglalagay samin sa kapahamakan. 7.Humalinghing siya sa sakit ng hagupit na tinanggap. Paghahalintulad o analogy ± tambalang pagtutulad ng dalawang ideya sa isang aspeto Halimbawa: Ang pag-iingat niya sa kanyang pangalan. ` Halimbawa: Ang anghel sa kanilang tahanan ay isang malusog na sanggol 11. gawa sa basahan 9. damdamin ng binata sa dalaga ang katulad 12. 13. nasaan ka na? Wakasan mo na ang aking kapighatian. Paghihimig o onomatopeya ± ang pagpapahayag ay gumagamit ng tunog o himig ng mga salita upang ipahiwatig ang kahulugan. kaya pala halos maubos mo ang ulam Sa husay niyang kumanta. Ang tinging iniuukol ng paruparo sa bulaklak. Paglilipat-wika o Transferred Epithet Tulad ng pagbibigay-katauhan na pinasasabagay ang mga katangiang pantao. ituro nyo po sa amin ang tamang daan. Panawagan (Apostrophe) Ginagawa rito ang pakikipag-usap sa karaniwang bagay na para bang nakikipag-usap sa Isang buhay na tao o isang taong parang naroon at kaharap gayong wala naman. Kamatayan. sumikat ka na at tuyuin ang luhang dala ng kapighatian Ulan.

matuloy hiningang mapatid Dito nakabangon ang naglulugami at napasa-tuwa ang napipighati Napalayo siya at naligalig sa nagawa niyang napakabilis na pagpapasiya sa kanyang pusong umiibig. 14. O. Teresita S.2005. et.. Manila Philippines.Halimbawa: Ipinanganganib ay baka mabigla. et al. Decena. Rex Book Store. al. upo-tayo.php?title=Tayutay http://www. mabuhay ang Prinsesa Laura! 15. et. araw na lubhang kakila-kilabot! Araw na sinumpa ng galit ng Diyos. Arthur P.com/uri. Katha Publishing Co. Wika ng Retorika. 2007. Josifina A.. al. Buensuceso. Sanggunian: Arrogante. MK Imprint Sauco. Mabuhay. Inc http://fil.org/index. Retorika para sa antas tersyaryo. Makati City. Biba si Floranteng hari sa Albanya. Jose A. Lachica. Mandaluyong City. 1999.tripod..htm .takdangaralin. National Book Store. Pagtatambis o oksimoron ± pinagsama o pinag-uugnayrito ang dalawang bagay na magkasalungat Halimbawa: Hindi mapakali ang lalaking naghihintay sa labas ng delivery room paroon at parito.com/filipino/tayutay/ang-tayutay-at-uri-ngtayutay/http://kndollaga. labaspasok.wikipilipinas. Manila Philippines. 2005. 2001. al. Books Atbp. Ginagamitan ng tandang pandamdam (!) sa dulo ng taludtod o pangungusap. Manila Philippines. et. Veneranda S. UST Publishing House Casanova. Filipino 3 para sa antas tersyarya. Publishing Corp. 2004. Pagdaramdam o exclamation ± ang pagpapahayag ay nagsasaad ng di-pangkaraniwang damdamin.. Retorika patnubay sa masinig na pagpapahayag para sa kolehiyo. Consolacion P. Retorikang pangkolehiyo. Retorika: masining na pagpapahayag. Mandaluyong City..

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful