DIBORSYO SA PILIPINAS

DAPAT ba o HINDI DAPAT na payagan ang diborsyo sa Pilipinas? ARIEL GARCINELA ² nagtanggol sa panig ng DAPAT NEBRES MEDEN JANE ² nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT JERICO MARCELINO ²namagitan bilang LAKANDIWA

LAKANDIWA (Pagbubukas) Marubdob na pagbati po ang nais kong iparating Sa lahat ng nakikinig dito sa Pag-usapan Natin Narito po kaming muli upang kayo ay aliwin Sa buwanang Balagtasang labanan ng magagaling. Jerico Marcelino po ang lingkod nyong nagpupugay Tubong Ranzo,Ilonggo na sadyang tunay Lakandiwa po ang aking papel ditong gagampanan Tagahatol, tagahusga, tagasaing din po minsan. Araw po ng mga puso sa tuwing buwan ng Pebrero Kaya tungkol sa pag-ibig ang paksa ng pagtatalo: Sa sariling bansa nating mas marami ang Kristyano, Ay dapat ba o di dapat magkaroon ng diborsyo? Batid ko pong kayo mismo'y may sariling panindigan Ngunit pakinggan po natin ang panig na ilalaban Ng Reyna po at ng Hari nitong ating Balagtasan Wag na nating patagalin, sila'y ating palakpakan!

HINDI DAPAT (Pagpapakilala) Inip akong naghihintay na sumapit itong gabi Upang ako'y magpatunay sa makatang katunggali Na di dapat ang diborsyo sa bansang itinatangi Pagkat hindi naayon sa Maykapal at sarili. Kababayang minamahal, tulutan po muna ako Ang sa inyo ay magpugay nang taos sa aking puso Advanced Happy Valentine's Day, diwa nito'y sumainyo Ang lingkod nyong dili't iba, si Meden Jane Nebres

DAPAT (Pagpapakilala) Tulad po ng nararapat, pagbati ko ay tanggapin Isang maligayang oras, pagpupugay kong taimtim Sa matapang na kahamok, ala-Teksas talisain Sa labanang magaganap, tari muna ay hasain. Salungat sa nababatid ng makatang paraluman Nararapat ang diborsyo sa ating bansang tinubuan Handa akong makibaka sa abot ng kakayahan Ariel Garcinela po, sa di pa nakakaalam.

LAKANDIWA Narinig po ninyo kapwa ang dalawang magbabangay Pareho pong nagbabanta; sino kaya'ng mas matibay? Umpisahan na po natin ang unang round ng bakbakan Si Miss Meden Jane nebres muli nating palakpakan!

HINDI DAPAT (Unang Tindig) Sa simula ay pagtibok sa mga puso't damdamin Ng dalisay na pag-ibig sa dalawang magsinggiliw Katugunan din sa utos bago lubos magkapiling Sa simbahan o sa huwes ang dalawa'y bubuklurin. Sa dambana kapwa sila mangangako't manunumpa Habang buhay walang maliw na sila ay magsasama Nagsidalo'y mga saksi, higit na nga ang Lumikha Hindi bagay na malabag sa hirap man o ginhawa. Pag-aasawa'y kasabihang hindi kaning isusubo Na iyong mailuluwa kapag ikaw ay napaso Bago ito ay suungin dapat nating mapagtanto Ang larangan na ganito ay di gawang biru-biro. Likas sa ating Pilipino ang paggalang sa Maykapal Sa aral Niya'y sumusunod, higit na sa kautusan Ang kasal ay itinakda sa banal na kasunduan Na di dapat na humantong sa malagim na hiwalay. Ang sa aki'y pagtatanong, huwag lamang ipagdaramdam Nitong aking katunggaling salungat ang kabatiran

diborsyo ba'y tututulan? Ang bukas na hinaharap ay di natin nababatid Panahon ay nagbabago. LAKANDIWA Ang tao. Kasalanan pang mas higit ang isang pagkukunwari Kung pagsasama'y di normal. parang hanging umiihip Gayon din sa mag-asawa. . habang buhay ang lunggati Mainam pang maghiwalay pagkat dito ang sarili Ang tanging nilalamangan. I do´ ng dalawang ikakasal Di ba't ito'y kahulugang sumpang di dapat maparam? LAKANDIWA Ang dagundong ng katwiran ni Meden Jane po'y parang lindol Ngunit tila hindi yata nayayanig ang humamon Ngumingit-ngiti lamang si Ariel pong kutis-sanggol Palakpakan din po natin at dinggin ang itutugon! DAPAT (Unang Tindig) ³Yes. sinasaktan na sakbibi.Kapag sinabing ³Yes. ay mentras pong pinipigil. Lalo lang daw nag-iinit. Sa musmos mang pang-unawa ay tukoy ang nagaganap Ang pintas sa pagsasama. Sa batas ng ating bansa ay may separasyong legal Sa tuntuning kabanalan naaayon ang hiwalay Danga't ito'y itinutulot nang mayroong kasunduan Katunayan pa ring ako ang nasa tamang katwiran. parang asong nanggigil Kaya sila'y hahayaan ko na hanggang umagahin Kapag meron na pong tumba ay saka ko aawatin. di ko lahat idinadawit Kung ngayo'y nagkakasundo. may sandaling nawawaglit. sumasapit na lang sukat Pagmamahal naglalaho sa puso ng magkapilas Ang magsama pa sa bubong ay hindi na nararapat. pag nag-aaway. I do´ ang magbubuklod sa dalawang ikakasal Nang lubusang mapag-isa at sa buhay magkatuwang Ang bisa ng kasamyento'y hanggang mayrong unawaan At kung ito'y naglaho na.

hindi ako nangungutya. Sa ganang akin ay batik sa malinis na pangalan Ng sino mang mga anak na magulang ay hiwalay Paano niya masasabing sila'y mga mapagmahal Kung mismong ama at ina. DAPAT (Ikalawang Tindig) Hindi lubos na matukoy ng dilag kong katunggali Ang lawak ng kapintasang matatamo ng sarili Halimbawang ang kapilas. sa diborsyo'y nagkawalay. nagtaksil at nadiskubre Ang patuloy na magsama ay mayroon pa bang buti? Kapag anak ay sumapit sa tama at wastong gulang Ang respeto'y magbabalik sa nagdiborsyong magulang Marapat din bang pansinin ang paglibak ng lipunan Kaysa maging isang hamak sa sarili pang tahanan? Katapatan sa simula sa mag-asawa'y mapupuna Sa di naglaong panahon tumatabang ang pagsinta Lalo't puso nila kapwa'y nahuhumaling sa iba Sa kanila'y tumatabang ang banal na pagsasama. Paano rin sasabihing tapat ka nga kung suminta Samantalang sa asawa'y nilisan mo ang halaga Tiwala ng iyong kapwa mapapawing parang bula Tingin sa iyo ay maliit.HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Marami ang kaalamang lihis sa katotohanan Katulad ng kahidwa kong di tapat yatang magmahal Katugon ba ay diborsyo kung mayroong sigalutan Ang dalawang magkapilas? Sa wari ko'y hindi bagay. Hindi man inaasahang ang ganito'y sumasapit Dapat bang ang magkabiyak. patuloy magsamang pilit? Di ba dapat bigyang laya ang kanilang ninanais Na hanapin na sa iba ang pintuho nilang langit? . Sa batas man ay mayroong hiwalay na pinagtibay Ngunit tayo'y may sariling damdamin at kaisipan Na sikaping mapagyaman ang sagradong pagmamahal Sa kabiyak ng iyong puso na tungkuling nakaatang.

Kung atin pong susuriin sa palakad ng lipunan May batas na hindi hango sa banal na kasulatan Ang nais ko pong tukuyin ay ang annulment ng kasal At iyan ay hindi kaila sa ating mga kaisipan. hindi ako tumututol Pagkat tayo ay nilikhang nasasangkot sa panahon Kapintasan nga ba kaya ang batas na tumutugon Sa hiwalay na nabanggit? Ang sa aki'y pagtatanong. kayhirap maunawaan Hahanguin ko'y talata sa Aklat ng kabanalan Taliwas sa kanyang batid. di ba kayang unawain? Ang bansa pong Pilipinas na Perlas ng Silanganan . sa Marcos diyes nahahayag. Tama nga't tayo'y marupok. ganito ang nilalaman: Kapag kasal ay naganap. HINDI DAPAT (Ikatlong Tindig) Maganda po itong tanong. Iginigiit ang hiwalay ayon din sa nahahayag Ngunit hindi nararapat ang humanap ng ibang liyag Pagka't iya'y pangangalunya. ang dalawa'y pinag-isa At pirmihang magbubuklod nando'n man ang pagdurusa Ang pinabigkis ng langit sa utos na nakatala Ay hindi na makakalas ng kahit sinong nilikha. DAPAT (Ikatlong Tindig) Sa tugon ng kahidwa ko lumilitaw na malinaw Na sadya ngang karapatan ang gawang paghihiwalay Tama nga't pangangalunyang humanap ng ibang mahal Ngunit po ang aming paksa ay kung dapat ang hiwalay.HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Bawat pukol na matuwid nitong aking kahidwaan Ay pawa pong mga lisya. ngayo'y aking sasagutin Di ba't tao'y kakaiba ang paniwala't adhikain? Ipinagtatanggol ko'y di dapat na iyan ay pairalin Piling panig ko sa paksa. sa kautusan lumalabag. Dahil ang tao'y marupok.

ang sagot po ang madilim Ng makatang paralumang lumilihis kung wariin Hindi pa ba nasasapat kaysa nandoon ang hilahil. . turing ba ay kasalanan? HINDI DAPAT Sa hangad yatang magwagi sa laban ng katagisan Naglulubid ng salitang wari ko'y mga paratang Dilat po yata ang mata ngunit tulog ang isipan O baka po kinakapos sa tunay na kaalaman? DAPAT Ang tanong ko'y maliwanag.Ay lupain ng Kristyanong may panalig sa Naglalang Ligaya nga ba ng anak kung sa ama ay susuway? O ama ay matutuwa kung siya'y nilapastangan? DAPAT Walang anak na naghangad na sa ama'y magsuwail Tayo lang ay nangingilag mga sarili'y dayain Mayroon pa bang katinuan kung pagsasama'y nagdilim Na nilambong halimbawa ng asawang talusaling? Dahil dito'y inuri kong ang hiwalay ay matimbang Kaysa sa habang panahong dangal ay mayuyurakan Kung sakali bang mangilag sa ganitong kapintasan Ang panig kong tinutugon. Mainam pang tumalikod kaysa lugmok sa panimdim? HINDI DAPAT Sa buhay bang walang wakas ay sino ang tinatanggap? Di ba't iyong sinaktan na at nagpataw ng patawad? DAPAT Kautusan di po namang mahalin mo ang sarili Ang hiwalay ay dapat lang kung ito'y nakabubuti.

Ang katwiran nila'y ganyan. Di raw kaning isusubo't iluluwa pag napaso Ang kasal ng magsinggiliw na di anya gawang biro Kapag dalwa'y pinagbuklod sa palitan ng ³Yes I do´ Kamatayan lang ang pwedeng kumalag sa tali nito. at sa dulo ay may hatol: Diborsyo sa ating bansa'y angkop nga ba't naaayon? Ang sagot ni Meden hindi. Ano'ng silbi raw ng kasal kung iba na'ng minamahal? Higit pa raw tatatanggapin ang pagkutya ng lipunan. Ani Meden mag-asawa'y sumusumpa sa dambana Walang maliw na pagsinta ang alay sa isa't isa Saksi yaong nagsidalo at gayon din si Bathala Na sila ay magsasama sa hirap man at ginhawa. Kaysa maging isang hamak sa sarili niyang bahay. ³Pinagbuklod ng D'yos ay wag pagh'walayin nga ng tao´. Balagtasa'y may hangganan. ang nagwika ay si Kristo. ang diborsyo'y gawang tao Sa bibliya'y nasusulat. ang respeto ay naglaho Kaysa anya magkunwari. si Ariel ay Oo'ng tugon. . may bisa ang kasam'yento Ngunit pag sa isa't isa. Ang katwiran po ni Ariel. ang lahat ay nagbabago Habang merong unawaan.HINDI DAPAT Ang hiwalay ay di dapat sa ating bansang tinubuan! DAPAT Lakandiwa ang huhusga nang ito'y mapag-alaman! LAKANDIWA (Paghatol) Lakandiwa ang huhusga kaya ako'y narito na Magpahinga muna kayo at ang bibig ay isara Kayo namang kababayang kanina pa nakanganga Ipabaon sa kanila'y palakpakang pampagana! Mahaba man ng prusisyon. Ginamit na halimbawa'y pag nagtaksil sa sumpaan. sa simbahan din ang tuloy. ang sa akin nama'y ito: Ang kasal ay mula sa D'yos. mabuti pang magdibors'yo.

Kumpare ni Ricardo MARTIN. Pulmano MGA TAUHAN RICARDO ARSENIA. mga alalay ni Ubaldo Boyet at Nenita. May isang mahaba at dalawang maliit na sofa. mga panauhin nina Ricardo at Arsenia ANONG. Sa ibabaw ng mesa ay may isang flower vase na may bulaklak na plastik. Ang korona ng tagumpay. kay Meden ko igagawad! ISANG DANGKAL NA GUNITA Isang-yugtong dula mula sa panulat ni Rafael A. sa gawing kanan naman ay may pinto papalabas ng bahay.Kung diborsyo'y hahayaang umiral sa ating bansa Ang pundasyon ng pamilya ay bubuway at hihina Walang saysay ang sumpaan at ³Yes I do´ sa dambana Kung sa huli'y p'wede palang mapawalan itong bisa. Ang lahat nga'y nagbabago sa panahong lumilipas Ngunit ang salita ng D'yos kaylan ma'y di kumukupas Mahusay mang mangatwiran ang makatang taga-ranzo. asawa ni Ricardo UBALDO. Pasado alas-singko nang hapon. mga bodyguards ni Kapitan Martin TAGPO Kasalukuyan. kaibigan ni Ricardo Rudy at Ferdie. Isang metro mula sa kanang pinto ay may bintana. . Kapitan ng Barangay CURING at TOMAS. mga anak nina Ricardo at Arsenia 3 armadong lalaki. Sa sala ng tahanan ng mag-asawang Ricardo at Arsenia. Sa gawing kaliwa ay may pinto papasok sa silid. at isang maliit na lamesa.

. CURING at TOMAS : (Sabay tatayo) Magandang hapon. Kapitan.. si Ricardo¶y walang pinahihindian basta kaya niya. nakasuot ng daster. TOMAS : Ang mga reseta ng gamot naman ay umabot ng. Aling Curing. Kapitan. 32 taong gulang. Sandali lang ho at ikukuha ko kayo ng maiinom. May maririnig na katok sa kanang pinto. CURING : µKu. kahit daw tres mil ay mailalabas na namin ang aming apo. CURING : At makaaasa ka sa boto naming mag-asawa. Kapitan.) ARSENIA : O. eto na pala s'ya. Anong at Rudy. Kagabi naman ho ay mukhang pagud na pagod s'ya at halos madaling araw na nang umuwi kaya hindi ako nagkaroon ng tyempong makausap nang maayos. Senyang. ano ho ba ang atin at napasyal kayo? . Pero hindi pa naman ho ³Kapitan´. Mangyari¶y napakaagang umalis ng bahay kanina at hanggang ngayon ay hindi pa bumabalik. Mang Tomas. Mang Tomas. wag ka nang mag-alala. Gaya ng nabanggit namin sa iyo. Siguradong panalo ka na sa darating na halalan. pati na ng mga kamag-anakan namin sa buong Barangay Ipil-ipil. (Papasok mula sa kanang pinto sina Ricardo. Mang Tomas. CURING : Nasabi mo na ba kay Kapitan. TOMAS : Salamat. kayo pala. TOMAS : S¶ya nga. Hindi naman kami magtatagal. Abala s¶ya sa paglilinis ng mesa at pag-aayos ng mga bulaklak na naroon. Tuloy kayo. Senyang? ARSENIA : Hindi pa ho. Senyang.) ARSENIA : Aling Curing. RICARDO : Magandang hapon din po. papasok sina Tomas at Curing. RICARDO : Thank you ho. makikita si Arsenia.(Sa pagbubukas ng tabing.. Magkano pa nga ho pala ang kulang ikan¶yo? CURING : Ang sabi sa ospital. Huwag kayong mag-alala. ha. TOMAS : Pareho na rin yon. ARSENIA : Oho.. E. Bubuksan ni Arsenia ang pinto.

TOMAS : Este.) CURING : Aling Senyang. Sayang din ang boto nung patay.. Nakakahiya man sa iyo ay. (Papasok mula sa kanang pinto si Ricardo. Medyo nagtagal kami kagabi sa pangangampanya sa kabilang ibayo dahil yung isang napuntahan namin ay nagkataong may lamayan. Mang Tomas. na ibibigay naman ni Arsenia sa mga bisita. Pagpasensyahan n¶yo na ang aming nakayanan. Sana¶y tuluy-tuloy na ang paggaling ng inyong apo.. TOMAS : Hindi na kami magtatagal. CURING : Talagang napakabait n¶yo. Tatango si Ricardo. RICARDO : Ah. RICARDO : Ah. Nga pala. Kapitan. Asahan mo ang aming boto sa eleksyon. Kapitan...) RICARDO : Excuse me ho. (Mapuputol ang sinasabi nito nang makitang may ibinubulong si Arsenia sa asawa.with a smile. talagang nahihiya kami sa iyo at kay Kapitan.. maraming salamat. Bos. Aling Curing. (Lalabas sa kanang pinto si Ric. CURING : Naku.. Ang tahanan namin ay palaging bukas sa mga tulad n¶yong nangangailangan. (Lalabas sina Curing at Tomas sa kanang pinto.) . iaabot kay Arsenia ang isang sobre. ANONG : Tama kayo. ARSENIA : Okey lang ho.) ARSENIA : Eto ho. RICARDO : Salamat din po. Ang sabi ko¶y baka matagalan ka nang dating kaya pinabalik ko na lang ngayon. Masagwang itsura kung basta na lang ako magpapaalam agad. oho. at may kukunin lang ako sandali sa labas. Si Anong naman ay dati n¶yo nang kakilala. hindi naman. Aling Curing. Kasama ko sa pangangampanya. Kapitan. at your service (ididispley ang ngiping bungi) . ANONG : (Sasaludo sa bisita) Dakilang alalay ni Bos Ric. kaso e wala na kaming ibang p¶wedeng lapitan maliban sa inyo. ito ho si Rudy.ARSENIA : Kagabi¶y galing na ang mga yan dito.

(Haharap sa asawa.) Rudy. kinapos sa pambayad sa matrikula ang pamangkin. Donasyon para sa pagpapakabit ng poso. Mula nang iproklama mo sa ating mga kabarangay na tatakbo kang Chairman sa taong ito.. pagdidiskusyunan na naman ba natin iyan? Di ba bago ko pinasok ang pulitika ay matagal muna nating pinag-usapan ang bagay na ito? ARSENIA : (Parang wala pa ring naririnig.) .) Hindi ka pa man nuuupo sa tungkulin ay hindi na maubusan ng hinihingi. Ano naman kaya ang ilalapit sa atin ng dalawang iyon sa susunod? Aba¶y halos linggu-linggo¶y narito sila at nanghihingi ng tulong. baka gusto mong magkanaw ng kape para may mahigop tayong mainit-init? ANONG : Yes Bos. (Lalabas ang dalawa ± si Anong sa kaliwang pinto. Paano pa kaya kapag talagang Kapitan ka na ng ating barangay? RICARDO : (Sa halip na sagutin ang tanong ay paiwas na tutugon. Tatalikuran si Ricardo at ibubulalas ang kanina pa pinipigil na damdamin. Kahit mga taong hindi natin dating kakilala sa mahigit na tatlumpung taon mula nang ako¶y maging tao dito sa Ipil-ipil.) Yun eh. Alam mong kaya ako napasubo sa kandidatura ay sa kahihimok na rin ni Kumpareng Baldo.) Eh mabuti kung sila lang.. nako. Rights away.) Isipin mo. bigla na lang dumami ang mga gustong kumuha sa iyong ninong sa kasal. aba e hindi na tayo maubus-ubusan ng bisita sa bahay. kung mananalo ka nga... Aba. ARSENIA : (Sasaluhin ang sinasabi ng asawa. Anong. ay nag-uunahan para kumparihin ka. RICARDO : Senyang.) ARSENIA : (Parang walang narinig at mas interisadong mailabas ang nilalaman ng dibdib. Kung hindi namatayan ng kamag-anak na walang pampapalibing.. (May halong panunuya ang tono ng pagsasalita. RICARDO : Hindi mangyayari yan. Uniporme at bola para sa mga kabataang kasali sa liga ng basketbol. binyag at kumpil.) Huwag mong isipin yon.Na nangakong wala raw tayong gagastusing kahit isang kusing dahil sagot niya lahat ang gastos.) Hay. Pamasahe para sa anak na papagaaralin sa Maynila. may naospital namang apo na hindi makalabas dahil kulang ang pambayad. (Uutusan ni Ricardo ang dalawang lalaking kasama. Ang mahalaga ay nakatulong tayo sa kapwa natin.. Tropeo at medalya para sa timpalak-pangkagandahan ng mga bakla. Buti nga kung bumibisita lang. at si Rudy sa kanang pinto. pakitawag mo nga yung dalawa sa labas.ARSENIA : (Sasapuhin ng kanang palad ang noo. . Kaso. mamumulubi tayo nang husto bago ka manalo. pagdidikit ay siguradong may kailangan.

ARSENIA : (Habang ikinukumpas ang kanang kamay at nakatuon sa mukha ni Ricardo ang hintuturo. kung may lakas ng loob ang mga tagarito na patalsikin nga s¶ya sa pamamagitan ng balota. (Magsisimulang mag-alab ang damdamin. Ibig ko na tuloy maniwalang mga tauhan din ni Kapitan ang supplier ng shabu gaya nang madalas napag-uusapan diyan sa tindahan ni Aling Epang. Pero nitong papalapit nang papalapit ang eleksyon ay kung anu-anong masasamang bagay ang naiisip ko tungkol sa iba pang kundisyones na maaari niyang igiit kapag lalo na kapag napaupo ka na sa puwesto. . at ang eleksyon ang pinakademokratikong paraan para isakatuparan ito. at pagdating sa pera ay wala tayong iintindihin.RICARDO : Gano¶n nga. at hindi iilang kalalakihan dito at sa mga kalapit-baryo ang nahuhumaling sa bisyong ito. Basta raw s'ya ang gagawin kong campaign manager. At ang balita. dahil mga taong bayan mismo ang magpapasya para patalsikin s'ya at paupuin naman sa p¶westo ang higit na karapat-dapat na mamuno sa barangay. at salapi ang kanyang pinakikilos para makuha ang kanyang talagang gusto. RICARDO : Senyang. Iyon talaga ang kanyang motibo kaya pinagkakagastusan niya at pinagbubuhusan ng panahon ang aking kandidatura. Sabi nga ni Pareng Baldo. aminado naman si Pareng Baldo na matagal na niyang gustong maalis sa puwesto si Kapitan Martin. Ang kondisyon na yan. talagang kabado ako sa mga kundisyones na maaaring. RICARDO : Nakita mo na. ARSENIA : Yun eh. Ikaw man ay hindi natutuwa sa kasalukuyang sitwasyon. pag may nahuhuling pusher o user ang pulisya ay si Kapitan Martin pa raw ang lumalakad sa munisipyo para aregluhin ang kaso. pero daig pa ang kongresista dahil hindi mo makikitang lumalabas sa kalsada nang di napaliligiran ng mga armadong bodyguard.. Palala nang palala ang drug addiction dito sa ating lugar. Chairman pa lang s¶ya ng barangay. Alam mo namang maraming takot kay Kapitan at sa kanyang mga galamay.) Iyan. At saka napansin mo bang nitong mga huling araw ay balik na naman ang huweteng sa ating lugar.) Sawang-sawa na ang mga tao sa mga pang-aabusong nagaganap dito sa ating barangay sa ilalim ng pamamalakad ni Kapitan Martin. ARSENIA : Pero Ric. gayon na rin ang sakla at iba pang sugal na mahigpit na ipinagbawal ng ating bagong luklok na gobernador? ARSENIA : Hindi lang yan. RICARDO : Tama ka. (Hihinga ng malalim si Arsenia. Sa muling pagsasalita ay mahinahon na ang kanyang tinig. at pagkaraang ilabas ang naipong hangin sa dibdib ay waring maglulubag ang kalooban nito. iyan pa ang isang nagpapakaba sa dibdib ko. kailangang maalis sa p¶westo si Kapitan Martin..) Noong una¶y sang-ayon ako dahil magandang pakinggan. May kutob akong ginagamit ka lamang ni Kumpare para sa kanyang sariling personal na interes. Madiin ang bawat salita. Hirap na nga sa kabuhayan ang mga tagarito ay nakuha pa rin niyang makapagpatayo ng sabungan sa may kanto.

mas mabuti pa siguro¶y lumabas ka muna at bumili ka kina Aling Epang ng tinapay para may mamiryenda sina Pare.. pagbibintangan kang nandaya. Ano¶ng gusto mo: Masabing nandaya ka.. O s¶ya. Nung sumali ka sa pulitika. Just let me take care of everything. baka sunog na ang pinapainit na tubig. Ganyan din ang iniisip at ginagawa ng kalaban mo. makinig kang mabuti.. Pag nanalo ka. gamitin mo ang utak mo.) RICARDO : Senyang. Pareng Carding. pagtatawanan ka at hahamakin lalo na ng mga kontra sa paglahok mo sa pulitika. RICARDO : Hindi yon. Wala µto sa usapan natin nu¶ng una. UBALDO : Kung inaalala mo¶y baka pumaltos ang aking plano. magandang hapon sa inyo. RICARDO : Nahihirapan akong magdesisyon tungkol sa gusto mong mangyari. UBALDO : E. Pareng Baldo.) UBALDO : O ano. (Lalabas sa kanang pinto si Arsenia. P¶re. Alalahanin mong tatlong araw na lang ay halalan na. wala kang gaanong pagpipilian sa pulitika. Magiliw ang ngiti. ARSENIA : Magandang hapon ho.) Pareng Carding. Upo kayo at makapagkape muna. sinasayang mo lamang ang panahon nating dalawa...(Papasok mula sa kanang pinto sina Ubaldo. Matalo ka naman. Kaya kelangang siguruhin mo ang iyong pagkapanalo. ganon ba? (Tatapikin sa kaliwang balikat si Ricardo.. Matagal kong pinag-isipan hanggang sa kaliit-liitang detalye ang bagay na ito. Kelangang kumilos tayo hangga¶t maaga. at humanda kang marumihan hindi lamang ang kamay mo. ARSENIA : Mabuti pa nga.) Mare. (Akmang aalis patungo sa kaliwang pinto. Kahit kelan ay di pa nagkaroon ng malinis na halalan sa ating bansa. pero panalo naman? . Pare. ano? Ayaw mong masabing mandaraya. Pipigilin s'ya ni Ricardo. Rudy at Ferdie) UBALDO : (Aalisin ang suot na sumbrero. kundi pati ang buo mong pagkatao. Pare. at ang pera ko! RICARDO : Pero Pare. Ang inaalala ko¶y.. Kung babagal-bagal ka at magpapatumpik-tumpik sa iyong pasya. UBALDO : Wala nang panahon para mag-isip nang matagal.. paano ba? Nakapagdesisyon ka na ba? RICARDO : Bigyan mo pa µko ng kaunting panahon para mag-isip. Asa¶n na ba si Anong? Teka¶t titingnan ko. iwan ko muna kayo r¶yan. Pare. UBALDO : Pare. hindi ka sumali para matalo. e.

Itanong mo pa kay Ferdie. at ito¶y maging usap-usapan ng lahat. inihalal pa s¶ya ng tao para gumawa ng batas.) Pare. Ferdie : Nakow. D¶yan na pumuti ang buhok n¶yan sa pulitika. Ang importante roo¶y nanalo ka at hindi ang usap-usapan ng mga tao. Pare? Hindi ko alam kung mapurol ang utak nating mga botanteng Pilipino. Tutal.. ikaw na ang magsabi.) µKapitan Carding. pag nakuha mo na ang gusto mo. Nag-iisip na mabuti. (Bigay-todo ang arte sa pagsasadula ng iba¶t ibang karakter na pinatatamaan. (Hindi kikibo si Ricardo. (Natataranta at hindi mankadatuto sa sasabihin. ang aming . UBALDO : Kita mong kalokohan yan. pinagtatawanan pa? FERDIE : Tama si Bos Baldo. Ric. para ko nang nakini-kinita. Kailangan ang dyip para madala sa ospital. RUDY : Tama si Bos Baldo. Kelangan po namin ng temporaring matitigilan. Ang kanilang memorya¶y napakaigsi. maniwala ka sa akin. Ric. biglang sisingit sa usapan.siguradong sa iyo pa rin sila lalapit at maninikluhod sa oras na sila¶y magipit.) Nando¶n sa Kongreso. (Sisinghot at hihikbi) Kapitan Carding..) Kapitan.. Pasasaan ba¶t malilimutan din nila ang lahat? Sige nga.O talo ka na nga. Gaano kalaki ang pagkasuklam ng mga taong-bayan sa mga miyembro ng pamilyang nagpasasa sa ilalim ng pamahalaang diktatura matapos na sila¶y mapatalsik sa puwesto? RICARDO : Marami ang nagsasabi na napakalaking krimen ang kanilang nagawa laban sa bayan kaya dapat lamang na sila ay papanagutin sa ilalim na batas. Wag mo na lang pansinin ang sasabihin ng tao. kahit anong sakit ng mga salita pa ang bitiwan ng mga may galit sa iyo. UBALDO : (Malumanay pero nakahihikayat ang pagsasalita. importante rin ang kanilang sasabihin tungkol sa ¶kin. UBALDO : Exactly. Sa halip na managot sa ilalim ng batas. ang utak ng tao¶y mahirap ispilengin.. Kapitan. nasunugan po kami ng bahay. RICARDO : Para sa akin. Pare. Napakaigsi ng memorya ng marami sa atin.) UBALDO : Ipagpalagay nang manalo ka dahil sa pandaraya. hu-hu-hu! Ang anak ko po¶y nasaksak. tulungan n¶yo po ang misis kong manganganak na. UBALDO : Basta gawin mo ang gusto mong gawin. pero isang bagay ang sigurado ako. Pero ano ang nangyari? Nasaan ngayon ang dating Unang Ginang na sobra ang galit ng mga tao noon? (Hindi makakatiis si Rudy.) RUDY : (May halong pang-uuyam ang tinig.

Lahat ng watcher na itotoka ko sa presinto ay panay may baril.) Nadale mo. syempre. etsetera. manungkulan ka nang buong husay sa abot ng iyong makakaya. Gagamit lang kayo ng mga dirty tricks para mapabagsak ang kalaban. Pare: Sa pulitika. kahit magkabukuhan ay suportado tayo ni Meyor sa parteng ito kaya walang kaso. Ano ba talaga ang gusto mong mangyari? UBALDO : Simple lang. As newly-elected Barangay Chairman. Ituloy mo lang ang pagngiti-ngiti. Una. Meron lamang permanenteng nangangailangan. pakikipagkamayan at pakikihalubilo sa mga tao.) Pero Pareng Carding. (Magbabago ang tono ng salita. Bull¶s eye! RICARDO : (May alinlangan pa rin. alalahanin mong hindi ako pulitikong tao. Nakatago sa katawan nila. Kailangang magpasa ka at ang Sangguniang Barangay ng ilang mga batas na makabubuti sa mamamayan. Pare. Pero huwag kang mag-alala. Simula bukas hanggang sa araw ng eleksyon ay ipagagapang ko na ang mga botante ni Kapitan Martin na alam kong sa kaunting himas at tumpak na presyo ay maaari pa ring makumbinsing bumaligtad sa oras mismo ng pagboto. At magpapakalat ako ng mga armadong tauhan sa paligid ng mga presinto para kung sakaling magkagulo o magkanakawan ng kahon ng balota ay nakasisiguro tayong hindi ka madedehado. Kapitan. Pare. pahiwatig na napakaimportante ng susunod na sasabihin. RICARDO : Diretsuhin mo na sa punto.) Sigurado ba talagang mananalo ako sa plano mo? UBALDO : Walang paltos.¶ UBALDO : Tandaan mo µto. ang mga fish pen sa lawa ay kailangang . Makikita ninyo. Pare. etsetera. Hindi naman katakataka kapag nagkakaroon ng brown out sa panahon ng eleksyon... Lalong hindi ako bayani o martir na handang magsakripisyo alang-alang sa bayan. bayani ang inyong dating sa mamamayan pag nagkataon. pakaway-kaway. Ferdie. Gamitin mo ang kapangyarihan ng iyong puwesto para matulungan ang ating mga kabarangay. UBALDO : Simple at wala kang sabit. Oras na makapuwesto na kayo at kayo na ang hari. Kapitan. walang permanenteng kaybigan at wala ring permanenteng kaaway. Magtatrabaho kami sa likod mo. UBALDO : (Ikukumpas ang kanang kamay at tatango ng pagsang-ayon. di ba? RICARDO : At kapag ako na ang Chairman ng Barangay? UBALDO : Good question. aba. Nakasobre na ang ibibigay natin sa mga gurong itatalaga ng Comelec sa mga presinto. Saglit lang kayong mababansagang Bad Boy of Ipil-ipil. e pwede na uli ninyong isuot ang inyong good boy image sa barangay.kalabaw po ay ninakaw. Negosyante ako. RICARDO : Pero Pareng Baldo. FERDIE : Tingin ko¶y tama talaga si Bos Baldo. ang plano mo¶y. Iyon e. Yari na rin ang mga balotang may nakasulat na boto para sa iyo. kung mahalata nating medyo tagilid ang laban.

T¶yak na marami rin ang magagalit sa iyo. Malakas ako sa hepe ng pulisiya sa bayan. RICARDO : (Maiinip sa haba ng paliwanag ng kausap. ipademolis ang lahat ng ilegal na palaisdaan sa lawa na sakop ng ating hurisdiksyon. Kahit di mo hilingin ay handa kong gawin ang aking makakaya para matupad ito. Ito yung mga masasagasaan ng iyong mga kautusan at matatapakan ang paa bunga ng mga pagbabagong isasakatuparan mo para sa ikagagaling ng Barangay Ipil-ipil. ipasara ang sabungan. Pare. kaya wala kang poproblemahin sa pagpapatupad nito. Ipatupad ang batas na ito. Karamihan sa mga iyan ay pag-aari ng mga maimpluwensyang tao na panay kadikit ni Kapitan Martin. Ano ba talaga ang gusto mo? UBALDO : Relaks ka lang. dakpin at ipakulong ang operator ng huweteng at iba pang ayaw sumunod sa ipinag-uutos ng batas. RICARDO : Basta makakatulong sa mga mahihirap. Kasasabi ko lang. UBALDO : At oras na mangyari ang gaya ng iyong inaasahan. isang tapat na lingkod at magiting na bayani. gagawin ko. Huwag kang palalasing sa mga palakpak at papuring dulot ng pansamantalang tagumpay. RICARDO : Ganyan talaga ang aking inaasahan.ipagbawal dahil naaapektuhan nito ang kita ng mga maliliit na mangingisdang taga-baybay dagat na dito lamang umaasa ng ikabubuhay. Ipakulong at parusahan ang mga mahuhuli na tatangging magbago at umiwas na sa mga ilegal na gawaing ito. RICARDO : Anong istratehiya? . Pag tapos na ang pista gaya ng pagsasaya ng marami sa mga unang yugto ng Edsa. halos isang dangkal ang igsi sa hinabahaba ng lubid ng mga magaganda at pangit na alaalang nagsasalimbayan sa loob ng kanyang isipan. Ano¶ng kinalaman nito sa pagiging Kapitan ko ng barangay. ipa-raid ang lahat ng bahay aliwan sa ating barangay at ipadakip ang mga dope pushers na bumibiktima sa ating mga kabataan. Magpapalipas tayo ng kaunting panahon. kung saka-sakali? UBALDO : Oras na gawin mo ang mga nabanggit ko ay marami ang matutuwa sa iyo at tatanghalin kang isang tunay na lider. pero hindi mo rin sinasagot ang tanong ko. Pare. RICARDO : Lahat ng yan ay maganda at dapat lang. Pare. kaya madali siyang makalimot.) Ang dami mong sinasabi. at lalong huwag kang padadaig sa mga patutsada at banta ng iyong mga magiging kaaway. Ano pa? UBALDO : Pangalawa: Ipagbawal ang lahat ng uri ng sugalan. Wag kang masyadong high blood at darating din tayo sa parteng yan. Pero liwanagin mo nga ang sinasabi mong negosyo. Pangatlo. at sasabihin kong muli: maigsi ang gunita ng karaniwang tao. kelangang magpakatatag ka. at pag humupa na ang unos gaya ng malaking pagkagimbal at kaakibat na pagpupuyos ng damdamin nang barilin si Ninoy sa tarmac ng paliparan ± dalawang mahalagang pangyayaring gumising sa kamalayan ng maraming Pilipinong matagal nanahimik at nahimlay sa ilalim ng Batas Militar ± saka natin ilulunsad ang ikalawang yugto ng aking istratehiya.

) ANONG : Kape. RICARDO : Pero ano na lang ang sasabihin ng mga mamamayan? Ng mga taong naghalal at nagtitiwala sa akin? UBALDO : Ayan ka na naman. paglalako ng droga. (Walang papansin sa dalang kape ni Anong. UBALDO : (Parang walang narinig. malinamnam na parang hulog ng langit. hindi mauubusan ng intrigang pag-uusapan ang mga tao.) Bosing. Natural. Pabayaan mo sila. Pare. pasugalan. Pare.(Papasok si Anong. kape kayo riyan. Mabibili mo pa ang mga karangyaang nais mo para sa iyo at sa iyong pamilya. Unti-unti nating luluwagan kung di man gagawing ligal uli ang operasyon ng mga fish pen. Pagbigyan sila sa kanilang hilig hanggang sa magsawa o mabaling ang pansin sa ibang intriga. Basta siguraduhin mo lang na protektado ang mga interes ko at titiyakin ko naman sa iyo na walang gutom ang pamilya mo sa mahabang panahon. RICARDO : (Hindi handa si Ricardo sa narinig. Business as usual. Sakit na ito ng mga Pilipino. At huwag kang mag-alala. ako na ang eksklusibong magmamay-ari ng prangkisa at mamamanihala sa mga nabanggit na negosyo. Pelikulang sa umpisa¶y ilang ulit na ipagbabawal ng mga taga-Censor na maipalabas sa sinehan pero sa bandang huli. Seksing istarlet na nabuntis ng kapwa artista. isipin mong pansamantala lamang ang lahat at iyon ay lilipas din. Sinabi ko na sa iyong malilimutan din nila ang lahat. Mga unggoy na dinapuan ng sakit na nakamamatay na may peligrong makahawa sa tao. Halos pabulong.) Pero kailangan ko ang iyong buong suporta at kooperasyon. RUDY : (Sisilip sa bintana at makikitang pabalik na si Arsenia. Hindi makapaniwala. Kaya kung nagkataong ikaw ang paksa ng kanilang usapan ngayon at inaaakala mong makasisira ito sa iyong reputasyon. dumarating na si Misis.) Ano? UBALDO : Malaking pera ito. Kani-kanina lamang ay tatlong libo ang nadale ng mag-asawang Curing at Tomas. kaya magmumukha talagang inutil ang mga miyembro ng nasabing lupon. ay kumita tayo ng malaking halaga bago dumating ang susunod na eleksyon. malaki ang ³cut´ mo at ng mga kasamahan mong kagawad ng barangay sa kikitain ng negosyo.) UBALDO : Babalik tayo sa dati. Halos araw-araw ay may sumusulpot na mga bagong isyu na maaaring makaagaw ng kanilang atensiyon. Pare. Malaki na ang nagagastos ko sa pangangampanya mo. Ang importante. Balita tungkol sa isang kongresistang nang-rape ng onse anyos na babae. wika nga. kapag sabik na sabik na ang mga tao ± salamat sa libreng publisidad na nalikha ng kontrobersya na lalo namang pinalaki ng mga taga-media ± ibibigay din ng Malakanyang ang basbas nito. Kulung-kulo sa init. Pare. Pare. Maniwala ka sa akin. Pareng Carding. maging ang prostitusyon. Handa akong gumastos hanggang . dala ang apat na tasa ng mainit na kape.

O sige na. Inaasahan nila ang ating pagdalo. may dalang supot ng tinapay. tango at kaway ang magiging tugon ng magasawa. At ngayon ko kelangan ang iyong pasya. Anong? ANONG : (Iiwas ng tingin kay Arsenia at mabilis na dadampot ng isang tasang kape.. para yatang. Ang daming namimili sa tindahan.. ANONG : Ang mahalaga¶y narito na ang tinapay at pwede nang pakanin ang mga bulateng alaga natin. pasensya na kayo.) ARSENIA : Naku..! ARSENIA : (Maiintriga. Ang negosyo ay negosyo.) ANONG : Iyan na nga ba ang sinasabi ko noon pa. Pare. RUDY : (Alumpihit at hindi malaman ang gagawing pag-awat kay Ubaldo. May mga taong naghihintay sa akin sa opisina.) UBALDO : (Tatanggihan ang alok ni Arsenia.) UBALDO : Hindi ako papayag na mauwi sa wala ang mga pera at panahong pinuhunan ko sa kandidatura mo. Kahit magkano. Ang tutoo¶y hindi na ako magtatagal dahil may aasikasuhin pa ako. at kahit ano pa ang mangyari. tuloy na kami. hindi na naging seryoso kahit kaylan. RICARDO : O sige. (Magpapanting ang tainga at magtataas na ng boses si Ubaldo. Mare.) Ang alin? Anong sinasabi ang ibig mong sabihin. (Iaabot ang tinapay. maaga uli tayo bukas. Magmiryenda na muna kayo.) Salamat na lang. Kapitan. Pero kailangang tulungan mo akong makabawi sa mga gastos ko pag nasa puwesto ka na. Pare.) Anong.) Bosing. RICARDO : (Matalas ang ipupkol na tingin kay Anong sabay bulalas. Pareng Baldo.) Itong .. Kapitan. Senyang. Lalabas sa kanang pinto sina UBALDO.. RICARDO : Pero Pare. (Kakaway na lamang ng pamamaalam si Ferdie. Pare. ARSENIA : Ito talagang si Ka Anong. ayan na. medyo natagalan ako.sa huling oras. Naabisuhan ko na ang mga taga-Purok Singko. (Papasok mula sa kanang pinto si Arsenia.. UBALDO : Rudy. Bukas nang umaga. Ferdie? RUDY : Yes Bos. Rudy at Ferdie..

RICARDO : Narinig mo. . at bukas ay maaga uli ang lakad mo. kelangan ko talagang magpahinga. labas ang ngiping bungi. Magkano ba? ANONG : Singkwenta pesos lang. Kanina pa ako nakaluto ng hapunan. Ginagamit lamang ako ni Pare. konting ulam at panggastos ni Maria sa bahay. Dalhin mo na yan. See you tomorrows. Ang nais ko¶y isang simple at matahimik na buhay. Iyiinit ko na lang. Tatawagin kita kapag nakahanda na. Tama ang hinala mo. (Biglang babaguhin ang usapan. Pambili ng sankilong bigas. o. ARSENIA : Ano ngayon ang balak mo? RICARDO : Ewan ko.) Magpahinga ka na muna sa kuwarto. Ubaldo Carpio at ng kanyang mga kasama. Alam kong pagod ka na. ARSENIA : Babale ka? Ikaw talaga. Sige na. pero importanteng mag-usap muna tayo. Talagang ayaw ko ng gulo. Ric. RICARDO : Senyang. Kapitan. ARSENIA : Hay. Anong. ANONG : Naku salamat ho. eh. ARSENIA : Tungkol ba kay Pareng Baldo? RICARDO : Oo. Maaga tayo bukas. sir. Napatapang yata sa tubig ang kanaw ko. Ang aking pagkapanalo sa eleksyon ay isa lamang baytang sa mataas na hagdan ng kaniyang pangarap. Hindi ito ang pangarap ko para sa ating kinabukasan. Talagang napakabait ninyo. Araw-araw na lang. ang bilin ni Pareng Baldo. baka namumuti na ang mga mata ni Maria sa kahihintay sa iyo.kape. Anong. ARSENIA : Ikaw talaga. ARSENIA : Etong sandaan. kaya bago magalas-sais ay dapat nandito ka na.) E. Ngingiti. Aling Senyang. Always at your funeral service. Makakaasa rin kayo sa boto ng aking pamilya.. Hindi pinansin ni Mr. Kapitana. Para ka naman palaging iba kung magsalita. nag-ingles na naman po.. Pero nakakahiya. (Lalabas sa kanang pinto si Anong. Captain. May sasabihin sana ako sa inyo. ANONG : Yes. ganyan ang dayalog mo sa amin. ARSENIA : Ako man.

Pero hindi naman tayo masasabing mahirap. Sa mga prayer meeting ay hindi niya nakakalimutang banggitin ang mga dukha at kapuspalad na sa Diyos lamang umaasa. dahil ang ating magandang pangalan at dignidad ay higit pa sa alin man yaman dito sa mundo. Hindi ito ang uri ng lipunang ibig kong magisnan at manahin ng ating lumalaking mga anak at ng mga magiging anak pa nila pagdating ng panahon. No¶ng una¶y nasabi kong nakahanda kong isugal ang katahimikan ng ating pribadong pamumuhay at makihalo sa magulong daigdig ng pulitika. at lagi niyang pinasasalamatan ang Maykapal sa masaganang .) Hindi tayo mayaman. para mabago lang ang takbo ng ating lipunan. RICARDO : Alam ko. ARSENIA : Naiintidihan kita. at maging sa Adoracion Nocturna. At kung dahil lamang sa pulitika ay makokompromiso ang ating katapatan sa Diyos at sa bayan.RICARDO : Alam mong ang pagsali ko sa pulitika ay udyok ng isang malinis na hangaring magsilbi sa ating barangay sa pag-aakalang kung hindi ako kikilos ay para ko na ring inamin na ako ay kabahagi ng nagaganap na kabulukan sa ating lipunan. Ang pagkakilala ko sa kanya¶y isang taong may kaya sa buhay at lubos na kagalang-galang. ARSENIA : Dangan kasi¶y nagtiwala ka nang husto sa taong yan. Kailangan niya ang aking kooperasyon at hinihintay niya ang aking pasya. pero ayaw kong pagamit sa kanino man. Bukambibig niya ang kahalagahan ng pamumuhay nang ayon sa mga turo ng Bibliya. Pero hindi ko inaasahan na sa ganito hahantong ang aking mga pangarap. Nadala ako sa kanyang mahusaay na paliwanag at magandang pakisama. RICARDO : Yan ang aking pagkakamali. kahit ngayon mismo ay handa kong iatras ang aking kandidatura at bumalik sa matahimik at simpleng pamumuhay na aking nakasanayan. RICARDO : (Hahawakan si Arsenia sa magkabilang balikat. sapagkat ang pananahimik at di pagkibo ay kadalasang katumbas na rin ng pagsang-ayon. ARSENIA : Pero paano si Pareng Baldo? Sa palagay mo kaya ay papayag s¶ya na basta ka na lamang umurong sa iyong kandidatura at balewalain ang kanyang ginawa? RICARDO : Hindi nga. Wala akong kaalam-alam sa tunay na pagkatao ni Pareng Baldo. Ric.. Ang kanyang donasyon sa mga pagawaing pangsimbahan ay laging malaking halaga at makikita mong sadyang bukal sa kanyang kalooban. ARSENIA : Pero maraming paraan para.. Hindi ang salapi at kapangyarihang bunga ng panunungkulan sa pamahalaan ang habol ko sa aking pagkandidato. ARSENIA : Akala ko ba¶y kasamahan mo s'ya sa Parish Council of the Laity? RICARDO : Oo. Tahasan niyang sinabi kanina na hindi s'ya papayag na mauwi sa wala ang kanyang puhunan at pagod. kung kinakaylangan. Handa akong magsilbi sa aking kapwa. Senyang.

Biglaan yata ang inyong pagdalaw? (Hindi tutugon si Kapitan Martin. kinakabahan ako.? Kapitan Martin.) Ano bang paalam sa yo bago umalis? ARSENIA : Wala naman. Nasaan na nga pala sina Boyet at Nenita? Nakauwi na ba sila galing sa eskwela? ARSENIA : Aba. at kung wala na roon ay ipagtanong mo kina.pagpapala na kanyang tinatamasa sa kanyang mga kabuhayan. Pero maggagabi na. (Mapapailing. Ric. . Aalis muna ako.. Ibubuka ang palad.. Napakarami pa namang durugista ngayon at usung-usong ang pangre-rape sa mga batambatang gaya ng ating anak. Hindi kayo dapat masangkot dito. MARTIN : Dalawang milyong piso.. Kapitan? KAP.) Ano yan? Ano¶ng kahulugan nito. (Aktong lalabas si Ricardo.. Senyang. Ibibigay ito ni Kapitan Martin kay Ricardo. Kaya lang. RICARDO : Oo. Iatras mo ang iyong pagkandidato. Sa kanyang bibig na rin nanggaling ang bagay na yan.) Yun pala¶y pawang ilegal at labag sa utos ng Diyos ang kanyang mga hanapbuhay at s'ya mismo ang bumibiktima sa mga kapuspalad nating mga kabarangay na nararahuyo sa masasamang bisyong pinalalaganap ng kanyang malawak na galamay. Anong malay natin. kasunod si Kapitan Martin Basco. oo nga pala! Nawala sa loob ko ang dalawa. alam ko na. ngunit matitigil dahil sa biglang pagpasok ng tatlong armadong lalaki. Ang inaalala ko ay ikaw at ang ating mga anak. at isa sa mga kasamang lalaki ang magaabot ng makapal na enbelop. Nako. At bakit pati si Nenet ay wala pa rin hanggang ngayon? RICARDO : (Dudungaw sa bintana. Pero sa kanya ay hindi ako takot. pero mapanganib na kaaway. kayo pala! Tuloy kayo... Hindi ba dapat ay kanina pa silang bago mag-alas-singko narito? ARSENIA : Malamang na natokahan na namang cleaner sa klase si Boyet.Ano na nga ba ang pangalan ng kaklase niyang. At ngayon.) RICARDO : Anong ibig sabihin nito? Sinong kelangan. baka may mga armado rin s¶yang tauhan gaya ni Kapitan Martin? RICARDO : Meron nga. Parang hindi ko na alam ngayon kung ano ang nararapat kong gawin.. Mabuti pa kaya¶y puntahan mo na sa eskwelahan. ARSENIA : Tingin ko¶y mabuting kaybigan si Kumpare. Cash.. Anong oras na ba? RICARDO : Pasado alas-sais na.. naguguluhan ako. ngayon ay gusto niya akong gawing kasosyo at kasangkapan para lalong mapalakas at mapalago ang mga ito.

(Muupo si Kapitan Martin. Hindi gawang biro ang mapasubo sa pulitika. Carding.. Magkano ba talaga ang presyo mo? (Ipapatong ni Kapitan Martin ang enbelop sa mesa.) RICARDO : Sorry ho. Kapitan. Carding. Pagod ako at kailangan kong magpahinga. Pero sige. Pero dinaramdam ko.) Tsk-tsk. hindi ko kailangan ang . Gusto ko lang makatulong sa inyong mag-asawa para mabawasan ang inyong sakit ng ulo. Senyang. RICARDO : Salamat nang marami. MARTIN : Pagod din ako sa mahabang biyahe. Tatayo at igagala ang paningin sa loob ng bahay. alam n¶yo yan. (Dadamputin ni Ricardo ang enbelop sa mesa at ibabalik kay Kapitan Martin. ang lahat ay mananatiling nakatayo. Hindi pala. Itataktak ang abo ng tabako sa sahig. Susulatan ni Kapitan Martin ang tseke. Ibubukas niya muli ang isang palad. KAP. muling ibubuka ang isang palad.Sayang. (Iiling. MARTIN : Hindi kita tinatakot.) Pasensiya ka na sa akin. (Lalapit kay Senyang. Kapitan? Binabayaran n¶yo ba µko? KAP. MARTIN : Hindi. nanamnamin iyon nang maigi. magaganda ang kanilang mga ipinaglalabang prinsipyo. at isa sa mga tauhan niya ang mag-aabot ng tabako.) Si Carding pala¶y kasama ng maraming kakilala ko noong araw na may matatag na paninindigan at banal na prinsipyo. at pagkatapos ay ibubuga ang usok na parang kaysarap-sarap ng pakiramdam. Kapitan.RICARDO : Binibili n¶yo ba ako.) Makakaalis na kayo.) Akala ko¶y madali tayong magkakaintindihan kapag pera ang hinayaan kong magsalita. KAP. Kapitan. at iaabot sa kanya ng isa sa mga kasama ang checkbook at ballpen. isa naman ang dudukot ng layter para sindihan iyon.. (Hihithitin ni Kapitan Martin ang tabako. RICARDO : Kung naparito kayo para takutin ako. Ayaw ko nang masyadong mahabang usapan. naparito ako para magbigay ng tulong.. Sinabi ko na sa iyo.. pero ang mga prinsipyong iyon ay kasama na nilang napalibing sa kanilang hukay. Ang mabuti¶y maupo muna tayo.

Yang putris na Baldong iyan ay matagal nang kumakalaban sa akin. RICARDO : Pero ang sinasabi ninyo¶y. Carding. Alam kong gusto mo nang makapagpahinga. marahil ang kailangan mo konting dagdag na paliwanag. Ubaldo Carpio. MARTIN : Sinasabi ko¶y umatras ka na hangga¶t maaga. RICARDO : Hindi ako tumatanggap ng bayad kay Pareng Baldo o sa kanino man para kumandidato.) Kapitan Martin. Hindi na ako magtatagal. sige na.) Bueno. Titiyakin ko sa iyong mas malaki ang magiging parte mo. (Tatayo si Kapitan Martin. Kaya sa halip na tumakbong kandidato. KAP. KAP. May malabo ba sa sinasabi ko? RICARDO : May trabaho ako at hindi ko kailangan. ang pasya ng aking asawa ay hindi .inyong tulong. Hindi ka nga tumatanggap ng bayad sa campaign manager mo. binabayaran niya ang iba upang tumakbo para sa kanya. pinopondohan lamang niya ang lahat ng gastos mo. Pagkatapos ng eleksyon. ayaw kong ako¶y pinararatangan na isang sinungaling. At siyanga pala. MARTIN : O sige. Pero matagal ko nang kilala iyang si Baldo. Mas malaki nga lang ako kung maglagay at mas galante ako kung magbigay ng kaparte. MARTIN : Bueno. Takot siyang humarap sa akin sa pulitika dahil ayaw niyang malantad ang kabulukan ng kanyang mabahong pagkatao. pumasyal ka minsan sa opisina at pag-usapan natin ang ilang mga negosyo na puwede nating pagkakitaan... Pareho lang kaming mangangalakal. KAP. Hindi iyan basta-basta bumibitiw ng salapi nang walang kapalit.. gusto ko lang makasiguro na nagkakaintindihan tayo. MARTIN : (Itataas nang bahagya ang kaliwang palad para pigilin sa pagsasalita ang kausap. KAP. lalapit naman sa may pintuan ang mag-asawa para ihatid ito. RICARDO : Wala akong alam sa inyong sinasabi.) Ah.. Pero hindi aalis sa kinatatayuan ang tatlong alalay ni Kapitan. ARSENIA : (Matigas ang pananalita.. at kung kailangan mo ng trabaho bukod sa dalawang milyong pisong donasyon ko sa inyong mag-asawa ay pumasyal ka lamang sa aking tanggapan at pagusapan natin ang magiging parte mo sa aking negosyo. Ipaubaya ninyo sa akin ang pagpapasya tungkol sa aking. KAP. hindi katulad ng iniaalok sa iyo ng kumpare mo¶t campaign manager na si Mr.. Ang dalawang milyong pisong ibinibigay ko ay paunang bayad pa lamang... ipaubaya mo sa akin ang pamumuno sa Barangay Ipil-ipil. MARTIN : Carding. Pero kailangan niya ang kapangyarihan at proteksyon ng pulitiko para sa paglago ng kanyang mga iligal na negosyo.

MARTIN : Hihintayin ko bukas ang iyong pasabi tungkol sa pag-urong ng iyong kandidatura. Pagdating sa may pinto ay titigil. matuto kang rumespeto kay Kapitan. walang malay. saglit na magkakatitigan sina Ricardo at Kapitan Martin. Ayusin mo ang dila mo kung di mo gustong. aayusin ang buhok at damit. gumising ka! Utang na loob. Madali akong mainip. Adyos.) Henga pala. magkasabay namang lalapit ang dalawa pang alalay. Sa isang hudyat ng kapitan ay pupukpukin ng baril sa ulo si Ricardo ng isa sa mga alalay. Hahagulgol ng iyak si Arsenia. Tayo na.) ALALAY : Hoy babae. May maririnig na katok sa kanang pinto. Kukunin ng isa sa mga alalay ang enbelop sa mesa. Ric. Matitigilan si Ricardo. nakatutok kay Ricardo ang mga baril. Lalabas sa kanang pinto ang apat. Iiwan ni Arsenia ang asawa. babagsak ito sa lakas ng suntok. Bumangon ka! Kailangang gumawa ka ng paraan para mabawi ang ating mga anak! Ric! Ric! (Hihilahin ni Arsenia si Ric at ihihiga sa mahabang sofa. at saka bubuksan ang pinto.) KAP. Papahirin niya ang luha.ipinagbibili. ARSENIA : D¶yos ko! Ang ating mga anak! Kaya pala hanggang ngayon ay wala pa ang ating mga anak! RICARDO : Talagang mga hayup kayo! Kapag may nangyari sa mga bata ay pagbabayarin ko kayo nang malaki! (Susugurin ni Ricardo si Kapitan Martin. Babagsak si Ricardo.! RICARDO : Walangh¶ya ka! Bitiwan mo¶ng asawa ko! (Susuntukin ni Ricardo ang alalay ni Kapitan Martin. Utang na loob. mga bata. Haharangan si Ricardo ng tatlong alalay ni Kapitan Martin.) ARSENIA : Ric! D¶yos ko po. (Aaktong papalabas ng bahay si Kapitan Martin.. Bibitiwan ni Kapitan Martin ang tabako at dudurugin iyon sa pamamagitan ng pagyapak. umalis na kayo bago ko kayo ipagtulakan at paringgan ng mga salitang hindi n¶yo kayang sikmurain! (Susunggaban ng isa sa mga alalay ni Kapitan Martin si Arsenia sa buhok. Ang dalawang bata ay nasa mabuting kalagayan. Papasok sina Tomas at Curing. Huwag mo nang patagalin ang pag-iisip. Carding.. kasunod ang tatlong alalay. Ric. Kung gusto n¶yong makita pa silang buhay ay magsabi lang kayo sa akin..) . nakatutok ang baril sa mag-asawa..

Senyang.Kayo pala. Nandito na sina Mang Tomas. (Bubuksan ang pinto..) Pasens¶ya na ho kayo. Bakit. A. Bakit ba kay layu-layo pa¶y eleksyon kaagad ang . Aling Curing. kakapain ang batok.. may nangyari ba? ARSENIA : Naku. Kumusta ba? Napag-isipan mo na bang maigi ang proposisyon ko? TOMAS : Ano bang proposisyon? Mapagkakakitaan ba yan? ARSENIA : Alam n¶yo Mang Tomas. tuloy ka sa aming munting dampa. s'ya nga pala.. CURING : Magandang gabi sa iyo. TOMAS : O. Kahiya-hiya man... bakit parang bagong iyak ka yata? TOMAS : Oo nga. ididilat ang mga mata. Tuloy ho kayo. e.. Hindi na nakapag-ayos ng sarili at dito na sa sofa nakatulog.) Napuwing lang ho ako. Mare..kanina? Bakit nandito na naman. kasi pagud na pagod iyan.. naistorbo ka namin sa pagtulog mo. (Tatapik-tapikin ang asawang nasa sofa.. sa isang taon pa pala yan e. Carding. Mang Tomas. Aba. (May maririnig na katok sa kanang pinto.) Teka muna.sila? ARSENIA : Ano bang kagagaling lamang ang pinagsasasabi mo? Kararating lang ng mga iyan dito.Senyang. Aba. (Kukusut-kusutin ang mata.. Pareng Baldo. Aling Curing. papasok si Ubaldo. at marahang babangon na tila bagong gising.. Bangon na diyan. Ric.) Ric. RICARDO : Se. Pareng Carding. Kararating lang kanina. May mahalaga sana kaming sadya ni Curing sa iyo. (Sa dalawang bisita.kagagaling lang ng mga iyan dito. Ric. wala ho. si Ric ay matagal nang inaawitan nitong si Pareng Baldo na kumandidato sa eleksyon ng barangay captain sa isang taon. CURING : Oo nga.. Mang Tomas. bubuksan ko lang ang pinto.. Pasensiya ka na. napasyal ka. hindi ba. Tuloy. UBALDO : Salamat..) Aba.? (Uungol si Ric. maupo muna ho kayo.) TOMAS : Magandang gabi sa iyo.

Anong ± sasabay ka na ba sa akin? ANONG : Aba.. Isang malaking karangalan ang pagbisita ninyong ito sa amin. MARTIN : Bueno. Tuloy kayo..? Paano ang ating mga anak? ARSENIA : And¶yan sa labas. Tutal. Kapitan.kwan. Daig raw ng maagap ang masipag.) UBALDO : Well. Paalam na sa inyo.. pero gusto ko sanang... Alam kong malayo pa ang eleksyon.... Anong. (Makakarinig uli ng katok sa kanang pinto.. ANONG : Nagpasama sa akin si Chairman dito. Kapitan.gilid ng sofa.) A.) Teka. sa isang taon pa naman ang eleksyon. ano. Alam mo namang kuntento na kami sa tahimik naming buhay.. naglalaro. O. (Lalabas sina Kapitan Martin at Anong sa kanang pinto.. tuloy ka.. Di ba Ric? RICARDO : Oo.. ARSENIA : Hay naku. tingin ko¶y kelangan nga ni Pare ang magpahinga..ang ating anak. Bukas na lang.pinag-uusapan ninyo? UBALDO : Maigi na yung hangga¶t maaga ay kumikilos na. kaya ako¶y sisibat na rin. KAP. May mahalaga raw na sadya kay Mang Carding. Saka bakit lagi mong hawak ang batok mo. itong. Pare.. Hindi na ako magpapaliguy-ligoy pa. napataas lang at medyo matigas ang nagamit kong unan..) Nabanat yata ang ugat ko. P¶re. kayo pala.. at papasok sina Anong at Kapitan Martin...) A.e. Pare. Bubuksan ni Arsenia ang pinto. oho. may masakit ba? RICARDO : (Biglang iaalis ang pagkahawak sa batok. (Mapapahawak uli sa batok at hihimasin iyon. Kapitan Martin. Carding? Bakit parang namumutla ka? May sakit ka ba? UBALDO : (Tititigang maigi si Ricardo.) Oo nga naman. Mang Tomas.. Parang kanina ka pa wala sa sarili mo. . Ang mabuti pa siguro¶y sa ibang araw na lamang makabalik.pasensiya na kayo sa akin. Pa. at siguradong pag-aawayan lang namin araw-araw ang bagay na yan oras na magpasya s¶yang pasukin ang pulitika. Balik na kayo sa ibang araw. KAP. ARSENIA : Pasensya na ho kayo.pero. (Mapapatigil dahil may mapupunang kakaiba sa itsura ni Ricardo. Tigilan mo na ang kakukumbinsi mo sa kumpare mo. MARTIN : Magandang gabi sa inyo.

may bitbit na kaldero ng kanin at sandok.! Nenita. magpahinga ka na¶t sa ibang araw na lang uli kami papasyal. nakapag-isip-isip na ako. Pare. Iuusod ni Arsenia ang maliit na mesa.) RICARDO : Senyang.. ARSENIA : Sige ho. . Buo na ng aking pasya. aalis na rin kami. Sige na iho... Sa sobrang pagod mo¶y diyan ka na sa sofa nakatulog. Luluhod sa harap ng mesa at doon maglalatag ng pagkain. Bilis-bilisan ninyo. (Ilalakas ang tinig.. Nasa labas lang sila.) Boyet... (Lalabas si Ubaldo sa kanang pinto. (Lalabas sa kaliwang pinto sina Boyet at Nenita. ¶Tay. Lalabas si Arsenia sa kaliwang pinto.. magmamano kay Ricardo) BOYET at NENITA : Mano po. pagkaraan ay muling papasok na may dalang pinggan at kutsara. (Papasok si Arsenia mula sa kaliwang pinto.. Tumatakbong papasok sina Boyet at Nenita. tumuloy na kayo sa banyo at magsipaglinis ng katawan. Inay! (Lalabas uli sa kaliwang pinto si Arsenia..) Kanina mo pa itinatanong ang mga bata. ang mga bata? ARSENIA : (Habang ipinapatong ang mga pinggan at kutsara sa mesa. Naglalaro..RICARDO : S-s-sige. (Lalabas sina Tomas at Curing sa kanang pinto. Maya-maya lang ay kakain na tayo.) TOMAS : Aba. Hindi ba¶t ikaw pa nga ang nagpalabas kanina sa kanila dahil gusto mong makapagpahinga? Nasigawan mo pa nga yung dalawa dahil maingay sila. aalisin ang flower vase. Senyang.! Halina nga kayo¶t gabi na! BOYET at NENITA : (Sa labas ng tanghalan) Opo. Aling Curing.) ARSENIA : Hala sige. e. Mang Tomas.) RICARDO : Senyang.

kaya ang kailangan sa iyo¶y magrelaks. Amen. kumain ka na ng hapunan at pagkatapos ay pumasok ka sa kuwarto at doon mo ituloy ang naputol mong pagtulog kanina diyan sa sofa. Pagod ka sa trabaho. (Uupo ang lahat at magsisimulang kumain.ARSENIA : (Habang nagsasandok ng kanin. Ric.hanggang sa pagsasara ng tabing. at ng Espiritu Santo. Senyang. at ng Anak.! Nenita. Saka ka na magdesisyon. sa pamamagitan ni Hesukristong aming Panginoon. Luluhod sa harap ng mesa ang maganak. Naisip kong. Sa ngalan ng Ama. maliban kay Ricardo. huwag ka na munang mag-isip..) RICARDO : Pero Senyang. Pamumunuan ni Nenita ng pagdarasal bago kumain..) NENITA : Sa ngalan ng Ama.. bitbit ang mangkok na may ulam.) Andiyan na po. (Tatayo at lalabas sa kaliwang pinto. Panginoon. Basbasan mo po kami. Amen. at ng Anak..) Boyet...... kaya kalimutan mo muna yan. ARSENIA : Ric. Inay! (Papasok sina Boyet at Nenita mula sa kaliwang pinto.! Halina ng kayo¶t kakain na! BOYET at NENITA : (Sa labas ng tanghalan. at itong iyong mga kaloob na ngayon ay aming tatanggapin mula sa yong kabutihan. (Papasok uli si Arsenia.) ARSENIA : Matagal pa ang eleksyon. Ang mabuti pa.) . at taimtim na mananalangin. Amen. na patuloy pa ring nakaluhod..) Tungkol na naman ba yan sa eleksyon? Sa iminumungkahi sa iyo ni Pareng Baldo? RICARDO : Oo. (Ilalakas ang tinig. at ng Espiritu Santo. nakatungo.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful