P. 1
Ang Retorika Ay Isang gang Kaalaman Sa Pagpapahayag Na Tumutukoy Sa Kaakit

Ang Retorika Ay Isang gang Kaalaman Sa Pagpapahayag Na Tumutukoy Sa Kaakit

|Views: 18,796|Likes:

More info:

Published by: Cris Loreine Arandilla on Jun 24, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

07/01/2013

pdf

text

original

Ang retorika ay isang mahalagang kaalaman sa pagpapahayag na tumutukoy sa kaakit-akit and magandang pagsasalita at pagsulat.

Pinag-aaralan ditto ang ukol sa mga tuntunin ng malinaw, mabisa at kaakit-akit na pagpapahayag. Ito ay sining ng pakikipag-usap at pagsulat. Ano ang ipinapahayag sa pakikipag-usap? y y Kapag nakikipag-usap nang harapan o kaya¶y sa telepono, nagpapahayag tayo ng pasalita. Pagpapahayag upang ihayag ang damdamin at kaisipan.

Sino-sino ang nakikipag-usap? Mahalaga ang pakikipagtalastasan sa buhay ng tao, sa kanyang buhay pulitika an sa kanyang hanap buhay«. y y y y Kailangang mag-usap ng pamilya para sa maayos nitong pagkilos Sa kapitbahay, para kamustahin Sa tindera, upang makatawad kapag namamalengke Sa drayber, upang pumara at magpahatid sa pook na pupuntahan.

Anu-ano at bakit nagiging malabo sa pagtalastasan? y Nagiging malabo ang pakikipagtalastasan kung di maayos ang pagkakabuo sa diwa ng pagpapahayag o kaya¶y ang kakulangan sa kaalaman sa retorika ng pagpapahayag. Kung hindi magkaintindihan ang dalawang nag-uusap.

y

Ang pakikipagtalastasan any bahagi ng lipunan upang maipahayag ang iyong: 1. Naisin 2. Maunawaan 3. Magkaisa Kailan mabisa ang isang pahayag? 1. nauunawaan

kasanayan sa pagbuo ng pahayag 3. Isang Kooperatibong sining Hindi maaring gawin ng nagiisa. 1. May kasanayan sila na kung saan sila ay ating hinahangaan at maging tinatangkilik ng mga tagapanood. ang layunin ng retorika ay maging kaakit akit at epektibo ang isang pahayag.2. diwang ipinahayag ± mensahe (a) tiyak (b) sinaliksik (c)magdagdag ng kaalaman 2. Ang kasanayang ito ay natututunan o napagaaralan Ang isang taong may kahusayan sa retorika ay kadalasan nagkakaroon ng isang magandang impresyon sa kaniyang mga audience o tagapakinig. ang retorika ay isang mahalagang kaalaman ng pagpapahayag na kung saan ay tinukoy kung maganda o kaakit-akit ang pagsususlat at pagsasalita. damadamin at mambabasa. y Isang pantaong sining . malinaw Tatlong bagay/elemento na dapat isaalang-alang upang magkaroon o matamo ang kalinawan sa pahayag. Halimbawa na lamang ay ang paborito mong awtor ng libro tagapagbalita sa telebisyon.Samakatuwid. Pag-aaral kung paano makabubuo ng isang kaisipan sa pamamagitan ng mga piling salita at wastong ayaw-ayaw ng mga ito upang maiangkop sa target ng awdyens at matamo ng manunulat ang kanyang layunin. Sa pamamagitan nito nagbubuklod ang isang tagapagsalita at tagapakinig sa iisan ideya. tamang pagpili ng mga salita Ayon kay Sebastian. Maaari rin itong tawagin bilang pagaaral o kahusayan ng isang indibidwal sapagpili ng mga salitang gagamitin sa pagsulat o pagsasalita. y y y y Retorika: Bilang isang sining Tulad ng awit ang retorika ay may roon ding sining o ibat ibang paraan o estilo na nalinawan sa ating isipan. y Ito ay galing sa salitang ³rhetor´ (Salitang Griyego) na nangangahulugang ³guro´ o mahusay na oradr/mananalumpati Susi sa mabisang pagpapahayag na nauukol sa kaakit-akit. kaiga-igaya at epektibong pagsasalita o pagsulat.

paslita man o pasulat. Ang isang manunulat ay nagsusulat ng isang ideya sa isipan at nagsusupling ng isang akda. ito ay pagaari ng tao ang retorika ay isa ring siniong at pantao. Ayon impormasyon sa ibat-ibang aklat[pananangguni'y kailangan]. upang maipakita ng bawat isa ang kanilang kagalingan sa pakikipagtalastasan.Dahil sa ang wika ay midyum ng retorika. y Isang Temporal na sining Ito ay nababatay sa panahon. Sa iba ito ay nagiging frustrating na karanasan. Ang gumagamit nito ay nangungusap sa lenggwhae ngayon at hindi bukas o kahapon. Dahil dito. Dahil maaring imahinasyon lamang ang gamitin sa sining na ito. Saklaw ng retorika 1. Lipunan 2. isang mahalagang kaalaman ng pagpapahayag ng ang retorika kung saan tinutukoy kung maganda o kaakit-akit na pagsusulat at . wika 4. Ang retorika ay mayroong sukdulan o hangganan. y Isang nagsusupling na sining Ito ay dumadami. y Isang may kabiguang sining Hindi lahat ay may kagalingan sa paghawak ng wika. sining Gampanin ng Retorika y Nagbibigay daan sa komunikasyon Ang sayusay[pananangguni'y kailangan] o retorika[1] ay isang uri ng sining ng paggamit ng wika o isang pag-aaral tungkol sa kaalaman sa mga salita o lenguwahe. iba pang larangan 5. y Isang limitadong sining Marami ang hindi ito kayang gawin. Ginagamit ang retorika ng isang tao upang mapasunod at magkaintindihan ang dalawang magkausap. pilosopiya 3. At patuloy tuloy na napapasa ang kaalaman sa kaniyang kaisipan. Ito ay likas na komplikado dahil sa mga tuntunin na pababago bago.

Susi sa mabisang pagpapahayag ng nauukol na kaiga-igaya at epektibong pagsasalita o pagsulat ang retorika at isa ring pag-aaral upang makabuo ng makabuluhang kaisipan sa pamamagitan ng pili at wastong pangungusap na may maangkop na layunin. mang-uumit sa bahay ng iba 7. panlapi. at pagbibigay kapangyarihan. o metalinggwistikal na yunit ng kahulugan tulad ng intonasyon at stress o diin.pag-sulyap sa isang tao na hindi niya nalalaman 10. malupit. Boses-palaka . Agaw-pansin . Morpolohiya Mula sa Tagalog na Wikipedia.salitang-ugat maylapi .dalawang magkaibang salitang pinagsama upang makabuo ng bagong kahulugan [baguhin] Mga halimbawa ng tambalang salita at mga kahulugan nito 1. sintunado o wala sa tono 8. Ningas-kugon .kapag ang salitang-ugat ay inuulit tambalang-salita . takaw-pansin. Bilang isang sining. Maaaring isa itong kahusayan ng nilalang sa pagpili ng mga salitang nais niyang iparating.pagsasalita ng isang tao.pangit kumanta. limitado at nagsusupling. [baguhin] Kayarian ng salita May apat na kayarian ng mga salita.madaling makakuha ng pansin o atensyon.taong nagbibingi-bingihan 2. 4. Taingang-kawali. temporal. pag-aabala. ang malayang ensiklopedya Tumalon sa: nabigasyon. pulubi 6. 3. nangangahulugang guro o mahusay na mananalumpati. Akyat-bahay . pagpapalawak ng pananaw. pobre. agaw-eksena . Ang mga morpema ay maaaring isang buong salita.timawa. Ilan sa mga gampanin nito ang pagbibigay daan sa komunikasyon.tresyurera o tresyurero.mahirap. Ingat-yaman . hanapin Ang morpolohiya ay ang sangay ng linggwistika na nag-aaral ng morpema (morpheme) o ang pinakamaliit na yunit ng tunog na na may kahuluguhan.mapagmataas. Hampaslupa . payak . Ito ang mga sumusunod: 1. isa itong sining na kooperatiba. Mula ang salitang "retorika" sa salitang Latin na rhetor.salitang-ugat at may panlapi inuulit .sinisimulan ang isang Gawain ngunit hindi tinatapos 9. matakaw 5. tagapag-ingat ng salapi o ari-arian ng isang tao o organisasyon 3. Pinag-aaralan dito ang sistema ng pagsasalansan ng mga morpema upang makabuo ng salita na may payak o kumplikadong kahulugan. mapangmata sa mga mahihirap 4. Matapobre . 2. artikulo. Nakaw-tingin . palaging gutom. pagbibigay ngalan. Patay-gutom .magnanakaw.

"tunog. Sirang-plaka .mag-uumaga.eksaktong alas dose ng gabi. Ito ay ang pinakamaliit nay unit ng tunog sa wika. boses") ay sangay ng lingguwistika (linguistics) na nag-aaral ng mga tunog o ponema (phonemes) ng isang wika.trabahong kailangan ng mga tao.11. Ang Phonetics ay ang pag-aaral ng mga tunog na posibleng likhain ng tao na matatagpuan sa lahat ng wika. [baguhin] Phonetics at Phonology Ang batayang yunit ng tunong na pinag-aaralan sa Phonology at Phonetics ay ang ponema (o phoneme). pagitan ng umaga at hapon 17. Sa madaling salita. Ang lathalaing ito na tungkol sa Agham ay isang usbong.tubig na nanggagaling sa mga ilog. ang pagkukumpara ng mga ito sa mga tunog ng iba pang wika at ang sistema ng paggamit ng mga tunog na ito upang makabuo ng yunit ng tunog na may kahulugan (i. lawa at ibang maliit na bahagi ng tubig 21. salita). Likas-yaman . morpema o morphemes.tubig na nanggagaling sa dagat o karagatan 20. Tubig-tabang . at ang Phonology naman ay ang pag-aaral ng set ng tunog ng isang wika o ang pagkukumpara ng mga set ng tunog ng iba¶t ibang-wika. Makatutulong ka sa Wikipedia sa pagpapalawig nito Ang Ponolohiya o Phonology (mula sa salitang Griyego: . ph n . ang ito ay ang siyentipikong pag-aaral ng paglikha ng tao ng tunog na kanyang ginagamit sa wika. [baguhin] Morphophonemics o Morpoponemiko Ang pagbabagong morpoponemiko ay ang anumang pagbabago sa karaniwang anyo ng isang morpema dahil sa impluwensiya ng kaligiran nito. pagitan ng hapon at gabi 13. Hatinggabi . Mga uri ng pagbabagong morpoponemiko sa wikang Filipino: . Hanap-buhay . Tubig-alat .pinagkukunang yaman na nanggagaling sa kalikasan 19. ang Phonetics ay nakatuon sa pag-aaral ng imbentaryo ng mga tunog ng wika ng tao na nagmula sa mga pinagsama-samang set ng tunog ng lahat ng wika. ang Phonology naman ay ang pag-aaral ng sistema ng paggamit ng tunog ng isang wika upang makalikha ito ng kahulugan.eksaktong alas dose ng umaga.paulit-ulit ang sinasabi 12. Takip-silim .pagitan ng hatinggabi at bukang-liwayway 15. Samantala. Balat-sibuyas .mag-gagabi. Bukang-liwayway . at kung paano ito tinutukoy ng tao mula sa iba pang mga tunog na hindi bahagi ng wika. Tanghaling-tapat . Samakatwid. Madaling-araw . pagitan ng ng umaga at madaling-araw 14. pagitan ng gabi at madaling-araw 16.maramdamin 18.e.

labahan = labhan. dalahin = dalhin Paglilipat-diin = kapag ang salitang-ugat ay nilalagyan ng panlapi. y. Ang ponemang segmental ay binubuo ng ponemang katinig at patinig. n. sara + han= sarhan. l. o Halimbawa: takip + an = takpan. diin(stress) at pagpapahaba ng tunog (prolonging/lengthening) Ponema ang tawag sa pinakamaliit na yunit ng tunog. Ang dating bigkas nito ay malumi o maragsa. ito ay nagbabago kapag ito'y nilalapitan. o) o Halimbawa: lipadin-nilipad. k. d. g. yakapin-niyakap Pagkakaltas ng ponema . o Halimbawa: ma + damot = maramot. b. s. pang + palo = pamalo.y y y y y Asimilasyon .pagbabagong nagaganap sa (n) dahil sa impluwensya ng ponemang kasunod nito.  Halimbawa: mang + tahi = manahi.pipe ba: ta? . mang + batas = mambabatas o Asimilasyong ganap: pagbabago ng kapwa panlapi at salitang-ugat. o Halimbawa: laro + an = laruan. ma + dunong = marunong Metatesis =-pagpapalit ng posisiyon ng panlaping "-in" kapag ang kasunod na ponema ay ang mga ponemang (l.mayroong pagkakaltas o pagtatangal ng ponema. y. t.pagbabago sa unang morpema  Halimbawa: pang + bansa = pambansa. paghinto(juncture). w. h. o Asimilasyong di ganap .child .housedress tub: boh . pang + takot = panakot Pagpapalit ng ponema = kapag ang (d) ay nasa pagitan ng dalawang patinig kaya ito'y pinapalitan ng ponemang "r". ?/ ang bumubuo sa ponemang katinig Halimbawa: ba: tah . r. ng. b) /p. May dalawang uri ng ponema: 1 segmental at suprasegmental. dugo + an = duguan Ang ponolohiya o palatunugan ay pag-aaral sa mga ponema (tunog). pagtaas-pagbaba ng tinig(pitch). m. a) Labing-lima ang orihinal na kasama sa palabaybayan ngunit isinama ang impit na tunog o glottal stop (?) sapagkat ito ay itinuturing na isang ponemang katinig dahil napagbabago nito ang kahulugan ng isang salita. sing + bait = simbait.

G.K.table oso .isang makabuluhang tunog. T Panggilagid (sounds produced by the gums) .kalapate lalaki . M Pangipin (sounds produced by the teeth) . S Pangngalangala (sounds produced by the throat) .nilikhang presyon ng papalabas na hiningang galing sa baga (pressure created when exhaling) 2. at /e/ dahil nagbibigay ito ng magkaibang kahulugan at hindi maaaring pagpalitin.B. E. I. Resonador (Resonator) .mass Ponolohiya (Phonology) . u.babai kalapati . d) May mga salitang nagkakapalit ang ponemang /u/ at /o/. gayundin ang /i/ at /e/ ngunit hindi nagbabago ang kahulugan ng salita.modern mesa . U Diptonggo (Dipthong) .D. WPasutsot (sounds produced by exhaling) . The mouth and nasal passageway are considered as resonators. o.nuon e) Mayroon din namang mga salitang itinuturing na hiwalay na ponema ang /u/. Ng. Artikulador (Articulator) . 15 ang katinig at 5 ang patinig "katinig means consonant and patinig means vowel" Mga katinig: Panlabi (sounds produced by the lips) .bear misa . i.lalake noon . Ang Filipino ay may 20 ponema.profit c) Ang ponemang patinig ay lima : a. R.nagpapakatal sa mga babagtingang pantinig (Vocal) 3. Enerhiya (Energy) . /i/.y y y y y y y y y y y y y y y y y y y y tub: bo? . . Halimbawa: uso . P.alin man patinig na sinusundan ng malapatinig na w at y. /o/. Halimbawa: babae . Ang bibig at guwang ng ilong ang itinuturing na resonador (modifies the sound.Tatlong Salik sa Pagsasalita (Three factors in Speaking) 1.L. e.H Mga Patinig: A. O.) Ponolohiya ng Filipino PONEMA (Phoneme) . N.nagmomodipika ng tunog.

ay.pagbabagong nagaganap sa huling posisyon dahil sa impluwensiya ng kasunod na ponema.y y y y y y y y y y y y y Halimbawa (Example): aw.nagaganap kung ang huling ponemang patinig ng salitang-ugat ay nawala kapag nilalagyan ng hulapi.kapag ang ponema ay nasa unahan ng salitang (d) ito ay karaniwang napapalitan ng ponemang (r) kapag ang huling ponema ng unlapi ay patinig. Halimbawa: in + layo = nilayo in + yakap = niyakap 3. Pagkakaltas ng ponema .Pagl ili pat. Uri ng Pagbabagong Morpoponemiko (Types of Morphophonemic Change) 1. bahay.M eta sis . Kung ang ponemang pang ay ikinakabit sa salitang-ugat na nagsisimula sa b. baliw Morpolohiya (Morphology) . iw. Asimilasyon (Assimilation) . Pagpapalit ng ponema . Halimbawa: ma + damot = maramot ma + dungis = marungis 4. Halimbawa: pang + balabal = pambalabal pang + panitikan = pampanitikan pang + kuha = panguha pang + tabas = pantabas 2.pag-aaral ng mga morpema ng isang wika at ng pagsasama-sama ng mga ito upang makabuo ng salita. Halimbawa: basa + hin = basahin laro + an = laruan 5.dii n . okoy. oy at uy. . Y pag nilagyan ng panliping (in) ay nagkakapalit ng posisyon. O.pinakamaliit na yunit ng isang salita na nagtataglay ng kahulugan. p ang n ay nagiging m. iy. Halimbawang salita (Example word): bahaw. Ito ay maaaring salitang ugat o panlapi. Morpema .ang mga salita ay nagbabago ng diin kapag nilalapian. ey.ang salitang ugat na nagsisimula sa L.

sarhan .takpan sara + han = sarahan .Halimbawa: takip + an = takipan .

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->