PANITIKAN SA PANAHON NG AMERIKANO

KALIGIRANG KASAYSAYAN
== Ang mga Pilipinong mapanghimagsik ay nagwagi laban sa mga Kastila na sumakop sa atin nang higit sa tatlong daang taon. Naiwagayway ang ating bandila noong ika-12 ng Hunyo 1898, tanda ng pagkakaroon natin ng kalayaan.Nahirang si Hen. Emilio Aguinaldo noon bilang unang pangulo ng Republika ng Pilipinas, subalit ang kalagayang ito·y naging panandalian lamang sapagkat biglang lumusob ang mga Amerikano. Nagkaroon ng digmaang Pilipino-Amerikano na siyang naging sanhi ng pagsuko ni Hen. Miguel Malvar noong 1903. Gayun pa man, ang kilusang pangkapayapaan ay nagsimula noong pang 1900.

MGA KATANGIAN NG PANITIKAN SA 1. Pagtutol sa kolonyalismo at imperialismo . Hangaring makamit ang kalayaan 2. Marubdob na pagmamahal sa bayan 3.

DIWANG NANAIG SA PANAHON NG 1. Nasyonalismo 2. Kalayaan sa pagpapahayag 3. Paghanap at paggamit ng bagong pamamaraan . Paglawak ng karanasan 4.

MGA IMPLUWENSYA SA PANANAKOP NG MGA AMERIKANO 1. Pinaunlad ang kalusugan at kalinisan 4. Kalayaan sa pagpapahayag na may hangganan . Pagpapatayo ng mga paaralan 2. Binago ang sistema ng edukasyon 3. Ipinagamit ang wikang Ingles 5. Pagpapalahok sa mga Pilipino sa pamamalakad ng pamahalaan 6.

MGA PAHAYAGAN SA PANAHON NG AMERIKANO 1. EL NUEVO DIA (Ang Bagong Araw) itinatag ni Sergio Osmena noong 1900 3. EL RENACIMIENTO (Muling Pagsilang) itinatag ni Rafael Palma noong 1900 4. Manila Daily Bulletin-1900 . EL GRITO DEL PUEBLO (Ang Sigaw/Tinig ng Bayan) itinatag ni Pascual Poblete noong 1900 2.

Maka-Ingles 3.Maka-Tagalog .Maka-Kastila 2.3 PANGKAT NG MGA MANUNULAT 1.

TANIKALANG GINTO.MGA DULANG IPINATIGIL 1. NGAYON AT BUKAS ² sinulat ni Aurelio Tolentino 2.ni Juan Abad 3. MALAYA ²ni Tomas Remegio 4. KAHAPON. WALANG SUGAT ² ni Severino Reyes .

OBRA-MAESTRA.unang hari ng panulaan sa Kastila. FERNANDO MA.A Rizal 2. OBRA-MAESTRA.PANITIKAN SA KASTILA 1.may pinakamabuting tulang papuri kay Jose Rizal . nahirang siyang ´poeta laureadoµ sa wikang Kastila 4. CECILIO APOSTOL. TRINIDAD PARDO DE TAVERA. RECTO-Obra-maestra-BAJO LOS COCOTEROS ( Sa Lilim ng Niyugan) 6. JESUS BALMORI ² ´Batikulingµ.makatang liriko 5. MANUEL BERNABE. CLARO M. OBRA-MAESTRA-Crisalidas (Mga Higad) 3.ang nagpasok ng titik W at K sa abakadang Pilipino .El Recuerdo y el Olvido. GUERRERO.

IBA PANG MANUNULAT SA WIKANG KASTILA ‡ADELINA GURREA ² kauna-unahang makatang babae sa Pilipinas na magaling sa Kastila.nakilala sa tawag na DON PANYONG.EL NIDO ‡ISIDRO MARPORI ²obra-maestra-AROMAS DEL ENSUENO ( Halimuyak ng Pangarap) ‡MACARIO ADRIATICO ²obra-maestra-alamatµLA PUNTA DE SALTO ( Ang Pook na Pamulaan ) ‡EFIFANIO DELOS SANTOS. kilala bilang mahusay na mananalambuhay ‡PEDRO AUNARIO ²sumulat ng DECALOGO DEL PROTOCIONISMO . Obra-maestra.

Amado V. Panganiban. Cirio H. Narito ang mga sumusunod: = MAKATA NG PUSO : Lope K. Hernandez. Nemecio Carabana. Pedro Gatmaitan. Santos. Deogracias A. Inigo Ed Regalado.Carlos Gatmaitan. Jose Corazon de Jesus. Rosario. Ildefonso Santos. Mar Antonio .PANITIKAN SA TAGALOG = Ang ´FLORANTE AT LAURAµ ni Francisco Balagtas at ´URBANA AT FELIZAµni Modesto de Castro ang naging inspirasyon naman ng mga manunulat sa Tagalog = Inuri ni Julian Balmaceda sa tatlo (3) ang mga makatang Tagalog.

Santos. Patricio Mariano.MAKATA NG BUHAY : Lope K. Amado V. Jose Corazon de Jesus. Patricio Mariano. Hernandez MAKATA NG DULAAN : Aurelio Tolentino. Severino Reyes. Florentino Collantes. Carlos Gatmaitan. Tomas Remegio .

OBRAMAESTRA. MGA OBRA-MAESTRA. OBRA-MAESTRA-Banaag at Sikat ‡JOSE CORAZON DE JESUS.Lumang Simbahan ‡AMADO V. Ang Panday ‡VALERIANO HERNANDEZ-PENA.Huseng Batute.Isang Dipang Langit.Makata ng mga Manggagawa.Kuntil Butil. OBRAMAESTRA-Isang Punungkahoy ‡FLORENTINO COLLANTES. Bayang Malaya. OBRA-MAESTRADamdamin . HERNANDEZ.Nena at Neneng ‡INIGO ED REGALADO ² Odalager. SANTOS ² Ama ng Balarilang Tagalog.‡LOPE K.Tandang Anong at Kintin Kulirat.Mga Ibong Mandaragit. OBRA-MAESTRA. Luha ng Buwaya.

nagtayo ng samahang ´COMPANA ILAGANµ na nagtanghal ng maraming dula sa kalagitnaang Luzon ‡PATRICIO MARIANO.sumulat ng ´NINAYµ at ´ANAK NG DAGATµ na siya niyang OBRA-MAESTRA ‡JULIAN CRUZ-BALMACEDA.W alang Sugat ‡AURELIO TOLENTINO ² ipinagmamalaking mandudula ng Kapampangan. Ama ng Dulang Tagalog.´Bunganga ng Patingµ ang siya niyang OBRA-MAESTRA . OBRA-MAESTRALuhang Tagalog at Kahapon. Ngayon at Bukas ‡HERMOGENES ILAGAN. OBRA-MAESTRA.ANG DULANG TAGALOG ‡SEVERINO REYES ² Lola Basyang.

may-akda ng ´My Islandsµ at ´Children of the Ash Covered Loomµ. A Vision of Beauty ‡ZOILO GALANG ² sumulat ng kauna-unahang nobelang Pilipino sa wikang Ingles na pinamagatang ´A Child of Sorrowµ ‡ZULUETA DE COSTA-nagkamit ng unang gantimpala sa tulang ´Like the Molaveµ ‡NVM GONZALES. pinakatanyag na Pilipinong manunulat sa Ingles ‡JORGE BACOBO ² sinulat-µFilipino Contact with Americaµ. Ang huli ay isinalin sa iba·t ibang wika sa India .PANITIKANG FILIPINO SA INGLES ‡JOSE GARCIA VILLA ² ´Doveglionµ.

umakda ng ´April Morningµ.*ANGELA MANALANG GLORIA. nakilala sa pagsulat ng mga tulang liriko noong panahon ng Komomwelt ‡ESTRELLA ALFON ² ipinalalagay na pinakapangunahing manunulat na babae sa Ingles bago magkadigma. Sinulat niya ang ´MAGNIFICENCEµ at ´GRAY CONFETTIµ ‡ARTURO ROTOR ² may-akda ng ´THE WOUND AND THE SCARµ-kauna-unahang aklat na nalimbag sa Philippine Book Guild .

Ama ng Panitikang Kapampangan.IBA PANG PANITIKAN *PEDRO BUKANEG. Crisostan-kasingkahulugan ng Balagtasan *ERIBERTO GUMBAN-Ama ng panitikang Bisaya .Prinsipe ng mga Makatang Iloko. kilala sa pagiging makata at nobelista *LEON PICHAY ² kinilala bilang ´pinakamabuting BUKANEGEROµ *JUAN CRISOSTOMO SOTO. Bukanegan-kasingkahulugan ng Balagtasan *CLARO CALUYA.Ama ng Panitikang Iloko.

PANITIKAN SA PANAHON NG HAPON .

ang lahat halos ng pahayagan sa Ingles ay pinatigil ng mga Hapones.KALIGIRANG KASAYSAYAN Ang Panitikang Filipino sa wikang Ingles sa pagitan ng taong 1941-1945 ay nabalam sa kanyang tuluy-tuloy na sanang pag-unlad nang muli tayong sakupin ng isa na namang dayuhan mapaniil-ang mga Hapones. Natigil ang panitikan sa Ingles. Patuloy na umunlad ito sapagkat ang mga dating sumusulat sa Ingles . Maliban sa Tribune at Philippine Review. Naging maganda naman ang bunga nito sa Panitikang Tagalog.

ay bumaling sa pagsulat sa Tagalog. Ang lingguhang LIWAYWAY ay inilagay ng mga Hapones sa mahigpit na pagmamatyag hanggang sa ipabahala ito sa isang Hapong nagngangalang ISHIKAWA. dahil sa mahigpit na pagbabawal ng pamahalaang Hapon tungkol sa pagsulat ng anumang akda sa Ingles. Ang naging paksain ng mga panitikan sa panahon ng Hapon ay pawang nauukol sa BUHAY LALAWIGAN. . Si Juan Laya na dating manunulat sa wikang Ingles ay nabaling sa Tagalog.

Dahil sa Anak . Higanti ng Patay .MGA MANUNULAT ** SANGAY NG DULA: -JOSE MA.Sino Ba Kayo?.Sa Pula. Sa Puti -CLODUALDO DEL MUNDO ²bULAGA -JULIAN CRIZ BALMACEDA. HERNANDEZ.Panday Pira -FRANCISCO RODRIGO.

Nayon at Dagat-Dagatan .SANGAY NG MAIKLING KWENTO *Naging maunlad ang larangan ng maikling kwento noong panahon ng Hapon.Uhaw ang Tigang na Lupa -NVM Gonzales. -Narciso Reyes ² Lupang Tinubuan -Liwayway Arceo.Lunsod.

PAG-IBIG. BUHAYLALAWIGAN o NAYON. KALIKASAN. PANANAMPALATAYA at SINING .SANGAY NG TULA -Ang karaniwang paksa ng mga tula noong panahon ng Hapon ay tungkol sa BAYAN o sa PAGKAMAKABAYAN.

Flores -TANAGA ² tulad ng haiku. ikatlong taludtod-5 Hal: TUTUBI ² Gonzalo K. ikalawang taludtod-7 pantig. aliw-iw Hal. indayog. Unang taludtod-5. ito·y maikli ngunit may sukat at tugma. Ang bawat taludtod nito ay may pitong (7) pantig Hal : PALAY ² Ildefonso Santos -KARANIWANG ANYO.ang mga katangian nito ay nagtataglay ng sukat at tugma. Binubuo ng 17 pantig na nahahati sa tatlong taludtod. PAG-IBIG ² Teodoro Gener .MGA URI NG TULA -HAIKU ² isang tulang may malayang taludturan na kinagiliwan ng mga Hapones.