Hilagang Asya

Mark Marvin L. Lagos DSS-UPLB

Balangkas

• Katangiang Heograpikal • Batayan ng Pagbubuo ng Estado • Kronolohiya

sentro ng komersyo at agrikultura • Siberia .steppe at disyerto . steppe • Mongolia. talampas at kabundukan • Asya Sentral .pangangaso • Oasis .nomadiko pastoral • Tundra at taiga . Dzungaria.Katangiang Heograpikal • Steppe at disyerto . ilog (Amu Dar’ya at Syr Dar’ya).lawa (Aral at Caspian).kapatagan. Manchuria .

.

Mga bansa sa Hilagang Asya .

Batayan ng Pagbubuo ng Estado • Pananakop dahil sa pamumuhay na nomadiko pastoral .

usa. ox. kambing. kamelyo. kabayo) • Militarisado • Saloobing-bukas at mapagtangkilik .Pamumuhay sa Steppe at Disyerto • Nomadiko .Pastoral (tupa.

1917) • Pananalakay ni Timur (1270 .1368) • Imperyong Ottoman (1299 .1405) . 12) • Imperyong Mongol (1206 .Kronolohiya • Imperyong Hun/ Xiong-nu (mula neolitiko gitnang dtn.

Sinalakay naman ang Gresya. Asya Sentral. • Makikita sa hilagang bahagi ng Tsina • Sistemang pulitikal batay sa katapatan sa pinunong mandirigma (hal. Mao Dun at Attila) • Nasakop ang Mongolia. Iran at Silangang Europa. Alemanya at Italya. Tsina. .Imperyong Hun/ Xiong-nu • Pangkat ng mga nomadiko-pastoral at may kaunting pagtatanim.

Attila Mga sundalong Hun/ Xiong-nu .

.

.

Imperyong Mongol (1206 .1368) • Binubuo ng mga angkan na nakatira sa silangang bahagi ng Asya Sentral. . • Paghahati ng trabaho: (a) aristokratikong angkan na nagpapastol ng kabayo. Ger ang tawag sa kanilang tirahan. kambing atbpa. (b) angkan na nagpapastol ng tupa.

• Temujin ang tunay na pangalan • Ginawaran ng kuriltai (pagpupulong ng mga pinunong militar na Mongol) si Temujin ng titulong Genghis Khan. ibig sabihin Universal Ruler Temujin / Genghis Khan Kuriltai .

Genghis Khan (Temujin) 1206 .1370 Guyuk Khan = Ogul-Gaimish 1246 .1227 Borte (pangunahing asawa) Jochi namatay noong 1227 Chagadai d.1368 • Dakilang Khanato . 1256 CHAGADAI KHANATE 1227 .1241 Tolui = Sorghaghtani 1229 -1241 Batu Unang khan ng Ginintuang Hordo d. 1242 Ogodei Khan = Toregene 1229 . Kipchak Khanate o Russian Khanate .1294 GININTUANG HORDO .48 Mongke Khan 1251 .sentro Karakorum at inilipat sa Daidu o Khanbalik (Beijing) • Chagadai Khanate sa Turkestan • Il-Khanate o Persian Khanate • Ginintuang Hordo. 1265 Kublai Khan 1260 .1335 DINASTIYANG YUAN 1260 .1502 IL KHANATE 1256 .59 Hulagu Unang ilkhan d.

Abbasid.Sinalakay ni Genghis Khan ang mga kaharian ng Hsi Hsia (Xi Xia). mga siyudad ng Rusya. Hungary at Bulgaria . Chin (Jin) Kara Khitai. at Khwarizm Ipinagpatuloy naman ni Ogodei ang pagsalakay sa I. Chin (Jin).

14. ng ang Ilkhanate sa Persia (Baghdad) (1258). Naging Europa. Hordo at tuluyang nabuwag (1287). at Champa G. Daiviet. noong 1502. 13. papa sa Roma kaya walang Tinangkang sakupin ngunit nabigo ang nagkakaisang paglaban ang Hapon noong 1274 at 1281. Noong 1783. Turkestan. Itinatag ni Hulagu.Itinatag naman ni Chagadai Itinatag ni Batu ang Ginintuang ang khanato ng Chagadai sa Asya Sentral/ Hordo na nakasentro sa Sarai. Magkaaway Inilipat ni Kublai Khan ang sentro ng naman ang emperador ng Dakilang Khanato sa Daidu (Beijing) Holy Roman Empire at mga matapos masakop ang Tsina (1260). Nagmula sa teritoryong ito si Timur na nito ang Siberia. Samantala. . Pagan. Natalo ng mga Mamluk ang hukbong Mongol noong 1260. bahagi ng Asya Sentral at mga siyudad ng Rusya. kapatid ni Kublai Khan sinakop ni Catherine ang K. Crimea. ibang Sakop mananalanta noong dtn. Noong bandang1440 basalyong estado naman ang Koryo magkakawatak-watak ang (1230s). nagpadala ng limang Krusada ang mga Kristiyanong kaharian sa Europa para agawin ang Banal na Lupa noong dtn.

Labanan sa bundok Sundalong Mongol Pag-atake sa Baghdad Labanan sa Leibnitz .

inhenyerong Arabe at iba pang pilosopo. • Kalayaan at kasaganahan (Pax Mongolica): binantayan ang ruta ng kalakalan at nagpatayo ng mga bahay-tuluyan para sa mga manlalakbay at mangangalakal. labis na pag-aalipin sa mga magsasaka sa mga lupain ng aristokratikong Ruso kapalit ng proteksyon sa mga Mongol. Hal. • Sa Rusya.Ruso at Mongol. . • Bukas ang loob at mapagtangkilik: nagsagawa ng konsultasyon sa mga iskolar na Confucian. Naging doble ang hari ng alipin . Marco Polo.Kontribusyon ng Imperyong Mongol • Naging tulay ng mga kabihasnan: nagkaroon ng palitan ng ideya. imbensyon at pagkain.

Mesopotamia. • Nasakop ang Persia.1917) • Ang hukbo ng Turkong Ottoman ay malakapatiran. Pananalakay ni Timur (Tamerlane) (1270 1405) • nagmula sa Khanatong Chagadai. • Tinalo ng Ottoman ang Imperyong Byzantine at naagaw ang Constantinople noong 1453. natalo ang Ginintuang Hordo at India . magkakapatid ang bawat mandirigma.Imperyong Turko Ottoman (1299 . tinangka niyang magbuo ng bagong imperyo.

1707) Dinastiyang Ming (1368 . Toungoo.1644) Siam. Mongol • • • • • • Imperyong Ottoman (1299 . at Tokugawa .Mga imperyo matapos ang I.1722) Imperyong Mughal (1526 . Majapahit at Malacca Dinastiyang Yi.1917) Imperyong Safavid (1501 .

Mga Panloob at Panlabas na Banta sa Asya Pag-aralan ang ibig sabihin ng mga sumusunod: • Kolonyalismo • Kapitalismo • Merkantilismo • Imperyalismo .

Shamanismo Mga paring shaman .