DIBORSYO SA PILIPINAS

DAPAT ba o HINDI DAPAT na payagan ang diborsyo sa Pilipinas? ARIEL GARCINELA ² nagtanggol sa panig ng DAPAT NEBRES MEDEN JANE ² nagtanggol sa panig ng HINDI DAPAT JERICO MARCELINO ²namagitan bilang LAKANDIWA

LAKANDIWA (Pagbubukas) Marubdob na pagbati po ang nais kong iparating Sa lahat ng nakikinig dito sa Pag-usapan Natin Narito po kaming muli upang kayo ay aliwin Sa buwanang Balagtasang labanan ng magagaling. Jerico Marcelino po ang lingkod nyong nagpupugay Tubong Ranzo,Ilonggo na sadyang tunay Lakandiwa po ang aking papel ditong gagampanan Tagahatol, tagahusga, tagasaing din po minsan. Araw po ng mga puso sa tuwing buwan ng Pebrero Kaya tungkol sa pag-ibig ang paksa ng pagtatalo: Sa sariling bansa nating mas marami ang Kristyano, Ay dapat ba o di dapat magkaroon ng diborsyo? Batid ko pong kayo mismo'y may sariling panindigan Ngunit pakinggan po natin ang panig na ilalaban Ng Reyna po at ng Hari nitong ating Balagtasan Wag na nating patagalin, sila'y ating palakpakan!

HINDI DAPAT (Pagpapakilala) Inip akong naghihintay na sumapit itong gabi Upang ako'y magpatunay sa makatang katunggali Na di dapat ang diborsyo sa bansang itinatangi Pagkat hindi naayon sa Maykapal at sarili. Kababayang minamahal, tulutan po muna ako Ang sa inyo ay magpugay nang taos sa aking puso Advanced Happy Valentine's Day, diwa nito'y sumainyo Ang lingkod nyong dili't iba, si Meden Jane Nebres

DAPAT (Pagpapakilala) Tulad po ng nararapat, pagbati ko ay tanggapin Isang maligayang oras, pagpupugay kong taimtim Sa matapang na kahamok, ala-Teksas talisain Sa labanang magaganap, tari muna ay hasain. Salungat sa nababatid ng makatang paraluman Nararapat ang diborsyo sa ating bansang tinubuan Handa akong makibaka sa abot ng kakayahan Ariel Garcinela po, sa di pa nakakaalam.

LAKANDIWA Narinig po ninyo kapwa ang dalawang magbabangay Pareho pong nagbabanta; sino kaya'ng mas matibay? Umpisahan na po natin ang unang round ng bakbakan Si Miss Meden Jane nebres muli nating palakpakan!

HINDI DAPAT (Unang Tindig) Sa simula ay pagtibok sa mga puso't damdamin Ng dalisay na pag-ibig sa dalawang magsinggiliw Katugunan din sa utos bago lubos magkapiling Sa simbahan o sa huwes ang dalawa'y bubuklurin. Sa dambana kapwa sila mangangako't manunumpa Habang buhay walang maliw na sila ay magsasama Nagsidalo'y mga saksi, higit na nga ang Lumikha Hindi bagay na malabag sa hirap man o ginhawa. Pag-aasawa'y kasabihang hindi kaning isusubo Na iyong mailuluwa kapag ikaw ay napaso Bago ito ay suungin dapat nating mapagtanto Ang larangan na ganito ay di gawang biru-biro. Likas sa ating Pilipino ang paggalang sa Maykapal Sa aral Niya'y sumusunod, higit na sa kautusan Ang kasal ay itinakda sa banal na kasunduan Na di dapat na humantong sa malagim na hiwalay. Ang sa aki'y pagtatanong, huwag lamang ipagdaramdam Nitong aking katunggaling salungat ang kabatiran

ay mentras pong pinipigil. Sa musmos mang pang-unawa ay tukoy ang nagaganap Ang pintas sa pagsasama. .Kapag sinabing ³Yes. Kasalanan pang mas higit ang isang pagkukunwari Kung pagsasama'y di normal. sinasaktan na sakbibi. pag nag-aaway. I do´ ang magbubuklod sa dalawang ikakasal Nang lubusang mapag-isa at sa buhay magkatuwang Ang bisa ng kasamyento'y hanggang mayrong unawaan At kung ito'y naglaho na. parang asong nanggigil Kaya sila'y hahayaan ko na hanggang umagahin Kapag meron na pong tumba ay saka ko aawatin. diborsyo ba'y tututulan? Ang bukas na hinaharap ay di natin nababatid Panahon ay nagbabago. sumasapit na lang sukat Pagmamahal naglalaho sa puso ng magkapilas Ang magsama pa sa bubong ay hindi na nararapat. LAKANDIWA Ang tao. di ko lahat idinadawit Kung ngayo'y nagkakasundo. Sa batas ng ating bansa ay may separasyong legal Sa tuntuning kabanalan naaayon ang hiwalay Danga't ito'y itinutulot nang mayroong kasunduan Katunayan pa ring ako ang nasa tamang katwiran. Lalo lang daw nag-iinit. habang buhay ang lunggati Mainam pang maghiwalay pagkat dito ang sarili Ang tanging nilalamangan. parang hanging umiihip Gayon din sa mag-asawa. may sandaling nawawaglit. I do´ ng dalawang ikakasal Di ba't ito'y kahulugang sumpang di dapat maparam? LAKANDIWA Ang dagundong ng katwiran ni Meden Jane po'y parang lindol Ngunit tila hindi yata nayayanig ang humamon Ngumingit-ngiti lamang si Ariel pong kutis-sanggol Palakpakan din po natin at dinggin ang itutugon! DAPAT (Unang Tindig) ³Yes.

Paano rin sasabihing tapat ka nga kung suminta Samantalang sa asawa'y nilisan mo ang halaga Tiwala ng iyong kapwa mapapawing parang bula Tingin sa iyo ay maliit. hindi ako nangungutya. patuloy magsamang pilit? Di ba dapat bigyang laya ang kanilang ninanais Na hanapin na sa iba ang pintuho nilang langit? . DAPAT (Ikalawang Tindig) Hindi lubos na matukoy ng dilag kong katunggali Ang lawak ng kapintasang matatamo ng sarili Halimbawang ang kapilas. nagtaksil at nadiskubre Ang patuloy na magsama ay mayroon pa bang buti? Kapag anak ay sumapit sa tama at wastong gulang Ang respeto'y magbabalik sa nagdiborsyong magulang Marapat din bang pansinin ang paglibak ng lipunan Kaysa maging isang hamak sa sarili pang tahanan? Katapatan sa simula sa mag-asawa'y mapupuna Sa di naglaong panahon tumatabang ang pagsinta Lalo't puso nila kapwa'y nahuhumaling sa iba Sa kanila'y tumatabang ang banal na pagsasama. Sa batas man ay mayroong hiwalay na pinagtibay Ngunit tayo'y may sariling damdamin at kaisipan Na sikaping mapagyaman ang sagradong pagmamahal Sa kabiyak ng iyong puso na tungkuling nakaatang. Sa ganang akin ay batik sa malinis na pangalan Ng sino mang mga anak na magulang ay hiwalay Paano niya masasabing sila'y mga mapagmahal Kung mismong ama at ina.HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Marami ang kaalamang lihis sa katotohanan Katulad ng kahidwa kong di tapat yatang magmahal Katugon ba ay diborsyo kung mayroong sigalutan Ang dalawang magkapilas? Sa wari ko'y hindi bagay. sa diborsyo'y nagkawalay. Hindi man inaasahang ang ganito'y sumasapit Dapat bang ang magkabiyak.

di ba kayang unawain? Ang bansa pong Pilipinas na Perlas ng Silanganan . DAPAT (Ikatlong Tindig) Sa tugon ng kahidwa ko lumilitaw na malinaw Na sadya ngang karapatan ang gawang paghihiwalay Tama nga't pangangalunyang humanap ng ibang mahal Ngunit po ang aming paksa ay kung dapat ang hiwalay. Kung atin pong susuriin sa palakad ng lipunan May batas na hindi hango sa banal na kasulatan Ang nais ko pong tukuyin ay ang annulment ng kasal At iyan ay hindi kaila sa ating mga kaisipan. HINDI DAPAT (Ikatlong Tindig) Maganda po itong tanong. ngayo'y aking sasagutin Di ba't tao'y kakaiba ang paniwala't adhikain? Ipinagtatanggol ko'y di dapat na iyan ay pairalin Piling panig ko sa paksa. Iginigiit ang hiwalay ayon din sa nahahayag Ngunit hindi nararapat ang humanap ng ibang liyag Pagka't iya'y pangangalunya. Dahil ang tao'y marupok. ang dalawa'y pinag-isa At pirmihang magbubuklod nando'n man ang pagdurusa Ang pinabigkis ng langit sa utos na nakatala Ay hindi na makakalas ng kahit sinong nilikha.HINDI DAPAT (Ikalawang Tindig) Bawat pukol na matuwid nitong aking kahidwaan Ay pawa pong mga lisya. Tama nga't tayo'y marupok. hindi ako tumututol Pagkat tayo ay nilikhang nasasangkot sa panahon Kapintasan nga ba kaya ang batas na tumutugon Sa hiwalay na nabanggit? Ang sa aki'y pagtatanong. sa Marcos diyes nahahayag. kayhirap maunawaan Hahanguin ko'y talata sa Aklat ng kabanalan Taliwas sa kanyang batid. sa kautusan lumalabag. ganito ang nilalaman: Kapag kasal ay naganap.

Mainam pang tumalikod kaysa lugmok sa panimdim? HINDI DAPAT Sa buhay bang walang wakas ay sino ang tinatanggap? Di ba't iyong sinaktan na at nagpataw ng patawad? DAPAT Kautusan di po namang mahalin mo ang sarili Ang hiwalay ay dapat lang kung ito'y nakabubuti.Ay lupain ng Kristyanong may panalig sa Naglalang Ligaya nga ba ng anak kung sa ama ay susuway? O ama ay matutuwa kung siya'y nilapastangan? DAPAT Walang anak na naghangad na sa ama'y magsuwail Tayo lang ay nangingilag mga sarili'y dayain Mayroon pa bang katinuan kung pagsasama'y nagdilim Na nilambong halimbawa ng asawang talusaling? Dahil dito'y inuri kong ang hiwalay ay matimbang Kaysa sa habang panahong dangal ay mayuyurakan Kung sakali bang mangilag sa ganitong kapintasan Ang panig kong tinutugon. . ang sagot po ang madilim Ng makatang paralumang lumilihis kung wariin Hindi pa ba nasasapat kaysa nandoon ang hilahil. turing ba ay kasalanan? HINDI DAPAT Sa hangad yatang magwagi sa laban ng katagisan Naglulubid ng salitang wari ko'y mga paratang Dilat po yata ang mata ngunit tulog ang isipan O baka po kinakapos sa tunay na kaalaman? DAPAT Ang tanong ko'y maliwanag.

Di raw kaning isusubo't iluluwa pag napaso Ang kasal ng magsinggiliw na di anya gawang biro Kapag dalwa'y pinagbuklod sa palitan ng ³Yes I do´ Kamatayan lang ang pwedeng kumalag sa tali nito. ³Pinagbuklod ng D'yos ay wag pagh'walayin nga ng tao´. sa simbahan din ang tuloy. si Ariel ay Oo'ng tugon. ang diborsyo'y gawang tao Sa bibliya'y nasusulat. ang nagwika ay si Kristo. ang respeto ay naglaho Kaysa anya magkunwari. Ang katwiran nila'y ganyan. may bisa ang kasam'yento Ngunit pag sa isa't isa. Ang katwiran po ni Ariel.HINDI DAPAT Ang hiwalay ay di dapat sa ating bansang tinubuan! DAPAT Lakandiwa ang huhusga nang ito'y mapag-alaman! LAKANDIWA (Paghatol) Lakandiwa ang huhusga kaya ako'y narito na Magpahinga muna kayo at ang bibig ay isara Kayo namang kababayang kanina pa nakanganga Ipabaon sa kanila'y palakpakang pampagana! Mahaba man ng prusisyon. Ani Meden mag-asawa'y sumusumpa sa dambana Walang maliw na pagsinta ang alay sa isa't isa Saksi yaong nagsidalo at gayon din si Bathala Na sila ay magsasama sa hirap man at ginhawa. at sa dulo ay may hatol: Diborsyo sa ating bansa'y angkop nga ba't naaayon? Ang sagot ni Meden hindi. . mabuti pang magdibors'yo. ang sa akin nama'y ito: Ang kasal ay mula sa D'yos. Ano'ng silbi raw ng kasal kung iba na'ng minamahal? Higit pa raw tatatanggapin ang pagkutya ng lipunan. Ginamit na halimbawa'y pag nagtaksil sa sumpaan. Balagtasa'y may hangganan. ang lahat ay nagbabago Habang merong unawaan. Kaysa maging isang hamak sa sarili niyang bahay.

kaibigan ni Ricardo Rudy at Ferdie. Kumpare ni Ricardo MARTIN. mga anak nina Ricardo at Arsenia 3 armadong lalaki. . Ang lahat nga'y nagbabago sa panahong lumilipas Ngunit ang salita ng D'yos kaylan ma'y di kumukupas Mahusay mang mangatwiran ang makatang taga-ranzo. mga bodyguards ni Kapitan Martin TAGPO Kasalukuyan. May isang mahaba at dalawang maliit na sofa. kay Meden ko igagawad! ISANG DANGKAL NA GUNITA Isang-yugtong dula mula sa panulat ni Rafael A. mga panauhin nina Ricardo at Arsenia ANONG. Pulmano MGA TAUHAN RICARDO ARSENIA. Sa ibabaw ng mesa ay may isang flower vase na may bulaklak na plastik. Sa sala ng tahanan ng mag-asawang Ricardo at Arsenia. at isang maliit na lamesa.Kung diborsyo'y hahayaang umiral sa ating bansa Ang pundasyon ng pamilya ay bubuway at hihina Walang saysay ang sumpaan at ³Yes I do´ sa dambana Kung sa huli'y p'wede palang mapawalan itong bisa. Kapitan ng Barangay CURING at TOMAS. asawa ni Ricardo UBALDO. sa gawing kanan naman ay may pinto papalabas ng bahay. Ang korona ng tagumpay. mga alalay ni Ubaldo Boyet at Nenita. Pasado alas-singko nang hapon. Isang metro mula sa kanang pinto ay may bintana. Sa gawing kaliwa ay may pinto papasok sa silid.

Senyang.. CURING : At makaaasa ka sa boto naming mag-asawa. nakasuot ng daster. ano ho ba ang atin at napasyal kayo? . Mangyari¶y napakaagang umalis ng bahay kanina at hanggang ngayon ay hindi pa bumabalik. pati na ng mga kamag-anakan namin sa buong Barangay Ipil-ipil. Senyang. Kagabi naman ho ay mukhang pagud na pagod s'ya at halos madaling araw na nang umuwi kaya hindi ako nagkaroon ng tyempong makausap nang maayos. Abala s¶ya sa paglilinis ng mesa at pag-aayos ng mga bulaklak na naroon. TOMAS : S¶ya nga.) ARSENIA : Aling Curing. Gaya ng nabanggit namin sa iyo. CURING at TOMAS : (Sabay tatayo) Magandang hapon. papasok sina Tomas at Curing. Kapitan. 32 taong gulang. eto na pala s'ya. Pero hindi pa naman ho ³Kapitan´. Huwag kayong mag-alala. TOMAS : Ang mga reseta ng gamot naman ay umabot ng. ARSENIA : Oho. kayo pala. Mang Tomas.. Aling Curing.(Sa pagbubukas ng tabing. kahit daw tres mil ay mailalabas na namin ang aming apo.. RICARDO : Thank you ho. Mang Tomas. Sandali lang ho at ikukuha ko kayo ng maiinom. wag ka nang mag-alala. TOMAS : Salamat. Hindi naman kami magtatagal. Mang Tomas.) ARSENIA : O. May maririnig na katok sa kanang pinto. Kapitan. TOMAS : Pareho na rin yon. (Papasok mula sa kanang pinto sina Ricardo. RICARDO : Magandang hapon din po. ha. CURING : Nasabi mo na ba kay Kapitan. E. Siguradong panalo ka na sa darating na halalan. Kapitan. Tuloy kayo. makikita si Arsenia. Anong at Rudy. CURING : µKu. Bubuksan ni Arsenia ang pinto. Magkano pa nga ho pala ang kulang ikan¶yo? CURING : Ang sabi sa ospital. Senyang? ARSENIA : Hindi pa ho.. si Ricardo¶y walang pinahihindian basta kaya niya.

Mang Tomas. Kapitan. ARSENIA : Okey lang ho. na ibibigay naman ni Arsenia sa mga bisita. Tatango si Ricardo. Kapitan. Nakakahiya man sa iyo ay.. Aling Curing. TOMAS : Este. at your service (ididispley ang ngiping bungi) . hindi naman. CURING : Naku. ito ho si Rudy. Pagpasensyahan n¶yo na ang aming nakayanan. (Papasok mula sa kanang pinto si Ricardo.with a smile. ANONG : (Sasaludo sa bisita) Dakilang alalay ni Bos Ric... Kapitan. Masagwang itsura kung basta na lang ako magpapaalam agad. oho.) ARSENIA : Eto ho. Ang tahanan namin ay palaging bukas sa mga tulad n¶yong nangangailangan. CURING : Talagang napakabait n¶yo. TOMAS : Hindi na kami magtatagal. Asahan mo ang aming boto sa eleksyon. maraming salamat. iaabot kay Arsenia ang isang sobre. Kasama ko sa pangangampanya.ARSENIA : Kagabi¶y galing na ang mga yan dito. Aling Curing.) CURING : Aling Senyang. Ang sabi ko¶y baka matagalan ka nang dating kaya pinabalik ko na lang ngayon. at may kukunin lang ako sandali sa labas. RICARDO : Salamat din po. talagang nahihiya kami sa iyo at kay Kapitan. kaso e wala na kaming ibang p¶wedeng lapitan maliban sa inyo. RICARDO : Ah. (Lalabas sina Curing at Tomas sa kanang pinto. Bos.) RICARDO : Excuse me ho. ANONG : Tama kayo. RICARDO : Ah.) . Sayang din ang boto nung patay.. Si Anong naman ay dati n¶yo nang kakilala. Sana¶y tuluy-tuloy na ang paggaling ng inyong apo. Medyo nagtagal kami kagabi sa pangangampanya sa kabilang ibayo dahil yung isang napuntahan namin ay nagkataong may lamayan. (Mapuputol ang sinasabi nito nang makitang may ibinubulong si Arsenia sa asawa. (Lalabas sa kanang pinto si Ric. Nga pala...

binyag at kumpil.) ARSENIA : (Parang walang narinig at mas interisadong mailabas ang nilalaman ng dibdib.) . Buti nga kung bumibisita lang. Donasyon para sa pagpapakabit ng poso. (Lalabas ang dalawa ± si Anong sa kaliwang pinto.) Huwag mong isipin yon. Aba. (May halong panunuya ang tono ng pagsasalita. Tatalikuran si Ricardo at ibubulalas ang kanina pa pinipigil na damdamin. baka gusto mong magkanaw ng kape para may mahigop tayong mainit-init? ANONG : Yes Bos.Na nangakong wala raw tayong gagastusing kahit isang kusing dahil sagot niya lahat ang gastos.. ay nag-uunahan para kumparihin ka. Pamasahe para sa anak na papagaaralin sa Maynila.) Hindi ka pa man nuuupo sa tungkulin ay hindi na maubusan ng hinihingi.) Yun eh. (Uutusan ni Ricardo ang dalawang lalaking kasama.) Hay.. Ang mahalaga ay nakatulong tayo sa kapwa natin. Ano naman kaya ang ilalapit sa atin ng dalawang iyon sa susunod? Aba¶y halos linggu-linggo¶y narito sila at nanghihingi ng tulong. aba e hindi na tayo maubus-ubusan ng bisita sa bahay. RICARDO : Hindi mangyayari yan.) Eh mabuti kung sila lang. Uniporme at bola para sa mga kabataang kasali sa liga ng basketbol. kung mananalo ka nga. . RICARDO : Senyang. bigla na lang dumami ang mga gustong kumuha sa iyong ninong sa kasal. pagdidikit ay siguradong may kailangan. mamumulubi tayo nang husto bago ka manalo. kinapos sa pambayad sa matrikula ang pamangkin... Kahit mga taong hindi natin dating kakilala sa mahigit na tatlumpung taon mula nang ako¶y maging tao dito sa Ipil-ipil.ARSENIA : (Sasapuhin ng kanang palad ang noo. Kung hindi namatayan ng kamag-anak na walang pampapalibing. Tropeo at medalya para sa timpalak-pangkagandahan ng mga bakla. Alam mong kaya ako napasubo sa kandidatura ay sa kahihimok na rin ni Kumpareng Baldo. Kaso. Anong. Rights away. at si Rudy sa kanang pinto. pakitawag mo nga yung dalawa sa labas. may naospital namang apo na hindi makalabas dahil kulang ang pambayad.) Isipin mo... ARSENIA : (Sasaluhin ang sinasabi ng asawa. nako. (Haharap sa asawa. pagdidiskusyunan na naman ba natin iyan? Di ba bago ko pinasok ang pulitika ay matagal muna nating pinag-usapan ang bagay na ito? ARSENIA : (Parang wala pa ring naririnig.) Rudy. Mula nang iproklama mo sa ating mga kabarangay na tatakbo kang Chairman sa taong ito. Paano pa kaya kapag talagang Kapitan ka na ng ating barangay? RICARDO : (Sa halip na sagutin ang tanong ay paiwas na tutugon.

RICARDO : Gano¶n nga. Ang kondisyon na yan. dahil mga taong bayan mismo ang magpapasya para patalsikin s'ya at paupuin naman sa p¶westo ang higit na karapat-dapat na mamuno sa barangay.) Noong una¶y sang-ayon ako dahil magandang pakinggan. iyan pa ang isang nagpapakaba sa dibdib ko. at salapi ang kanyang pinakikilos para makuha ang kanyang talagang gusto. Basta raw s'ya ang gagawin kong campaign manager. Sa muling pagsasalita ay mahinahon na ang kanyang tinig. Hirap na nga sa kabuhayan ang mga tagarito ay nakuha pa rin niyang makapagpatayo ng sabungan sa may kanto. RICARDO : Senyang. .) Iyan. Chairman pa lang s¶ya ng barangay. at pagdating sa pera ay wala tayong iintindihin. pag may nahuhuling pusher o user ang pulisya ay si Kapitan Martin pa raw ang lumalakad sa munisipyo para aregluhin ang kaso. kailangang maalis sa p¶westo si Kapitan Martin.. ARSENIA : (Habang ikinukumpas ang kanang kamay at nakatuon sa mukha ni Ricardo ang hintuturo. Sabi nga ni Pareng Baldo. gayon na rin ang sakla at iba pang sugal na mahigpit na ipinagbawal ng ating bagong luklok na gobernador? ARSENIA : Hindi lang yan. ARSENIA : Yun eh. RICARDO : Tama ka. at pagkaraang ilabas ang naipong hangin sa dibdib ay waring maglulubag ang kalooban nito. at ang eleksyon ang pinakademokratikong paraan para isakatuparan ito.. (Hihinga ng malalim si Arsenia. Ibig ko na tuloy maniwalang mga tauhan din ni Kapitan ang supplier ng shabu gaya nang madalas napag-uusapan diyan sa tindahan ni Aling Epang. May kutob akong ginagamit ka lamang ni Kumpare para sa kanyang sariling personal na interes. Ikaw man ay hindi natutuwa sa kasalukuyang sitwasyon. aminado naman si Pareng Baldo na matagal na niyang gustong maalis sa puwesto si Kapitan Martin. ARSENIA : Pero Ric. pero daig pa ang kongresista dahil hindi mo makikitang lumalabas sa kalsada nang di napaliligiran ng mga armadong bodyguard. Palala nang palala ang drug addiction dito sa ating lugar. Alam mo namang maraming takot kay Kapitan at sa kanyang mga galamay. Pero nitong papalapit nang papalapit ang eleksyon ay kung anu-anong masasamang bagay ang naiisip ko tungkol sa iba pang kundisyones na maaari niyang igiit kapag lalo na kapag napaupo ka na sa puwesto. At saka napansin mo bang nitong mga huling araw ay balik na naman ang huweteng sa ating lugar.) Sawang-sawa na ang mga tao sa mga pang-aabusong nagaganap dito sa ating barangay sa ilalim ng pamamalakad ni Kapitan Martin. Iyon talaga ang kanyang motibo kaya pinagkakagastusan niya at pinagbubuhusan ng panahon ang aking kandidatura. kung may lakas ng loob ang mga tagarito na patalsikin nga s¶ya sa pamamagitan ng balota. at hindi iilang kalalakihan dito at sa mga kalapit-baryo ang nahuhumaling sa bisyong ito. At ang balita. talagang kabado ako sa mga kundisyones na maaaring. RICARDO : Nakita mo na. Madiin ang bawat salita. (Magsisimulang mag-alab ang damdamin.

paano ba? Nakapagdesisyon ka na ba? RICARDO : Bigyan mo pa µko ng kaunting panahon para mag-isip. Wala µto sa usapan natin nu¶ng una. Kaya kelangang siguruhin mo ang iyong pagkapanalo. pero panalo naman? . Upo kayo at makapagkape muna. UBALDO : Pare. Kung babagal-bagal ka at magpapatumpik-tumpik sa iyong pasya. at ang pera ko! RICARDO : Pero Pare. at humanda kang marumihan hindi lamang ang kamay mo. Kahit kelan ay di pa nagkaroon ng malinis na halalan sa ating bansa. ganon ba? (Tatapikin sa kaliwang balikat si Ricardo.) Mare. Matalo ka naman. Magiliw ang ngiti.. mas mabuti pa siguro¶y lumabas ka muna at bumili ka kina Aling Epang ng tinapay para may mamiryenda sina Pare.. ARSENIA : Mabuti pa nga. Asa¶n na ba si Anong? Teka¶t titingnan ko. e. baka sunog na ang pinapainit na tubig.(Papasok mula sa kanang pinto sina Ubaldo. UBALDO : E.. Rudy at Ferdie) UBALDO : (Aalisin ang suot na sumbrero.. gamitin mo ang utak mo. makinig kang mabuti. Pare. Matagal kong pinag-isipan hanggang sa kaliit-liitang detalye ang bagay na ito.. RICARDO : Hindi yon. (Lalabas sa kanang pinto si Arsenia. wala kang gaanong pagpipilian sa pulitika. RICARDO : Nahihirapan akong magdesisyon tungkol sa gusto mong mangyari.. Pareng Carding. Pare. iwan ko muna kayo r¶yan. pagtatawanan ka at hahamakin lalo na ng mga kontra sa paglahok mo sa pulitika. Pare. pagbibintangan kang nandaya. Nung sumali ka sa pulitika. Alalahanin mong tatlong araw na lang ay halalan na. Ano¶ng gusto mo: Masabing nandaya ka. (Akmang aalis patungo sa kaliwang pinto. sinasayang mo lamang ang panahon nating dalawa.. magandang hapon sa inyo. hindi ka sumali para matalo. Ganyan din ang iniisip at ginagawa ng kalaban mo. ARSENIA : Magandang hapon ho. Pareng Baldo.) Pareng Carding. Just let me take care of everything. UBALDO : Wala nang panahon para mag-isip nang matagal. Pag nanalo ka. P¶re. Kelangang kumilos tayo hangga¶t maaga.) RICARDO : Senyang. UBALDO : Kung inaalala mo¶y baka pumaltos ang aking plano. ano? Ayaw mong masabing mandaraya.) UBALDO : O ano.. kundi pati ang buo mong pagkatao. Ang inaalala ko¶y. O s¶ya. Pipigilin s'ya ni Ricardo.

Pare. hu-hu-hu! Ang anak ko po¶y nasaksak. Pare? Hindi ko alam kung mapurol ang utak nating mga botanteng Pilipino. kahit anong sakit ng mga salita pa ang bitiwan ng mga may galit sa iyo.. Ang kanilang memorya¶y napakaigsi. at ito¶y maging usap-usapan ng lahat. Kapitan. nasunugan po kami ng bahay. RUDY : Tama si Bos Baldo.) Nando¶n sa Kongreso.. Kelangan po namin ng temporaring matitigilan. (Natataranta at hindi mankadatuto sa sasabihin. ang utak ng tao¶y mahirap ispilengin. Pero ano ang nangyari? Nasaan ngayon ang dating Unang Ginang na sobra ang galit ng mga tao noon? (Hindi makakatiis si Rudy. pero isang bagay ang sigurado ako. Itanong mo pa kay Ferdie. D¶yan na pumuti ang buhok n¶yan sa pulitika.) UBALDO : Ipagpalagay nang manalo ka dahil sa pandaraya. Ang importante roo¶y nanalo ka at hindi ang usap-usapan ng mga tao. (Bigay-todo ang arte sa pagsasadula ng iba¶t ibang karakter na pinatatamaan. ikaw na ang magsabi. Gaano kalaki ang pagkasuklam ng mga taong-bayan sa mga miyembro ng pamilyang nagpasasa sa ilalim ng pamahalaang diktatura matapos na sila¶y mapatalsik sa puwesto? RICARDO : Marami ang nagsasabi na napakalaking krimen ang kanilang nagawa laban sa bayan kaya dapat lamang na sila ay papanagutin sa ilalim na batas. (Sisinghot at hihikbi) Kapitan Carding.siguradong sa iyo pa rin sila lalapit at maninikluhod sa oras na sila¶y magipit. ang aming . Sa halip na managot sa ilalim ng batas. UBALDO : Basta gawin mo ang gusto mong gawin.. UBALDO : Exactly. Pasasaan ba¶t malilimutan din nila ang lahat? Sige nga. Ferdie : Nakow.) Pare. inihalal pa s¶ya ng tao para gumawa ng batas. (Hindi kikibo si Ricardo. Kailangan ang dyip para madala sa ospital. Tutal.O talo ka na nga. Ric.) Kapitan. importante rin ang kanilang sasabihin tungkol sa ¶kin. biglang sisingit sa usapan. para ko nang nakini-kinita.) µKapitan Carding. Ric.) RUDY : (May halong pang-uuyam ang tinig. pinagtatawanan pa? FERDIE : Tama si Bos Baldo. RICARDO : Para sa akin.. maniwala ka sa akin. Wag mo na lang pansinin ang sasabihin ng tao. tulungan n¶yo po ang misis kong manganganak na. pag nakuha mo na ang gusto mo. UBALDO : (Malumanay pero nakahihikayat ang pagsasalita. Napakaigsi ng memorya ng marami sa atin. UBALDO : Kita mong kalokohan yan. Nag-iisip na mabuti.

UBALDO : Simple at wala kang sabit. Kailangang magpasa ka at ang Sangguniang Barangay ng ilang mga batas na makabubuti sa mamamayan. As newly-elected Barangay Chairman.. Pero huwag kang mag-alala..) Pero Pareng Carding. di ba? RICARDO : At kapag ako na ang Chairman ng Barangay? UBALDO : Good question. syempre. Meron lamang permanenteng nangangailangan. (Magbabago ang tono ng salita. ang plano mo¶y. Pare. Pare: Sa pulitika.) Sigurado ba talagang mananalo ako sa plano mo? UBALDO : Walang paltos. Yari na rin ang mga balotang may nakasulat na boto para sa iyo. Iyon e. Pare. e pwede na uli ninyong isuot ang inyong good boy image sa barangay. Saglit lang kayong mababansagang Bad Boy of Ipil-ipil. UBALDO : (Ikukumpas ang kanang kamay at tatango ng pagsang-ayon. Negosyante ako. RICARDO : Diretsuhin mo na sa punto. Kapitan. bayani ang inyong dating sa mamamayan pag nagkataon. Pare. Ano ba talaga ang gusto mong mangyari? UBALDO : Simple lang. ang mga fish pen sa lawa ay kailangang . Gamitin mo ang kapangyarihan ng iyong puwesto para matulungan ang ating mga kabarangay. pahiwatig na napakaimportante ng susunod na sasabihin. etsetera. pakikipagkamayan at pakikihalubilo sa mga tao.kalabaw po ay ninakaw. Nakasobre na ang ibibigay natin sa mga gurong itatalaga ng Comelec sa mga presinto. Lalong hindi ako bayani o martir na handang magsakripisyo alang-alang sa bayan. At magpapakalat ako ng mga armadong tauhan sa paligid ng mga presinto para kung sakaling magkagulo o magkanakawan ng kahon ng balota ay nakasisiguro tayong hindi ka madedehado. Lahat ng watcher na itotoka ko sa presinto ay panay may baril. Simula bukas hanggang sa araw ng eleksyon ay ipagagapang ko na ang mga botante ni Kapitan Martin na alam kong sa kaunting himas at tumpak na presyo ay maaari pa ring makumbinsing bumaligtad sa oras mismo ng pagboto. RICARDO : Pero Pareng Baldo. aba. Ferdie. etsetera. Kapitan. Hindi naman katakataka kapag nagkakaroon ng brown out sa panahon ng eleksyon. Ituloy mo lang ang pagngiti-ngiti. alalahanin mong hindi ako pulitikong tao. Una. Magtatrabaho kami sa likod mo. walang permanenteng kaybigan at wala ring permanenteng kaaway.) Nadale mo.¶ UBALDO : Tandaan mo µto. Gagamit lang kayo ng mga dirty tricks para mapabagsak ang kalaban. FERDIE : Tingin ko¶y tama talaga si Bos Baldo. Nakatago sa katawan nila. kahit magkabukuhan ay suportado tayo ni Meyor sa parteng ito kaya walang kaso. Makikita ninyo. manungkulan ka nang buong husay sa abot ng iyong makakaya. pakaway-kaway. kung mahalata nating medyo tagilid ang laban. Oras na makapuwesto na kayo at kayo na ang hari. Bull¶s eye! RICARDO : (May alinlangan pa rin.

Malakas ako sa hepe ng pulisiya sa bayan.ipagbawal dahil naaapektuhan nito ang kita ng mga maliliit na mangingisdang taga-baybay dagat na dito lamang umaasa ng ikabubuhay. Ano¶ng kinalaman nito sa pagiging Kapitan ko ng barangay. isang tapat na lingkod at magiting na bayani. halos isang dangkal ang igsi sa hinabahaba ng lubid ng mga magaganda at pangit na alaalang nagsasalimbayan sa loob ng kanyang isipan. Magpapalipas tayo ng kaunting panahon. Ipakulong at parusahan ang mga mahuhuli na tatangging magbago at umiwas na sa mga ilegal na gawaing ito. ipa-raid ang lahat ng bahay aliwan sa ating barangay at ipadakip ang mga dope pushers na bumibiktima sa ating mga kabataan. ipademolis ang lahat ng ilegal na palaisdaan sa lawa na sakop ng ating hurisdiksyon. RICARDO : Anong istratehiya? . gagawin ko. Pare. T¶yak na marami rin ang magagalit sa iyo. kelangang magpakatatag ka. Wag kang masyadong high blood at darating din tayo sa parteng yan. Ano ba talaga ang gusto mo? UBALDO : Relaks ka lang. UBALDO : At oras na mangyari ang gaya ng iyong inaasahan. RICARDO : Basta makakatulong sa mga mahihirap. Huwag kang palalasing sa mga palakpak at papuring dulot ng pansamantalang tagumpay. ipasara ang sabungan. Kasasabi ko lang. RICARDO : Ganyan talaga ang aking inaasahan. Pero liwanagin mo nga ang sinasabi mong negosyo. Pare. kung saka-sakali? UBALDO : Oras na gawin mo ang mga nabanggit ko ay marami ang matutuwa sa iyo at tatanghalin kang isang tunay na lider. Kahit di mo hilingin ay handa kong gawin ang aking makakaya para matupad ito. RICARDO : Lahat ng yan ay maganda at dapat lang. Ito yung mga masasagasaan ng iyong mga kautusan at matatapakan ang paa bunga ng mga pagbabagong isasakatuparan mo para sa ikagagaling ng Barangay Ipil-ipil. Pangatlo. at pag humupa na ang unos gaya ng malaking pagkagimbal at kaakibat na pagpupuyos ng damdamin nang barilin si Ninoy sa tarmac ng paliparan ± dalawang mahalagang pangyayaring gumising sa kamalayan ng maraming Pilipinong matagal nanahimik at nahimlay sa ilalim ng Batas Militar ± saka natin ilulunsad ang ikalawang yugto ng aking istratehiya. Ano pa? UBALDO : Pangalawa: Ipagbawal ang lahat ng uri ng sugalan. pero hindi mo rin sinasagot ang tanong ko. kaya madali siyang makalimot. kaya wala kang poproblemahin sa pagpapatupad nito. RICARDO : (Maiinip sa haba ng paliwanag ng kausap. Pare. at lalong huwag kang padadaig sa mga patutsada at banta ng iyong mga magiging kaaway. Ipatupad ang batas na ito. dakpin at ipakulong ang operator ng huweteng at iba pang ayaw sumunod sa ipinag-uutos ng batas. at sasabihin kong muli: maigsi ang gunita ng karaniwang tao.) Ang dami mong sinasabi. Karamihan sa mga iyan ay pag-aari ng mga maimpluwensyang tao na panay kadikit ni Kapitan Martin. Pag tapos na ang pista gaya ng pagsasaya ng marami sa mga unang yugto ng Edsa.

Ang importante. Hindi makapaniwala. Unti-unti nating luluwagan kung di man gagawing ligal uli ang operasyon ng mga fish pen.) Ano? UBALDO : Malaking pera ito. maging ang prostitusyon. Natural. RUDY : (Sisilip sa bintana at makikitang pabalik na si Arsenia. Pare. Pare. Pare. Mga unggoy na dinapuan ng sakit na nakamamatay na may peligrong makahawa sa tao. malinamnam na parang hulog ng langit.) Pero kailangan ko ang iyong buong suporta at kooperasyon. Mabibili mo pa ang mga karangyaang nais mo para sa iyo at sa iyong pamilya.(Papasok si Anong. wika nga. isipin mong pansamantala lamang ang lahat at iyon ay lilipas din. malaki ang ³cut´ mo at ng mga kasamahan mong kagawad ng barangay sa kikitain ng negosyo. ay kumita tayo ng malaking halaga bago dumating ang susunod na eleksyon. Maniwala ka sa akin. ako na ang eksklusibong magmamay-ari ng prangkisa at mamamanihala sa mga nabanggit na negosyo. dumarating na si Misis. Kaya kung nagkataong ikaw ang paksa ng kanilang usapan ngayon at inaaakala mong makasisira ito sa iyong reputasyon. Pare. Pare. RICARDO : (Hindi handa si Ricardo sa narinig. kape kayo riyan. kapag sabik na sabik na ang mga tao ± salamat sa libreng publisidad na nalikha ng kontrobersya na lalo namang pinalaki ng mga taga-media ± ibibigay din ng Malakanyang ang basbas nito. Malaki na ang nagagastos ko sa pangangampanya mo. kaya magmumukha talagang inutil ang mga miyembro ng nasabing lupon.) Bosing. Balita tungkol sa isang kongresistang nang-rape ng onse anyos na babae. Pareng Carding. (Walang papansin sa dalang kape ni Anong. At huwag kang mag-alala. Halos pabulong. dala ang apat na tasa ng mainit na kape. RICARDO : Pero ano na lang ang sasabihin ng mga mamamayan? Ng mga taong naghalal at nagtitiwala sa akin? UBALDO : Ayan ka na naman. Kulung-kulo sa init. Basta siguraduhin mo lang na protektado ang mga interes ko at titiyakin ko naman sa iyo na walang gutom ang pamilya mo sa mahabang panahon. Pelikulang sa umpisa¶y ilang ulit na ipagbabawal ng mga taga-Censor na maipalabas sa sinehan pero sa bandang huli. hindi mauubusan ng intrigang pag-uusapan ang mga tao.) ANONG : Kape. Handa akong gumastos hanggang . Pabayaan mo sila. Sinabi ko na sa iyong malilimutan din nila ang lahat. Seksing istarlet na nabuntis ng kapwa artista.) UBALDO : Babalik tayo sa dati. Kani-kanina lamang ay tatlong libo ang nadale ng mag-asawang Curing at Tomas. Business as usual. Halos araw-araw ay may sumusulpot na mga bagong isyu na maaaring makaagaw ng kanilang atensiyon. Pagbigyan sila sa kanilang hilig hanggang sa magsawa o mabaling ang pansin sa ibang intriga. Sakit na ito ng mga Pilipino. paglalako ng droga. UBALDO : (Parang walang narinig. pasugalan.

Lalabas sa kanang pinto sina UBALDO. Naabisuhan ko na ang mga taga-Purok Singko.sa huling oras.) UBALDO : Hindi ako papayag na mauwi sa wala ang mga pera at panahong pinuhunan ko sa kandidatura mo. Mare. (Magpapanting ang tainga at magtataas na ng boses si Ubaldo.. RUDY : (Alumpihit at hindi malaman ang gagawing pag-awat kay Ubaldo. ANONG : Ang mahalaga¶y narito na ang tinapay at pwede nang pakanin ang mga bulateng alaga natin. (Papasok mula sa kanang pinto si Arsenia. Pero kailangang tulungan mo akong makabawi sa mga gastos ko pag nasa puwesto ka na. (Iaabot ang tinapay.) Bosing. RICARDO : O sige..) ARSENIA : Naku. maaga uli tayo bukas.) Salamat na lang.) Anong. Ang tutoo¶y hindi na ako magtatagal dahil may aasikasuhin pa ako. may dalang supot ng tinapay. at kahit ano pa ang mangyari. para yatang. pasensya na kayo.. Rudy at Ferdie. tuloy na kami. ARSENIA : Ito talagang si Ka Anong. Pare. Pareng Baldo. Ferdie? RUDY : Yes Bos. Inaasahan nila ang ating pagdalo. At ngayon ko kelangan ang iyong pasya.. Bukas nang umaga. medyo natagalan ako. ayan na. Ang negosyo ay negosyo. Magmiryenda na muna kayo.. Senyang.. Kapitan. Pare. O sige na. Kahit magkano.! ARSENIA : (Maiintriga.) Ang alin? Anong sinasabi ang ibig mong sabihin.) Itong . Anong? ANONG : (Iiwas ng tingin kay Arsenia at mabilis na dadampot ng isang tasang kape. Pare. May mga taong naghihintay sa akin sa opisina. Ang daming namimili sa tindahan. hindi na naging seryoso kahit kaylan. Kapitan. RICARDO : (Matalas ang ipupkol na tingin kay Anong sabay bulalas.. tango at kaway ang magiging tugon ng magasawa.) ANONG : Iyan na nga ba ang sinasabi ko noon pa. (Kakaway na lamang ng pamamaalam si Ferdie.) UBALDO : (Tatanggihan ang alok ni Arsenia. RICARDO : Pero Pare. UBALDO : Rudy.

. RICARDO : Senyang. sir. (Biglang babaguhin ang usapan. eh. ARSENIA : Ano ngayon ang balak mo? RICARDO : Ewan ko. ang bilin ni Pareng Baldo. konting ulam at panggastos ni Maria sa bahay. Ginagamit lamang ako ni Pare. Anong. ANONG : Naku salamat ho. ARSENIA : Hay. Ric.. pero importanteng mag-usap muna tayo. Tama ang hinala mo. See you tomorrows. Ubaldo Carpio at ng kanyang mga kasama. Makakaasa rin kayo sa boto ng aking pamilya. baka namumuti na ang mga mata ni Maria sa kahihintay sa iyo. Ang nais ko¶y isang simple at matahimik na buhay. ganyan ang dayalog mo sa amin. (Lalabas sa kanang pinto si Anong. at bukas ay maaga uli ang lakad mo. Hindi ito ang pangarap ko para sa ating kinabukasan. Araw-araw na lang. Always at your funeral service. Talagang ayaw ko ng gulo. kelangan ko talagang magpahinga. Captain. ARSENIA : Ako man. ANONG : Yes. ARSENIA : Babale ka? Ikaw talaga. Kapitan. ARSENIA : Tungkol ba kay Pareng Baldo? RICARDO : Oo. Magkano ba? ANONG : Singkwenta pesos lang. Pero nakakahiya. Talagang napakabait ninyo. ARSENIA : Etong sandaan. RICARDO : Narinig mo. Kanina pa ako nakaluto ng hapunan. Ngingiti. Anong.kape. Ang aking pagkapanalo sa eleksyon ay isa lamang baytang sa mataas na hagdan ng kaniyang pangarap. Dalhin mo na yan.. Alam kong pagod ka na. Aling Senyang. o. labas ang ngiping bungi. Iyiinit ko na lang. nag-ingles na naman po. Para ka naman palaging iba kung magsalita. Napatapang yata sa tubig ang kanaw ko. Kapitana. May sasabihin sana ako sa inyo.) E.) Magpahinga ka na muna sa kuwarto. Tatawagin kita kapag nakahanda na. Maaga tayo bukas. kaya bago magalas-sais ay dapat nandito ka na. Sige na. ARSENIA : Ikaw talaga. Hindi pinansin ni Mr. Pambili ng sankilong bigas.

dahil ang ating magandang pangalan at dignidad ay higit pa sa alin man yaman dito sa mundo. at lagi niyang pinasasalamatan ang Maykapal sa masaganang . at maging sa Adoracion Nocturna. pero ayaw kong pagamit sa kanino man. para mabago lang ang takbo ng ating lipunan.. kung kinakaylangan. ARSENIA : Pero paano si Pareng Baldo? Sa palagay mo kaya ay papayag s¶ya na basta ka na lamang umurong sa iyong kandidatura at balewalain ang kanyang ginawa? RICARDO : Hindi nga. No¶ng una¶y nasabi kong nakahanda kong isugal ang katahimikan ng ating pribadong pamumuhay at makihalo sa magulong daigdig ng pulitika. Hindi ang salapi at kapangyarihang bunga ng panunungkulan sa pamahalaan ang habol ko sa aking pagkandidato. RICARDO : Alam ko. Tahasan niyang sinabi kanina na hindi s'ya papayag na mauwi sa wala ang kanyang puhunan at pagod. Kailangan niya ang aking kooperasyon at hinihintay niya ang aking pasya. ARSENIA : Akala ko ba¶y kasamahan mo s'ya sa Parish Council of the Laity? RICARDO : Oo. Wala akong kaalam-alam sa tunay na pagkatao ni Pareng Baldo. Bukambibig niya ang kahalagahan ng pamumuhay nang ayon sa mga turo ng Bibliya. Sa mga prayer meeting ay hindi niya nakakalimutang banggitin ang mga dukha at kapuspalad na sa Diyos lamang umaasa. RICARDO : (Hahawakan si Arsenia sa magkabilang balikat. Senyang. ARSENIA : Pero maraming paraan para.) Hindi tayo mayaman. ARSENIA : Dangan kasi¶y nagtiwala ka nang husto sa taong yan. Ric. Pero hindi ko inaasahan na sa ganito hahantong ang aking mga pangarap. Handa akong magsilbi sa aking kapwa.. kahit ngayon mismo ay handa kong iatras ang aking kandidatura at bumalik sa matahimik at simpleng pamumuhay na aking nakasanayan. At kung dahil lamang sa pulitika ay makokompromiso ang ating katapatan sa Diyos at sa bayan. Ang kanyang donasyon sa mga pagawaing pangsimbahan ay laging malaking halaga at makikita mong sadyang bukal sa kanyang kalooban. Pero hindi naman tayo masasabing mahirap. Ang pagkakilala ko sa kanya¶y isang taong may kaya sa buhay at lubos na kagalang-galang. Nadala ako sa kanyang mahusaay na paliwanag at magandang pakisama. RICARDO : Yan ang aking pagkakamali. Hindi ito ang uri ng lipunang ibig kong magisnan at manahin ng ating lumalaking mga anak at ng mga magiging anak pa nila pagdating ng panahon. ARSENIA : Naiintidihan kita.RICARDO : Alam mong ang pagsali ko sa pulitika ay udyok ng isang malinis na hangaring magsilbi sa ating barangay sa pag-aakalang kung hindi ako kikilos ay para ko na ring inamin na ako ay kabahagi ng nagaganap na kabulukan sa ating lipunan. sapagkat ang pananahimik at di pagkibo ay kadalasang katumbas na rin ng pagsang-ayon.

) Ano yan? Ano¶ng kahulugan nito. RICARDO : Oo. At ngayon. Iatras mo ang iyong pagkandidato. Mabuti pa kaya¶y puntahan mo na sa eskwelahan.. Ric.? Kapitan Martin.. Hindi ba dapat ay kanina pa silang bago mag-alas-singko narito? ARSENIA : Malamang na natokahan na namang cleaner sa klase si Boyet.. ngayon ay gusto niya akong gawing kasosyo at kasangkapan para lalong mapalakas at mapalago ang mga ito. ARSENIA : Tingin ko¶y mabuting kaybigan si Kumpare. Senyang.) RICARDO : Anong ibig sabihin nito? Sinong kelangan. (Mapapailing. Napakarami pa namang durugista ngayon at usung-usong ang pangre-rape sa mga batambatang gaya ng ating anak. Anong oras na ba? RICARDO : Pasado alas-sais na.. Ang inaalala ko ay ikaw at ang ating mga anak. at kung wala na roon ay ipagtanong mo kina. Ibibigay ito ni Kapitan Martin kay Ricardo. Kaya lang. Anong malay natin. Pero maggagabi na. baka may mga armado rin s¶yang tauhan gaya ni Kapitan Martin? RICARDO : Meron nga. Ibubuka ang palad. kinakabahan ako. at isa sa mga kasamang lalaki ang magaabot ng makapal na enbelop. Biglaan yata ang inyong pagdalaw? (Hindi tutugon si Kapitan Martin. pero mapanganib na kaaway. kayo pala! Tuloy kayo.) Ano bang paalam sa yo bago umalis? ARSENIA : Wala naman. . naguguluhan ako. Hindi kayo dapat masangkot dito. MARTIN : Dalawang milyong piso.. Sa kanyang bibig na rin nanggaling ang bagay na yan. alam ko na. Nako..Ano na nga ba ang pangalan ng kaklase niyang..) Yun pala¶y pawang ilegal at labag sa utos ng Diyos ang kanyang mga hanapbuhay at s'ya mismo ang bumibiktima sa mga kapuspalad nating mga kabarangay na nararahuyo sa masasamang bisyong pinalalaganap ng kanyang malawak na galamay.pagpapala na kanyang tinatamasa sa kanyang mga kabuhayan.. Aalis muna ako. Nasaan na nga pala sina Boyet at Nenita? Nakauwi na ba sila galing sa eskwela? ARSENIA : Aba. Cash. oo nga pala! Nawala sa loob ko ang dalawa. Pero sa kanya ay hindi ako takot. (Aktong lalabas si Ricardo. Kapitan? KAP. kasunod si Kapitan Martin Basco. At bakit pati si Nenet ay wala pa rin hanggang ngayon? RICARDO : (Dudungaw sa bintana. Parang hindi ko na alam ngayon kung ano ang nararapat kong gawin. ngunit matitigil dahil sa biglang pagpasok ng tatlong armadong lalaki..

Pagod ako at kailangan kong magpahinga. Carding.) RICARDO : Sorry ho. Kapitan.) Makakaalis na kayo. RICARDO : Kung naparito kayo para takutin ako. at isa sa mga tauhan niya ang mag-aabot ng tabako. (Hihithitin ni Kapitan Martin ang tabako. (Muupo si Kapitan Martin. MARTIN : Hindi. isa naman ang dudukot ng layter para sindihan iyon. KAP.) Akala ko¶y madali tayong magkakaintindihan kapag pera ang hinayaan kong magsalita. Ayaw ko nang masyadong mahabang usapan. Ibubukas niya muli ang isang palad.) Pasensiya ka na sa akin. (Dadamputin ni Ricardo ang enbelop sa mesa at ibabalik kay Kapitan Martin. ang lahat ay mananatiling nakatayo. RICARDO : Salamat nang marami. (Iiling.. at pagkatapos ay ibubuga ang usok na parang kaysarap-sarap ng pakiramdam. Ang mabuti¶y maupo muna tayo. Kapitan? Binabayaran n¶yo ba µko? KAP. MARTIN : Pagod din ako sa mahabang biyahe. Gusto ko lang makatulong sa inyong mag-asawa para mabawasan ang inyong sakit ng ulo.Sayang. naparito ako para magbigay ng tulong. alam n¶yo yan. Susulatan ni Kapitan Martin ang tseke. Tatayo at igagala ang paningin sa loob ng bahay. Senyang. Itataktak ang abo ng tabako sa sahig. magaganda ang kanilang mga ipinaglalabang prinsipyo.. hindi ko kailangan ang . Pero dinaramdam ko. MARTIN : Hindi kita tinatakot. Sinabi ko na sa iyo.. Kapitan. Carding.) Si Carding pala¶y kasama ng maraming kakilala ko noong araw na may matatag na paninindigan at banal na prinsipyo.RICARDO : Binibili n¶yo ba ako.. (Lalapit kay Senyang. muling ibubuka ang isang palad. Hindi gawang biro ang mapasubo sa pulitika. Pero sige. Magkano ba talaga ang presyo mo? (Ipapatong ni Kapitan Martin ang enbelop sa mesa. nanamnamin iyon nang maigi. Hindi pala. Kapitan. pero ang mga prinsipyong iyon ay kasama na nilang napalibing sa kanilang hukay. KAP.) Tsk-tsk. at iaabot sa kanya ng isa sa mga kasama ang checkbook at ballpen.

Alam kong gusto mo nang makapagpahinga. Takot siyang humarap sa akin sa pulitika dahil ayaw niyang malantad ang kabulukan ng kanyang mabahong pagkatao.. KAP.. MARTIN : Sinasabi ko¶y umatras ka na hangga¶t maaga. ang pasya ng aking asawa ay hindi .. gusto ko lang makasiguro na nagkakaintindihan tayo. RICARDO : Pero ang sinasabi ninyo¶y. ayaw kong ako¶y pinararatangan na isang sinungaling. At siyanga pala. Hindi iyan basta-basta bumibitiw ng salapi nang walang kapalit.. KAP. Yang putris na Baldong iyan ay matagal nang kumakalaban sa akin.) Kapitan Martin. marahil ang kailangan mo konting dagdag na paliwanag.. Pareho lang kaming mangangalakal. KAP. May malabo ba sa sinasabi ko? RICARDO : May trabaho ako at hindi ko kailangan. MARTIN : O sige. MARTIN : Carding. Kaya sa halip na tumakbong kandidato. Pagkatapos ng eleksyon.inyong tulong. ipaubaya mo sa akin ang pamumuno sa Barangay Ipil-ipil. MARTIN : Bueno. Mas malaki nga lang ako kung maglagay at mas galante ako kung magbigay ng kaparte. ARSENIA : (Matigas ang pananalita.) Ah. Ipaubaya ninyo sa akin ang pagpapasya tungkol sa aking.. Pero kailangan niya ang kapangyarihan at proteksyon ng pulitiko para sa paglago ng kanyang mga iligal na negosyo. Ang dalawang milyong pisong ibinibigay ko ay paunang bayad pa lamang. Titiyakin ko sa iyong mas malaki ang magiging parte mo. lalapit naman sa may pintuan ang mag-asawa para ihatid ito. (Tatayo si Kapitan Martin. RICARDO : Hindi ako tumatanggap ng bayad kay Pareng Baldo o sa kanino man para kumandidato. Hindi ka nga tumatanggap ng bayad sa campaign manager mo.. KAP. pinopondohan lamang niya ang lahat ng gastos mo. binabayaran niya ang iba upang tumakbo para sa kanya. hindi katulad ng iniaalok sa iyo ng kumpare mo¶t campaign manager na si Mr. Ubaldo Carpio. RICARDO : Wala akong alam sa inyong sinasabi. Hindi na ako magtatagal..) Bueno. at kung kailangan mo ng trabaho bukod sa dalawang milyong pisong donasyon ko sa inyong mag-asawa ay pumasyal ka lamang sa aking tanggapan at pagusapan natin ang magiging parte mo sa aking negosyo. Pero hindi aalis sa kinatatayuan ang tatlong alalay ni Kapitan. MARTIN : (Itataas nang bahagya ang kaliwang palad para pigilin sa pagsasalita ang kausap. sige na. KAP. Carding. pumasyal ka minsan sa opisina at pag-usapan natin ang ilang mga negosyo na puwede nating pagkakitaan. Pero matagal ko nang kilala iyang si Baldo.

nakatutok kay Ricardo ang mga baril.) . (Aaktong papalabas ng bahay si Kapitan Martin. umalis na kayo bago ko kayo ipagtulakan at paringgan ng mga salitang hindi n¶yo kayang sikmurain! (Susunggaban ng isa sa mga alalay ni Kapitan Martin si Arsenia sa buhok. Pagdating sa may pinto ay titigil.) Henga pala. Ayusin mo ang dila mo kung di mo gustong. May maririnig na katok sa kanang pinto.. gumising ka! Utang na loob. saglit na magkakatitigan sina Ricardo at Kapitan Martin.) KAP. at saka bubuksan ang pinto. mga bata.) ALALAY : Hoy babae. Bumangon ka! Kailangang gumawa ka ng paraan para mabawi ang ating mga anak! Ric! Ric! (Hihilahin ni Arsenia si Ric at ihihiga sa mahabang sofa. kasunod ang tatlong alalay. MARTIN : Hihintayin ko bukas ang iyong pasabi tungkol sa pag-urong ng iyong kandidatura.. Huwag mo nang patagalin ang pag-iisip. Madali akong mainip. Kung gusto n¶yong makita pa silang buhay ay magsabi lang kayo sa akin. Matitigilan si Ricardo. Carding. Ric. Lalabas sa kanang pinto ang apat. Bibitiwan ni Kapitan Martin ang tabako at dudurugin iyon sa pamamagitan ng pagyapak. Hahagulgol ng iyak si Arsenia.) ARSENIA : Ric! D¶yos ko po. Haharangan si Ricardo ng tatlong alalay ni Kapitan Martin. Tayo na. magkasabay namang lalapit ang dalawa pang alalay.ipinagbibili. matuto kang rumespeto kay Kapitan. ARSENIA : D¶yos ko! Ang ating mga anak! Kaya pala hanggang ngayon ay wala pa ang ating mga anak! RICARDO : Talagang mga hayup kayo! Kapag may nangyari sa mga bata ay pagbabayarin ko kayo nang malaki! (Susugurin ni Ricardo si Kapitan Martin. Ric. nakatutok ang baril sa mag-asawa. Ang dalawang bata ay nasa mabuting kalagayan. Papasok sina Tomas at Curing. walang malay. babagsak ito sa lakas ng suntok..! RICARDO : Walangh¶ya ka! Bitiwan mo¶ng asawa ko! (Susuntukin ni Ricardo ang alalay ni Kapitan Martin.. Babagsak si Ricardo. Kukunin ng isa sa mga alalay ang enbelop sa mesa. Papahirin niya ang luha. Sa isang hudyat ng kapitan ay pupukpukin ng baril sa ulo si Ricardo ng isa sa mga alalay. aayusin ang buhok at damit. Utang na loob. Iiwan ni Arsenia ang asawa. Adyos.

Kayo pala. may nangyari ba? ARSENIA : Naku. e. Pareng Carding. papasok si Ubaldo. wala ho. (May maririnig na katok sa kanang pinto. bakit parang bagong iyak ka yata? TOMAS : Oo nga. Bangon na diyan.. Tuloy ho kayo.) TOMAS : Magandang gabi sa iyo. Aling Curing. Mang Tomas. Nandito na sina Mang Tomas. hindi ba. Aling Curing. A.) Teka muna. CURING : Oo nga. Aba.. RICARDO : Se.. Kumusta ba? Napag-isipan mo na bang maigi ang proposisyon ko? TOMAS : Ano bang proposisyon? Mapagkakakitaan ba yan? ARSENIA : Alam n¶yo Mang Tomas. si Ric ay matagal nang inaawitan nitong si Pareng Baldo na kumandidato sa eleksyon ng barangay captain sa isang taon. sa isang taon pa pala yan e. Aba. Kahiya-hiya man. napasyal ka..) Aba... maupo muna ho kayo. naistorbo ka namin sa pagtulog mo.) Ric. CURING : Magandang gabi sa iyo. Kararating lang kanina. (Bubuksan ang pinto. Bakit.? (Uungol si Ric. Bakit ba kay layu-layo pa¶y eleksyon kaagad ang . Carding. Pasensiya ka na.. UBALDO : Salamat. Ric. Pareng Baldo.) Pasens¶ya na ho kayo.. (Kukusut-kusutin ang mata. bubuksan ko lang ang pinto. s'ya nga pala. Senyang. May mahalaga sana kaming sadya ni Curing sa iyo. Hindi na nakapag-ayos ng sarili at dito na sa sofa nakatulog. Ric. at marahang babangon na tila bagong gising. ididilat ang mga mata. TOMAS : O.kanina? Bakit nandito na naman.. kasi pagud na pagod iyan.. Mare. kakapain ang batok. (Tatapik-tapikin ang asawang nasa sofa... tuloy ka sa aming munting dampa.Senyang. Mang Tomas.. (Sa dalawang bisita.sila? ARSENIA : Ano bang kagagaling lamang ang pinagsasasabi mo? Kararating lang ng mga iyan dito.) Napuwing lang ho ako..kagagaling lang ng mga iyan dito. Tuloy.

.gilid ng sofa.) Oo nga naman.e.) A.. Di ba Ric? RICARDO : Oo. tuloy ka. Kapitan..ang ating anak.. itong. ARSENIA : Hay naku.. Balik na kayo sa ibang araw.. may masakit ba? RICARDO : (Biglang iaalis ang pagkahawak sa batok.kwan....? Paano ang ating mga anak? ARSENIA : And¶yan sa labas. (Mapapahawak uli sa batok at hihimasin iyon. Anong.. KAP. sa isang taon pa naman ang eleksyon. May mahalaga raw na sadya kay Mang Carding.. Tutal. ANONG : Nagpasama sa akin si Chairman dito.. MARTIN : Bueno. Paalam na sa inyo. Daig raw ng maagap ang masipag. Tigilan mo na ang kakukumbinsi mo sa kumpare mo. ano.. Pare. (Mapapatigil dahil may mapupunang kakaiba sa itsura ni Ricardo. kaya ako¶y sisibat na rin. Pare. Parang kanina ka pa wala sa sarili mo. Kapitan Martin. Isang malaking karangalan ang pagbisita ninyong ito sa amin.pero. Carding? Bakit parang namumutla ka? May sakit ka ba? UBALDO : (Tititigang maigi si Ricardo. ARSENIA : Pasensya na ho kayo.) A. Kapitan.) Teka. Ang mabuti pa siguro¶y sa ibang araw na lamang makabalik.) UBALDO : Well. at papasok sina Anong at Kapitan Martin.pasensiya na kayo sa akin. pero gusto ko sanang.. Bubuksan ni Arsenia ang pinto.pinag-uusapan ninyo? UBALDO : Maigi na yung hangga¶t maaga ay kumikilos na. Tuloy kayo. O.. KAP. tingin ko¶y kelangan nga ni Pare ang magpahinga. (Lalabas sina Kapitan Martin at Anong sa kanang pinto. Bukas na lang. naglalaro. Mang Tomas. Alam mo namang kuntento na kami sa tahimik naming buhay... at siguradong pag-aawayan lang namin araw-araw ang bagay na yan oras na magpasya s¶yang pasukin ang pulitika. Anong ± sasabay ka na ba sa akin? ANONG : Aba. kayo pala. Hindi na ako magpapaliguy-ligoy pa.. (Makakarinig uli ng katok sa kanang pinto. P¶re. oho. Alam kong malayo pa ang eleksyon. MARTIN : Magandang gabi sa inyo.) Nabanat yata ang ugat ko. Saka bakit lagi mong hawak ang batok mo. ... napataas lang at medyo matigas ang nagamit kong unan. Pa.

.. aalisin ang flower vase. Mang Tomas.. Aling Curing. aalis na rin kami. ARSENIA : Sige ho. ang mga bata? ARSENIA : (Habang ipinapatong ang mga pinggan at kutsara sa mesa. (Lalabas sa kaliwang pinto sina Boyet at Nenita.. Buo na ng aking pasya. (Papasok si Arsenia mula sa kaliwang pinto.. Bilis-bilisan ninyo. .! Nenita. Iuusod ni Arsenia ang maliit na mesa. (Lalabas si Ubaldo sa kanang pinto. tumuloy na kayo sa banyo at magsipaglinis ng katawan.) TOMAS : Aba. magmamano kay Ricardo) BOYET at NENITA : Mano po. Hindi ba¶t ikaw pa nga ang nagpalabas kanina sa kanila dahil gusto mong makapagpahinga? Nasigawan mo pa nga yung dalawa dahil maingay sila.) Kanina mo pa itinatanong ang mga bata.! Halina nga kayo¶t gabi na! BOYET at NENITA : (Sa labas ng tanghalan) Opo..) RICARDO : Senyang. nakapag-isip-isip na ako. Tumatakbong papasok sina Boyet at Nenita. (Ilalakas ang tinig. Nasa labas lang sila. Lalabas si Arsenia sa kaliwang pinto.. magpahinga ka na¶t sa ibang araw na lang uli kami papasyal. ¶Tay. pagkaraan ay muling papasok na may dalang pinggan at kutsara. (Lalabas sina Tomas at Curing sa kanang pinto.. Maya-maya lang ay kakain na tayo. Sa sobrang pagod mo¶y diyan ka na sa sofa nakatulog. Pare.) RICARDO : Senyang.. may bitbit na kaldero ng kanin at sandok.) Boyet.RICARDO : S-s-sige. Luluhod sa harap ng mesa at doon maglalatag ng pagkain. Senyang. Sige na iho.. Naglalaro.) ARSENIA : Hala sige. Inay! (Lalabas uli sa kaliwang pinto si Arsenia. e.

(Tatayo at lalabas sa kaliwang pinto.) Boyet. Amen. Saka ka na magdesisyon. at taimtim na mananalangin. Naisip kong.! Halina ng kayo¶t kakain na! BOYET at NENITA : (Sa labas ng tanghalan.) ARSENIA : Matagal pa ang eleksyon.) NENITA : Sa ngalan ng Ama.) ... Sa ngalan ng Ama. ARSENIA : Ric.ARSENIA : (Habang nagsasandok ng kanin. Panginoon. Ang mabuti pa. at ng Espiritu Santo. kaya ang kailangan sa iyo¶y magrelaks. Pagod ka sa trabaho..! Nenita.. at ng Anak..hanggang sa pagsasara ng tabing. Basbasan mo po kami. at ng Espiritu Santo. maliban kay Ricardo. Luluhod sa harap ng mesa ang maganak. at itong iyong mga kaloob na ngayon ay aming tatanggapin mula sa yong kabutihan. Amen. sa pamamagitan ni Hesukristong aming Panginoon.. at ng Anak. nakatungo.. (Uupo ang lahat at magsisimulang kumain. kumain ka na ng hapunan at pagkatapos ay pumasok ka sa kuwarto at doon mo ituloy ang naputol mong pagtulog kanina diyan sa sofa. kaya kalimutan mo muna yan..) Tungkol na naman ba yan sa eleksyon? Sa iminumungkahi sa iyo ni Pareng Baldo? RICARDO : Oo. huwag ka na munang mag-isip. na patuloy pa ring nakaluhod.) Andiyan na po. Senyang. Pamumunuan ni Nenita ng pagdarasal bago kumain.. Inay! (Papasok sina Boyet at Nenita mula sa kaliwang pinto. (Papasok uli si Arsenia.. bitbit ang mangkok na may ulam. (Ilalakas ang tinig. Ric. Amen.) RICARDO : Pero Senyang.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful