MGA MAKRONG KASANAYAN

PAKIKINIG PAGSASALITA PAGBASA PAGSULAT

Panimula
Sa pakikipagkomunikasyon ng tao, sa anyong berbal man o sa anyong di-berbal, ang kanyang kakayahan sa larangan ng pagpapahayag ay lagi ng nasasangkot. Sa kahusayan niya sa pagpapahayag nakasalalay ang linaw ng mensaheng nais niyang iparating sa kanyang kapwa. Upang ang tao ay mag-angkin ng isang mabisa at maayos na paraan ng pagpapahayag tungo sa isang matagumpay na pakikipagkomunikasyon, nararapat na paunlarin niya ang kasanayang pangwika. Ang kasanayang pangwikang ito ang magiging tuntungang kaalaman ng isang tao upang mabisa niyang maipahayag ang mensaheng nais niyang ipaabot.

Sa pagtuturo ng wika nararapat lamang na ilantad sa mga mag-aaral ang iba¶t ibang makatotohanang gawain upang iparanas sa kanila ang tunay na gamit ng wika. Maaaring bigyan sila ng maraming babasahing aklat, palikhain ng tula at pasulatin ng maikling dula, paguhitin ng magagandang tanawin ± lahat ng mga karanasang ito¶y magsisilbing matibay na pundasyon sa pagkakaroon ng mag-aaral ng isang maunlad na wika.

ang isang klasrum na nakapagpapayaman sa pag-unlad ng wika ay iyong kung saan ang mga mag-aaral ay aktibong nagbabahagi ng kanilang mga personal na ideya at karanasan at nagagawang maisaalang-alang ang mga ideya at kaisipan ng ibang tao tulad ng kanilang mga kaklase. mga awtor at mga tauhang nakakatagpo nila sa mga aklat. Samakatuwid. Ang pagkatuto ng wika ay nagiging mabisa kung mabibigyan nang maraming pagkakataon ang mga mag-aaral na makipagtalastasan sa kanilang mga kaklase. .Paano nalilinang ang mga kasanayang pangwika? Nalilinang ang kasanayang pangwika sa palagiang pagiisip na ang kasanayang sa paggamit ng wika ay nasa mga arena ng komunikasyon. mga guro .

A. Makrong Kasanayan sa Pakikinig .

Mga Bahagi ng Tainga .

At naririnig natin ang mga tunog na nagsisilbing stimuli. Ang sensoring pakikinig ay nananatiling bukas at gumagana kahit na tayo ay may ginagawa. Ito rin ay pagtugong mental at pisikal sa mensaheng nais ipabatid ng tagapagdala ng mensahe. Aktibo ito dahil nagbibigay-daan ito sa isang tao na pag-isipan. Ang sensoring pakikinig ay nananatiling bukas at gumagana kahit na tayo ay may ginagawa. ‡ ‡ . Ang wave stimuli na ito ay dumaraan sa auditory nerve patungo sa utak. Ang wave stimuli na ito ay dumaraan sa auditory nerve patungo sa utak.Kahulugan ng PAKIKINIG ‡ Ito ay isang aktibong proseso ng pagtanggap ng mensahe sa pamamagitan ng sensoring pandinig at pag-iisip. tandaan at ianalisa ang kahulugan at kabuluhan ng mga salitang kanyang napakinggan. At naririnig natin ang mga tunog na nagsisilbing stimuli.

. ‡ Sa pakikinig kinakailangan ang ibayong konsentrasyon sa pag-unawa. pagtanda o paggunita sa narinig. ‡ Ang pakikinig sa kapwa ay daan upang ang bawat isa ay magkaunawaan at magkaroon ng mabuting palagayan.Kahalagahan ng Pakikinig ‡ Ang pakikinig ay isang mabilis at mabisang paraan ng pagkuha ng impormasyon kaysa sa tuwirang pagbabasa.

Lalo na ang mga mag-aaral sa loob ng silidaralan. Mas gusto pa ang makinig sa talakayan ng guro at kapwa mag-aaral kaysa aktibong makilahok sa kanila.Sa pag-aaral na isinagawa mas maraming oras ang nagagamit ng tao sa pakikinig kaysa sa pagsasalita dahil mas madalas ay mas gusto pa niya ang makinig kaysa sa magsalita. 45% ay nagagamit sa pakikinig 30% ay sa pagsasalita 16% ay sa pagbabasa 9% naman sa pagsulat .

Pamamaraan sa Mabisang Pakikinig ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Alamin ang layunin sa pakikinig Magtuon ng matamang pansin sa pinakikinggan Alamin ang pangunahing kaisipan sa pinakikinggan Maging isang aktibong kalahok Iwasang magbigay ng maagang paghuhusga sa kakayahan ng tagapagsalita Iwasan ang mga tugong emosyunal sa naririnig Tandaan ang mga bagay na nakita at napakinggan .

Komprehensibo Kahalagahan: ‡ Maunawaan ang kabuuan ng mensahe. ‡ matukoy ang pagkakaiba ng pasalita at di-pasalitang paraan ng komunikasyon.MGA URI NG PAKIKINIG Deskriminatibo Layunin. ‡ Maintindihan ang nilalaman at kahulugan ng kanyang pinakikinggan. . ‡ binibigyan pansin ang paraan ng pagbigkas ng tagapagsalita at kung paano siya kumikilos habang nagsasalita.

Paglilibang Layunin: ‡ ‡ upang malibang o aliwin ang sarili ginagawa para sa sariling kasiyahan Paggamot Kahalagahan: ‡ matulungan ng tagapakinig ang nagsasalita na madamayan o makisimpatiya sa pamamagitan ng pakikinig sa hinaing o suliranin ng nagsasalita .

Kritikal Layunin: ‡ gumamit ng pagbubuo ng hinuha upang makabuo ng ganap na pag-aanalisa o pagsusuri sa paksang narinig. Makabubuo ng analisis ang tagapakinig batay sa narinig Malinawan ang tagapakinig sa puntong nais niyang maintindihan ‡ ‡ .

di kailangang mahaba ang pahayag dahil masyadong maikli ang kanilang interes.Mga elementong Nakaiimpluwensiya sa Pakikinig ‡ Edad o gulang Kung bata ang nakikinig ng pahayag. bukod pa sa kanilang kakulangan sa pang-unawa. Sa mga may edad na o matatanda na hindi rin ay hindi rin mabuti ang mahabang pakikinig hindi dahil sa nababagot sila kundi dahil sa mga nararamdamang nila sa katawan bunga ng kanilang kantandaan. katulad ng pag-atake ng rayuma at ang kahinaan na ng kanilang pandinig .

ang isang nagbibigay ng panayam na malapit na sa oras ng tanghalian ay din na rin epektibo sa mga tagapakinig.Oras Malaki rin ang impluwensiya ng oras sa pakikinig.  May mga oras na de-peligro rin tayong tinatawag.  Ang mga estudyante na may klase sa umaga ay mas aktibong tagapakinig kaysa mga estudyante panghapon.araw ay di kasing linaw ng pakikinig niya sa oras na gising na gising na ang kanyang kamalayan. .  Ang isang tagapakinig na tawagan sa hatinggabi o sa madaling.

Higit na mahaba ang pasensiya ng babae sa pakikinig kaysa sa mga lalaki dahil madali silang mainip .  Ang mga babae naman ay ayaw sa lalaking tagapagsalita dahil sa may katipiran ng mga ito sa pagbibigay ng paliwanag.Kasarian Sinasabing magkaiba ang interes ng mga lalaki at babae  Ang mga lalaking tagapakinig ay ayaw sa babaeng tagapagsalita dahil maligoy masyado sa pagsasalita at maraming sinasabi o ipinaliliwanag na nagiging negatibo para sa kanila kaya hindi pinakikinggan. At gusto rin nilang pinakikinggan ay ang paksang may pansarili silang interes.

 . radyo atbp. mikropono. Epektibo pa ring tsanel sa pagpaparating ng mensahe ay ang personal na pakikipag-usap kaysa sa paggamit ng instrumento dahil malinaw na masasabi ang mensahe gayon din ang kanyang emosyon.Tsanel  Paggamit ng instrumento sa paghahatid ng mensahe ay malaking tulong upang magkaunawaan gaya ng cellphone. telepono.

Kultura ‡ Ang pagkakaiba-iba ng kultura ng tao ay nagiging dahilan din ng mabuti at di-mabuting kawilihan sa pakikinig.  Sa panayam. Parehong Pilipino pero magkaiba ng kultura.  Ang pananalangin ng ating mga kapatid na katutubo ay iba sa pananalangin nating mga kristiyano. . may mga tao na malayang nakapagtatanong at sumasalungat habang nagsasalita ang tagapanayam pero mayroon namang tahimik at taimtim lamang nakikinig habang nagsasalita ang tagapanayam at magtatanong lamang sila kapag tapos na itong magsalita.

Ang sariling pagpapakahulugan ng tagapakinig sa kanyang naririnig na mensahe ng kausap ay maaaring magwakas sa mabuti o di-mabuting katapusan.  .‡ Konsepto sa sarili  ang tagapakinig ay may katalinuhang taglay na maari niyang magamit sa pagkontra o pagsang-ayon sa sinasabi ng tagapagsalita.

 . maliit at magulong lugar ay nagdudulot ng pagkainis at kawalang ganang makinig ng mga tagapakinig. Ang mainit.‡ Lugar  Ang tahimik at malamig na lugar ay lubusang nakahihikayat at nakapagpapataas ng level ng konsentrasyon ng isang tagapakinig ng isang panayam.

Tiger Siya ang tagapakinig na laging handang magbigay ng reaksyon sa anumang sasabihin ng tagapagsalita upang sa bawat pagkakamali ay parang tigre siyang susugod at mananagpang ‡ ‡ .MGA URI NG TAGAPAKINIG ‡ Eager Beaver Siya ang tagapakinig na ngiti nang ngiti o tangu nang tango habang may nagsasalita sa kanyang harapan. Sleeper Siya ang tipo ng tagapakinig na nauupo sa isang tahimik na sulok ng silid. ngunit kung naiintindihan niya ang kanyang naririnig ay isang malaking tanong. Wala siyang tunay na intensyong makinig.

pagsimangot at anyong pagtataka o pagtatanong ang kawalan niya ng malay sa kanyang mga naririnig. . Kapansin-pansin ang pagkunot ng kanyang noo. Frowner Siya ang tipo ng tagapakinig na wari bang lagi na lang may tanong at pagdududa. Makikita sa kanyang mukha ang pagiging aktibo. hindi lubos ang kanyang pakikinig kundi isang pagkukunwari lamang sapagkat ang hinihintay lamang niya ay ang oportunidad na makapagtanong para makapagpaimpres.‡ ‡ Bewildered Siya ang tagapakinig na kahit na anong pilit ay walang maiintindihan sa naririnig. ngunit ang totoo.

pakikipagtsismisan sa katabi. o anumang gawaing walang kaugnayan sa pakikinig. hindi lamang siya nakikinig. Itinutuon ang kanyang atensyon sa ibang bagay at walang makitang iba pang reaksyon mula sa kanya. positibo man o negatibo.‡ ‡ Relaxed Isa siyang problema sa isang nagsasalita. Busy Bee Isa siya sa pinakaaayawang tagapakinig sa anumang pangkat. Paano¶y kitang-kita sa kanya ang kawalan ng interes sa pakikinig. abala rin siya sa ibang gawain tulad ng pagsusulat. pagsusuklay. .

Makikita sa kanyang mukha ang kawilihan sa pakikinig. . Lubos ang partisipasyon niya sa gawain ng pakikinig. nakikinig siya gamit hindi lamang ang kanyang tainga kundi maging ang kanyang utak.‡ Two-eared Listener Siya ang pinakaepektibong tagapakinig.

MGA KABUTIHANG MAIDUDULOT NG AKTIBONG PAKIKINIG  Makinig at pahalagahan ang sinasabi ng kapwa upang mapaamo ang matigas na damdamin  Madaling maunawaan ang posisyon ng iba kung mataimtim na makikinig sa kanya  Maiiwasan ang mga negatibong pagpuna kung ginagamit ang pakikinig sa wastong paraan  Mawawala ang puwang ng di-pagkakaunawaan o dipagkakasunduan kung nakikinig sa bawat nagsasalita  Madaling matulungan ang kapwa sa pamamagitan ng pakikinig  Matutuklasan ang mgakainaan ng bawat isa tungo sa pagbabago sapagkat masususri at maaanalisa ang mga kahinaan sa pamamagitan ng masusing pakikinig .

MGA MALING PANINIWALA SA PAKIKINIG    ang pakikinig daw ang pinakamadali sa apat na makrong kasanayan ang mga marurunog lamang daw ang mahuhusay makinig hindi na raw kailangang pagplanuhan ang pakikinig .

MGA HADLANG SA PAKIKINIG ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Pagbuo ng maling kaisipan Pagkiling sa sariling opinion Pagkakaiba-iba ng pakahulugan Pisikal na dahilan Pagkakaiba ng kultura Suliraning pansarili .

B. Makrong Kasanayan sa Pagsasalita .

Mga Bahagi ng Bibig .

Kahulugan ng Pagsasalita  Ito ay kakayahan at kasanayan ng isang tao na maihayag ang kanyang ideya. paniniwala at nadarama sa pamamagitan ng paggamit ng wikang nauunawaan ng kanyang kausap.  Pag-uusap ng dalawa o higit pang bilang ng mga tao: ang nagsasalita at ang kinakausap .

.Kahalagahan ng Pagsasalita Mahalaga ang pagsasalita dahil: ‡ ‡ ‡ ‡ naipaaabot sa kausap ang kaisipan at damdaming niloloob ng nagsasalita nagiging kasangkapan sa pagkakaunawaan ng mga tao nakapag-aanyaya o nakaiimpluwensiya ng saloobin ng nakikinig naibubulalas sa publiko ang opinyon at katwirang may kabuluhan sa kapakanang panlipunan upang magamit sa pagbuo ng mga patakaran at istratehiya sa pagpapatupad ng mga ito.

Mga Pangangailangan sa mabisang pagsasalita ‡ Kaalaman ‡ Kasanayan ‡ Tiwala sa Sarili .

Mga Kasangkapan sa Pagsasalita      tinig bigkas tindig kumpas kilos .

Limang Kasanayan sa Pagsasalita Pakikipag-usap pakikipanayam pagkatang talakayan pagtatalumpati pakikipagdebate .

kailangang kakitaan ng paggalang sa isa¶t isa 2. kinakailangan ng palitan ng ideya. bukal at kusang-loob . huwag solohin ng isa sa alinman sa naguusap ang pagsasalita 4. sa pakikipag-usap. ang pag-uusap ay likas. ang pokus ng usapan ay may kinalaman sa interes at karanasan ng nag-uusap 5. may matapat na layunin sa pakikipag-usap 3.Pakikipag-usap Sa pakikipag-usap kinakailangang isaalang-alang ang: 1.

makinig ng mataman at magpakita ng kawilihan Iwasan ang pagtatanong na makaka-ofend sa kinakausap at mga katanungang sinasagot ng oo o hindi lamang Magpasalamat sa kinakapanayam pagkatapos ng interbyu . oras. at lugar na maluwag sa kakapanayamin Pagbanggit sa kakapanayamin tungkol sa pangkalahatang paksa Pagtatala ng mga katanungan na maaaring itanong sa kakapanayamin Maging maayos sa pananamit at dumating sa takdang oras Maging magalang.Pakikipanayam (Interbyu) ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ ‡ Mga dapat tandaan sa pakikipag-ayos/pagsasagawa ng pakikipanayam: Pakikipagtipan sa kakapanayamin. pagtatakda ng araw.

Pangkatang Talakayan Mga dapat tandaan kung kalahok sa pangkatang talakayan. Pakinggan ang bawat sasabihin ng mga kasama sa pagtatalakayan 2. Makibahagi. Magkaroon ng bukas na isipan 5. huwag sasalungat sa katuwiran ng higit na nakararami 6. Iwasan ang pagiging mapagmataas o makipag-alit sa mga kasama . 1. Iwasan ang maling pangangatwiran at pag-iisip. huwag manatiling tahimik 3. Huwag lilihis sa paksang pinag-uusapan na maaaring makapagpabagal sa talakayan 4. huwag matakot maglahad ng katotohanan.

Huwag payagang magtanong sa kanya ang kalaban kung siya ang nagtatanong . Ilahad ang walang katotohanang sinabi ng kalaban c.Pakikipagdebate o pagtatalo Tungkol sa pagtuligsa: a. Magtanong tungkol sa talumpating kabibigay ng sinundang tagapagsalita b. Talakayin ang mga kahinaang katibayan ng kalaban d. Ipahayag ang kamalian ng kalaban b. Di dapat magtanong ang dalawang tagapagsalita sa iisang tagapagsalita c. Ipahatid na wala sa paksa ang mga patunay at katuwiran ng kalaban Tungkol sa pagtatanong a.

Uri ng talumpati Impromptu Ito ay biglaang talumpati na binibigkas nang walang ganap na paghahanda. Gabay sa pagbigkas ng biglaang talumpati: ‡ Maglaan ng oras sa paghahanda ‡ Magkaroon ng tiwala sa sarili ‡ Magsalita nang medyo mabagal ‡ Magpokus sa paksa habang nagsasalita .

Extemporaneous Ito ang pagbigkas sa isang kompetisyon na walang tiyak na kahandaan sa pagbigkas. Mga itinakdang konsiderasyon para sa extempore: Limitado sa oras sa pagitan ng pagkuha ng paksa at sa mismong paligsahan Pagtatakda ng oras sa pagtatalumpati ‡ ‡ .

Pinaghandaang talumpati Ang tagapagsalita ay gumagawa muna ng kanyang talumpati. may paghahanda at kailangang memoryado o saulado ang pyesa bago bigkasin ang talumpati. katawan at wakas/konklusyon ay dapat na magkakaugnay at may kaisahan. Pagbasa ng papel sa panayam o kumperensya Ito ang kasanayang pagsulat ng papel na babasahin sa kumperensya. ang pag-oorganisa ng mga ideya at ang pagsulat ng panimula. .

Masyadong mahina ang tinig at hindi sapat upang marinig ng lahat ang sinasabi ng mananalumpati . Hindi maramdaman ng mga tagapakinig ang kataimtiman at katotohanan ng bawat salitang binibitiwan. Masyadong magalaw ang katawan at hindi nakapokus ang pansin sa mga nakikinig 3. nauutal at hindi makapagsalita ng maayos kapag nakaharap sa maraming tao.Kahinaan sa pagtatalumpati 1. Nauumid. 2. 4.

Magtiwala sa iyong sarili. isiping maging ang mga taong may depekto ay maari ring magtagumpay. Tanggapin mo ang iyong sarili. Magkaroon ng marubdob na pagnanasang maging mahusay na tagapagsalita. ang iyong tagumpay at kabiguan. ang iyong kagandahan at kapintasan. ‡ ‡ ‡ .Mga mungkahi kung paano makapagsasalita ng maayos sa harap ng madla: ‡ Magkaroon ng positibong pananaw. isiping kaya mong magsalita sa harap ng madla. ang iyong kalakasan at kahinaan. dahil lahat ng tagapagsalita ay kinakabahan sa mga unang segundo o munuto ng pagsasalita. isiping may mahalagang ideya na ibabahagi sa madla. Isipin ding hindi nag-iisa.

‡ ‡ ‡ ‡ Harapin mo ang takot. Magpraktis ka ng magpraktis. Magdasal. humingi ng lakas at dunong sa Poong Maykapal. Magsimula sa pagharap sa maliliit na pangkat hanggang sa malalaking madla. huwag mong takasan. Hindi ka magkakaroon ng karanasan kung hindi mo susubukan. . Isiping ang mga madlang tagapakinig ay palakaibigan at hindi mapanghusga.

C. Makrong Kasanayan sa Pagbasa .

nakapagpapatatag sa tao na harapin ang mga diinaasahang suliranin sa buhay. Pagpapakahulugan ito ng mga nakatitik na sagisag ng mga kaisipan. ang pagbabasa ay nakapagpapalawak ng pananaw at paniniwala sa buhay. Ayon kay Arrogante. ‡ ‡ ‡ . Ang mpagbabasa ay susi sa malawak na karunungan natipon ng daigdig sa mahabang panahon. Ang pagbasa ay pagtanggap ng mga mensahe sa pamamagitan ng pagtugon ng damdamin at kaisipan sa mga titik at simbolong nakalimbag sa pahina.Kahulugan at Kahalagahan ng Pagbasa ‡ Ang pagbasa ay interpretasyon ng mga nakalimbag na simbolo ng kaisipan.

. ang pagbasa ay nagbibigay ng impormasyon na nagiging daan sa kabatiran at krunungan. ang pagbasa ay hindi pagbibigay tanong lamang sa mga salitang binabasa kundi pangangatwiran at pag-iisip. pakikipagsapalaran. Ito¶y isang aliwan. Ayon kay Toze. paglutas sa mga suliranin at nakapagdudulot ng iba¶t ibang karanasan sa buhay.‡ ‡ ‡ Ang pagbasa ay nakapagpapataas ng uri ng panlasa sa mga babasahin Ayon kay Thorndike. kasiyahan.

ayaw niyang mapag-iwanan ng takbo ng panahon  may nagbabasa upang maaliw o malibang . mabawasan ang pagkainip at pagkabagot na nararamdaman .Bumabasa ang tao dahil sa iba¶t ibang kadahilanan:  may nagbabasa upang kumuha ng dagdag kaalaman o karunungan  may nagbabasa dahil gusto niyang malaman ang nangyayari sa paligid.

Apat na hakbang ng pagbasa:
Ayon kay William S. Gray, ³Ama ng Pagbasa´,
‡

‡ ‡ ‡

Ang pagbasa sa akda Ang pag-unawa sa binasa Ang reaksyon sa binasa Ang pagsasama-sama at pag-uugnay ng mga bagong kaalaman sa binasa at ng dating kaalaman

Layunin sa Maunlad na Pagbasa
‡ ‡ ‡ Mapabuti ang pag-unawa at bilis sa pagbasa Maihanda ang mga tiyak na kagamitan sa masaklaw at masidhing pagbasa Makilala ang mga bpaksang pinag-aaralan upang matamo ang impormaasyon hinggil sa iba¶t ibang larangan tulad ng sining, agham at mga bagay na pangkatauhan o humanities. Magamit ang pagbasa sa pagpapabuti ng mga kasanayan sa pakikinig, pagsasalita at pagsulat

‡

‡

‡

‡

Matamo ang pagsasarili sa pag-aaral at magkaroon ng mabisang pag-uugali sa pag-aaral sa tahanan, paaralan at aklatan. Mapadalisay ang mga kasanayan sa kritikal na pag-iisip sa pamamagitan ng pagtataya at pagpapahalaga sa mga binabasa. Makamtan ang kasiyahan at katuwaan na dulot ng pagbabasa.

. Nagtuturo ito sa mambabasa upang malaman ang pangkalahatang pananaw na matatagpuan sa mga aklat at iba pang nakalaimbag na babasahin. Tinatatawag din itong pinaraanang pagbasa at pinakamabilis na paraan ng pagbasa. Mga uri ng pagbasa ayon sa pamamaraan Mabilisang pagbasa ± (skimming) ang pinakamabilis na pagbasa na nakakaya ng isang tao.MGA URI NG PAGBASA Ang pagbasa ay mauuri ayon sa paraan at layunin A.

Ginagamit ang paraang ito sa pamamagitan ng mga sumusunod:  Pagtingin at pagbasa nang mabilisan sa kabuuang nilalaman ng isang aklat  pagtingin at pagbasa ng mahahalagang datos na kailangan sa pananaliksik (key word)  pagkuha sa pangkalahatang impresyon sa nilalaman .

mga paupahang establisemento (buy & sell). Pagsusuring Pagbasa ± (Analytical reading) nakasalalay sa mga materyales ang gawaing pagsusuri sa pagbasa.Pahapyaw na Pagbasa . Ginagamit ditto ng matalino at malalim na pag-iisip. numerong nanalo sa swipstiks. Ito ang uri ng pagbasa na hindi hinahangad na makuha ang kaisipan ng sumulat dahil sa mahalaga rito¶y makita ang hinahanap sa madali at mabilis na paraan. Nahahasa rito ang kahusayan ng mag-aaral sa pamamagitan ng kanyang mapanuring pag-iisip.(scanning) tumutukoy sa paghahanap ng isang tiyak na impormasyon sa isang pahina. paghahanap ng trabaho. pagtingin sa resulta ng mga eksamen . . lotto atbp. Tulad ng paghahanap ng telepono sa direktoryo.

Sa pamumuna hindi lamang ang nilalaman ng akda ang binibigyan ng pansin. ang mga ginamit na salita o istilo sa pagsulat ng mayakda. Tinitingnan din ang kalakasan at kahinaan ng paksa at may-akda. . simula. katawan (nilalaman) at wakas ng akda.Pamumunang Pagbasa (Critical reading) Dapat na matiyak ng mambabasa na naunawaan ang buong nilalaman ng akda. Kasama rito ang pagpuna mula sa pamagat. Binibigyan din ng pansin o puna ang istruktura ng mga pangungusap.

walang puwang dito ang paggamit ng bibig kaya walang tunog ng salita ang nalilikha ng bumabasa ng teksto. . Pasalitang pagbasa (oral reading) pagbasa ito sa teksto na inaangkupan ng wastong pagbigkas sa mga salita at sapat na lakas ng tinig upang sapat na marinig at maunawaan ng mga tagapakinig.Tahimik na Pagbasa (silent reading) mata lamang ang gumagalaw sa uri ng pagbasang ito.

. Madadagdagan ang kanyang kaalaman sa pamamagitan ng ganitong pamamaraan.Masinsinang Pagbasa ± hindi ito ³undertime pressure´ na pagbasa. Binibigyan dito ng guro ang mga mag-aaral ng sapat na panahon upang maisa-isang basahin at mapagtuunan ng pansin ang mga salitang bumubuo sa teksto. aral at pananaw sa kanyang binasang aklat. Pagpapabasa sa mag-aaral sa bahay ng isang teksto at sa pamamagitan ng kanyang nabasa ay ipalahad ang buod.

Pagbasang paglilibang . .Ayon sa layunin   Pagbasang nakapagtuturo ± nagbabasa ang isang tao dahil mayroon siyang nais malaman o marating. Kasiya-siya ito dahil napapaunlad nito ang bawat larangan na ating tinatahak. Kailangan natin ang layuning ito upang maragdagan ng bago an gating dating kaalaman.ang pagbabasa ay mainam gawing libangan dahil nakapagpapataas ng isip at diwa ng tao. Ito ang pagkain ng ating isipan at may kaligayahang naidudulot sa ating buhay.

Pananaliksik at pandiksyunaryong kasanayan (Research & dictionary skills) May kakayahan sa paghahanap o pagsisisyasat sa mga bagay at kaalamang di-makita o matagpuan . pagbabaybay at pagbigkas Pag-unawa (comprehension) Kakayahan sa pag-unawa mula sa payak hanggang sa mas mabigat at masalimuot na bahagi ng akda. makabago at napapanahong isyu. pagpapahalagang literari (literary appreciation) may kakayahang umunawa at pagkagiliw sa pagpapahalaga ng mga tradisyunal. pagpapantig.Mahalagang Kasanayan sa Pagbasa Pagkilala sa mga salita (word perception) Kakayahang umunawa sa iba¶t ibang kahulugan ng salita.

4. Pagbibigay ng Interpretasyon Mapanuri o kritikal na pagbasa Paglalapat o Aplikasyon Pagpapahalaga . Pag-unawang literal 2 3. 5.Limang dimensyon sa pagbasa 1.

Makrong Kasanayan sa Pagsulat .D.

Kahulugan ng Pagsulat Ang pagsulat ay isang paraan upang ang kaisipan ng isang tao ay kanyang maipahayag sa pamamagitan ng mga simbolo. Ito ay isang paraan ng pagpapahayag kung saan naiaayos ang iba¶t ibang ideya na pumapasok sa ating isipan. .

umapila sa paglilikom ng pondo. pagbibigay ng ulat. sumagot sa pakiusap ng mga kliyente at maramipang iba. paggawa ng balangkas pangkaunlaran.  Sa daigdig ng edukasyon. gumawa ng anunsyo. . pagtatala ng resulta ng mga eksperimentasyon at paglikha ng mga papel pananaliksik dahil ito ay bahagi ng pananagumpay.kailangang sumulat tayo ng liham ng aplikasyon.  Makasasagot tayo sa mga pagsusulit na pasanaysay.Kahalagahan ng Pagsulat Mahalaga ang pagsulat dahil:  kung marunong tayong sumulat makaaangat tayo sa iba dala na rin ng mahigpit na kompetisyon sa ngayon.

ng maraming pagtatangka at pag-uulit ng manuskrito.Proseso ng Pagsulat Ang mabuting pagsulat ay nakukuha sa pamamagitan ng pagsasanay. Maaari ring tularan ang iba at alamin ang kanilang pamamaraan sa pagsusulat lalo na¶t kinakailangan natin ito sa pakikipag-ugnayan sa buong mundo. .

. Makalilikha ng mabuting sulatin ang sinuman kung nailalagay niya ang kanyang sarili sa paksa.Pamamaraan ng Pagsulat Pag-asinta (Triggering) Kailangang may isang bagasy na magsisilbing daan upang tayo¶y sumulat. Kung tayo¶y may paniniwala sa ating sarili. matutuklasan natin ang mga paraan upang magtagumpay sa pagsulat.

pahayagan. maaari tayong magsaliksik sa dyornal. Bukod sa ating sariling karanasan. .Pagtipon (Gathering) Anumang paksang napili. kasilangan pa ring magdaan sa masusing pagsasaliksik at pagtuklas. interbyu at maging sa panonood ng sine at telebisyon. magazine. ensayklopedya. Kailangang makapangalap ng sapat na materyales at ebidensyag magpapatunay.

binbigyan na natin ng hugis an gating paksang susulatin. . Kailangan Makita natin ang pokus n gating paksa sa pamamagitan ng pagtatanong sa sarili kung ano ang tunay na paksa. Maaari na nating sulatin ang burador na maaari ring maging batayan sa pangangalap ng mga kagamitan.Paghugis (Shaping) Habang nangangalap tayo ng mga materyales.

Pagrebisa (Revising) Ang isang sulatin ay hindi nakukuha sa isang upuan lamang. Karamihan sa mga nalathalang sulatin ay dumaan ng mga pagbabago at muling pagsulat hanggang sa maabot nito ang pinakawasto at tumpak na pamaraan ng pagsulat. hanggang sa paynal na papel. . Ang isang mabuting papel ay nagdadaan ng ilang yugto ng pag-unlad mula sa mga di-formal na tala tungo sa unang burador.

Mga Bahagi ng Pagsulat Panimula Katawan Konklusyon Rekomendasyon .

seminar.Mga Uri ng Gawaing Pagsulat: Dalawa ang pangkalahatang uri ng pagsusulat ± ang sulating pormal at ang sulating di-pormal. Maaaring magkaroon o magsagawa ng pagsasanay sa pagbuo ng kathang pasalita. . Ang sulating pormal ay galing o bunga ng leksyon na pinag-aralan at tinakay sa klase. Ang mga pagsasanay sa pagsulat o paglikha ng kathang di-pormal ay siyang gagawing paghahanda at basehan para sa pagsulat ng kathang pormal. forum. Pagkatapos ay iwawasto upang pasulatin ang mga mag-aaral ng isang kathang di-pormal.

Maraming Salamat po! .

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful