MILIMINAS: TAONG 0069

*(Sanaysay/ Hiligaynon) *Salin ni Ruby V. GamboaAlcantara mulas sa ´MILIMINAS : TUIG 0069µ ni NILO PAR PAMONAG

Miliminas, ito ang pangkat ng mga pulo na matatagpuan sa kalagitnaan ng Dagat Pasipiko bago pa nagkaroon ng malaking pagbaha. Ang pangkat na ito ng pulo ay binubuo ng higit sa 7,200 mga pulo.

Ang Miliminas, ito ang tawag sa mga mamamayan ng nasabing kapuluan, ay katulad din natin ang mga balat at hitsura. Ang kanilang pananalita ay katulad rin sa atin. Ngunit dahilan sa nahuhuli sila sa sibilisasyon may mga pag-uugali sila at pagsasalita na kaiba rin sa atin.

Mik ang tawag sa kanilang pera. . o higit pa ay mikinaryo. Ang kanilang tawag sa pormal na damit para sa mga babae ay ang katumbas sa atin ngayon na bathing suit at kamiseta at korto para sa lalaki. Sa pagbibihis malaki ang pagkakaiba natin sa kanila . At tawag nila sa isang taong mayroong isang milyong mik.

Para mapangalagaan ang kanilang moralidad sa pagbibihis. . may batas silang ipinatutupad na hulihin ang sinumang magdaramit ng mahaba pa sa sa mini-skirt at microskirt.

Ang upuan sa kanilang mga sasakyan ay nilalagyan ng kiluhan upang masukat ang timbang ng mga pasahero dahil ito ang pagbabatayan ng kanilang pamasahe. . Ito ang tinatawag ng kanilang Public "Diservice Commissionµ na equality before the kilo.

.Tungkol naman sa pamamalakad ng trapiko ay may ordinansa sila na nagpaparusa sa mabagal magpatakbo. Ang kasalanan ng mabagal magpatakbo ay tinatawag na not overspeeding.

walang tubing kundi Hangin lamang. Ang ahensyang ito ay may 3 uri ng tubo.Mayroon din silang serbisyo sa tubig na tinatawag na Nawasdak. at ang pangatlo. ang may maruming tubig. ang gripo na may malinis na tubig ay mahal ang bayad at para sa mayaman lamang. gustong magtrabaho. para sa mga mahirap at ito ay walang bayad. Nakapagtataka? Ito ang pag-uuri ng quatwasdak. . ang ikalawa ay nilalabasan ng Maruming tubing. para sa lahat ng marunong magtrabaho o kung mayaman naman. Ang una ay nilalabasan ng Malinis na tubig. at ang ikatlo.

Ito ang Patay Electric Company. ang dapat mong ipakabit ay iyong Blackout service. Ito ang Light Service. Brownout Service at Blackout Service. . Ang Light service ay nagbibigay ng ilaw sa araw at gabi. Ang Brownout service ay nagbibigay ng ilaw kung hindi mo kailangan at mawawala kung kailangan mo ang ilaw sa pagkain ng hapunan at pagbabasa kung gabi.Mayroon ding nagmomonopolyo ng kuryente. Tatlo rin ang uri ng serbisyo nito sa publiko. Kung gusto mo lang ng pangdekorasyon.

ang mga may-ari ng mga bazaar ang hinuhuli ng mga pulis sa kanilang pagtitinda sa mga sidewalk.Ang mga sidewalk sa kanilang lungsod ay higit na malalapad kaysa sa atin. At sabihin pa. Bakit nga ba? Ang dahilan ay sapagkat ang mga bazaar ang umuukupa ng mga sidewalk at ang mga nagtitinda ng sigarilyo at kung anu-ano ang siyang umuukupa ng mga kwartu-kwarto na kung sa atin ngayon ay mga bazaar. .

genuine na pera. tuladng genuine na resolutions.Ang mga opisyal sa bansa na tumaba habang sila ay nasa serbisyo ay pinapatawan ng sala o akusasyon sa kanilang mga resolution. at iba pa. at iba pa. genuine na batas. Upang mapagkatiwalaan ang mataas na opisyal ng bansa. . itinatag ang antigenuine commission para sa paghuli ng mga nagpaparami ng pag-aari o tumatanggap ng mga lagay na genuine. genuine na mga batas .

apyan.Ang pinakamalaking tindahan ay tinatawag na Super Blackmarket. Dito ipinagbibili ang mga bagay na ngayon ay ipinagbabawal tulag ng busil na sigarilyo. at mga ipinagbibiling pekeng bagay. May pintura itong itim. at ang nagpapatupad nito ay tinatawag nilang alagad ng katiwalian . Katiwalian ang tawag nila sa kanilang batas. Ang mga genuine na bagay ay ipinagbibili ng patago at tigkakaunti lamang dahil laging hinuhuli ng mga alagad ng katiwalian ang nagbebenta ng mga ito at kinukumpiska pa ang kanilang mga paninda. mga bagay na ninakaw.

Dahil sa ang nagaaring lisensyadong baril ay hinuhuli at pinapatawan ng salang illegal possession of genuine firearm. .Ang mga baril ng mga alagad ng katiwalian ay paltik.

Sa panahong ito ay uso rin ang kickback na kaunti lang ang ikinaiba sa ating tinatawag na kickback ngayon. . Ang mga buwaya ng bansa ay tumitigil sa pagpapasipa kapag makapal na ang kanilang likod dahil ito ang magiging isang batayan sa pagpili ng isang "Outstanding Buwaya of the Year". Ang mga buwaya ng bansa (ito ang tawag sa mga mataas na opisyal sa pamahalaan) ay sinisipa sa likod para sa bawat gatas o milk na tanggaping suhol sa kanyang mga transaksyon.

.Dalawang klase ng batas ang ipinalabas ng kanilang batasan na tinatawag na "Circus of Miliminas". Ang isang batas ay para sa mayaman at ang isa ay para sa mahirap. Ang mga alagad ng bansa ay maliit lang ang sweldo pero malaki naman ang kanilang maaaring gastusing representasyon.

pagkaawa sa mga mahirap at hindi pagbibigay ng anumang hingin sa kanila ng mga buwaya ng bansa. Ang pinakamalaking kasalanang magagawa ay ang hindi pagpatay. hindi pagtataksil sa asawa at hindi pag-angkin sa yaman ng iba.Ang mga mamamayan ng Miliminas ay masyadong relihiyoso. isang taong may sungay at buntot katulad ng tinatawag natin ngayong satanas. Tatlo ang paborito nilang santo.ang mik (ang pera mismo). . ang buwaya. at siSantasa.

Ang mga malaking transakyon ng pamahalaan ay pinagkakasunduan sa ilalim ng puno. Dahil dito. Ang iba naman ay binubuo sa ilalim ng mesa ng mga opisyal ng pamahalaan. ang mga mesa ay mataas para hindi mauntog ang ulo ng mga opisyal kapag sumusuot sila sa ilalim nito. at tinatawag nila itong shady transactions. .

ang ginugwardyahan ay ang mga walang kasalanan. Bakit ganoon ang pamamalakad ng hustisya rito? Iyan ang batas. ano? Pero iyan ang katotohanan. . Parang nakakatawa.Ang mga hues de pas natin ngayon ay tinatawag nila na hues de paupas. At isa pang nakapagtataka.

Pagkatapos ng bista at bumaba na ang hatol. ibinibilanggo ang mga walang sala upang ihiwalay sa maraming mga nakakalayang masasamang tao. malalaki ang bilangguan dito at kumpleto sa mga kasangkapan kaysa sa labas. .At ang balak ay mapili ng hues de paupas kung sinu-sino sa mga mamamayan ang palaaway at eskandaloso at sino ang mababait. Sabihin pa. Ang lahat ng bilanggo ay tinatawag na VIP (Very Important Prisoner).

Sa atin ngayon ang mudslinging ay pasaring lamang sa mga talumpati samantalang sa kanila ay talagang ginagawa. magkaharap na sa entablado ang magkakalaban sa pulitika. Nagbabatuhan ng putik. ibang-iba sa atin. Simula pa lang ng kampanya. .Kung tungkol sa sistema ng pagpili ng mga opisyal.

. ang ahensyang namamahala sa eleksyon. magmura. dahil kung hindi nya ito gagawin ay pawawalan ng bisa ang kanyang kandidatura ng komisyon ng kalokohan. mangako ng mga hindi matutupad.Ang bawat kandidato ay dapat magsinungaling. mambato ng putik sa kalaban.

Sa araw ay namimili rin ang tao ng iboboto kahit na ang isinusulat sa balota ay hindi na nila pinagiisipan. at ang may pinakamaraming pera. at mga napatay ng kanilang mga kampon. Ang inisip nila ay ang naipon na bala ng mga kandidato. . Ang kanilang ibinoto ay tinatawag na ibinoto sa bala at hindi ibinoto sa balota.

. ang kanilang paboritong santo.Ang mga pulitiko at ang kanilang mga kampon ay hindi natatakot mapatay at pumatay sa panahon ng kampanya at eleksyon dahilan sa kanilang paniniwalang ito ang magdadala sa kanilang kaluluwa sa impyerno kung saan mabubuhay sila nang maligaya kasama si Santasa.

Ang Eleksyon ay tuwing ikalawang taon. na ipinagbubuntis sa loob lamang ng dalwampu't apat na oras. . Kung gayon ay masasabi natin na madaling maubos ang mga mamamayan dito kung madali ang patayan sa panahon ng eleksyon. Subalit nababawi rin ito ng imbensyon ng isang bantog na baliw(ito ang tawag nila sa kanilang henyo) na nakabuo ng isang tabletang kung iinumin ng mag-asawa ay magkakaanak ang babae ng isang instant baby.

Napakadali ng pagpapalit-palit ng kapangyarihan sa Miliminas. . Patuloy pa rin ang pag-iral ng mga bayang kontento na sa klase ngpamamalakad dito na sa panahon ngayun ay masasabing kabaligtaran ng mga pangyayari. Ipinagmamalaki pa ng matatas ang katungkulan sa pamahalaan ang pagsasamantala sa kabuhayan ng mga mamamayan.

sila ang magigiting na tumanggap ng mga papuri na maririnig mo sa bibig ng nakaraang administrasyon.Ang bagong Milimino. At sinu ang kanilang pinagtutungkulan? . ang mga bayaning gumagala sa kapuluan.

Ang pinagtutungkulan nila ng papuri ay mga ismagler. mga alagad ng katiwalian na nang-aabuso sa mga mamamayan. mga mayamang nag aapi sa mga mahirap. mga namomorsyento. mga hues de paupas at mga pislak(piskal) na hindi tumitingin sa kislap ng espada ng katarungan . mga kickback artist. mga nang-aagaw ng lupa ng may lupa.

mga walang ginagawa sa bayan kundi aksayahin ang kaban ng bansa na sa halip na gamitin ang kanilang katungkulan sa pagsisilbi sa publiko ay ginagamit pa ito sa pangangamkam ng yaman. .at timbangan ng katotohanan kundi tumitingin sa kalansing ng pilak at timbangan ng malalakas at maykapangyarihan.

Ang ilan sa mga alagad ng bayan na sa ngayon na masasabi nating gumagawa ng mabuti ay nagtatago. kinukutya pa sila. nahihiya dahil pinagtatawanan sila ng kanilang mga kasamahan. Hindi lang iyan. at kung mahuli ng kanilang hepe ay kinagagalitan pa at inaalis sa trabaho .

Ang kanilang prinsipyo ay humingi ng isang klase ng pag-uugnayan ng mga namamahala at pinamamahalaan. .May ilang kabataang malawak ang pagiisip na tumawag ng isang pulong kung saan ipinaliwanag nila ang kaibahan ng pamamahala na kanilang isinasagawa.

Noong simula ay tinatawanan lamang sila ng mga pinuno. bukod pa sa mga mahirap. . Ngunit ng lumaon ay madami na ang dumadalo sa kanilang pulong. Ipinagbawal ng pamahalaan ang pagdaraos ng pulong ng grupong ito ng mga kabataan na tinatawag nilang dungis ng lipunan.

ang naging dahilan ng pagkagalit ng mga mayaman at ng may katungkulan. at nang lumaon ay pagpatay ng ilan sa kanila. .Ang simpatya ng mga mahirap ay nakuha ng mga kabataan. At ang pagbabawala sa kalayaan ng mga ito. Sumiklab ang isang rebulusyong lumaganap sa buong kapuluan ng Miliminas.

dumating ang isang malaking baha. nagkaroon ng malakas na paglindol hanggang sa pumutok ang isang malaking bulkan sa kailaliman ng dagat sa gitna ng kapuluan na siyang naging dahilan ng paglalaho ng Miliminas sa sanlibutan. .Bilang parusa sa kanilang dyos na si Santasa.

MARAMING SALAMAT SA PAKIKINIG! Inihanda ni: ANN L. CONDE .

3. Ang impormasyon bang nakuha sa sanaysay ay kapani-paniwala? Pangatwiranan.1. May epekto kaya ang akda sa mga mambabasa? Ano ang nais iparating ng may-akda? .Kung ikaw ang tatanungin. nais mo bang magkaroon ng batas na katulad ng mga batas na pinapairal sa nabasa mong sanaysay? Bakit? 2.

Ang teoryang ito ay nakapagbibigay ng patunay tungkol sa mga bahaging nagpapakita ng: pagtakas sa katotohanan. heroismo. mga di kapani-paniwalang pangyayari. paglikha ng di kapani-paniwala at paggamit ng pantasya. . pagtakas sa katotohanan. Ito ang eskapismo sa panitikan.PAGPAPAYAMAN NG KAALAMAN Ang teoryang ROMANTISISMO ay nagpapahayag ng damdaming nakapaloob sa akda. pantasya.

ANG SANAYSAY NA SATIRICAL Ang SANAYSAY ay isang komposisyong pampanitikan na naglalahad ng sariling ideya o kaisipan ng may akda sa isang paksa. kamalian. bisyo o kahinaan ng mga tao at ng kanyang lipunan sa pamamagitan ng panunuya. . Madalas na isinasagawa ang satiriko sa istilong nakatatawa. Ang sanaysay na SATIRIKAL ay isang sanaysay na miliminas naglalantad ng mga kabulukan. at pagbabaliktad ng katotohanan. pangungutya.

relihiyon g.Talakayin at ipaliwanag ang sumusunod: a. pananamit b. pagpapatupad sa batas e. Aling bahagi ng akda ang pinakanakakatawa? Ipaliwanag. o kahinaan ng mga Pilipino ang gusto mong maiwasto? Ipaliwanag. maaari bang sabihin na ang Miliminas at Pilipinas ay iisa lamang? Ipaliwanag. Pagkatapos mong mabasa ang akda. pumili ng tatlo na sa palagay mo ay malaking problema sa Pilipinas ngayon. 4. 2. serbisyo sa tubig c. Ano ang nais sabihin ng akda sa bumabasa? 3. aling mga kamalian. Sa mga legal/mabuting gawain sa Miliminas. serbisyo sa kuryente d. pagnenegosyo f. . bisyo. opisyal ng pamahalaan h. PAGPAPAHALAGA SA AKDA 1.SURING PANGNILALAMAN 1. Batay sa iyong paghahambing. eleksyon 2. kabulukan.

MAGBIGAY NG IMPORMASYONG BINANGGIT SA SANAYSAY TUNGKOL SA SALITANG NASA LOOB NG BILOG. ? ? Miliminas ? ? .