TAYUTAY: Behikulo ng Ideya, Sandata ng Manlilikha sa Isang Pagtalakay

Ni Sirphol Fababaer COLEGIO NG LUNGSOD NG BATANGAS

Ang tayutay ay isang sinadyang paglayo sa karaniwang paggamit ng mga salita upang madaling maunawaan, mabisa at kaakit-akit ang pagpapahayag. Nakadaragdag ito sa kalinawan, kapamagitan at kagandahan ng isang katha, pasalita man o pasulat. Ang Tayutay ay isang salita o grupo ng mga salita na ginagamit upang makapagpahayag ng emosyon o upang makalikha ng mas malalim na kahulugan. Ang mga salita sa tayutay ay hindi literal, bagkus ito ay patalinghaga at ginagamit bilang simbolo. Sa pagtalakay nina (Casanova at Rubin,2001) binigyang diin nila ang tayutay ayon sa ipinahayag ni Eugene Y. Evasco na ang nilalayon ng tayutay ay magbigay ng kabatiran ng isang abstraktong ideya o idiin ang konsepto sa pamamagitan ng kadalasan, ng pagtutumbas ng mga kahulugan na madaling maiintindihan ng ng tagatanggap ± mambabasa man, taga panood, tagapakinig. Mababasa, maririnig ang tayutay hindi lamang sa pang-araw-araw pakikipagkomunikasyon kundi maging sa mga popular na awit ng pag-ibig. Halimbawa: Awitin Balutin mo ako ng hiwaga ng iyong pagmamahal (Sharon Cuneta) Sinaksak mo ng kutsilyo ( Michael V) Ikaw na nga ang hinahanap ng puso ( Wellie) Halimbawa: Patalastas Para kang nakasandal sa pader Ang mikrobyo, hindi binibeybi«pinapatay Patunay ito na ang tayutay ay may kakanyahang mag-angkin ng kagandahan ng isang wika na kakanlong sa isang konsepto sa pamamagitan ng pamamahayag sa tulong ng isang manlilikha kung kayat ang pag-aaral ng retorika at ang patalinghagang pagpapahayag ay magkaugnay. Mga Uri ng Tayutay 1. Pagtutulad (simile) Ito ay isang payak at lantad na paghahambing at karaniwang ginagamitan ng mga salita¶t pariralang: katulad ng, tulad ng, para ng, anaki¶y, kawangis ng, gaya ng, kasing-, sing-, ga-, atbp. Halimbawa: Ang tao ay kawangis ng Diyos. Ang kanyang kagandahan ay mistulang bituing nagniningning. Ang mga tumakas ay ikinulong na parang mga sardinas sa piitan. Si Maria na animo¶y isang bagonh pitas na rosas ay hindi napaibig ng mayamang dayuhan. na

halumigmig nitong hangin. Abot langit ang pagmamahal niya sa aking kaibigan. ay bulong ng kalikasan. Halimbawa: Sumasayaw ang mga dahon sa pag-ihip ng hangin. Matigas na bakal ang kamao ng boksingero Ikaw na bulaklak niring dilidili 3. Pagmamalabis (Eksaherasyon) (Hyperbole) Ito ay isang pagpapahayag na lampas sa mahinahong larawan ng katotohanan sa hangaring magbigay-diin sa katotohanang pinagmamalabisan. Pagwawangis (Metaphor) Ito ay isang tuwirang paghahambing na di gumagamit ng mga salitang katulad ng at iba pa. Bumaha ng mga dugo sa lansangan 5. Isinambulat ang ordeng mula sa dibdib ng taksil. tawag. katangian. Halimbawa: Ang panahong ito ng Hunyo ay maulan. o ng kabuuan bilang katapat ng bahagi. Pagsasatao (Personification) Ito ay tinatawag ding pagbibigay katauhan at personipikasyon.2. Nagagawa ang pagsasalin sa paggamit ng pandiwa o pangngalan. Himutok na umaalingawngaw sa buong gubat. o gawain ng isang bagay na inihahambing. Halimbawa: Matigas na bakal ang kamao ng boksingero. Ang lagaslas nitong batis. Namuti ang kanyang buhok sa kakahintay sayo. Panghihimig o Onomatopeya Ito ang paggamit ng mga salitang kung ano ang tunog ay siyang kahulugan. Pagpapalit-saklaw (Synecdoche) Ito ay ang pagbanggit sa bahagi bilang katapay ng kabuuan. ngunit nagpapahayag ng hambingan sa pamamagitan ng paglalapat ng pangalan. . Halimbawa: Umulan ng pera sa pagtama ko sa lotto. Pahayag ito na ang mga katangian. gawi at talinong sadyang angkin lamang ng tao ay isinasalin sa mga karaniwang bagay. Halimbawa: Himutok na umaalingawngaw sa buong gubat. isang Rizal ang nagbuwis ng buahy alang-alang sa Inang Bayan Walong bibig ang umaasa kay Romeo 6. Ang kanyang mga kamay ay malamig na yelong dumampi sa aking pisngi. Ang mga bituin sa langit ay kumikindat sa atin Nahiya ang buwan at nagkanlong sa ulap 4. alatiit ng kawayan.

damdamin ng binata sa dalaga ang katulad 12. 8. pampito siya sa pitong naglaban. Pagpapalit-tawag (Metonymy) Isang pansamantalang pagpapalit ng mga pangalan ng mga bagay na magkakaugnay. Ang tinging iniuukol ng paruparo sa bulaklak. nasaan ka na? Wakasan mo na ang aking kapighatian. Siya ay may magandang kasuotan. 7. Araw. Wala kang ganang kuamin. na ginagamit ang pang-uri. Paglilipat-wika o Transferred Epithet Tulad ng pagbibigay-katauhan na pinasasabagay ang mga katangiang pantao. Panawagan (Apostrophe) Ginagawa rito ang pakikipag-usap sa karaniwang bagay na para bang nakikipag-usap sa Isang buhay na tao o isang taong parang naroon at kaharap gayong wala naman. 13. kaya pala halos maubos mo ang ulam Sa husay niyang kumanta. Pag-uulit o alliteration ± ang pagpapahayag ay gumagamit ng magkakatulad na titik o pantig sa simula ng dalawa o mahigit na salitang ginagamit sa isang taludtod o pangungusap. ulan kami¶y lubayan na. sumikat ka na at tuyuin ang luhang dala ng kapighatian Ulan. Halimbawa: Diyos Ama. 10. pangangalaga ng magulang sa kanyang mga anak. Paghihimig o onomatopeya ± ang pagpapahayag ay gumagamit ng tunog o himig ng mga salita upang ipahiwatig ang kahulugan. Maraming salamat sa paglalagay samin sa kapahamakan. ituro nyo po sa amin ang tamang daan. gawa sa basahan 9. Kamatayan.Humalinghing siya sa sakit ng hagupit na tinanggap. . Halimbawa: Ubod siya ng gara kung lumalabas! Napaka dumi naman ng bahay. Pag-uyam (sarcasm) Mga pananalitang nangungutya sa tao o bagay sa pamamagitan ng mga salitang kapag kukunin sa tiyakan ay tila kapuri-puring mga pananalita ngunit sa tunay na kahulugan ay may bahid na pang-uyam. Halimbawa: Patay tayo diyan. Paghahalintulad o analogy ± tambalang pagtutulad ng dalawang ideya sa isang aspeto Halimbawa: Ang pag-iingat niya sa kanyang pangalan. ` Halimbawa: Ang anghel sa kanilang tahanan ay isang malusog na sanggol 11.

et. Sanggunian: Arrogante. Ginagamitan ng tandang pandamdam (!) sa dulo ng taludtod o pangungusap. Filipino 3 para sa antas tersyarya. Mabuhay. Decena. Rex Book Store. matuloy hiningang mapatid Dito nakabangon ang naglulugami at napasa-tuwa ang napipighati Napalayo siya at naligalig sa nagawa niyang napakabilis na pagpapasiya sa kanyang pusong umiibig.htm . O. araw na lubhang kakila-kilabot! Araw na sinumpa ng galit ng Diyos. UST Publishing House Casanova. et.php?title=Tayutay http://www. mabuhay ang Prinsesa Laura! 15. Manila Philippines. Retorika: masining na pagpapahayag. Wika ng Retorika. National Book Store. Consolacion P. Mandaluyong City. 2001. al. Josifina A. et. Retorika para sa antas tersyaryo. Makati City. Manila Philippines.wikipilipinas. Biba si Floranteng hari sa Albanya. et al. Books Atbp. Inc http://fil. al. Publishing Corp. MK Imprint Sauco. Veneranda S. Pagdaramdam o exclamation ± ang pagpapahayag ay nagsasaad ng di-pangkaraniwang damdamin. Jose A. 2005.. Katha Publishing Co.. Mandaluyong City..com/uri. 14.takdangaralin.. Lachica. 1999. Retorika patnubay sa masinig na pagpapahayag para sa kolehiyo. Buensuceso.org/index. upo-tayo.2005. Arthur P. 2004. Pagtatambis o oksimoron ± pinagsama o pinag-uugnayrito ang dalawang bagay na magkasalungat Halimbawa: Hindi mapakali ang lalaking naghihintay sa labas ng delivery room paroon at parito. labaspasok. al. Teresita S.. Manila Philippines. 2007.com/filipino/tayutay/ang-tayutay-at-uri-ngtayutay/http://kndollaga.tripod.Halimbawa: Ipinanganganib ay baka mabigla. Retorikang pangkolehiyo.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful