DIBORSYO SA PILIPINAS

DAPAT ba o HINDI DAPAT na payagan ang diborsyo sa Pilipinas? ARIEL GARCINELA ² nagtanggol sa panig ng DAPAT NEBRES MEDEN JANE ² nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT JERICO MARCELINO ²namagitan bilang LAKANDIWA

LAKANDIWA (Pagbubukas) Marubdob na pagbati po ang nais kong iparating Sa lahat ng nakikinig dito sa Pag-usapan Natin Narito po kaming muli upang kayo ay aliwin Sa buwanang Balagtasang labanan ng magagaling. Jerico Marcelino po ang lingkod nyong nagpupugay Tubong Ranzo,Ilonggo na sadyang tunay Lakandiwa po ang aking papel ditong gagampanan Tagahatol, tagahusga, tagasaing din po minsan. Araw po ng mga puso sa tuwing buwan ng Pebrero Kaya tungkol sa pag-ibig ang paksa ng pagtatalo: Sa sariling bansa nating mas marami ang Kristyano, Ay dapat ba o di dapat magkaroon ng diborsyo? Batid ko pong kayo mismo'y may sariling panindigan Ngunit pakinggan po natin ang panig na ilalaban Ng Reyna po at ng Hari nitong ating Balagtasan Wag na nating patagalin, sila'y ating palakpakan!

HINDI DAPAT (Pagpapakilala) Inip akong naghihintay na sumapit itong gabi Upang ako'y magpatunay sa makatang katunggali Na di dapat ang diborsyo sa bansang itinatangi Pagkat hindi naayon sa Maykapal at sarili. Kababayang minamahal, tulutan po muna ako Ang sa inyo ay magpugay nang taos sa aking puso Advanced Happy Valentine's Day, diwa nito'y sumainyo Ang lingkod nyong dili't iba, si Meden Jane Nebres

DAPAT (Pagpapakilala) Tulad po ng nararapat, pagbati ko ay tanggapin Isang maligayang oras, pagpupugay kong taimtim Sa matapang na kahamok, ala-Teksas talisain Sa labanang magaganap, tari muna ay hasain. Salungat sa nababatid ng makatang paraluman Nararapat ang diborsyo sa ating bansang tinubuan Handa akong makibaka sa abot ng kakayahan Ariel Garcinela po, sa di pa nakakaalam.

LAKANDIWA Narinig po ninyo kapwa ang dalawang magbabangay Pareho pong nagbabanta; sino kaya'ng mas matibay? Umpisahan na po natin ang unang round ng bakbakan Si Miss Meden Jane nebres muli nating palakpakan!

HINDI DAPAT (Unang Tindig) Sa simula ay pagtibok sa mga puso't damdamin Ng dalisay na pag-ibig sa dalawang magsinggiliw Katugunan din sa utos bago lubos magkapiling Sa simbahan o sa huwes ang dalawa'y bubuklurin. Sa dambana kapwa sila mangangako't manunumpa Habang buhay walang maliw na sila ay magsasama Nagsidalo'y mga saksi, higit na nga ang Lumikha Hindi bagay na malabag sa hirap man o ginhawa. Pag-aasawa'y kasabihang hindi kaning isusubo Na iyong mailuluwa kapag ikaw ay napaso Bago ito ay suungin dapat nating mapagtanto Ang larangan na ganito ay di gawang biru-biro. Likas sa ating Pilipino ang paggalang sa Maykapal Sa aral Niya'y sumusunod, higit na sa kautusan Ang kasal ay itinakda sa banal na kasunduan Na di dapat na humantong sa malagim na hiwalay. Ang sa aki'y pagtatanong, huwag lamang ipagdaramdam Nitong aking katunggaling salungat ang kabatiran

Kapag sinabing ³Yes. ay mentras pong pinipigil. Sa batas ng ating bansa ay may separasyong legal Sa tuntuning kabanalan naaayon ang hiwalay Danga't ito'y itinutulot nang mayroong kasunduan Katunayan pa ring ako ang nasa tamang katwiran. sinasaktan na sakbibi. I do´ ang magbubuklod sa dalawang ikakasal Nang lubusang mapag-isa at sa buhay magkatuwang Ang bisa ng kasamyento'y hanggang mayrong unawaan At kung ito'y naglaho na. Sa musmos mang pang-unawa ay tukoy ang nagaganap Ang pintas sa pagsasama. diborsyo ba'y tututulan? Ang bukas na hinaharap ay di natin nababatid Panahon ay nagbabago. habang buhay ang lunggati Mainam pang maghiwalay pagkat dito ang sarili Ang tanging nilalamangan. LAKANDIWA Ang tao. pag nag-aaway. . Kasalanan pang mas higit ang isang pagkukunwari Kung pagsasama'y di normal. di ko lahat idinadawit Kung ngayo'y nagkakasundo. sumasapit na lang sukat Pagmamahal naglalaho sa puso ng magkapilas Ang magsama pa sa bubong ay hindi na nararapat. Lalo lang daw nag-iinit. parang asong nanggigil Kaya sila'y hahayaan ko na hanggang umagahin Kapag meron na pong tumba ay saka ko aawatin. may sandaling nawawaglit. I do´ ng dalawang ikakasal Di ba't ito'y kahulugang sumpang di dapat maparam? LAKANDIWA Ang dagundong ng katwiran ni Meden Jane po'y parang lindol Ngunit tila hindi yata nayayanig ang humamon Ngumingit-ngiti lamang si Ariel pong kutis-sanggol Palakpakan din po natin at dinggin ang itutugon! DAPAT (Unang Tindig) ³Yes. parang hanging umiihip Gayon din sa mag-asawa.

DAPAT (Ikalawang Tindig) Hindi lubos na matukoy ng dilag kong katunggali Ang lawak ng kapintasang matatamo ng sarili Halimbawang ang kapilas. patuloy magsamang pilit? Di ba dapat bigyang laya ang kanilang ninanais Na hanapin na sa iba ang pintuho nilang langit? . hindi ako nangungutya. nagtaksil at nadiskubre Ang patuloy na magsama ay mayroon pa bang buti? Kapag anak ay sumapit sa tama at wastong gulang Ang respeto'y magbabalik sa nagdiborsyong magulang Marapat din bang pansinin ang paglibak ng lipunan Kaysa maging isang hamak sa sarili pang tahanan? Katapatan sa simula sa mag-asawa'y mapupuna Sa di naglaong panahon tumatabang ang pagsinta Lalo't puso nila kapwa'y nahuhumaling sa iba Sa kanila'y tumatabang ang banal na pagsasama. Sa batas man ay mayroong hiwalay na pinagtibay Ngunit tayo'y may sariling damdamin at kaisipan Na sikaping mapagyaman ang sagradong pagmamahal Sa kabiyak ng iyong puso na tungkuling nakaatang. Hindi man inaasahang ang ganito'y sumasapit Dapat bang ang magkabiyak. Sa ganang akin ay batik sa malinis na pangalan Ng sino mang mga anak na magulang ay hiwalay Paano niya masasabing sila'y mga mapagmahal Kung mismong ama at ina. sa diborsyo'y nagkawalay.HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Marami ang kaalamang lihis sa katotohanan Katulad ng kahidwa kong di tapat yatang magmahal Katugon ba ay diborsyo kung mayroong sigalutan Ang dalawang magkapilas? Sa wari ko'y hindi bagay. Paano rin sasabihing tapat ka nga kung suminta Samantalang sa asawa'y nilisan mo ang halaga Tiwala ng iyong kapwa mapapawing parang bula Tingin sa iyo ay maliit.

di ba kayang unawain? Ang bansa pong Pilipinas na Perlas ng Silanganan . ganito ang nilalaman: Kapag kasal ay naganap. DAPAT (Ikatlong Tindig) Sa tugon ng kahidwa ko lumilitaw na malinaw Na sadya ngang karapatan ang gawang paghihiwalay Tama nga't pangangalunyang humanap ng ibang mahal Ngunit po ang aming paksa ay kung dapat ang hiwalay. sa kautusan lumalabag. ngayo'y aking sasagutin Di ba't tao'y kakaiba ang paniwala't adhikain? Ipinagtatanggol ko'y di dapat na iyan ay pairalin Piling panig ko sa paksa. Tama nga't tayo'y marupok. hindi ako tumututol Pagkat tayo ay nilikhang nasasangkot sa panahon Kapintasan nga ba kaya ang batas na tumutugon Sa hiwalay na nabanggit? Ang sa aki'y pagtatanong. ang dalawa'y pinag-isa At pirmihang magbubuklod nando'n man ang pagdurusa Ang pinabigkis ng langit sa utos na nakatala Ay hindi na makakalas ng kahit sinong nilikha.HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Bawat pukol na matuwid nitong aking kahidwaan Ay pawa pong mga lisya. kayhirap maunawaan Hahanguin ko'y talata sa Aklat ng kabanalan Taliwas sa kanyang batid. Kung atin pong susuriin sa palakad ng lipunan May batas na hindi hango sa banal na kasulatan Ang nais ko pong tukuyin ay ang annulment ng kasal At iyan ay hindi kaila sa ating mga kaisipan. HINDI DAPAT (Ikatlong Tindig) Maganda po itong tanong. Dahil ang tao'y marupok. Iginigiit ang hiwalay ayon din sa nahahayag Ngunit hindi nararapat ang humanap ng ibang liyag Pagka't iya'y pangangalunya. sa Marcos diyes nahahayag.

ang sagot po ang madilim Ng makatang paralumang lumilihis kung wariin Hindi pa ba nasasapat kaysa nandoon ang hilahil. turing ba ay kasalanan? HINDI DAPAT Sa hangad yatang magwagi sa laban ng katagisan Naglulubid ng salitang wari ko'y mga paratang Dilat po yata ang mata ngunit tulog ang isipan O baka po kinakapos sa tunay na kaalaman? DAPAT Ang tanong ko'y maliwanag.Ay lupain ng Kristyanong may panalig sa Naglalang Ligaya nga ba ng anak kung sa ama ay susuway? O ama ay matutuwa kung siya'y nilapastangan? DAPAT Walang anak na naghangad na sa ama'y magsuwail Tayo lang ay nangingilag mga sarili'y dayain Mayroon pa bang katinuan kung pagsasama'y nagdilim Na nilambong halimbawa ng asawang talusaling? Dahil dito'y inuri kong ang hiwalay ay matimbang Kaysa sa habang panahong dangal ay mayuyurakan Kung sakali bang mangilag sa ganitong kapintasan Ang panig kong tinutugon. Mainam pang tumalikod kaysa lugmok sa panimdim? HINDI DAPAT Sa buhay bang walang wakas ay sino ang tinatanggap? Di ba't iyong sinaktan na at nagpataw ng patawad? DAPAT Kautusan di po namang mahalin mo ang sarili Ang hiwalay ay dapat lang kung ito'y nakabubuti. .

sa simbahan din ang tuloy. may bisa ang kasam'yento Ngunit pag sa isa't isa. mabuti pang magdibors'yo. . ang nagwika ay si Kristo. Ang katwiran po ni Ariel. Ang katwiran nila'y ganyan. ang diborsyo'y gawang tao Sa bibliya'y nasusulat. Ani Meden mag-asawa'y sumusumpa sa dambana Walang maliw na pagsinta ang alay sa isa't isa Saksi yaong nagsidalo at gayon din si Bathala Na sila ay magsasama sa hirap man at ginhawa. ang respeto ay naglaho Kaysa anya magkunwari. at sa dulo ay may hatol: Diborsyo sa ating bansa'y angkop nga ba't naaayon? Ang sagot ni Meden hindi. Ginamit na halimbawa'y pag nagtaksil sa sumpaan. Kaysa maging isang hamak sa sarili niyang bahay. Balagtasa'y may hangganan. si Ariel ay Oo'ng tugon. ang sa akin nama'y ito: Ang kasal ay mula sa D'yos. Ano'ng silbi raw ng kasal kung iba na'ng minamahal? Higit pa raw tatatanggapin ang pagkutya ng lipunan.HINDI DAPAT Ang hiwalay ay di dapat sa ating bansang tinubuan! DAPAT Lakandiwa ang huhusga nang ito'y mapag-alaman! LAKANDIWA (Paghatol) Lakandiwa ang huhusga kaya ako'y narito na Magpahinga muna kayo at ang bibig ay isara Kayo namang kababayang kanina pa nakanganga Ipabaon sa kanila'y palakpakang pampagana! Mahaba man ng prusisyon. ³Pinagbuklod ng D'yos ay wag pagh'walayin nga ng tao´. Di raw kaning isusubo't iluluwa pag napaso Ang kasal ng magsinggiliw na di anya gawang biro Kapag dalwa'y pinagbuklod sa palitan ng ³Yes I do´ Kamatayan lang ang pwedeng kumalag sa tali nito. ang lahat ay nagbabago Habang merong unawaan.

asawa ni Ricardo UBALDO. mga panauhin nina Ricardo at Arsenia ANONG. Sa sala ng tahanan ng mag-asawang Ricardo at Arsenia. May isang mahaba at dalawang maliit na sofa. at isang maliit na lamesa.Kung diborsyo'y hahayaang umiral sa ating bansa Ang pundasyon ng pamilya ay bubuway at hihina Walang saysay ang sumpaan at ³Yes I do´ sa dambana Kung sa huli'y p'wede palang mapawalan itong bisa. Ang korona ng tagumpay. Kapitan ng Barangay CURING at TOMAS. Sa gawing kaliwa ay may pinto papasok sa silid. Pulmano MGA TAUHAN RICARDO ARSENIA. Kumpare ni Ricardo MARTIN. Sa ibabaw ng mesa ay may isang flower vase na may bulaklak na plastik. sa gawing kanan naman ay may pinto papalabas ng bahay. Ang lahat nga'y nagbabago sa panahong lumilipas Ngunit ang salita ng D'yos kaylan ma'y di kumukupas Mahusay mang mangatwiran ang makatang taga-ranzo. kay Meden ko igagawad! ISANG DANGKAL NA GUNITA Isang-yugtong dula mula sa panulat ni Rafael A. . mga anak nina Ricardo at Arsenia 3 armadong lalaki. mga bodyguards ni Kapitan Martin TAGPO Kasalukuyan. kaibigan ni Ricardo Rudy at Ferdie. Isang metro mula sa kanang pinto ay may bintana. mga alalay ni Ubaldo Boyet at Nenita. Pasado alas-singko nang hapon.

si Ricardo¶y walang pinahihindian basta kaya niya. pati na ng mga kamag-anakan namin sa buong Barangay Ipil-ipil. (Papasok mula sa kanang pinto sina Ricardo. Mang Tomas. Gaya ng nabanggit namin sa iyo. Kapitan. Siguradong panalo ka na sa darating na halalan. wag ka nang mag-alala.. CURING : µKu. eto na pala s'ya. kahit daw tres mil ay mailalabas na namin ang aming apo. Magkano pa nga ho pala ang kulang ikan¶yo? CURING : Ang sabi sa ospital.. Senyang. Hindi naman kami magtatagal. Kagabi naman ho ay mukhang pagud na pagod s'ya at halos madaling araw na nang umuwi kaya hindi ako nagkaroon ng tyempong makausap nang maayos. Kapitan. CURING : At makaaasa ka sa boto naming mag-asawa. 32 taong gulang.. RICARDO : Thank you ho.) ARSENIA : O. TOMAS : S¶ya nga..(Sa pagbubukas ng tabing. CURING : Nasabi mo na ba kay Kapitan. Mang Tomas. Abala s¶ya sa paglilinis ng mesa at pag-aayos ng mga bulaklak na naroon. TOMAS : Salamat. Huwag kayong mag-alala. nakasuot ng daster. makikita si Arsenia. Pero hindi pa naman ho ³Kapitan´. TOMAS : Ang mga reseta ng gamot naman ay umabot ng. Bubuksan ni Arsenia ang pinto. kayo pala. ano ho ba ang atin at napasyal kayo? . Mangyari¶y napakaagang umalis ng bahay kanina at hanggang ngayon ay hindi pa bumabalik. Tuloy kayo. papasok sina Tomas at Curing. Senyang? ARSENIA : Hindi pa ho. TOMAS : Pareho na rin yon. E. Anong at Rudy.) ARSENIA : Aling Curing. Senyang. ARSENIA : Oho. RICARDO : Magandang hapon din po. May maririnig na katok sa kanang pinto. Sandali lang ho at ikukuha ko kayo ng maiinom. Aling Curing. ha. Kapitan. Mang Tomas. CURING at TOMAS : (Sabay tatayo) Magandang hapon.

Kapitan. ito ho si Rudy. RICARDO : Ah. Ang sabi ko¶y baka matagalan ka nang dating kaya pinabalik ko na lang ngayon. (Lalabas sina Curing at Tomas sa kanang pinto.) ARSENIA : Eto ho. maraming salamat. Asahan mo ang aming boto sa eleksyon. Sana¶y tuluy-tuloy na ang paggaling ng inyong apo. TOMAS : Hindi na kami magtatagal. Pagpasensyahan n¶yo na ang aming nakayanan.. CURING : Naku. ANONG : (Sasaludo sa bisita) Dakilang alalay ni Bos Ric. iaabot kay Arsenia ang isang sobre. Kapitan. kaso e wala na kaming ibang p¶wedeng lapitan maliban sa inyo.with a smile. at may kukunin lang ako sandali sa labas.) . RICARDO : Ah. Kapitan. ARSENIA : Okey lang ho. RICARDO : Salamat din po.. Sayang din ang boto nung patay. TOMAS : Este. CURING : Talagang napakabait n¶yo. Ang tahanan namin ay palaging bukas sa mga tulad n¶yong nangangailangan. Tatango si Ricardo.. Mang Tomas. na ibibigay naman ni Arsenia sa mga bisita. Aling Curing. ANONG : Tama kayo. (Lalabas sa kanang pinto si Ric. hindi naman. (Papasok mula sa kanang pinto si Ricardo. Bos.ARSENIA : Kagabi¶y galing na ang mga yan dito. at your service (ididispley ang ngiping bungi) . talagang nahihiya kami sa iyo at kay Kapitan..) CURING : Aling Senyang. Masagwang itsura kung basta na lang ako magpapaalam agad. Medyo nagtagal kami kagabi sa pangangampanya sa kabilang ibayo dahil yung isang napuntahan namin ay nagkataong may lamayan. oho.) RICARDO : Excuse me ho. Aling Curing. Nga pala. Kasama ko sa pangangampanya. Si Anong naman ay dati n¶yo nang kakilala. (Mapuputol ang sinasabi nito nang makitang may ibinubulong si Arsenia sa asawa... Nakakahiya man sa iyo ay.

(May halong panunuya ang tono ng pagsasalita.. RICARDO : Hindi mangyayari yan. pakitawag mo nga yung dalawa sa labas.) Yun eh. Pamasahe para sa anak na papagaaralin sa Maynila.) Rudy. Buti nga kung bumibisita lang. Aba. Ang mahalaga ay nakatulong tayo sa kapwa natin. (Lalabas ang dalawa ± si Anong sa kaliwang pinto. Alam mong kaya ako napasubo sa kandidatura ay sa kahihimok na rin ni Kumpareng Baldo.ARSENIA : (Sasapuhin ng kanang palad ang noo. (Haharap sa asawa. nako.. Tatalikuran si Ricardo at ibubulalas ang kanina pa pinipigil na damdamin. RICARDO : Senyang. at si Rudy sa kanang pinto. pagdidikit ay siguradong may kailangan.. pagdidiskusyunan na naman ba natin iyan? Di ba bago ko pinasok ang pulitika ay matagal muna nating pinag-usapan ang bagay na ito? ARSENIA : (Parang wala pa ring naririnig.) ARSENIA : (Parang walang narinig at mas interisadong mailabas ang nilalaman ng dibdib. kung mananalo ka nga.. Kahit mga taong hindi natin dating kakilala sa mahigit na tatlumpung taon mula nang ako¶y maging tao dito sa Ipil-ipil. ay nag-uunahan para kumparihin ka. (Uutusan ni Ricardo ang dalawang lalaking kasama.) Huwag mong isipin yon. mamumulubi tayo nang husto bago ka manalo. Uniporme at bola para sa mga kabataang kasali sa liga ng basketbol. Donasyon para sa pagpapakabit ng poso.) Isipin mo. Paano pa kaya kapag talagang Kapitan ka na ng ating barangay? RICARDO : (Sa halip na sagutin ang tanong ay paiwas na tutugon. aba e hindi na tayo maubus-ubusan ng bisita sa bahay. bigla na lang dumami ang mga gustong kumuha sa iyong ninong sa kasal. baka gusto mong magkanaw ng kape para may mahigop tayong mainit-init? ANONG : Yes Bos. may naospital namang apo na hindi makalabas dahil kulang ang pambayad.. Ano naman kaya ang ilalapit sa atin ng dalawang iyon sa susunod? Aba¶y halos linggu-linggo¶y narito sila at nanghihingi ng tulong. Rights away. ARSENIA : (Sasaluhin ang sinasabi ng asawa. Kung hindi namatayan ng kamag-anak na walang pampapalibing.) Hay. .) .) Eh mabuti kung sila lang. Anong. Tropeo at medalya para sa timpalak-pangkagandahan ng mga bakla.Na nangakong wala raw tayong gagastusing kahit isang kusing dahil sagot niya lahat ang gastos. Mula nang iproklama mo sa ating mga kabarangay na tatakbo kang Chairman sa taong ito. kinapos sa pambayad sa matrikula ang pamangkin. Kaso.) Hindi ka pa man nuuupo sa tungkulin ay hindi na maubusan ng hinihingi.. binyag at kumpil.

at pagdating sa pera ay wala tayong iintindihin. Chairman pa lang s¶ya ng barangay.. (Magsisimulang mag-alab ang damdamin. Palala nang palala ang drug addiction dito sa ating lugar. Basta raw s'ya ang gagawin kong campaign manager. RICARDO : Nakita mo na. Hirap na nga sa kabuhayan ang mga tagarito ay nakuha pa rin niyang makapagpatayo ng sabungan sa may kanto.RICARDO : Gano¶n nga. Pero nitong papalapit nang papalapit ang eleksyon ay kung anu-anong masasamang bagay ang naiisip ko tungkol sa iba pang kundisyones na maaari niyang igiit kapag lalo na kapag napaupo ka na sa puwesto.) Iyan. Ang kondisyon na yan. RICARDO : Tama ka.. Sa muling pagsasalita ay mahinahon na ang kanyang tinig. iyan pa ang isang nagpapakaba sa dibdib ko. at pagkaraang ilabas ang naipong hangin sa dibdib ay waring maglulubag ang kalooban nito. at ang eleksyon ang pinakademokratikong paraan para isakatuparan ito. (Hihinga ng malalim si Arsenia. . pero daig pa ang kongresista dahil hindi mo makikitang lumalabas sa kalsada nang di napaliligiran ng mga armadong bodyguard. kung may lakas ng loob ang mga tagarito na patalsikin nga s¶ya sa pamamagitan ng balota. pag may nahuhuling pusher o user ang pulisya ay si Kapitan Martin pa raw ang lumalakad sa munisipyo para aregluhin ang kaso. gayon na rin ang sakla at iba pang sugal na mahigpit na ipinagbawal ng ating bagong luklok na gobernador? ARSENIA : Hindi lang yan. talagang kabado ako sa mga kundisyones na maaaring. dahil mga taong bayan mismo ang magpapasya para patalsikin s'ya at paupuin naman sa p¶westo ang higit na karapat-dapat na mamuno sa barangay. aminado naman si Pareng Baldo na matagal na niyang gustong maalis sa puwesto si Kapitan Martin. ARSENIA : (Habang ikinukumpas ang kanang kamay at nakatuon sa mukha ni Ricardo ang hintuturo. Iyon talaga ang kanyang motibo kaya pinagkakagastusan niya at pinagbubuhusan ng panahon ang aking kandidatura.) Noong una¶y sang-ayon ako dahil magandang pakinggan. Ibig ko na tuloy maniwalang mga tauhan din ni Kapitan ang supplier ng shabu gaya nang madalas napag-uusapan diyan sa tindahan ni Aling Epang. May kutob akong ginagamit ka lamang ni Kumpare para sa kanyang sariling personal na interes. RICARDO : Senyang. at hindi iilang kalalakihan dito at sa mga kalapit-baryo ang nahuhumaling sa bisyong ito.) Sawang-sawa na ang mga tao sa mga pang-aabusong nagaganap dito sa ating barangay sa ilalim ng pamamalakad ni Kapitan Martin. kailangang maalis sa p¶westo si Kapitan Martin. at salapi ang kanyang pinakikilos para makuha ang kanyang talagang gusto. Madiin ang bawat salita. ARSENIA : Yun eh. At saka napansin mo bang nitong mga huling araw ay balik na naman ang huweteng sa ating lugar. Ikaw man ay hindi natutuwa sa kasalukuyang sitwasyon. Sabi nga ni Pareng Baldo. Alam mo namang maraming takot kay Kapitan at sa kanyang mga galamay. ARSENIA : Pero Ric. At ang balita.

RICARDO : Nahihirapan akong magdesisyon tungkol sa gusto mong mangyari. pero panalo naman? . pagtatawanan ka at hahamakin lalo na ng mga kontra sa paglahok mo sa pulitika. pagbibintangan kang nandaya. RICARDO : Hindi yon.) RICARDO : Senyang.. Just let me take care of everything. Ano¶ng gusto mo: Masabing nandaya ka. UBALDO : Pare.. Ang inaalala ko¶y. sinasayang mo lamang ang panahon nating dalawa. Pare. Rudy at Ferdie) UBALDO : (Aalisin ang suot na sumbrero. Pareng Carding.. paano ba? Nakapagdesisyon ka na ba? RICARDO : Bigyan mo pa µko ng kaunting panahon para mag-isip. makinig kang mabuti. (Akmang aalis patungo sa kaliwang pinto. at ang pera ko! RICARDO : Pero Pare. Kung babagal-bagal ka at magpapatumpik-tumpik sa iyong pasya. P¶re. ARSENIA : Magandang hapon ho. Magiliw ang ngiti. at humanda kang marumihan hindi lamang ang kamay mo. Matalo ka naman.) UBALDO : O ano. kundi pati ang buo mong pagkatao. gamitin mo ang utak mo..) Pareng Carding. Matagal kong pinag-isipan hanggang sa kaliit-liitang detalye ang bagay na ito.(Papasok mula sa kanang pinto sina Ubaldo. UBALDO : E. UBALDO : Kung inaalala mo¶y baka pumaltos ang aking plano. (Lalabas sa kanang pinto si Arsenia. UBALDO : Wala nang panahon para mag-isip nang matagal.. e. mas mabuti pa siguro¶y lumabas ka muna at bumili ka kina Aling Epang ng tinapay para may mamiryenda sina Pare. wala kang gaanong pagpipilian sa pulitika. Pare. Pag nanalo ka. baka sunog na ang pinapainit na tubig. Nung sumali ka sa pulitika. Asa¶n na ba si Anong? Teka¶t titingnan ko. iwan ko muna kayo r¶yan. ARSENIA : Mabuti pa nga. hindi ka sumali para matalo. Ganyan din ang iniisip at ginagawa ng kalaban mo. Upo kayo at makapagkape muna. Pareng Baldo.) Mare. Alalahanin mong tatlong araw na lang ay halalan na. ano? Ayaw mong masabing mandaraya. Kahit kelan ay di pa nagkaroon ng malinis na halalan sa ating bansa. Kelangang kumilos tayo hangga¶t maaga.. Kaya kelangang siguruhin mo ang iyong pagkapanalo. O s¶ya. Wala µto sa usapan natin nu¶ng una. Pare.. ganon ba? (Tatapikin sa kaliwang balikat si Ricardo. Pipigilin s'ya ni Ricardo. magandang hapon sa inyo..

Ferdie : Nakow. inihalal pa s¶ya ng tao para gumawa ng batas. biglang sisingit sa usapan.) Nando¶n sa Kongreso. pinagtatawanan pa? FERDIE : Tama si Bos Baldo... Ric. para ko nang nakini-kinita.. Nag-iisip na mabuti. Kapitan. Pare. kahit anong sakit ng mga salita pa ang bitiwan ng mga may galit sa iyo. Gaano kalaki ang pagkasuklam ng mga taong-bayan sa mga miyembro ng pamilyang nagpasasa sa ilalim ng pamahalaang diktatura matapos na sila¶y mapatalsik sa puwesto? RICARDO : Marami ang nagsasabi na napakalaking krimen ang kanilang nagawa laban sa bayan kaya dapat lamang na sila ay papanagutin sa ilalim na batas. pero isang bagay ang sigurado ako. Tutal.siguradong sa iyo pa rin sila lalapit at maninikluhod sa oras na sila¶y magipit. (Bigay-todo ang arte sa pagsasadula ng iba¶t ibang karakter na pinatatamaan. pag nakuha mo na ang gusto mo. tulungan n¶yo po ang misis kong manganganak na. Pasasaan ba¶t malilimutan din nila ang lahat? Sige nga. Kelangan po namin ng temporaring matitigilan. RICARDO : Para sa akin. Pero ano ang nangyari? Nasaan ngayon ang dating Unang Ginang na sobra ang galit ng mga tao noon? (Hindi makakatiis si Rudy. Ang importante roo¶y nanalo ka at hindi ang usap-usapan ng mga tao. Wag mo na lang pansinin ang sasabihin ng tao. (Hindi kikibo si Ricardo.) Kapitan. Ric.) UBALDO : Ipagpalagay nang manalo ka dahil sa pandaraya. (Sisinghot at hihikbi) Kapitan Carding. RUDY : Tama si Bos Baldo. nasunugan po kami ng bahay. Napakaigsi ng memorya ng marami sa atin. Ang kanilang memorya¶y napakaigsi.O talo ka na nga. UBALDO : Kita mong kalokohan yan. UBALDO : (Malumanay pero nakahihikayat ang pagsasalita.. maniwala ka sa akin. Kailangan ang dyip para madala sa ospital. importante rin ang kanilang sasabihin tungkol sa ¶kin. hu-hu-hu! Ang anak ko po¶y nasaksak.) RUDY : (May halong pang-uuyam ang tinig.) Pare. UBALDO : Basta gawin mo ang gusto mong gawin. UBALDO : Exactly. ang aming . Sa halip na managot sa ilalim ng batas. Pare? Hindi ko alam kung mapurol ang utak nating mga botanteng Pilipino. Itanong mo pa kay Ferdie. (Natataranta at hindi mankadatuto sa sasabihin. D¶yan na pumuti ang buhok n¶yan sa pulitika. at ito¶y maging usap-usapan ng lahat. ikaw na ang magsabi.) µKapitan Carding. ang utak ng tao¶y mahirap ispilengin.

kung mahalata nating medyo tagilid ang laban. Pare. At magpapakalat ako ng mga armadong tauhan sa paligid ng mga presinto para kung sakaling magkagulo o magkanakawan ng kahon ng balota ay nakasisiguro tayong hindi ka madedehado.) Pero Pareng Carding. Nakasobre na ang ibibigay natin sa mga gurong itatalaga ng Comelec sa mga presinto. ang mga fish pen sa lawa ay kailangang . (Magbabago ang tono ng salita. UBALDO : Simple at wala kang sabit. Meron lamang permanenteng nangangailangan. UBALDO : (Ikukumpas ang kanang kamay at tatango ng pagsang-ayon. pakikipagkamayan at pakikihalubilo sa mga tao.) Sigurado ba talagang mananalo ako sa plano mo? UBALDO : Walang paltos. di ba? RICARDO : At kapag ako na ang Chairman ng Barangay? UBALDO : Good question. Iyon e. Pare. syempre. Una. Hindi naman katakataka kapag nagkakaroon ng brown out sa panahon ng eleksyon. Saglit lang kayong mababansagang Bad Boy of Ipil-ipil. pakaway-kaway. Magtatrabaho kami sa likod mo. Kapitan. manungkulan ka nang buong husay sa abot ng iyong makakaya. Lalong hindi ako bayani o martir na handang magsakripisyo alang-alang sa bayan. Nakatago sa katawan nila. kahit magkabukuhan ay suportado tayo ni Meyor sa parteng ito kaya walang kaso. Oras na makapuwesto na kayo at kayo na ang hari. Bull¶s eye! RICARDO : (May alinlangan pa rin.) Nadale mo. RICARDO : Pero Pareng Baldo. Kapitan. Simula bukas hanggang sa araw ng eleksyon ay ipagagapang ko na ang mga botante ni Kapitan Martin na alam kong sa kaunting himas at tumpak na presyo ay maaari pa ring makumbinsing bumaligtad sa oras mismo ng pagboto. walang permanenteng kaybigan at wala ring permanenteng kaaway. bayani ang inyong dating sa mamamayan pag nagkataon. Ferdie. ang plano mo¶y.¶ UBALDO : Tandaan mo µto.. Gamitin mo ang kapangyarihan ng iyong puwesto para matulungan ang ating mga kabarangay. Pare: Sa pulitika. Pare. As newly-elected Barangay Chairman. Yari na rin ang mga balotang may nakasulat na boto para sa iyo. aba. Ano ba talaga ang gusto mong mangyari? UBALDO : Simple lang. RICARDO : Diretsuhin mo na sa punto. alalahanin mong hindi ako pulitikong tao. Kailangang magpasa ka at ang Sangguniang Barangay ng ilang mga batas na makabubuti sa mamamayan. Pero huwag kang mag-alala. etsetera. Lahat ng watcher na itotoka ko sa presinto ay panay may baril. pahiwatig na napakaimportante ng susunod na sasabihin. Ituloy mo lang ang pagngiti-ngiti. Negosyante ako. e pwede na uli ninyong isuot ang inyong good boy image sa barangay. FERDIE : Tingin ko¶y tama talaga si Bos Baldo.. Gagamit lang kayo ng mga dirty tricks para mapabagsak ang kalaban.kalabaw po ay ninakaw. Makikita ninyo. etsetera.

pero hindi mo rin sinasagot ang tanong ko. ipasara ang sabungan. Kasasabi ko lang. Pare. Magpapalipas tayo ng kaunting panahon. Ano ba talaga ang gusto mo? UBALDO : Relaks ka lang. Ano pa? UBALDO : Pangalawa: Ipagbawal ang lahat ng uri ng sugalan.ipagbawal dahil naaapektuhan nito ang kita ng mga maliliit na mangingisdang taga-baybay dagat na dito lamang umaasa ng ikabubuhay. kaya madali siyang makalimot. dakpin at ipakulong ang operator ng huweteng at iba pang ayaw sumunod sa ipinag-uutos ng batas. RICARDO : Basta makakatulong sa mga mahihirap. Ipakulong at parusahan ang mga mahuhuli na tatangging magbago at umiwas na sa mga ilegal na gawaing ito. Pangatlo. RICARDO : Anong istratehiya? . Ano¶ng kinalaman nito sa pagiging Kapitan ko ng barangay. RICARDO : Ganyan talaga ang aking inaasahan. at pag humupa na ang unos gaya ng malaking pagkagimbal at kaakibat na pagpupuyos ng damdamin nang barilin si Ninoy sa tarmac ng paliparan ± dalawang mahalagang pangyayaring gumising sa kamalayan ng maraming Pilipinong matagal nanahimik at nahimlay sa ilalim ng Batas Militar ± saka natin ilulunsad ang ikalawang yugto ng aking istratehiya. Ito yung mga masasagasaan ng iyong mga kautusan at matatapakan ang paa bunga ng mga pagbabagong isasakatuparan mo para sa ikagagaling ng Barangay Ipil-ipil. Pare.) Ang dami mong sinasabi. Karamihan sa mga iyan ay pag-aari ng mga maimpluwensyang tao na panay kadikit ni Kapitan Martin. kaya wala kang poproblemahin sa pagpapatupad nito. Huwag kang palalasing sa mga palakpak at papuring dulot ng pansamantalang tagumpay. Pero liwanagin mo nga ang sinasabi mong negosyo. Kahit di mo hilingin ay handa kong gawin ang aking makakaya para matupad ito. halos isang dangkal ang igsi sa hinabahaba ng lubid ng mga magaganda at pangit na alaalang nagsasalimbayan sa loob ng kanyang isipan. kung saka-sakali? UBALDO : Oras na gawin mo ang mga nabanggit ko ay marami ang matutuwa sa iyo at tatanghalin kang isang tunay na lider. isang tapat na lingkod at magiting na bayani. UBALDO : At oras na mangyari ang gaya ng iyong inaasahan. RICARDO : Lahat ng yan ay maganda at dapat lang. Malakas ako sa hepe ng pulisiya sa bayan. Pag tapos na ang pista gaya ng pagsasaya ng marami sa mga unang yugto ng Edsa. RICARDO : (Maiinip sa haba ng paliwanag ng kausap. at sasabihin kong muli: maigsi ang gunita ng karaniwang tao. at lalong huwag kang padadaig sa mga patutsada at banta ng iyong mga magiging kaaway. gagawin ko. Pare. ipademolis ang lahat ng ilegal na palaisdaan sa lawa na sakop ng ating hurisdiksyon. ipa-raid ang lahat ng bahay aliwan sa ating barangay at ipadakip ang mga dope pushers na bumibiktima sa ating mga kabataan. T¶yak na marami rin ang magagalit sa iyo. kelangang magpakatatag ka. Wag kang masyadong high blood at darating din tayo sa parteng yan. Ipatupad ang batas na ito.

Pare. malaki ang ³cut´ mo at ng mga kasamahan mong kagawad ng barangay sa kikitain ng negosyo. pasugalan. Pare. Natural. Pelikulang sa umpisa¶y ilang ulit na ipagbabawal ng mga taga-Censor na maipalabas sa sinehan pero sa bandang huli. paglalako ng droga. Seksing istarlet na nabuntis ng kapwa artista. Hindi makapaniwala. Business as usual. wika nga. RUDY : (Sisilip sa bintana at makikitang pabalik na si Arsenia. kapag sabik na sabik na ang mga tao ± salamat sa libreng publisidad na nalikha ng kontrobersya na lalo namang pinalaki ng mga taga-media ± ibibigay din ng Malakanyang ang basbas nito. Pare. kaya magmumukha talagang inutil ang mga miyembro ng nasabing lupon. Pabayaan mo sila. Pare. Kaya kung nagkataong ikaw ang paksa ng kanilang usapan ngayon at inaaakala mong makasisira ito sa iyong reputasyon.) Bosing. Mga unggoy na dinapuan ng sakit na nakamamatay na may peligrong makahawa sa tao. kape kayo riyan. malinamnam na parang hulog ng langit. Maniwala ka sa akin. Halos pabulong. Ang importante. Halos araw-araw ay may sumusulpot na mga bagong isyu na maaaring makaagaw ng kanilang atensiyon. dala ang apat na tasa ng mainit na kape. Pare.) Ano? UBALDO : Malaking pera ito. Balita tungkol sa isang kongresistang nang-rape ng onse anyos na babae. Malaki na ang nagagastos ko sa pangangampanya mo. Sakit na ito ng mga Pilipino.) ANONG : Kape. Pareng Carding. Pagbigyan sila sa kanilang hilig hanggang sa magsawa o mabaling ang pansin sa ibang intriga. RICARDO : (Hindi handa si Ricardo sa narinig. maging ang prostitusyon. Handa akong gumastos hanggang . ako na ang eksklusibong magmamay-ari ng prangkisa at mamamanihala sa mga nabanggit na negosyo. (Walang papansin sa dalang kape ni Anong. UBALDO : (Parang walang narinig. ay kumita tayo ng malaking halaga bago dumating ang susunod na eleksyon. Unti-unti nating luluwagan kung di man gagawing ligal uli ang operasyon ng mga fish pen.(Papasok si Anong. At huwag kang mag-alala.) Pero kailangan ko ang iyong buong suporta at kooperasyon. dumarating na si Misis. hindi mauubusan ng intrigang pag-uusapan ang mga tao. RICARDO : Pero ano na lang ang sasabihin ng mga mamamayan? Ng mga taong naghalal at nagtitiwala sa akin? UBALDO : Ayan ka na naman. Kulung-kulo sa init. isipin mong pansamantala lamang ang lahat at iyon ay lilipas din. Basta siguraduhin mo lang na protektado ang mga interes ko at titiyakin ko naman sa iyo na walang gutom ang pamilya mo sa mahabang panahon. Kani-kanina lamang ay tatlong libo ang nadale ng mag-asawang Curing at Tomas. Sinabi ko na sa iyong malilimutan din nila ang lahat. Mabibili mo pa ang mga karangyaang nais mo para sa iyo at sa iyong pamilya.) UBALDO : Babalik tayo sa dati.

. maaga uli tayo bukas.. Lalabas sa kanang pinto sina UBALDO.) ARSENIA : Naku. RUDY : (Alumpihit at hindi malaman ang gagawing pag-awat kay Ubaldo.. O sige na. Kapitan. ayan na.) ANONG : Iyan na nga ba ang sinasabi ko noon pa.) Salamat na lang. (Kakaway na lamang ng pamamaalam si Ferdie. RICARDO : O sige. para yatang. Pare. RICARDO : Pero Pare. Pero kailangang tulungan mo akong makabawi sa mga gastos ko pag nasa puwesto ka na.. may dalang supot ng tinapay. Kahit magkano. May mga taong naghihintay sa akin sa opisina. Pare.) Bosing. Mare.) Itong . Ang negosyo ay negosyo. Pareng Baldo. Ang tutoo¶y hindi na ako magtatagal dahil may aasikasuhin pa ako... Senyang. Bukas nang umaga. (Magpapanting ang tainga at magtataas na ng boses si Ubaldo. Magmiryenda na muna kayo. (Papasok mula sa kanang pinto si Arsenia. Kapitan. tuloy na kami. UBALDO : Rudy. At ngayon ko kelangan ang iyong pasya. Rudy at Ferdie. ARSENIA : Ito talagang si Ka Anong.) Anong. hindi na naging seryoso kahit kaylan.sa huling oras. tango at kaway ang magiging tugon ng magasawa. RICARDO : (Matalas ang ipupkol na tingin kay Anong sabay bulalas. ANONG : Ang mahalaga¶y narito na ang tinapay at pwede nang pakanin ang mga bulateng alaga natin. Ferdie? RUDY : Yes Bos.) UBALDO : (Tatanggihan ang alok ni Arsenia. Ang daming namimili sa tindahan.) Ang alin? Anong sinasabi ang ibig mong sabihin. Anong? ANONG : (Iiwas ng tingin kay Arsenia at mabilis na dadampot ng isang tasang kape.. pasensya na kayo. medyo natagalan ako. Inaasahan nila ang ating pagdalo. Naabisuhan ko na ang mga taga-Purok Singko.! ARSENIA : (Maiintriga. at kahit ano pa ang mangyari.) UBALDO : Hindi ako papayag na mauwi sa wala ang mga pera at panahong pinuhunan ko sa kandidatura mo. Pare. (Iaabot ang tinapay.

. Tatawagin kita kapag nakahanda na.. Kapitan. ARSENIA : Babale ka? Ikaw talaga. Tama ang hinala mo. baka namumuti na ang mga mata ni Maria sa kahihintay sa iyo. Alam kong pagod ka na. Maaga tayo bukas. kaya bago magalas-sais ay dapat nandito ka na. Talagang ayaw ko ng gulo. kelangan ko talagang magpahinga. Iyiinit ko na lang. Araw-araw na lang. Ang nais ko¶y isang simple at matahimik na buhay. ARSENIA : Etong sandaan. eh. Magkano ba? ANONG : Singkwenta pesos lang. Sige na. Aling Senyang. pero importanteng mag-usap muna tayo. konting ulam at panggastos ni Maria sa bahay. Kanina pa ako nakaluto ng hapunan. Talagang napakabait ninyo. ganyan ang dayalog mo sa amin. labas ang ngiping bungi. Captain. Pero nakakahiya.) E. sir. Hindi pinansin ni Mr. May sasabihin sana ako sa inyo. Pambili ng sankilong bigas. Hindi ito ang pangarap ko para sa ating kinabukasan. Ubaldo Carpio at ng kanyang mga kasama. ARSENIA : Tungkol ba kay Pareng Baldo? RICARDO : Oo. Always at your funeral service. o. . Ric. ARSENIA : Ano ngayon ang balak mo? RICARDO : Ewan ko.) Magpahinga ka na muna sa kuwarto. Ang aking pagkapanalo sa eleksyon ay isa lamang baytang sa mataas na hagdan ng kaniyang pangarap. ang bilin ni Pareng Baldo. See you tomorrows. ARSENIA : Ikaw talaga. Makakaasa rin kayo sa boto ng aking pamilya. RICARDO : Narinig mo. Anong. ANONG : Naku salamat ho. Anong. ARSENIA : Ako man. Para ka naman palaging iba kung magsalita. (Biglang babaguhin ang usapan. at bukas ay maaga uli ang lakad mo.kape. Ginagamit lamang ako ni Pare. Dalhin mo na yan. Ngingiti. ANONG : Yes. nag-ingles na naman po. (Lalabas sa kanang pinto si Anong. RICARDO : Senyang. ARSENIA : Hay. Napatapang yata sa tubig ang kanaw ko. Kapitana.

Hindi ang salapi at kapangyarihang bunga ng panunungkulan sa pamahalaan ang habol ko sa aking pagkandidato. No¶ng una¶y nasabi kong nakahanda kong isugal ang katahimikan ng ating pribadong pamumuhay at makihalo sa magulong daigdig ng pulitika. Pero hindi ko inaasahan na sa ganito hahantong ang aking mga pangarap. Kailangan niya ang aking kooperasyon at hinihintay niya ang aking pasya. Senyang. sapagkat ang pananahimik at di pagkibo ay kadalasang katumbas na rin ng pagsang-ayon. Pero hindi naman tayo masasabing mahirap. Tahasan niyang sinabi kanina na hindi s'ya papayag na mauwi sa wala ang kanyang puhunan at pagod. RICARDO : (Hahawakan si Arsenia sa magkabilang balikat.. Ric. ARSENIA : Dangan kasi¶y nagtiwala ka nang husto sa taong yan. Sa mga prayer meeting ay hindi niya nakakalimutang banggitin ang mga dukha at kapuspalad na sa Diyos lamang umaasa. RICARDO : Yan ang aking pagkakamali. RICARDO : Alam ko. Bukambibig niya ang kahalagahan ng pamumuhay nang ayon sa mga turo ng Bibliya.RICARDO : Alam mong ang pagsali ko sa pulitika ay udyok ng isang malinis na hangaring magsilbi sa ating barangay sa pag-aakalang kung hindi ako kikilos ay para ko na ring inamin na ako ay kabahagi ng nagaganap na kabulukan sa ating lipunan. Handa akong magsilbi sa aking kapwa. kahit ngayon mismo ay handa kong iatras ang aking kandidatura at bumalik sa matahimik at simpleng pamumuhay na aking nakasanayan. dahil ang ating magandang pangalan at dignidad ay higit pa sa alin man yaman dito sa mundo. at lagi niyang pinasasalamatan ang Maykapal sa masaganang . pero ayaw kong pagamit sa kanino man. Ang kanyang donasyon sa mga pagawaing pangsimbahan ay laging malaking halaga at makikita mong sadyang bukal sa kanyang kalooban. ARSENIA : Pero paano si Pareng Baldo? Sa palagay mo kaya ay papayag s¶ya na basta ka na lamang umurong sa iyong kandidatura at balewalain ang kanyang ginawa? RICARDO : Hindi nga. para mabago lang ang takbo ng ating lipunan.. ARSENIA : Pero maraming paraan para.) Hindi tayo mayaman. Ang pagkakilala ko sa kanya¶y isang taong may kaya sa buhay at lubos na kagalang-galang. Hindi ito ang uri ng lipunang ibig kong magisnan at manahin ng ating lumalaking mga anak at ng mga magiging anak pa nila pagdating ng panahon. ARSENIA : Akala ko ba¶y kasamahan mo s'ya sa Parish Council of the Laity? RICARDO : Oo. ARSENIA : Naiintidihan kita. At kung dahil lamang sa pulitika ay makokompromiso ang ating katapatan sa Diyos at sa bayan. kung kinakaylangan. Wala akong kaalam-alam sa tunay na pagkatao ni Pareng Baldo. at maging sa Adoracion Nocturna. Nadala ako sa kanyang mahusaay na paliwanag at magandang pakisama.

Anong malay natin. At ngayon. ARSENIA : Tingin ko¶y mabuting kaybigan si Kumpare. Hindi ba dapat ay kanina pa silang bago mag-alas-singko narito? ARSENIA : Malamang na natokahan na namang cleaner sa klase si Boyet.) Yun pala¶y pawang ilegal at labag sa utos ng Diyos ang kanyang mga hanapbuhay at s'ya mismo ang bumibiktima sa mga kapuspalad nating mga kabarangay na nararahuyo sa masasamang bisyong pinalalaganap ng kanyang malawak na galamay. at isa sa mga kasamang lalaki ang magaabot ng makapal na enbelop. Ric.. Nasaan na nga pala sina Boyet at Nenita? Nakauwi na ba sila galing sa eskwela? ARSENIA : Aba... kasunod si Kapitan Martin Basco.pagpapala na kanyang tinatamasa sa kanyang mga kabuhayan. Parang hindi ko na alam ngayon kung ano ang nararapat kong gawin.) Ano yan? Ano¶ng kahulugan nito.) Ano bang paalam sa yo bago umalis? ARSENIA : Wala naman.) RICARDO : Anong ibig sabihin nito? Sinong kelangan. Kapitan? KAP. Ang inaalala ko ay ikaw at ang ating mga anak. Ibibigay ito ni Kapitan Martin kay Ricardo.. Kaya lang. pero mapanganib na kaaway. Aalis muna ako. baka may mga armado rin s¶yang tauhan gaya ni Kapitan Martin? RICARDO : Meron nga. oo nga pala! Nawala sa loob ko ang dalawa.Ano na nga ba ang pangalan ng kaklase niyang.. kayo pala! Tuloy kayo. (Mapapailing.? Kapitan Martin... . Nako. Cash.. At bakit pati si Nenet ay wala pa rin hanggang ngayon? RICARDO : (Dudungaw sa bintana. Iatras mo ang iyong pagkandidato. Pero sa kanya ay hindi ako takot. ngayon ay gusto niya akong gawing kasosyo at kasangkapan para lalong mapalakas at mapalago ang mga ito. alam ko na. RICARDO : Oo. ngunit matitigil dahil sa biglang pagpasok ng tatlong armadong lalaki. Biglaan yata ang inyong pagdalaw? (Hindi tutugon si Kapitan Martin. (Aktong lalabas si Ricardo. Hindi kayo dapat masangkot dito. Napakarami pa namang durugista ngayon at usung-usong ang pangre-rape sa mga batambatang gaya ng ating anak. Senyang. MARTIN : Dalawang milyong piso. Ibubuka ang palad. Sa kanyang bibig na rin nanggaling ang bagay na yan. Anong oras na ba? RICARDO : Pasado alas-sais na. Pero maggagabi na. Mabuti pa kaya¶y puntahan mo na sa eskwelahan. kinakabahan ako. naguguluhan ako. at kung wala na roon ay ipagtanong mo kina..

alam n¶yo yan. RICARDO : Kung naparito kayo para takutin ako. magaganda ang kanilang mga ipinaglalabang prinsipyo. ang lahat ay mananatiling nakatayo. Carding. Ayaw ko nang masyadong mahabang usapan.) Makakaalis na kayo. Ang mabuti¶y maupo muna tayo.. Hindi gawang biro ang mapasubo sa pulitika. Ibubukas niya muli ang isang palad. MARTIN : Hindi kita tinatakot. muling ibubuka ang isang palad.) Si Carding pala¶y kasama ng maraming kakilala ko noong araw na may matatag na paninindigan at banal na prinsipyo. at iaabot sa kanya ng isa sa mga kasama ang checkbook at ballpen. Pero dinaramdam ko. Pero sige. Kapitan. Itataktak ang abo ng tabako sa sahig. KAP. (Lalapit kay Senyang. isa naman ang dudukot ng layter para sindihan iyon. (Muupo si Kapitan Martin. nanamnamin iyon nang maigi. Gusto ko lang makatulong sa inyong mag-asawa para mabawasan ang inyong sakit ng ulo. at pagkatapos ay ibubuga ang usok na parang kaysarap-sarap ng pakiramdam.. Hindi pala. naparito ako para magbigay ng tulong. pero ang mga prinsipyong iyon ay kasama na nilang napalibing sa kanilang hukay.) Pasensiya ka na sa akin. Tatayo at igagala ang paningin sa loob ng bahay.. Kapitan? Binabayaran n¶yo ba µko? KAP. RICARDO : Salamat nang marami. Sinabi ko na sa iyo. at isa sa mga tauhan niya ang mag-aabot ng tabako. (Dadamputin ni Ricardo ang enbelop sa mesa at ibabalik kay Kapitan Martin. Kapitan.RICARDO : Binibili n¶yo ba ako. Susulatan ni Kapitan Martin ang tseke.Sayang. (Iiling.) RICARDO : Sorry ho.) Tsk-tsk. MARTIN : Pagod din ako sa mahabang biyahe. Carding. Pagod ako at kailangan kong magpahinga. Magkano ba talaga ang presyo mo? (Ipapatong ni Kapitan Martin ang enbelop sa mesa. Kapitan..) Akala ko¶y madali tayong magkakaintindihan kapag pera ang hinayaan kong magsalita. hindi ko kailangan ang . Senyang. MARTIN : Hindi. (Hihithitin ni Kapitan Martin ang tabako. KAP.

. KAP. Mas malaki nga lang ako kung maglagay at mas galante ako kung magbigay ng kaparte.. ipaubaya mo sa akin ang pamumuno sa Barangay Ipil-ipil. Takot siyang humarap sa akin sa pulitika dahil ayaw niyang malantad ang kabulukan ng kanyang mabahong pagkatao. Pero matagal ko nang kilala iyang si Baldo. KAP. hindi katulad ng iniaalok sa iyo ng kumpare mo¶t campaign manager na si Mr. gusto ko lang makasiguro na nagkakaintindihan tayo. MARTIN : Sinasabi ko¶y umatras ka na hangga¶t maaga..) Kapitan Martin.. KAP. Pero hindi aalis sa kinatatayuan ang tatlong alalay ni Kapitan. Yang putris na Baldong iyan ay matagal nang kumakalaban sa akin.. ang pasya ng aking asawa ay hindi . MARTIN : (Itataas nang bahagya ang kaliwang palad para pigilin sa pagsasalita ang kausap.) Ah. ayaw kong ako¶y pinararatangan na isang sinungaling. pumasyal ka minsan sa opisina at pag-usapan natin ang ilang mga negosyo na puwede nating pagkakitaan. lalapit naman sa may pintuan ang mag-asawa para ihatid ito. MARTIN : O sige. Hindi ka nga tumatanggap ng bayad sa campaign manager mo. Hindi iyan basta-basta bumibitiw ng salapi nang walang kapalit.. Pareho lang kaming mangangalakal. ARSENIA : (Matigas ang pananalita.inyong tulong... pinopondohan lamang niya ang lahat ng gastos mo. Carding. RICARDO : Pero ang sinasabi ninyo¶y. Titiyakin ko sa iyong mas malaki ang magiging parte mo. May malabo ba sa sinasabi ko? RICARDO : May trabaho ako at hindi ko kailangan. At siyanga pala. marahil ang kailangan mo konting dagdag na paliwanag. sige na. KAP. Kaya sa halip na tumakbong kandidato. Ipaubaya ninyo sa akin ang pagpapasya tungkol sa aking. Ang dalawang milyong pisong ibinibigay ko ay paunang bayad pa lamang. KAP. at kung kailangan mo ng trabaho bukod sa dalawang milyong pisong donasyon ko sa inyong mag-asawa ay pumasyal ka lamang sa aking tanggapan at pagusapan natin ang magiging parte mo sa aking negosyo. Hindi na ako magtatagal. MARTIN : Carding. Pero kailangan niya ang kapangyarihan at proteksyon ng pulitiko para sa paglago ng kanyang mga iligal na negosyo. RICARDO : Wala akong alam sa inyong sinasabi. MARTIN : Bueno. RICARDO : Hindi ako tumatanggap ng bayad kay Pareng Baldo o sa kanino man para kumandidato. (Tatayo si Kapitan Martin. Alam kong gusto mo nang makapagpahinga.) Bueno. binabayaran niya ang iba upang tumakbo para sa kanya. Ubaldo Carpio. Pagkatapos ng eleksyon.

MARTIN : Hihintayin ko bukas ang iyong pasabi tungkol sa pag-urong ng iyong kandidatura. Iiwan ni Arsenia ang asawa. kasunod ang tatlong alalay. matuto kang rumespeto kay Kapitan. Tayo na. Huwag mo nang patagalin ang pag-iisip. Lalabas sa kanang pinto ang apat.) ARSENIA : Ric! D¶yos ko po.) KAP. Hahagulgol ng iyak si Arsenia. saglit na magkakatitigan sina Ricardo at Kapitan Martin.) . Carding.. at saka bubuksan ang pinto. ARSENIA : D¶yos ko! Ang ating mga anak! Kaya pala hanggang ngayon ay wala pa ang ating mga anak! RICARDO : Talagang mga hayup kayo! Kapag may nangyari sa mga bata ay pagbabayarin ko kayo nang malaki! (Susugurin ni Ricardo si Kapitan Martin. Adyos.. magkasabay namang lalapit ang dalawa pang alalay. Bibitiwan ni Kapitan Martin ang tabako at dudurugin iyon sa pamamagitan ng pagyapak. aayusin ang buhok at damit. Babagsak si Ricardo. walang malay. gumising ka! Utang na loob. Matitigilan si Ricardo. Pagdating sa may pinto ay titigil.ipinagbibili. Papasok sina Tomas at Curing. Kukunin ng isa sa mga alalay ang enbelop sa mesa.) Henga pala. Papahirin niya ang luha. (Aaktong papalabas ng bahay si Kapitan Martin. nakatutok kay Ricardo ang mga baril. Utang na loob. umalis na kayo bago ko kayo ipagtulakan at paringgan ng mga salitang hindi n¶yo kayang sikmurain! (Susunggaban ng isa sa mga alalay ni Kapitan Martin si Arsenia sa buhok. May maririnig na katok sa kanang pinto. Madali akong mainip.. Ayusin mo ang dila mo kung di mo gustong. Kung gusto n¶yong makita pa silang buhay ay magsabi lang kayo sa akin. Ric. nakatutok ang baril sa mag-asawa.) ALALAY : Hoy babae. Sa isang hudyat ng kapitan ay pupukpukin ng baril sa ulo si Ricardo ng isa sa mga alalay.! RICARDO : Walangh¶ya ka! Bitiwan mo¶ng asawa ko! (Susuntukin ni Ricardo ang alalay ni Kapitan Martin. Haharangan si Ricardo ng tatlong alalay ni Kapitan Martin. babagsak ito sa lakas ng suntok. Ric. Bumangon ka! Kailangang gumawa ka ng paraan para mabawi ang ating mga anak! Ric! Ric! (Hihilahin ni Arsenia si Ric at ihihiga sa mahabang sofa. Ang dalawang bata ay nasa mabuting kalagayan. mga bata..

(Tatapik-tapikin ang asawang nasa sofa.. bubuksan ko lang ang pinto.Senyang. May mahalaga sana kaming sadya ni Curing sa iyo. A. Hindi na nakapag-ayos ng sarili at dito na sa sofa nakatulog.kanina? Bakit nandito na naman. (Sa dalawang bisita.) Pasens¶ya na ho kayo.. ididilat ang mga mata.) Teka muna. maupo muna ho kayo..Kayo pala.. Aba. at marahang babangon na tila bagong gising. wala ho. CURING : Oo nga. kakapain ang batok. napasyal ka. Bakit ba kay layu-layo pa¶y eleksyon kaagad ang . Tuloy. Kumusta ba? Napag-isipan mo na bang maigi ang proposisyon ko? TOMAS : Ano bang proposisyon? Mapagkakakitaan ba yan? ARSENIA : Alam n¶yo Mang Tomas. Nandito na sina Mang Tomas. TOMAS : O. Aling Curing. naistorbo ka namin sa pagtulog mo.) TOMAS : Magandang gabi sa iyo. Pareng Carding. Aling Curing..kagagaling lang ng mga iyan dito. Aba. (Bubuksan ang pinto.sila? ARSENIA : Ano bang kagagaling lamang ang pinagsasasabi mo? Kararating lang ng mga iyan dito. Ric. Mang Tomas. papasok si Ubaldo. Bangon na diyan. hindi ba. kasi pagud na pagod iyan. si Ric ay matagal nang inaawitan nitong si Pareng Baldo na kumandidato sa eleksyon ng barangay captain sa isang taon.) Ric. Bakit. Tuloy ho kayo. RICARDO : Se. e.? (Uungol si Ric. Pareng Baldo. bakit parang bagong iyak ka yata? TOMAS : Oo nga..) Aba. (Kukusut-kusutin ang mata. Kahiya-hiya man.) Napuwing lang ho ako. Senyang... may nangyari ba? ARSENIA : Naku. UBALDO : Salamat. Mang Tomas. Kararating lang kanina... sa isang taon pa pala yan e. tuloy ka sa aming munting dampa. Ric... Mare. (May maririnig na katok sa kanang pinto. Pasensiya ka na.. Carding.. CURING : Magandang gabi sa iyo. s'ya nga pala.

. Paalam na sa inyo. tuloy ka. Kapitan. Pare. (Makakarinig uli ng katok sa kanang pinto. Carding? Bakit parang namumutla ka? May sakit ka ba? UBALDO : (Tititigang maigi si Ricardo. Bukas na lang. kayo pala. Tuloy kayo.. O. Hindi na ako magpapaliguy-ligoy pa. Anong ± sasabay ka na ba sa akin? ANONG : Aba.. Kapitan. KAP... (Mapapatigil dahil may mapupunang kakaiba sa itsura ni Ricardo. Pa. itong. ano. Di ba Ric? RICARDO : Oo. ANONG : Nagpasama sa akin si Chairman dito. Tigilan mo na ang kakukumbinsi mo sa kumpare mo.pinag-uusapan ninyo? UBALDO : Maigi na yung hangga¶t maaga ay kumikilos na.pasensiya na kayo sa akin. sa isang taon pa naman ang eleksyon.kwan. pero gusto ko sanang. Isang malaking karangalan ang pagbisita ninyong ito sa amin. P¶re.. ARSENIA : Hay naku.pero...) Nabanat yata ang ugat ko.) A. ARSENIA : Pasensya na ho kayo. oho.. kaya ako¶y sisibat na rin. tingin ko¶y kelangan nga ni Pare ang magpahinga. Alam mo namang kuntento na kami sa tahimik naming buhay. Balik na kayo sa ibang araw.. MARTIN : Magandang gabi sa inyo. at siguradong pag-aawayan lang namin araw-araw ang bagay na yan oras na magpasya s¶yang pasukin ang pulitika... naglalaro. napataas lang at medyo matigas ang nagamit kong unan.e.gilid ng sofa.. may masakit ba? RICARDO : (Biglang iaalis ang pagkahawak sa batok.ang ating anak.. Mang Tomas. Saka bakit lagi mong hawak ang batok mo. Ang mabuti pa siguro¶y sa ibang araw na lamang makabalik.. MARTIN : Bueno.? Paano ang ating mga anak? ARSENIA : And¶yan sa labas.) Teka.) UBALDO : Well. (Mapapahawak uli sa batok at hihimasin iyon. Kapitan Martin. May mahalaga raw na sadya kay Mang Carding. Bubuksan ni Arsenia ang pinto.... Tutal. at papasok sina Anong at Kapitan Martin... Parang kanina ka pa wala sa sarili mo. Pare.. Daig raw ng maagap ang masipag. Alam kong malayo pa ang eleksyon. (Lalabas sina Kapitan Martin at Anong sa kanang pinto. KAP. Anong.) A.) Oo nga naman.

tumuloy na kayo sa banyo at magsipaglinis ng katawan. Sige na iho.) Boyet.. e. ang mga bata? ARSENIA : (Habang ipinapatong ang mga pinggan at kutsara sa mesa. (Lalabas sa kaliwang pinto sina Boyet at Nenita. may bitbit na kaldero ng kanin at sandok.) RICARDO : Senyang. magmamano kay Ricardo) BOYET at NENITA : Mano po.. aalisin ang flower vase.! Halina nga kayo¶t gabi na! BOYET at NENITA : (Sa labas ng tanghalan) Opo. Inay! (Lalabas uli sa kaliwang pinto si Arsenia.. Maya-maya lang ay kakain na tayo. Pare.. Mang Tomas. Buo na ng aking pasya. ARSENIA : Sige ho. (Papasok si Arsenia mula sa kaliwang pinto. magpahinga ka na¶t sa ibang araw na lang uli kami papasyal.) RICARDO : Senyang.! Nenita. Naglalaro.) ARSENIA : Hala sige. aalis na rin kami. (Lalabas sina Tomas at Curing sa kanang pinto. Iuusod ni Arsenia ang maliit na mesa. pagkaraan ay muling papasok na may dalang pinggan at kutsara.) TOMAS : Aba.... nakapag-isip-isip na ako. Nasa labas lang sila.. (Lalabas si Ubaldo sa kanang pinto. Bilis-bilisan ninyo. (Ilalakas ang tinig. Luluhod sa harap ng mesa at doon maglalatag ng pagkain. . Lalabas si Arsenia sa kaliwang pinto.. Senyang. Sa sobrang pagod mo¶y diyan ka na sa sofa nakatulog.RICARDO : S-s-sige. ¶Tay. Hindi ba¶t ikaw pa nga ang nagpalabas kanina sa kanila dahil gusto mong makapagpahinga? Nasigawan mo pa nga yung dalawa dahil maingay sila. Aling Curing.) Kanina mo pa itinatanong ang mga bata.. Tumatakbong papasok sina Boyet at Nenita.

Panginoon.! Halina ng kayo¶t kakain na! BOYET at NENITA : (Sa labas ng tanghalan.. Senyang.. sa pamamagitan ni Hesukristong aming Panginoon.! Nenita. at ng Espiritu Santo. Ang mabuti pa..) ARSENIA : Matagal pa ang eleksyon.) Boyet. Pamumunuan ni Nenita ng pagdarasal bago kumain. nakatungo. kaya ang kailangan sa iyo¶y magrelaks. maliban kay Ricardo. Luluhod sa harap ng mesa ang maganak. kaya kalimutan mo muna yan.) Andiyan na po. Pagod ka sa trabaho. Amen. Amen.. Inay! (Papasok sina Boyet at Nenita mula sa kaliwang pinto. Ric. at taimtim na mananalangin.. Basbasan mo po kami.. Saka ka na magdesisyon.hanggang sa pagsasara ng tabing. (Uupo ang lahat at magsisimulang kumain. Sa ngalan ng Ama. at ng Anak.) RICARDO : Pero Senyang. huwag ka na munang mag-isip. at ng Espiritu Santo.ARSENIA : (Habang nagsasandok ng kanin. (Papasok uli si Arsenia. Amen. kumain ka na ng hapunan at pagkatapos ay pumasok ka sa kuwarto at doon mo ituloy ang naputol mong pagtulog kanina diyan sa sofa. ARSENIA : Ric..) Tungkol na naman ba yan sa eleksyon? Sa iminumungkahi sa iyo ni Pareng Baldo? RICARDO : Oo.... (Ilalakas ang tinig.) . (Tatayo at lalabas sa kaliwang pinto. Naisip kong. at itong iyong mga kaloob na ngayon ay aming tatanggapin mula sa yong kabutihan.) NENITA : Sa ngalan ng Ama. at ng Anak. bitbit ang mangkok na may ulam. na patuloy pa ring nakaluhod.