DIBORSYO SA PILIPINAS

DAPAT ba o HINDI DAPAT na payagan ang diborsyo sa Pilipinas? ARIEL GARCINELA ² nagtanggol sa panig ng DAPAT NEBRES MEDEN JANE ² nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT JERICO MARCELINO ²namagitan bilang LAKANDIWA

LAKANDIWA (Pagbubukas) Marubdob na pagbati po ang nais kong iparating Sa lahat ng nakikinig dito sa Pag-usapan Natin Narito po kaming muli upang kayo ay aliwin Sa buwanang Balagtasang labanan ng magagaling. Jerico Marcelino po ang lingkod nyong nagpupugay Tubong Ranzo,Ilonggo na sadyang tunay Lakandiwa po ang aking papel ditong gagampanan Tagahatol, tagahusga, tagasaing din po minsan. Araw po ng mga puso sa tuwing buwan ng Pebrero Kaya tungkol sa pag-ibig ang paksa ng pagtatalo: Sa sariling bansa nating mas marami ang Kristyano, Ay dapat ba o di dapat magkaroon ng diborsyo? Batid ko pong kayo mismo'y may sariling panindigan Ngunit pakinggan po natin ang panig na ilalaban Ng Reyna po at ng Hari nitong ating Balagtasan Wag na nating patagalin, sila'y ating palakpakan!

HINDI DAPAT (Pagpapakilala) Inip akong naghihintay na sumapit itong gabi Upang ako'y magpatunay sa makatang katunggali Na di dapat ang diborsyo sa bansang itinatangi Pagkat hindi naayon sa Maykapal at sarili. Kababayang minamahal, tulutan po muna ako Ang sa inyo ay magpugay nang taos sa aking puso Advanced Happy Valentine's Day, diwa nito'y sumainyo Ang lingkod nyong dili't iba, si Meden Jane Nebres

DAPAT (Pagpapakilala) Tulad po ng nararapat, pagbati ko ay tanggapin Isang maligayang oras, pagpupugay kong taimtim Sa matapang na kahamok, ala-Teksas talisain Sa labanang magaganap, tari muna ay hasain. Salungat sa nababatid ng makatang paraluman Nararapat ang diborsyo sa ating bansang tinubuan Handa akong makibaka sa abot ng kakayahan Ariel Garcinela po, sa di pa nakakaalam.

LAKANDIWA Narinig po ninyo kapwa ang dalawang magbabangay Pareho pong nagbabanta; sino kaya'ng mas matibay? Umpisahan na po natin ang unang round ng bakbakan Si Miss Meden Jane nebres muli nating palakpakan!

HINDI DAPAT (Unang Tindig) Sa simula ay pagtibok sa mga puso't damdamin Ng dalisay na pag-ibig sa dalawang magsinggiliw Katugunan din sa utos bago lubos magkapiling Sa simbahan o sa huwes ang dalawa'y bubuklurin. Sa dambana kapwa sila mangangako't manunumpa Habang buhay walang maliw na sila ay magsasama Nagsidalo'y mga saksi, higit na nga ang Lumikha Hindi bagay na malabag sa hirap man o ginhawa. Pag-aasawa'y kasabihang hindi kaning isusubo Na iyong mailuluwa kapag ikaw ay napaso Bago ito ay suungin dapat nating mapagtanto Ang larangan na ganito ay di gawang biru-biro. Likas sa ating Pilipino ang paggalang sa Maykapal Sa aral Niya'y sumusunod, higit na sa kautusan Ang kasal ay itinakda sa banal na kasunduan Na di dapat na humantong sa malagim na hiwalay. Ang sa aki'y pagtatanong, huwag lamang ipagdaramdam Nitong aking katunggaling salungat ang kabatiran

Lalo lang daw nag-iinit. Sa batas ng ating bansa ay may separasyong legal Sa tuntuning kabanalan naaayon ang hiwalay Danga't ito'y itinutulot nang mayroong kasunduan Katunayan pa ring ako ang nasa tamang katwiran. . sinasaktan na sakbibi. diborsyo ba'y tututulan? Ang bukas na hinaharap ay di natin nababatid Panahon ay nagbabago. I do´ ang magbubuklod sa dalawang ikakasal Nang lubusang mapag-isa at sa buhay magkatuwang Ang bisa ng kasamyento'y hanggang mayrong unawaan At kung ito'y naglaho na. Kasalanan pang mas higit ang isang pagkukunwari Kung pagsasama'y di normal. parang hanging umiihip Gayon din sa mag-asawa.Kapag sinabing ³Yes. LAKANDIWA Ang tao. ay mentras pong pinipigil. Sa musmos mang pang-unawa ay tukoy ang nagaganap Ang pintas sa pagsasama. I do´ ng dalawang ikakasal Di ba't ito'y kahulugang sumpang di dapat maparam? LAKANDIWA Ang dagundong ng katwiran ni Meden Jane po'y parang lindol Ngunit tila hindi yata nayayanig ang humamon Ngumingit-ngiti lamang si Ariel pong kutis-sanggol Palakpakan din po natin at dinggin ang itutugon! DAPAT (Unang Tindig) ³Yes. habang buhay ang lunggati Mainam pang maghiwalay pagkat dito ang sarili Ang tanging nilalamangan. di ko lahat idinadawit Kung ngayo'y nagkakasundo. pag nag-aaway. parang asong nanggigil Kaya sila'y hahayaan ko na hanggang umagahin Kapag meron na pong tumba ay saka ko aawatin. sumasapit na lang sukat Pagmamahal naglalaho sa puso ng magkapilas Ang magsama pa sa bubong ay hindi na nararapat. may sandaling nawawaglit.

hindi ako nangungutya. Hindi man inaasahang ang ganito'y sumasapit Dapat bang ang magkabiyak. Paano rin sasabihing tapat ka nga kung suminta Samantalang sa asawa'y nilisan mo ang halaga Tiwala ng iyong kapwa mapapawing parang bula Tingin sa iyo ay maliit. DAPAT (Ikalawang Tindig) Hindi lubos na matukoy ng dilag kong katunggali Ang lawak ng kapintasang matatamo ng sarili Halimbawang ang kapilas. sa diborsyo'y nagkawalay. patuloy magsamang pilit? Di ba dapat bigyang laya ang kanilang ninanais Na hanapin na sa iba ang pintuho nilang langit? . Sa batas man ay mayroong hiwalay na pinagtibay Ngunit tayo'y may sariling damdamin at kaisipan Na sikaping mapagyaman ang sagradong pagmamahal Sa kabiyak ng iyong puso na tungkuling nakaatang. nagtaksil at nadiskubre Ang patuloy na magsama ay mayroon pa bang buti? Kapag anak ay sumapit sa tama at wastong gulang Ang respeto'y magbabalik sa nagdiborsyong magulang Marapat din bang pansinin ang paglibak ng lipunan Kaysa maging isang hamak sa sarili pang tahanan? Katapatan sa simula sa mag-asawa'y mapupuna Sa di naglaong panahon tumatabang ang pagsinta Lalo't puso nila kapwa'y nahuhumaling sa iba Sa kanila'y tumatabang ang banal na pagsasama. Sa ganang akin ay batik sa malinis na pangalan Ng sino mang mga anak na magulang ay hiwalay Paano niya masasabing sila'y mga mapagmahal Kung mismong ama at ina.HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Marami ang kaalamang lihis sa katotohanan Katulad ng kahidwa kong di tapat yatang magmahal Katugon ba ay diborsyo kung mayroong sigalutan Ang dalawang magkapilas? Sa wari ko'y hindi bagay.

di ba kayang unawain? Ang bansa pong Pilipinas na Perlas ng Silanganan . ganito ang nilalaman: Kapag kasal ay naganap. kayhirap maunawaan Hahanguin ko'y talata sa Aklat ng kabanalan Taliwas sa kanyang batid. sa Marcos diyes nahahayag. ngayo'y aking sasagutin Di ba't tao'y kakaiba ang paniwala't adhikain? Ipinagtatanggol ko'y di dapat na iyan ay pairalin Piling panig ko sa paksa. DAPAT (Ikatlong Tindig) Sa tugon ng kahidwa ko lumilitaw na malinaw Na sadya ngang karapatan ang gawang paghihiwalay Tama nga't pangangalunyang humanap ng ibang mahal Ngunit po ang aming paksa ay kung dapat ang hiwalay. HINDI DAPAT (Ikatlong Tindig) Maganda po itong tanong.HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Bawat pukol na matuwid nitong aking kahidwaan Ay pawa pong mga lisya. sa kautusan lumalabag. hindi ako tumututol Pagkat tayo ay nilikhang nasasangkot sa panahon Kapintasan nga ba kaya ang batas na tumutugon Sa hiwalay na nabanggit? Ang sa aki'y pagtatanong. Kung atin pong susuriin sa palakad ng lipunan May batas na hindi hango sa banal na kasulatan Ang nais ko pong tukuyin ay ang annulment ng kasal At iyan ay hindi kaila sa ating mga kaisipan. Iginigiit ang hiwalay ayon din sa nahahayag Ngunit hindi nararapat ang humanap ng ibang liyag Pagka't iya'y pangangalunya. Dahil ang tao'y marupok. Tama nga't tayo'y marupok. ang dalawa'y pinag-isa At pirmihang magbubuklod nando'n man ang pagdurusa Ang pinabigkis ng langit sa utos na nakatala Ay hindi na makakalas ng kahit sinong nilikha.

Mainam pang tumalikod kaysa lugmok sa panimdim? HINDI DAPAT Sa buhay bang walang wakas ay sino ang tinatanggap? Di ba't iyong sinaktan na at nagpataw ng patawad? DAPAT Kautusan di po namang mahalin mo ang sarili Ang hiwalay ay dapat lang kung ito'y nakabubuti.Ay lupain ng Kristyanong may panalig sa Naglalang Ligaya nga ba ng anak kung sa ama ay susuway? O ama ay matutuwa kung siya'y nilapastangan? DAPAT Walang anak na naghangad na sa ama'y magsuwail Tayo lang ay nangingilag mga sarili'y dayain Mayroon pa bang katinuan kung pagsasama'y nagdilim Na nilambong halimbawa ng asawang talusaling? Dahil dito'y inuri kong ang hiwalay ay matimbang Kaysa sa habang panahong dangal ay mayuyurakan Kung sakali bang mangilag sa ganitong kapintasan Ang panig kong tinutugon. . turing ba ay kasalanan? HINDI DAPAT Sa hangad yatang magwagi sa laban ng katagisan Naglulubid ng salitang wari ko'y mga paratang Dilat po yata ang mata ngunit tulog ang isipan O baka po kinakapos sa tunay na kaalaman? DAPAT Ang tanong ko'y maliwanag. ang sagot po ang madilim Ng makatang paralumang lumilihis kung wariin Hindi pa ba nasasapat kaysa nandoon ang hilahil.

mabuti pang magdibors'yo. ang lahat ay nagbabago Habang merong unawaan. Ginamit na halimbawa'y pag nagtaksil sa sumpaan. Balagtasa'y may hangganan. at sa dulo ay may hatol: Diborsyo sa ating bansa'y angkop nga ba't naaayon? Ang sagot ni Meden hindi. Ani Meden mag-asawa'y sumusumpa sa dambana Walang maliw na pagsinta ang alay sa isa't isa Saksi yaong nagsidalo at gayon din si Bathala Na sila ay magsasama sa hirap man at ginhawa. Ano'ng silbi raw ng kasal kung iba na'ng minamahal? Higit pa raw tatatanggapin ang pagkutya ng lipunan. Ang katwiran po ni Ariel.HINDI DAPAT Ang hiwalay ay di dapat sa ating bansang tinubuan! DAPAT Lakandiwa ang huhusga nang ito'y mapag-alaman! LAKANDIWA (Paghatol) Lakandiwa ang huhusga kaya ako'y narito na Magpahinga muna kayo at ang bibig ay isara Kayo namang kababayang kanina pa nakanganga Ipabaon sa kanila'y palakpakang pampagana! Mahaba man ng prusisyon. ang sa akin nama'y ito: Ang kasal ay mula sa D'yos. Kaysa maging isang hamak sa sarili niyang bahay. ³Pinagbuklod ng D'yos ay wag pagh'walayin nga ng tao´. Di raw kaning isusubo't iluluwa pag napaso Ang kasal ng magsinggiliw na di anya gawang biro Kapag dalwa'y pinagbuklod sa palitan ng ³Yes I do´ Kamatayan lang ang pwedeng kumalag sa tali nito. ang respeto ay naglaho Kaysa anya magkunwari. sa simbahan din ang tuloy. ang nagwika ay si Kristo. . ang diborsyo'y gawang tao Sa bibliya'y nasusulat. may bisa ang kasam'yento Ngunit pag sa isa't isa. si Ariel ay Oo'ng tugon. Ang katwiran nila'y ganyan.

Sa ibabaw ng mesa ay may isang flower vase na may bulaklak na plastik. mga panauhin nina Ricardo at Arsenia ANONG. Kapitan ng Barangay CURING at TOMAS. Ang lahat nga'y nagbabago sa panahong lumilipas Ngunit ang salita ng D'yos kaylan ma'y di kumukupas Mahusay mang mangatwiran ang makatang taga-ranzo. asawa ni Ricardo UBALDO. Sa gawing kaliwa ay may pinto papasok sa silid. mga alalay ni Ubaldo Boyet at Nenita. Pulmano MGA TAUHAN RICARDO ARSENIA. Sa sala ng tahanan ng mag-asawang Ricardo at Arsenia. mga bodyguards ni Kapitan Martin TAGPO Kasalukuyan. kay Meden ko igagawad! ISANG DANGKAL NA GUNITA Isang-yugtong dula mula sa panulat ni Rafael A.Kung diborsyo'y hahayaang umiral sa ating bansa Ang pundasyon ng pamilya ay bubuway at hihina Walang saysay ang sumpaan at ³Yes I do´ sa dambana Kung sa huli'y p'wede palang mapawalan itong bisa. Isang metro mula sa kanang pinto ay may bintana. Kumpare ni Ricardo MARTIN. mga anak nina Ricardo at Arsenia 3 armadong lalaki. May isang mahaba at dalawang maliit na sofa. sa gawing kanan naman ay may pinto papalabas ng bahay. at isang maliit na lamesa. kaibigan ni Ricardo Rudy at Ferdie. Pasado alas-singko nang hapon. . Ang korona ng tagumpay.

eto na pala s'ya. Pero hindi pa naman ho ³Kapitan´. CURING : µKu.) ARSENIA : Aling Curing. May maririnig na katok sa kanang pinto. Senyang? ARSENIA : Hindi pa ho. Tuloy kayo. TOMAS : Pareho na rin yon. Sandali lang ho at ikukuha ko kayo ng maiinom. ha. wag ka nang mag-alala. Gaya ng nabanggit namin sa iyo.. RICARDO : Magandang hapon din po. Aling Curing. TOMAS : Salamat. Hindi naman kami magtatagal. CURING : Nasabi mo na ba kay Kapitan. Bubuksan ni Arsenia ang pinto. Kagabi naman ho ay mukhang pagud na pagod s'ya at halos madaling araw na nang umuwi kaya hindi ako nagkaroon ng tyempong makausap nang maayos.) ARSENIA : O. Mang Tomas. ARSENIA : Oho. CURING at TOMAS : (Sabay tatayo) Magandang hapon. E. Kapitan. Mangyari¶y napakaagang umalis ng bahay kanina at hanggang ngayon ay hindi pa bumabalik. makikita si Arsenia. pati na ng mga kamag-anakan namin sa buong Barangay Ipil-ipil. Senyang...(Sa pagbubukas ng tabing. TOMAS : Ang mga reseta ng gamot naman ay umabot ng. kayo pala. ano ho ba ang atin at napasyal kayo? . papasok sina Tomas at Curing. Mang Tomas. nakasuot ng daster. CURING : At makaaasa ka sa boto naming mag-asawa. TOMAS : S¶ya nga. kahit daw tres mil ay mailalabas na namin ang aming apo. (Papasok mula sa kanang pinto sina Ricardo. si Ricardo¶y walang pinahihindian basta kaya niya. Kapitan. RICARDO : Thank you ho. Senyang.. Anong at Rudy. Magkano pa nga ho pala ang kulang ikan¶yo? CURING : Ang sabi sa ospital. 32 taong gulang. Abala s¶ya sa paglilinis ng mesa at pag-aayos ng mga bulaklak na naroon. Huwag kayong mag-alala. Siguradong panalo ka na sa darating na halalan. Mang Tomas. Kapitan.

at may kukunin lang ako sandali sa labas. Aling Curing. hindi naman. Aling Curing. (Lalabas sa kanang pinto si Ric. na ibibigay naman ni Arsenia sa mga bisita. kaso e wala na kaming ibang p¶wedeng lapitan maliban sa inyo. RICARDO : Ah.. CURING : Talagang napakabait n¶yo. Ang sabi ko¶y baka matagalan ka nang dating kaya pinabalik ko na lang ngayon. Kapitan.) CURING : Aling Senyang.. Masagwang itsura kung basta na lang ako magpapaalam agad. ANONG : (Sasaludo sa bisita) Dakilang alalay ni Bos Ric. TOMAS : Este. TOMAS : Hindi na kami magtatagal. Tatango si Ricardo. Nakakahiya man sa iyo ay. ARSENIA : Okey lang ho. (Papasok mula sa kanang pinto si Ricardo.) ARSENIA : Eto ho... RICARDO : Ah. Pagpasensyahan n¶yo na ang aming nakayanan.) . CURING : Naku. ANONG : Tama kayo. Mang Tomas. Sayang din ang boto nung patay. at your service (ididispley ang ngiping bungi) . ito ho si Rudy. (Mapuputol ang sinasabi nito nang makitang may ibinubulong si Arsenia sa asawa. talagang nahihiya kami sa iyo at kay Kapitan. (Lalabas sina Curing at Tomas sa kanang pinto. iaabot kay Arsenia ang isang sobre. Kasama ko sa pangangampanya. Ang tahanan namin ay palaging bukas sa mga tulad n¶yong nangangailangan. Si Anong naman ay dati n¶yo nang kakilala. Kapitan. oho.with a smile. Kapitan.. Asahan mo ang aming boto sa eleksyon. maraming salamat.) RICARDO : Excuse me ho. Bos. RICARDO : Salamat din po. Medyo nagtagal kami kagabi sa pangangampanya sa kabilang ibayo dahil yung isang napuntahan namin ay nagkataong may lamayan.ARSENIA : Kagabi¶y galing na ang mga yan dito. Nga pala. Sana¶y tuluy-tuloy na ang paggaling ng inyong apo..

at si Rudy sa kanang pinto. Kahit mga taong hindi natin dating kakilala sa mahigit na tatlumpung taon mula nang ako¶y maging tao dito sa Ipil-ipil.. ay nag-uunahan para kumparihin ka. pagdidiskusyunan na naman ba natin iyan? Di ba bago ko pinasok ang pulitika ay matagal muna nating pinag-usapan ang bagay na ito? ARSENIA : (Parang wala pa ring naririnig.) Isipin mo. RICARDO : Senyang. Tatalikuran si Ricardo at ibubulalas ang kanina pa pinipigil na damdamin..ARSENIA : (Sasapuhin ng kanang palad ang noo.) Yun eh. Tropeo at medalya para sa timpalak-pangkagandahan ng mga bakla. Kung hindi namatayan ng kamag-anak na walang pampapalibing. Uniporme at bola para sa mga kabataang kasali sa liga ng basketbol.) Rudy. Ang mahalaga ay nakatulong tayo sa kapwa natin. kung mananalo ka nga.) Huwag mong isipin yon. Aba. Rights away.) Hay. (Haharap sa asawa. pagdidikit ay siguradong may kailangan.Na nangakong wala raw tayong gagastusing kahit isang kusing dahil sagot niya lahat ang gastos. Alam mong kaya ako napasubo sa kandidatura ay sa kahihimok na rin ni Kumpareng Baldo.) Hindi ka pa man nuuupo sa tungkulin ay hindi na maubusan ng hinihingi.) ARSENIA : (Parang walang narinig at mas interisadong mailabas ang nilalaman ng dibdib.. .. Paano pa kaya kapag talagang Kapitan ka na ng ating barangay? RICARDO : (Sa halip na sagutin ang tanong ay paiwas na tutugon. Mula nang iproklama mo sa ating mga kabarangay na tatakbo kang Chairman sa taong ito.. pakitawag mo nga yung dalawa sa labas.) . Anong. bigla na lang dumami ang mga gustong kumuha sa iyong ninong sa kasal. ARSENIA : (Sasaluhin ang sinasabi ng asawa. (Uutusan ni Ricardo ang dalawang lalaking kasama. may naospital namang apo na hindi makalabas dahil kulang ang pambayad. kinapos sa pambayad sa matrikula ang pamangkin. RICARDO : Hindi mangyayari yan. baka gusto mong magkanaw ng kape para may mahigop tayong mainit-init? ANONG : Yes Bos. Donasyon para sa pagpapakabit ng poso. (May halong panunuya ang tono ng pagsasalita. nako. Ano naman kaya ang ilalapit sa atin ng dalawang iyon sa susunod? Aba¶y halos linggu-linggo¶y narito sila at nanghihingi ng tulong.) Eh mabuti kung sila lang. binyag at kumpil. aba e hindi na tayo maubus-ubusan ng bisita sa bahay. Pamasahe para sa anak na papagaaralin sa Maynila. Kaso. mamumulubi tayo nang husto bago ka manalo. Buti nga kung bumibisita lang.. (Lalabas ang dalawa ± si Anong sa kaliwang pinto.

ARSENIA : Yun eh. at ang eleksyon ang pinakademokratikong paraan para isakatuparan ito. kung may lakas ng loob ang mga tagarito na patalsikin nga s¶ya sa pamamagitan ng balota. at hindi iilang kalalakihan dito at sa mga kalapit-baryo ang nahuhumaling sa bisyong ito. at salapi ang kanyang pinakikilos para makuha ang kanyang talagang gusto.RICARDO : Gano¶n nga.) Sawang-sawa na ang mga tao sa mga pang-aabusong nagaganap dito sa ating barangay sa ilalim ng pamamalakad ni Kapitan Martin. (Hihinga ng malalim si Arsenia. pero daig pa ang kongresista dahil hindi mo makikitang lumalabas sa kalsada nang di napaliligiran ng mga armadong bodyguard. RICARDO : Senyang. at pagdating sa pera ay wala tayong iintindihin. At saka napansin mo bang nitong mga huling araw ay balik na naman ang huweteng sa ating lugar. Pero nitong papalapit nang papalapit ang eleksyon ay kung anu-anong masasamang bagay ang naiisip ko tungkol sa iba pang kundisyones na maaari niyang igiit kapag lalo na kapag napaupo ka na sa puwesto. pag may nahuhuling pusher o user ang pulisya ay si Kapitan Martin pa raw ang lumalakad sa munisipyo para aregluhin ang kaso. Chairman pa lang s¶ya ng barangay. kailangang maalis sa p¶westo si Kapitan Martin. ARSENIA : Pero Ric. . aminado naman si Pareng Baldo na matagal na niyang gustong maalis sa puwesto si Kapitan Martin. Sabi nga ni Pareng Baldo. ARSENIA : (Habang ikinukumpas ang kanang kamay at nakatuon sa mukha ni Ricardo ang hintuturo. RICARDO : Tama ka.. Palala nang palala ang drug addiction dito sa ating lugar. May kutob akong ginagamit ka lamang ni Kumpare para sa kanyang sariling personal na interes. Alam mo namang maraming takot kay Kapitan at sa kanyang mga galamay. Sa muling pagsasalita ay mahinahon na ang kanyang tinig. Ang kondisyon na yan. iyan pa ang isang nagpapakaba sa dibdib ko. Iyon talaga ang kanyang motibo kaya pinagkakagastusan niya at pinagbubuhusan ng panahon ang aking kandidatura. Ikaw man ay hindi natutuwa sa kasalukuyang sitwasyon. at pagkaraang ilabas ang naipong hangin sa dibdib ay waring maglulubag ang kalooban nito. Ibig ko na tuloy maniwalang mga tauhan din ni Kapitan ang supplier ng shabu gaya nang madalas napag-uusapan diyan sa tindahan ni Aling Epang. (Magsisimulang mag-alab ang damdamin. talagang kabado ako sa mga kundisyones na maaaring.) Noong una¶y sang-ayon ako dahil magandang pakinggan. gayon na rin ang sakla at iba pang sugal na mahigpit na ipinagbawal ng ating bagong luklok na gobernador? ARSENIA : Hindi lang yan. Madiin ang bawat salita. At ang balita.. dahil mga taong bayan mismo ang magpapasya para patalsikin s'ya at paupuin naman sa p¶westo ang higit na karapat-dapat na mamuno sa barangay. Basta raw s'ya ang gagawin kong campaign manager.) Iyan. Hirap na nga sa kabuhayan ang mga tagarito ay nakuha pa rin niyang makapagpatayo ng sabungan sa may kanto. RICARDO : Nakita mo na.

Pipigilin s'ya ni Ricardo. hindi ka sumali para matalo. sinasayang mo lamang ang panahon nating dalawa. paano ba? Nakapagdesisyon ka na ba? RICARDO : Bigyan mo pa µko ng kaunting panahon para mag-isip. UBALDO : E. mas mabuti pa siguro¶y lumabas ka muna at bumili ka kina Aling Epang ng tinapay para may mamiryenda sina Pare. wala kang gaanong pagpipilian sa pulitika. Pareng Baldo. kundi pati ang buo mong pagkatao. UBALDO : Pare. Pareng Carding. Kung babagal-bagal ka at magpapatumpik-tumpik sa iyong pasya. Matalo ka naman. Ano¶ng gusto mo: Masabing nandaya ka. Asa¶n na ba si Anong? Teka¶t titingnan ko. UBALDO : Kung inaalala mo¶y baka pumaltos ang aking plano.(Papasok mula sa kanang pinto sina Ubaldo. Kelangang kumilos tayo hangga¶t maaga.) Pareng Carding. makinig kang mabuti.) Mare. Ang inaalala ko¶y. Rudy at Ferdie) UBALDO : (Aalisin ang suot na sumbrero.) RICARDO : Senyang. ARSENIA : Mabuti pa nga. e. ganon ba? (Tatapikin sa kaliwang balikat si Ricardo. P¶re. Pare. pero panalo naman? . ano? Ayaw mong masabing mandaraya. ARSENIA : Magandang hapon ho. Kaya kelangang siguruhin mo ang iyong pagkapanalo. (Akmang aalis patungo sa kaliwang pinto. baka sunog na ang pinapainit na tubig.. gamitin mo ang utak mo. Pare.. Just let me take care of everything... magandang hapon sa inyo. O s¶ya. pagbibintangan kang nandaya. Alalahanin mong tatlong araw na lang ay halalan na. RICARDO : Nahihirapan akong magdesisyon tungkol sa gusto mong mangyari. UBALDO : Wala nang panahon para mag-isip nang matagal. RICARDO : Hindi yon. Pare. Magiliw ang ngiti.. Pag nanalo ka. Upo kayo at makapagkape muna..) UBALDO : O ano.. iwan ko muna kayo r¶yan. Nung sumali ka sa pulitika. (Lalabas sa kanang pinto si Arsenia. Wala µto sa usapan natin nu¶ng una. at humanda kang marumihan hindi lamang ang kamay mo. Kahit kelan ay di pa nagkaroon ng malinis na halalan sa ating bansa. Ganyan din ang iniisip at ginagawa ng kalaban mo. at ang pera ko! RICARDO : Pero Pare.. Matagal kong pinag-isipan hanggang sa kaliit-liitang detalye ang bagay na ito. pagtatawanan ka at hahamakin lalo na ng mga kontra sa paglahok mo sa pulitika.

RUDY : Tama si Bos Baldo. Kailangan ang dyip para madala sa ospital. UBALDO : (Malumanay pero nakahihikayat ang pagsasalita. (Bigay-todo ang arte sa pagsasadula ng iba¶t ibang karakter na pinatatamaan. at ito¶y maging usap-usapan ng lahat. inihalal pa s¶ya ng tao para gumawa ng batas. UBALDO : Kita mong kalokohan yan. Kapitan. importante rin ang kanilang sasabihin tungkol sa ¶kin. (Sisinghot at hihikbi) Kapitan Carding. D¶yan na pumuti ang buhok n¶yan sa pulitika.O talo ka na nga. pero isang bagay ang sigurado ako. ikaw na ang magsabi. Ang importante roo¶y nanalo ka at hindi ang usap-usapan ng mga tao. Sa halip na managot sa ilalim ng batas.. Ferdie : Nakow. Ric.. Tutal. Napakaigsi ng memorya ng marami sa atin. Pero ano ang nangyari? Nasaan ngayon ang dating Unang Ginang na sobra ang galit ng mga tao noon? (Hindi makakatiis si Rudy. ang utak ng tao¶y mahirap ispilengin. nasunugan po kami ng bahay. Pare.. Pare? Hindi ko alam kung mapurol ang utak nating mga botanteng Pilipino.) Nando¶n sa Kongreso.) µKapitan Carding. pag nakuha mo na ang gusto mo. hu-hu-hu! Ang anak ko po¶y nasaksak. UBALDO : Exactly. kahit anong sakit ng mga salita pa ang bitiwan ng mga may galit sa iyo.. ang aming . para ko nang nakini-kinita. Kelangan po namin ng temporaring matitigilan. Ang kanilang memorya¶y napakaigsi. UBALDO : Basta gawin mo ang gusto mong gawin. Gaano kalaki ang pagkasuklam ng mga taong-bayan sa mga miyembro ng pamilyang nagpasasa sa ilalim ng pamahalaang diktatura matapos na sila¶y mapatalsik sa puwesto? RICARDO : Marami ang nagsasabi na napakalaking krimen ang kanilang nagawa laban sa bayan kaya dapat lamang na sila ay papanagutin sa ilalim na batas. Wag mo na lang pansinin ang sasabihin ng tao. (Hindi kikibo si Ricardo. Nag-iisip na mabuti.siguradong sa iyo pa rin sila lalapit at maninikluhod sa oras na sila¶y magipit. biglang sisingit sa usapan. (Natataranta at hindi mankadatuto sa sasabihin. maniwala ka sa akin. pinagtatawanan pa? FERDIE : Tama si Bos Baldo.) UBALDO : Ipagpalagay nang manalo ka dahil sa pandaraya.) RUDY : (May halong pang-uuyam ang tinig.) Pare. RICARDO : Para sa akin. tulungan n¶yo po ang misis kong manganganak na. Ric. Itanong mo pa kay Ferdie.) Kapitan. Pasasaan ba¶t malilimutan din nila ang lahat? Sige nga.

pahiwatig na napakaimportante ng susunod na sasabihin.¶ UBALDO : Tandaan mo µto. Yari na rin ang mga balotang may nakasulat na boto para sa iyo. At magpapakalat ako ng mga armadong tauhan sa paligid ng mga presinto para kung sakaling magkagulo o magkanakawan ng kahon ng balota ay nakasisiguro tayong hindi ka madedehado. Pare. Ituloy mo lang ang pagngiti-ngiti. pakikipagkamayan at pakikihalubilo sa mga tao. Kapitan. Nakasobre na ang ibibigay natin sa mga gurong itatalaga ng Comelec sa mga presinto.kalabaw po ay ninakaw. Lahat ng watcher na itotoka ko sa presinto ay panay may baril. Ferdie. kahit magkabukuhan ay suportado tayo ni Meyor sa parteng ito kaya walang kaso. Ano ba talaga ang gusto mong mangyari? UBALDO : Simple lang.) Nadale mo. Pero huwag kang mag-alala. etsetera. kung mahalata nating medyo tagilid ang laban. Saglit lang kayong mababansagang Bad Boy of Ipil-ipil. ang plano mo¶y. syempre. alalahanin mong hindi ako pulitikong tao. Una. manungkulan ka nang buong husay sa abot ng iyong makakaya. pakaway-kaway. Gagamit lang kayo ng mga dirty tricks para mapabagsak ang kalaban. (Magbabago ang tono ng salita. Bull¶s eye! RICARDO : (May alinlangan pa rin.) Sigurado ba talagang mananalo ako sa plano mo? UBALDO : Walang paltos. Magtatrabaho kami sa likod mo. etsetera.. e pwede na uli ninyong isuot ang inyong good boy image sa barangay. Hindi naman katakataka kapag nagkakaroon ng brown out sa panahon ng eleksyon. FERDIE : Tingin ko¶y tama talaga si Bos Baldo. Negosyante ako. bayani ang inyong dating sa mamamayan pag nagkataon. di ba? RICARDO : At kapag ako na ang Chairman ng Barangay? UBALDO : Good question. Pare. Gamitin mo ang kapangyarihan ng iyong puwesto para matulungan ang ating mga kabarangay. UBALDO : (Ikukumpas ang kanang kamay at tatango ng pagsang-ayon. Oras na makapuwesto na kayo at kayo na ang hari.. Lalong hindi ako bayani o martir na handang magsakripisyo alang-alang sa bayan. Simula bukas hanggang sa araw ng eleksyon ay ipagagapang ko na ang mga botante ni Kapitan Martin na alam kong sa kaunting himas at tumpak na presyo ay maaari pa ring makumbinsing bumaligtad sa oras mismo ng pagboto. Kailangang magpasa ka at ang Sangguniang Barangay ng ilang mga batas na makabubuti sa mamamayan. ang mga fish pen sa lawa ay kailangang . Meron lamang permanenteng nangangailangan. RICARDO : Diretsuhin mo na sa punto. walang permanenteng kaybigan at wala ring permanenteng kaaway. Makikita ninyo. UBALDO : Simple at wala kang sabit. RICARDO : Pero Pareng Baldo. Pare. Iyon e. Kapitan.) Pero Pareng Carding. Nakatago sa katawan nila. aba. As newly-elected Barangay Chairman. Pare: Sa pulitika.

at lalong huwag kang padadaig sa mga patutsada at banta ng iyong mga magiging kaaway. Magpapalipas tayo ng kaunting panahon. Pare. RICARDO : Basta makakatulong sa mga mahihirap. ipasara ang sabungan. Kahit di mo hilingin ay handa kong gawin ang aking makakaya para matupad ito. isang tapat na lingkod at magiting na bayani. Pag tapos na ang pista gaya ng pagsasaya ng marami sa mga unang yugto ng Edsa. RICARDO : Anong istratehiya? .) Ang dami mong sinasabi. kaya wala kang poproblemahin sa pagpapatupad nito. Malakas ako sa hepe ng pulisiya sa bayan. RICARDO : Lahat ng yan ay maganda at dapat lang. at sasabihin kong muli: maigsi ang gunita ng karaniwang tao. Ito yung mga masasagasaan ng iyong mga kautusan at matatapakan ang paa bunga ng mga pagbabagong isasakatuparan mo para sa ikagagaling ng Barangay Ipil-ipil. Karamihan sa mga iyan ay pag-aari ng mga maimpluwensyang tao na panay kadikit ni Kapitan Martin.ipagbawal dahil naaapektuhan nito ang kita ng mga maliliit na mangingisdang taga-baybay dagat na dito lamang umaasa ng ikabubuhay. Huwag kang palalasing sa mga palakpak at papuring dulot ng pansamantalang tagumpay. UBALDO : At oras na mangyari ang gaya ng iyong inaasahan. Pare. Ano pa? UBALDO : Pangalawa: Ipagbawal ang lahat ng uri ng sugalan. kaya madali siyang makalimot. Pare. RICARDO : (Maiinip sa haba ng paliwanag ng kausap. gagawin ko. kelangang magpakatatag ka. Ano¶ng kinalaman nito sa pagiging Kapitan ko ng barangay. Kasasabi ko lang. pero hindi mo rin sinasagot ang tanong ko. Wag kang masyadong high blood at darating din tayo sa parteng yan. dakpin at ipakulong ang operator ng huweteng at iba pang ayaw sumunod sa ipinag-uutos ng batas. ipa-raid ang lahat ng bahay aliwan sa ating barangay at ipadakip ang mga dope pushers na bumibiktima sa ating mga kabataan. Ipakulong at parusahan ang mga mahuhuli na tatangging magbago at umiwas na sa mga ilegal na gawaing ito. ipademolis ang lahat ng ilegal na palaisdaan sa lawa na sakop ng ating hurisdiksyon. at pag humupa na ang unos gaya ng malaking pagkagimbal at kaakibat na pagpupuyos ng damdamin nang barilin si Ninoy sa tarmac ng paliparan ± dalawang mahalagang pangyayaring gumising sa kamalayan ng maraming Pilipinong matagal nanahimik at nahimlay sa ilalim ng Batas Militar ± saka natin ilulunsad ang ikalawang yugto ng aking istratehiya. Ano ba talaga ang gusto mo? UBALDO : Relaks ka lang. T¶yak na marami rin ang magagalit sa iyo. halos isang dangkal ang igsi sa hinabahaba ng lubid ng mga magaganda at pangit na alaalang nagsasalimbayan sa loob ng kanyang isipan. RICARDO : Ganyan talaga ang aking inaasahan. Pero liwanagin mo nga ang sinasabi mong negosyo. Ipatupad ang batas na ito. Pangatlo. kung saka-sakali? UBALDO : Oras na gawin mo ang mga nabanggit ko ay marami ang matutuwa sa iyo at tatanghalin kang isang tunay na lider.

RICARDO : (Hindi handa si Ricardo sa narinig. Handa akong gumastos hanggang . isipin mong pansamantala lamang ang lahat at iyon ay lilipas din. Kulung-kulo sa init.) Bosing. maging ang prostitusyon. Kaya kung nagkataong ikaw ang paksa ng kanilang usapan ngayon at inaaakala mong makasisira ito sa iyong reputasyon. Pareng Carding. Halos pabulong. At huwag kang mag-alala. RUDY : (Sisilip sa bintana at makikitang pabalik na si Arsenia. Halos araw-araw ay may sumusulpot na mga bagong isyu na maaaring makaagaw ng kanilang atensiyon. Kani-kanina lamang ay tatlong libo ang nadale ng mag-asawang Curing at Tomas. kapag sabik na sabik na ang mga tao ± salamat sa libreng publisidad na nalikha ng kontrobersya na lalo namang pinalaki ng mga taga-media ± ibibigay din ng Malakanyang ang basbas nito.) UBALDO : Babalik tayo sa dati. dala ang apat na tasa ng mainit na kape.(Papasok si Anong. Pabayaan mo sila. UBALDO : (Parang walang narinig. Pare. Natural. Pelikulang sa umpisa¶y ilang ulit na ipagbabawal ng mga taga-Censor na maipalabas sa sinehan pero sa bandang huli. malinamnam na parang hulog ng langit. ako na ang eksklusibong magmamay-ari ng prangkisa at mamamanihala sa mga nabanggit na negosyo. Unti-unti nating luluwagan kung di man gagawing ligal uli ang operasyon ng mga fish pen. Ang importante. kaya magmumukha talagang inutil ang mga miyembro ng nasabing lupon. Pare.) Ano? UBALDO : Malaking pera ito. ay kumita tayo ng malaking halaga bago dumating ang susunod na eleksyon. Pagbigyan sila sa kanilang hilig hanggang sa magsawa o mabaling ang pansin sa ibang intriga. RICARDO : Pero ano na lang ang sasabihin ng mga mamamayan? Ng mga taong naghalal at nagtitiwala sa akin? UBALDO : Ayan ka na naman. Pare. Mga unggoy na dinapuan ng sakit na nakamamatay na may peligrong makahawa sa tao. Hindi makapaniwala. paglalako ng droga. Maniwala ka sa akin. Seksing istarlet na nabuntis ng kapwa artista.) ANONG : Kape. malaki ang ³cut´ mo at ng mga kasamahan mong kagawad ng barangay sa kikitain ng negosyo. Sinabi ko na sa iyong malilimutan din nila ang lahat. (Walang papansin sa dalang kape ni Anong. Pare.) Pero kailangan ko ang iyong buong suporta at kooperasyon. Basta siguraduhin mo lang na protektado ang mga interes ko at titiyakin ko naman sa iyo na walang gutom ang pamilya mo sa mahabang panahon. kape kayo riyan. Balita tungkol sa isang kongresistang nang-rape ng onse anyos na babae. dumarating na si Misis. Business as usual. Sakit na ito ng mga Pilipino. Pare. Mabibili mo pa ang mga karangyaang nais mo para sa iyo at sa iyong pamilya. wika nga. Malaki na ang nagagastos ko sa pangangampanya mo. hindi mauubusan ng intrigang pag-uusapan ang mga tao. pasugalan.

(Papasok mula sa kanang pinto si Arsenia. Rudy at Ferdie. Pareng Baldo. Ang tutoo¶y hindi na ako magtatagal dahil may aasikasuhin pa ako. Bukas nang umaga. Pare.. Kapitan. UBALDO : Rudy.! ARSENIA : (Maiintriga. Kapitan. Mare.) Ang alin? Anong sinasabi ang ibig mong sabihin. Inaasahan nila ang ating pagdalo.) Anong. ayan na.. ANONG : Ang mahalaga¶y narito na ang tinapay at pwede nang pakanin ang mga bulateng alaga natin. Ang daming namimili sa tindahan.) ANONG : Iyan na nga ba ang sinasabi ko noon pa. maaga uli tayo bukas. Pare.. (Magpapanting ang tainga at magtataas na ng boses si Ubaldo. tuloy na kami..) UBALDO : (Tatanggihan ang alok ni Arsenia. RICARDO : Pero Pare.. RUDY : (Alumpihit at hindi malaman ang gagawing pag-awat kay Ubaldo. para yatang. at kahit ano pa ang mangyari. At ngayon ko kelangan ang iyong pasya. Naabisuhan ko na ang mga taga-Purok Singko. tango at kaway ang magiging tugon ng magasawa. Ferdie? RUDY : Yes Bos. May mga taong naghihintay sa akin sa opisina.) UBALDO : Hindi ako papayag na mauwi sa wala ang mga pera at panahong pinuhunan ko sa kandidatura mo. Kahit magkano.) Salamat na lang. Magmiryenda na muna kayo. hindi na naging seryoso kahit kaylan. RICARDO : (Matalas ang ipupkol na tingin kay Anong sabay bulalas. Anong? ANONG : (Iiwas ng tingin kay Arsenia at mabilis na dadampot ng isang tasang kape. Ang negosyo ay negosyo. Pare.) ARSENIA : Naku.) Itong .) Bosing. Pero kailangang tulungan mo akong makabawi sa mga gastos ko pag nasa puwesto ka na. RICARDO : O sige. Senyang.. pasensya na kayo. O sige na.sa huling oras. medyo natagalan ako. ARSENIA : Ito talagang si Ka Anong. Lalabas sa kanang pinto sina UBALDO. may dalang supot ng tinapay.. (Kakaway na lamang ng pamamaalam si Ferdie. (Iaabot ang tinapay.

ANONG : Naku salamat ho. Para ka naman palaging iba kung magsalita. Maaga tayo bukas. Ric. at bukas ay maaga uli ang lakad mo. ganyan ang dayalog mo sa amin. pero importanteng mag-usap muna tayo. ARSENIA : Hay. Tama ang hinala mo. Kapitan. ARSENIA : Babale ka? Ikaw talaga. ARSENIA : Ikaw talaga. Napatapang yata sa tubig ang kanaw ko. Pero nakakahiya. Ngingiti. ANONG : Yes. nag-ingles na naman po.kape. konting ulam at panggastos ni Maria sa bahay. Talagang ayaw ko ng gulo. ang bilin ni Pareng Baldo. o. See you tomorrows.. Makakaasa rin kayo sa boto ng aking pamilya. Iyiinit ko na lang. May sasabihin sana ako sa inyo.. Anong. Anong. Ubaldo Carpio at ng kanyang mga kasama.) Magpahinga ka na muna sa kuwarto. ARSENIA : Ano ngayon ang balak mo? RICARDO : Ewan ko. sir. Pambili ng sankilong bigas. Talagang napakabait ninyo. Ang nais ko¶y isang simple at matahimik na buhay. labas ang ngiping bungi. baka namumuti na ang mga mata ni Maria sa kahihintay sa iyo. RICARDO : Senyang. Magkano ba? ANONG : Singkwenta pesos lang. Alam kong pagod ka na. Captain. eh. Ang aking pagkapanalo sa eleksyon ay isa lamang baytang sa mataas na hagdan ng kaniyang pangarap. kaya bago magalas-sais ay dapat nandito ka na. (Biglang babaguhin ang usapan. Kapitana. Kanina pa ako nakaluto ng hapunan. Araw-araw na lang. Hindi ito ang pangarap ko para sa ating kinabukasan. Hindi pinansin ni Mr. ARSENIA : Etong sandaan. kelangan ko talagang magpahinga. Always at your funeral service. Tatawagin kita kapag nakahanda na. Ginagamit lamang ako ni Pare. . Aling Senyang. Sige na. ARSENIA : Ako man. RICARDO : Narinig mo.) E. (Lalabas sa kanang pinto si Anong. ARSENIA : Tungkol ba kay Pareng Baldo? RICARDO : Oo. Dalhin mo na yan.

Senyang. Pero hindi ko inaasahan na sa ganito hahantong ang aking mga pangarap. Wala akong kaalam-alam sa tunay na pagkatao ni Pareng Baldo. kahit ngayon mismo ay handa kong iatras ang aking kandidatura at bumalik sa matahimik at simpleng pamumuhay na aking nakasanayan. ARSENIA : Pero paano si Pareng Baldo? Sa palagay mo kaya ay papayag s¶ya na basta ka na lamang umurong sa iyong kandidatura at balewalain ang kanyang ginawa? RICARDO : Hindi nga. pero ayaw kong pagamit sa kanino man. ARSENIA : Dangan kasi¶y nagtiwala ka nang husto sa taong yan. at maging sa Adoracion Nocturna. at lagi niyang pinasasalamatan ang Maykapal sa masaganang . Kailangan niya ang aking kooperasyon at hinihintay niya ang aking pasya.) Hindi tayo mayaman. RICARDO : (Hahawakan si Arsenia sa magkabilang balikat. RICARDO : Yan ang aking pagkakamali. para mabago lang ang takbo ng ating lipunan. RICARDO : Alam ko. ARSENIA : Akala ko ba¶y kasamahan mo s'ya sa Parish Council of the Laity? RICARDO : Oo. Nadala ako sa kanyang mahusaay na paliwanag at magandang pakisama. Sa mga prayer meeting ay hindi niya nakakalimutang banggitin ang mga dukha at kapuspalad na sa Diyos lamang umaasa. Tahasan niyang sinabi kanina na hindi s'ya papayag na mauwi sa wala ang kanyang puhunan at pagod.. At kung dahil lamang sa pulitika ay makokompromiso ang ating katapatan sa Diyos at sa bayan. Ang pagkakilala ko sa kanya¶y isang taong may kaya sa buhay at lubos na kagalang-galang.RICARDO : Alam mong ang pagsali ko sa pulitika ay udyok ng isang malinis na hangaring magsilbi sa ating barangay sa pag-aakalang kung hindi ako kikilos ay para ko na ring inamin na ako ay kabahagi ng nagaganap na kabulukan sa ating lipunan. ARSENIA : Naiintidihan kita. ARSENIA : Pero maraming paraan para. Pero hindi naman tayo masasabing mahirap. kung kinakaylangan. Ang kanyang donasyon sa mga pagawaing pangsimbahan ay laging malaking halaga at makikita mong sadyang bukal sa kanyang kalooban. Hindi ang salapi at kapangyarihang bunga ng panunungkulan sa pamahalaan ang habol ko sa aking pagkandidato.. sapagkat ang pananahimik at di pagkibo ay kadalasang katumbas na rin ng pagsang-ayon. Hindi ito ang uri ng lipunang ibig kong magisnan at manahin ng ating lumalaking mga anak at ng mga magiging anak pa nila pagdating ng panahon. Handa akong magsilbi sa aking kapwa. No¶ng una¶y nasabi kong nakahanda kong isugal ang katahimikan ng ating pribadong pamumuhay at makihalo sa magulong daigdig ng pulitika. Ric. dahil ang ating magandang pangalan at dignidad ay higit pa sa alin man yaman dito sa mundo. Bukambibig niya ang kahalagahan ng pamumuhay nang ayon sa mga turo ng Bibliya.

ngunit matitigil dahil sa biglang pagpasok ng tatlong armadong lalaki.) Yun pala¶y pawang ilegal at labag sa utos ng Diyos ang kanyang mga hanapbuhay at s'ya mismo ang bumibiktima sa mga kapuspalad nating mga kabarangay na nararahuyo sa masasamang bisyong pinalalaganap ng kanyang malawak na galamay.. kasunod si Kapitan Martin Basco. Anong oras na ba? RICARDO : Pasado alas-sais na.. naguguluhan ako.. Aalis muna ako. MARTIN : Dalawang milyong piso. ARSENIA : Tingin ko¶y mabuting kaybigan si Kumpare... Nasaan na nga pala sina Boyet at Nenita? Nakauwi na ba sila galing sa eskwela? ARSENIA : Aba.. at isa sa mga kasamang lalaki ang magaabot ng makapal na enbelop. Ric. kinakabahan ako. . (Mapapailing.) Ano yan? Ano¶ng kahulugan nito. Ibubuka ang palad.) RICARDO : Anong ibig sabihin nito? Sinong kelangan.Ano na nga ba ang pangalan ng kaklase niyang. (Aktong lalabas si Ricardo. alam ko na. Parang hindi ko na alam ngayon kung ano ang nararapat kong gawin. baka may mga armado rin s¶yang tauhan gaya ni Kapitan Martin? RICARDO : Meron nga. Biglaan yata ang inyong pagdalaw? (Hindi tutugon si Kapitan Martin. kayo pala! Tuloy kayo. RICARDO : Oo. Anong malay natin. Mabuti pa kaya¶y puntahan mo na sa eskwelahan. Hindi kayo dapat masangkot dito. Cash. ngayon ay gusto niya akong gawing kasosyo at kasangkapan para lalong mapalakas at mapalago ang mga ito. Napakarami pa namang durugista ngayon at usung-usong ang pangre-rape sa mga batambatang gaya ng ating anak. Pero sa kanya ay hindi ako takot. At bakit pati si Nenet ay wala pa rin hanggang ngayon? RICARDO : (Dudungaw sa bintana.? Kapitan Martin.. Sa kanyang bibig na rin nanggaling ang bagay na yan. pero mapanganib na kaaway.) Ano bang paalam sa yo bago umalis? ARSENIA : Wala naman. Pero maggagabi na. Nako.. At ngayon.pagpapala na kanyang tinatamasa sa kanyang mga kabuhayan. at kung wala na roon ay ipagtanong mo kina.. Kapitan? KAP. Iatras mo ang iyong pagkandidato. Kaya lang. oo nga pala! Nawala sa loob ko ang dalawa. Ibibigay ito ni Kapitan Martin kay Ricardo. Hindi ba dapat ay kanina pa silang bago mag-alas-singko narito? ARSENIA : Malamang na natokahan na namang cleaner sa klase si Boyet. Senyang. Ang inaalala ko ay ikaw at ang ating mga anak.

muling ibubuka ang isang palad. Tatayo at igagala ang paningin sa loob ng bahay. hindi ko kailangan ang . at pagkatapos ay ibubuga ang usok na parang kaysarap-sarap ng pakiramdam. Carding. MARTIN : Hindi. at iaabot sa kanya ng isa sa mga kasama ang checkbook at ballpen. Kapitan. pero ang mga prinsipyong iyon ay kasama na nilang napalibing sa kanilang hukay. Ibubukas niya muli ang isang palad. RICARDO : Kung naparito kayo para takutin ako. ang lahat ay mananatiling nakatayo. Itataktak ang abo ng tabako sa sahig. Sinabi ko na sa iyo. Kapitan? Binabayaran n¶yo ba µko? KAP. naparito ako para magbigay ng tulong.. Pero dinaramdam ko.) Makakaalis na kayo. Carding. MARTIN : Pagod din ako sa mahabang biyahe.. (Dadamputin ni Ricardo ang enbelop sa mesa at ibabalik kay Kapitan Martin. at isa sa mga tauhan niya ang mag-aabot ng tabako.) Pasensiya ka na sa akin. Ang mabuti¶y maupo muna tayo. nanamnamin iyon nang maigi. alam n¶yo yan. Kapitan. Susulatan ni Kapitan Martin ang tseke. Pagod ako at kailangan kong magpahinga. RICARDO : Salamat nang marami. Pero sige.) RICARDO : Sorry ho. Hindi gawang biro ang mapasubo sa pulitika. Senyang. Kapitan. Ayaw ko nang masyadong mahabang usapan.) Akala ko¶y madali tayong magkakaintindihan kapag pera ang hinayaan kong magsalita. (Iiling.RICARDO : Binibili n¶yo ba ako. MARTIN : Hindi kita tinatakot. Gusto ko lang makatulong sa inyong mag-asawa para mabawasan ang inyong sakit ng ulo. isa naman ang dudukot ng layter para sindihan iyon..) Tsk-tsk.. KAP.) Si Carding pala¶y kasama ng maraming kakilala ko noong araw na may matatag na paninindigan at banal na prinsipyo. KAP. (Lalapit kay Senyang. magaganda ang kanilang mga ipinaglalabang prinsipyo. (Muupo si Kapitan Martin. Magkano ba talaga ang presyo mo? (Ipapatong ni Kapitan Martin ang enbelop sa mesa.Sayang. (Hihithitin ni Kapitan Martin ang tabako. Hindi pala.

gusto ko lang makasiguro na nagkakaintindihan tayo. MARTIN : Bueno. MARTIN : (Itataas nang bahagya ang kaliwang palad para pigilin sa pagsasalita ang kausap. ipaubaya mo sa akin ang pamumuno sa Barangay Ipil-ipil. Pero kailangan niya ang kapangyarihan at proteksyon ng pulitiko para sa paglago ng kanyang mga iligal na negosyo. MARTIN : O sige. May malabo ba sa sinasabi ko? RICARDO : May trabaho ako at hindi ko kailangan. ayaw kong ako¶y pinararatangan na isang sinungaling.. (Tatayo si Kapitan Martin. marahil ang kailangan mo konting dagdag na paliwanag. KAP. pinopondohan lamang niya ang lahat ng gastos mo.. At siyanga pala. sige na. pumasyal ka minsan sa opisina at pag-usapan natin ang ilang mga negosyo na puwede nating pagkakitaan. ARSENIA : (Matigas ang pananalita. RICARDO : Hindi ako tumatanggap ng bayad kay Pareng Baldo o sa kanino man para kumandidato.. KAP. Kaya sa halip na tumakbong kandidato. RICARDO : Wala akong alam sa inyong sinasabi..) Bueno. KAP. hindi katulad ng iniaalok sa iyo ng kumpare mo¶t campaign manager na si Mr. Carding. Pagkatapos ng eleksyon. Pero matagal ko nang kilala iyang si Baldo. lalapit naman sa may pintuan ang mag-asawa para ihatid ito. at kung kailangan mo ng trabaho bukod sa dalawang milyong pisong donasyon ko sa inyong mag-asawa ay pumasyal ka lamang sa aking tanggapan at pagusapan natin ang magiging parte mo sa aking negosyo.inyong tulong.. Pareho lang kaming mangangalakal. KAP.. Ipaubaya ninyo sa akin ang pagpapasya tungkol sa aking. MARTIN : Sinasabi ko¶y umatras ka na hangga¶t maaga. KAP. Takot siyang humarap sa akin sa pulitika dahil ayaw niyang malantad ang kabulukan ng kanyang mabahong pagkatao.. Hindi ka nga tumatanggap ng bayad sa campaign manager mo. Ubaldo Carpio.) Ah.. RICARDO : Pero ang sinasabi ninyo¶y. MARTIN : Carding. Mas malaki nga lang ako kung maglagay at mas galante ako kung magbigay ng kaparte. binabayaran niya ang iba upang tumakbo para sa kanya. Hindi na ako magtatagal. Pero hindi aalis sa kinatatayuan ang tatlong alalay ni Kapitan. Alam kong gusto mo nang makapagpahinga. Yang putris na Baldong iyan ay matagal nang kumakalaban sa akin. Titiyakin ko sa iyong mas malaki ang magiging parte mo. ang pasya ng aking asawa ay hindi . Ang dalawang milyong pisong ibinibigay ko ay paunang bayad pa lamang.) Kapitan Martin. Hindi iyan basta-basta bumibitiw ng salapi nang walang kapalit.

Bumangon ka! Kailangang gumawa ka ng paraan para mabawi ang ating mga anak! Ric! Ric! (Hihilahin ni Arsenia si Ric at ihihiga sa mahabang sofa. nakatutok kay Ricardo ang mga baril. Sa isang hudyat ng kapitan ay pupukpukin ng baril sa ulo si Ricardo ng isa sa mga alalay.) . Utang na loob. Kung gusto n¶yong makita pa silang buhay ay magsabi lang kayo sa akin. Papasok sina Tomas at Curing. matuto kang rumespeto kay Kapitan. Lalabas sa kanang pinto ang apat. Ric. at saka bubuksan ang pinto. gumising ka! Utang na loob. Pagdating sa may pinto ay titigil. Bibitiwan ni Kapitan Martin ang tabako at dudurugin iyon sa pamamagitan ng pagyapak. walang malay.) ARSENIA : Ric! D¶yos ko po. kasunod ang tatlong alalay. Matitigilan si Ricardo. Papahirin niya ang luha. Iiwan ni Arsenia ang asawa. nakatutok ang baril sa mag-asawa. Hahagulgol ng iyak si Arsenia. MARTIN : Hihintayin ko bukas ang iyong pasabi tungkol sa pag-urong ng iyong kandidatura. ARSENIA : D¶yos ko! Ang ating mga anak! Kaya pala hanggang ngayon ay wala pa ang ating mga anak! RICARDO : Talagang mga hayup kayo! Kapag may nangyari sa mga bata ay pagbabayarin ko kayo nang malaki! (Susugurin ni Ricardo si Kapitan Martin. Babagsak si Ricardo.. Kukunin ng isa sa mga alalay ang enbelop sa mesa. aayusin ang buhok at damit. Tayo na.. Madali akong mainip. babagsak ito sa lakas ng suntok. mga bata.. Carding.! RICARDO : Walangh¶ya ka! Bitiwan mo¶ng asawa ko! (Susuntukin ni Ricardo ang alalay ni Kapitan Martin. Haharangan si Ricardo ng tatlong alalay ni Kapitan Martin. Ric. May maririnig na katok sa kanang pinto..) KAP. saglit na magkakatitigan sina Ricardo at Kapitan Martin.ipinagbibili.) ALALAY : Hoy babae.) Henga pala. (Aaktong papalabas ng bahay si Kapitan Martin. Ang dalawang bata ay nasa mabuting kalagayan. magkasabay namang lalapit ang dalawa pang alalay. Adyos. umalis na kayo bago ko kayo ipagtulakan at paringgan ng mga salitang hindi n¶yo kayang sikmurain! (Susunggaban ng isa sa mga alalay ni Kapitan Martin si Arsenia sa buhok. Ayusin mo ang dila mo kung di mo gustong. Huwag mo nang patagalin ang pag-iisip.

Mang Tomas.Kayo pala. e. Bakit. maupo muna ho kayo.. Ric. kasi pagud na pagod iyan. A.Senyang. (Tatapik-tapikin ang asawang nasa sofa. s'ya nga pala. bubuksan ko lang ang pinto. Pareng Baldo.) Ric. Senyang.. Bakit ba kay layu-layo pa¶y eleksyon kaagad ang ...) TOMAS : Magandang gabi sa iyo. May mahalaga sana kaming sadya ni Curing sa iyo. Kumusta ba? Napag-isipan mo na bang maigi ang proposisyon ko? TOMAS : Ano bang proposisyon? Mapagkakakitaan ba yan? ARSENIA : Alam n¶yo Mang Tomas. sa isang taon pa pala yan e.sila? ARSENIA : Ano bang kagagaling lamang ang pinagsasasabi mo? Kararating lang ng mga iyan dito.? (Uungol si Ric.) Teka muna.kanina? Bakit nandito na naman. Mare.. Kararating lang kanina. Aling Curing. Ric. at marahang babangon na tila bagong gising.. Tuloy.. bakit parang bagong iyak ka yata? TOMAS : Oo nga.kagagaling lang ng mga iyan dito. Aba.. Nandito na sina Mang Tomas. wala ho.... RICARDO : Se. Aling Curing. Aba. UBALDO : Salamat. CURING : Oo nga. kakapain ang batok.) Pasens¶ya na ho kayo. Mang Tomas. papasok si Ubaldo. hindi ba. Bangon na diyan. Kahiya-hiya man. (Bubuksan ang pinto. tuloy ka sa aming munting dampa.. ididilat ang mga mata. napasyal ka. (Sa dalawang bisita. Pasensiya ka na. (May maririnig na katok sa kanang pinto.) Aba. naistorbo ka namin sa pagtulog mo. (Kukusut-kusutin ang mata.. si Ric ay matagal nang inaawitan nitong si Pareng Baldo na kumandidato sa eleksyon ng barangay captain sa isang taon. may nangyari ba? ARSENIA : Naku.) Napuwing lang ho ako. Carding. Hindi na nakapag-ayos ng sarili at dito na sa sofa nakatulog.. TOMAS : O. Tuloy ho kayo. Pareng Carding. CURING : Magandang gabi sa iyo.

pero gusto ko sanang.. Alam kong malayo pa ang eleksyon. Kapitan Martin.) A..) Oo nga naman. Parang kanina ka pa wala sa sarili mo. Carding? Bakit parang namumutla ka? May sakit ka ba? UBALDO : (Tititigang maigi si Ricardo. Saka bakit lagi mong hawak ang batok mo. KAP.) Nabanat yata ang ugat ko..... Pa. ANONG : Nagpasama sa akin si Chairman dito. May mahalaga raw na sadya kay Mang Carding. at papasok sina Anong at Kapitan Martin. napataas lang at medyo matigas ang nagamit kong unan.. naglalaro. ARSENIA : Pasensya na ho kayo. Mang Tomas. tuloy ka. ARSENIA : Hay naku. Kapitan. Pare... Anong. oho. Bubuksan ni Arsenia ang pinto. .. ano. kaya ako¶y sisibat na rin. may masakit ba? RICARDO : (Biglang iaalis ang pagkahawak sa batok.) UBALDO : Well. MARTIN : Magandang gabi sa inyo..) Teka.. Balik na kayo sa ibang araw.? Paano ang ating mga anak? ARSENIA : And¶yan sa labas. Hindi na ako magpapaliguy-ligoy pa..gilid ng sofa.e. (Mapapahawak uli sa batok at hihimasin iyon.. KAP.. Anong ± sasabay ka na ba sa akin? ANONG : Aba. P¶re. Daig raw ng maagap ang masipag. Isang malaking karangalan ang pagbisita ninyong ito sa amin. Paalam na sa inyo. (Makakarinig uli ng katok sa kanang pinto. Di ba Ric? RICARDO : Oo. Bukas na lang. Tigilan mo na ang kakukumbinsi mo sa kumpare mo. (Lalabas sina Kapitan Martin at Anong sa kanang pinto.pasensiya na kayo sa akin. Pare.. (Mapapatigil dahil may mapupunang kakaiba sa itsura ni Ricardo. O. at siguradong pag-aawayan lang namin araw-araw ang bagay na yan oras na magpasya s¶yang pasukin ang pulitika. itong.. Kapitan..pero.pinag-uusapan ninyo? UBALDO : Maigi na yung hangga¶t maaga ay kumikilos na.ang ating anak.) A. MARTIN : Bueno.kwan. tingin ko¶y kelangan nga ni Pare ang magpahinga. Ang mabuti pa siguro¶y sa ibang araw na lamang makabalik. Tutal.. kayo pala. Alam mo namang kuntento na kami sa tahimik naming buhay. Tuloy kayo. sa isang taon pa naman ang eleksyon..

RICARDO : S-s-sige.. Mang Tomas. aalis na rin kami. Sige na iho.! Nenita. Naglalaro.) TOMAS : Aba. Nasa labas lang sila.) ARSENIA : Hala sige.. Luluhod sa harap ng mesa at doon maglalatag ng pagkain. Buo na ng aking pasya.. (Lalabas sa kaliwang pinto sina Boyet at Nenita.. Bilis-bilisan ninyo.. (Papasok si Arsenia mula sa kaliwang pinto. Aling Curing.. ARSENIA : Sige ho. nakapag-isip-isip na ako. Inay! (Lalabas uli sa kaliwang pinto si Arsenia.) Boyet. (Lalabas si Ubaldo sa kanang pinto.) RICARDO : Senyang.. Iuusod ni Arsenia ang maliit na mesa. Tumatakbong papasok sina Boyet at Nenita. (Ilalakas ang tinig. Pare. aalisin ang flower vase. may bitbit na kaldero ng kanin at sandok. magpahinga ka na¶t sa ibang araw na lang uli kami papasyal. Hindi ba¶t ikaw pa nga ang nagpalabas kanina sa kanila dahil gusto mong makapagpahinga? Nasigawan mo pa nga yung dalawa dahil maingay sila. Sa sobrang pagod mo¶y diyan ka na sa sofa nakatulog. ¶Tay. e.) RICARDO : Senyang.! Halina nga kayo¶t gabi na! BOYET at NENITA : (Sa labas ng tanghalan) Opo. Maya-maya lang ay kakain na tayo.. .) Kanina mo pa itinatanong ang mga bata. tumuloy na kayo sa banyo at magsipaglinis ng katawan. (Lalabas sina Tomas at Curing sa kanang pinto. ang mga bata? ARSENIA : (Habang ipinapatong ang mga pinggan at kutsara sa mesa. Senyang... pagkaraan ay muling papasok na may dalang pinggan at kutsara. Lalabas si Arsenia sa kaliwang pinto. magmamano kay Ricardo) BOYET at NENITA : Mano po.

at ng Espiritu Santo. kaya kalimutan mo muna yan. (Uupo ang lahat at magsisimulang kumain. at taimtim na mananalangin. bitbit ang mangkok na may ulam.. sa pamamagitan ni Hesukristong aming Panginoon. Senyang.hanggang sa pagsasara ng tabing.) ARSENIA : Matagal pa ang eleksyon. huwag ka na munang mag-isip. Pagod ka sa trabaho. Naisip kong. Inay! (Papasok sina Boyet at Nenita mula sa kaliwang pinto. Ang mabuti pa. at itong iyong mga kaloob na ngayon ay aming tatanggapin mula sa yong kabutihan.) .. Amen..ARSENIA : (Habang nagsasandok ng kanin.. kumain ka na ng hapunan at pagkatapos ay pumasok ka sa kuwarto at doon mo ituloy ang naputol mong pagtulog kanina diyan sa sofa. at ng Anak.. Luluhod sa harap ng mesa ang maganak. Ric.. Pamumunuan ni Nenita ng pagdarasal bago kumain. (Tatayo at lalabas sa kaliwang pinto. Basbasan mo po kami. kaya ang kailangan sa iyo¶y magrelaks. Amen. ARSENIA : Ric..) Andiyan na po.) Boyet. Amen.. Sa ngalan ng Ama.! Nenita. (Ilalakas ang tinig.! Halina ng kayo¶t kakain na! BOYET at NENITA : (Sa labas ng tanghalan. Panginoon. na patuloy pa ring nakaluhod..) NENITA : Sa ngalan ng Ama. at ng Espiritu Santo.) RICARDO : Pero Senyang. (Papasok uli si Arsenia. nakatungo..) Tungkol na naman ba yan sa eleksyon? Sa iminumungkahi sa iyo ni Pareng Baldo? RICARDO : Oo. at ng Anak. Saka ka na magdesisyon. maliban kay Ricardo.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful