P. 1
Ang Alamat Ng Saging

Ang Alamat Ng Saging

|Views: 2,825|Likes:
Published by Clarissa Cajucom

More info:

Published by: Clarissa Cajucom on Aug 12, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

01/24/2013

pdf

text

original

TAKDANG ARALIN sa

FILIPINO
Ipinasa ni: ERICA MARIAH M. JIMENEZ Grade VI

Ipinasa kay: G. ROMNICK VICTORIA

ANG ALAMAT NG SAGING
Noong unang panahon sa isang nayon ay may magkasintahan. Sila ay si Juana at si Aging.Sila`y labis na nagmamahalan sa bawa`t isa. Ngunit tutol ang mga magulang ni Juana sa kanilang pag-iibigan. Gayun pa man di ito alintana ni Juana. Patuloy pa rin siyang nakikipagkita kay Aging.

Isang araw, naabutan sila ng ama ni Juana. Bigla itong nagsiklab sa galit at hinabol ng taga si Aging. Naabutan ang braso ni Aging at ito`y naputol. Tumakas si Aging at naiwang umiiyak si Juana. Pinulot niya ang putol na braso ni Aging at ito`y ibinaon sa kanilang bakuran. Kinabukasan, gulat na gulat ang ama ni Juana sa isang halaman na tumubong bigla sa kanilang bakuran. Ito`y kulay luntian , may mahahaba at malalapad na dahon. May bunga itong kulay dilaw na animo`y isang kamay na may mga daliri ng tao. Tinawag niya si Juana at tinanong kung anong uri ng halaman ang tumubo sa kanilang bakuran. Pagkakita sa halaman, naalaala niya ang braso ni Aging na ibinaon niya doon mismo sa kinatatayuan ng puno. Nasambit niya ang pangalan ni Aging. "Ang punong iyan ay si Aging!" wika ni Juana.

Magmula noon ang halamang iyon ay tinawag na "Aging" at sa katagalan ito`y naging saging. .

Na kakita sila ng isang punong sampaguita." ang sagot ng maraming kulisap. "Kapag kami ay nakita nila ay hinuhuli kami at iyon na ang katapusan ng aming buhay. Ang mgahayop daw ay hindi. Bakit kaya sila ngayon ay may dal-dalang apoy na kikisap-kisap? Gaya rin ng mga alitaptap ngayon. Alam mo ba kun g bakit gumagamit ng apoyang mga alitaptap? Noong unang panahon." ang sabi ng mga kulisap. Mayroon namangnagkubli sa mga talulot." ang wika ng sampaguita. walang malamang pagtaguan ang mgakulisap na iyon." ang sagot ng isang kulisap. "Bakit ba?" ang tanong ng sampaguita." "Masama naman ang ginagawa sa inyo ng mga kabag-kabag. Ito ay hindi totoo sapagka't ang mga alitaptap aygumagamit din ng apoy. Ang ibig nila ay mga gabing maliwanagang buwan. Sila ay takut natakot. "Kaya kami ay pakaunti nang pakaunti. Ang ilansa kanila ay nagkubli sa nga bukong b ulaklak nito." . Ang mg a kulisap na iyon ay walang daladalang apoy." ang sabi ng isang kulisap. "Bakit kayo natatakot sa mga kabag-kabag?" ang tanong ng sampaguita. Naguni't ayaw na ayawnila ng mga gabing madilim.Nguni't ito ring mga kulisap na ito ang tinatawag natin ngayongALITAPTA P. Nagtatago sila sa mga dahon at sa mga bulaklak. "Biruin mo. "Inaano b akayo ng mga kabag-kabag?" "Kami'y kinakain nila. Bakit k aya? Isang gabing madilim. "At saan?" ang tanong ng sampaguita. ang mga kulisap noongunang panahon ay ga bi lamang kung lumipad. "Bakit ba kayo nagtatago?Bakit ba kayo takot n a takot? Kayo ba ay natatakot sa dilim?" "Hindi kami sa dilim natatakot. kay rami ng mga kabag-kabag. ang mga alitaptap ay maliliit nakulisap lamang. "Sa mga kabag-kabag.ALAMAT NG MGA UNANG ALITAPTAP Ang sabi ay tao lamang ang gumagamit ng apoy. Kapag madilim ang gabi ay nagtatago sila sa mga damo.

bakit kung maliwanag ang gabi ay hindi kayo nagkukubli sa aking ouno?" ang tanong ng sampaguita. Ang mga kulisap na iyon din angtinatawag ngayong "ALITAPTAP." ang sagot ng isang kulisap. "Eh." "Ano ba? Ano ba ang dapat naming gawin?" ang tanong ngbawa't kulisap." ang sabi ngsampaguita. Kaawaawa naman kayo. ano?" ang sabi pa rin ng ibang kulisap. "Mabuti nga. siya nga. Hindi nga naman sila malapitan ng mga kabag-kabag. "Bawa't isa sa inyo ay magdala ng apoy. Kami ngayon ay malaya na.Matatakot sila sa inyo. "Pagkatapos ay magsabay-sabay kayong lumabas. Naku! Para silang alipatong lumilipad. Isang gabing madilim. Sampaguita." ang wika ng sampaguita. Ganoon na nga ang ginawa ng mga kulisap." ang sabay-sabay na sabi ng ilang kulisap. pagkatapos ay nagsabay-sabay silang lumabas." ang dugtong pang uli ng isang kulisap."Mauubos nga kayo kung ganyan." "Hindi nga namin malaman kung ano ang aming gagawin." "Oo nga. Hindi pala makakita sa liwanag." . "Ganoon pala. Anong tuwa ng mga kulisap. Lumipad sila nang paikut-ikot sa punong sampaguita." ang dugtong ng isang kulisap." Ang wika ng mga kulisap. "Tuturuan ko kayo kung ano and dapat ninyong gawin. eh. "Kung maliwanag ang buwan ay mahirap kaming mahuli ng mga kabag-kabag. ang bawa't isa sa kanila ay nagdala ng apoy. "Sila ay nasisilaw sa liwanag. Hindi nila kayo malalapitan. "Hindi makakita sa liwanag ang mga kabag-kabag." ang sabi ng sampaguita." Mula na noon tuwing lalabas ang mga kulisap pag madilim anggabi nagdadala si la ng apoy. "Salamat sa iyo.

QUEZON-TALAMBUHAY Si MANUEL L. María Zeneida "Nini" Quezon-Avancena (1921-). (19261998). Siya ay naging piskal sa kaniyang lalawigan at di lumaon siya ay nahalal bilang gobernador. Jr. Tomas. Siya ang naging lider ng mayorya (majority floor )leader dahil sa inani niyang malaking boto. Ang kaniyang pagsisikap na makuha ang kalayaan ay nag resulta sa pagsulat ng Konstitusyon noong 1935. Sila ay sina María Aurora "Baby" Quezon (1919-1949). 1944 sa Saranac Lake. Manila at si Maria Dolores Molina. 1878 sa Baler.MANUEL L. Tayabas (Quezon). Noong 1907. QUEZON y MOLINA ay ang unang pangulo ng Commonwealth ng Pilipinas. Siya ay maituturing na ikalawang pangulo ng bansa pagkatapos ni Emilio Aguinaldo na ang pamamahal bilang pangulo ay hindi kinilala ng Estados Unidos at ng ibang bansa. . Siya ay nahalal na Unang Pangulo ng Commonwealth ng Pilipinas . Quezon noong Agosto 1. Namatay si Manuel l. "Nonong" Quezon. Luisa Corazón Paz "Nenita" Quezon (1923-1923) and Manuel L. Nag-aral siya ng pagpapadalubhasa sa Batas sa Pamantasan ng Sto. Pinangunahan niya ang unang delegasyon na nakapag-uwi ng TYDINGS-MCDUFFIE INDEPENDENCE LAW noong 1934. Siya ay nakapasa bilang abugado noong 1903. Ang kaniyang apo na si Manuel (Manolo) Quezon III ay isang magaling na manunulat. Si MANUEL LUIS QUEZON ay ipinanganak noong Agosto 19. Ang kanyang ama ay si Lucio Quezon na taga Paco. siya ay tumakbo sa bandila ng Partido ng Nacionalista bilang kinatawan sa Asembliya mg Pilipinas . Siya ay kasal kay Aurora Aragon at mayroon silang naging apat na anak.

Hanggang sa nasubukan niyang umibig sa pamamagitan ni Celia. doon niya . Hindi siya mapakali sa nararamdaman na may hindi magandang nangyayari sa kanyang bayan ngunit di niya ito lubos na maunawaan. hindi maikaila kay Kiko ang mga pagmamalupit ng mga Espanyol sa mga kababayan niyang Pilipino. Bigaa (ngayo s Balagtas). Bataan at nagkaroon ng pitong anak. Ang kanyang asawa ay si Juana Tiambeng taga Orion. 1788. Ang mga magulang niya ay sina Juan Balagtas at Juana de la Cruz. at ang tunog ng sapatos ng mga kabayo na para sa kanya ay inihambing niya sa musika.TALAMBUHAY NI FRANCISCO BALAGTAS Isinilang si Francisco Balagtas sa Panginay. Siya ay ipinakulong ng walang kasalanan at katarungan ng kanyang karibal na Espanyol at may mataas na katuangkulan sa bayan noong panahon ng kastila. Bata pa si Kikong Balagtas as mahilig na talaga siya sa kalikasan tulad ng pagmamasid sa mga luntiang kapaligiran. pakikinig sa mga pagaspas ng mga dahon ang awit ng mga ibon. At isa itong cacique. Sa murang idad. Bulacan noong Abril 12. Ngunit ang pag-iibigang ito ang nagbigay ng gulo sa kanyang buhay. Kilala rin siya sa pangalang Francisco Baltazar o Kikong Balagtas. Mahilig din siyang magkumpara and mga bituin sa mga alipato at apoy na nagmumula sa pagpapanday ng kanyang ama.

isinulat niya ang kanyang tula na Florante at Laura . Ang tulang ito ay naglalarawan kung ano ang tunay na nangyayari sa kanyang bayan. pinangalanan siyang Hari ng Makatang Pilipino. 1862.naunawaan ang mga nangyayari at nararamdaman ng kanyang mga kababayan. Si Francisco Balagtas ay namatay noong Pebrero 20. . Ito ang kanyang obra maestro. sa sipag at tiyaga sa disiplina at sa kabayanihan. at mga aral sa pang-araw-araw ng buhay sa katarungan. pag galang sa mga nakakatanda. At dahil sa tanyag na tula. At dahil dito. na nagbubulgar sa mga pang-aabuso at pagmamalupit ng mga Espanyol sa mga Pilipino. sa pagmamahal.

Isang araw sila ay binigyan ni Aling Muning ng isang supot ng pansit.Si Pagong at Si Matsing (Isang Pabula) Sina Pagong at Matsing ay matalik na magkaibigan. Samantalang si Matsing ay masayang umuwi dala ang madahon na bahagi ng puno. ³Hindi naman amoy panis Matsing at saka hindi naman magbibigay ng panis na pagkain si Aling Muning´ sabi ni Pagong ³Kahit na. wala akong panahon para magpatubo pa ng dahon ng saging kaya sa akin na lang ang itaas na parte´sabi ni Matsing Umuwing malungkot si Pagong dala ang kalahating bahagi ng saging na may ugat. kainin natin ang pansit´ nag-aayang sabi ni Pagong ³Naku baka panis na yan´sabi ni Matsing ³Ang nabuti pa. Sa kanilang paglilibot sa kagubatan. ibigay mo na lang sa akin´sabi ni Matsing ³Pasensya ka na. Sa susunod ka na lang kumain´ paliwanag ng tusong matsing. napasarap ang kain ko ng pansit kaya wala ng natira.Kung gusto mo hatiin na lang natin. Ung parte na may mga dahon ha?´ nakangising sabi ni Matsing ³Ha? sa akin ang ibabang bahagi?tanong ni Pagong ³Oo. ako muna ang kakain´ pagmamatigas ni Matsing Walang nagawa ang kawawang Pagong kundi pagbigyan ang makulit na kaibigan. Naubos ni Matsing ang pansit at walang natira para kay Pagong. hayaan mo muna akong kumain n¶yan para masiguro natin na walang lason ang pagkain´ dagdag pa nito. subalit si Matsing ay tuso at palabiro. . Maganda ang pagkakatubo. gusto ko rin kasi nito. ³Halika Matsing. Mabait at matulungin si Pagong. ³Matsing! Matsing! tignan mo ang puno ng saging na ito. Dahil sa likas na mabait at pasensyoso si Pagong.´ ³Hahatiin? O sige pero sa akin ang itaas na bahagi. hindi na siya nakipagtalo sa kaibigan. ³Pasensya ka na kaibigan. Gusto ko itong itanim sa aking bakuran para pag nagkabunga ay makakain natin ito´ masayang sabi ni Pagong ³Gusto ko rin ng saging na µyan Pagong. nakakita si Pagong ng isang puno ng saging.

. nagsimulang bumuhos ang malakas na ulan. Paano nangyari iyon? Ang aking tanim ay nalanta at natuyo´sabi ni Matsing ³Inalagaan ko kasi ito ng mabuti. ako na lang ang aakyat. ³Pagong. Kinain niya lahat ng bunga ng puno. Ganoon din ang ginawa ni Matsing. ibibigay ko sa iyo ang lahat ng mga bunga. Si Pagong naman ay natuwa nang makita ang umuusbong na dahon sa puno ng saging. Lalo nitong inalaagaan ang tanim hanggang sa mamunga ito nang hitik na hitik. mukhang malakas ang ulan. Sa bahay ni Aling Muning muna ako habang umuulan. Gutom na gutom na ako. Nainggit si Matsing nang makita ang bunga ng saging sa halaman ni Pagong. Galit na galit si Pagong sa ginawa ni Matsing. Subalit nang makarating na si Matsing sa taas ng puno. Wala itong itinira para kay Pagong. Halika.Inalagaan ni Pagong ang kanyang halaman. Hahaha!´ tuwang-tuwang sabi ni Matsing Nanatili sa itaas ng puno si Matsing at nakatulog sa sobrang kabusugan. Malapit ng dumilim at mukhang uulan ng malakas´pagmamakaawa ni Matsing ³Ayoko! Napakasalbahe mo. ³Akin na lahat ito Pagong. Lagi mo na lang akong iniisahan! Aalis muna ako. nagkabunga ang tanim mo. Habang natutulog ito. Hindi ko kayang akyatin. tulungan mo ako! Alisin mo ang mga tinik na ito. nalanta ang tanim na saging ni Matsing. Basta¶t bigyan mo lang ako ng konti para sa aking meryenda´ sabi ni Matsing Pumayag si Pagong sa alok ni Matsing. naglagay siya ng mga tinik sa ilalim ng puno. Walang nagawa si Matsing kundi bumaba sa puno ng saging. Sabi ni Mang Islaw Kalabaw.´sabi ni Pagong ³Kung gusto mo. Araw-araw dinidiligan niya ito at nilalagyan ng pataba ang lupa. Nang magising si Matsing ay nakita niya ang mga tinik kaya¶t humingi ito ng tulong kay Pagong. kunin natin´ anyaya nito ³Gusto ko sana kaya lang masyadong mataas ang mga bunga. Kulang pa ito para sa akin. malaki ang pag-asang tutubo ang bahagi ng halaman na pinutol kung ito ay may ugat´ paliwanag ni Pagong ³hmp kaya pala nalanta ang aking tanim´nanggigil na sambit ni Matsing ³Mukhang hinog na ang mga bunga nito.´ sabi ni Pagong sabay alis papunta sa bahay ni Aling Muning Makalipas ang ilang sandali. Subalit makalipas ang isang linggo. ³Aba.

³Oo sige tadtarin mo ako ng pinong-pino at pagjputol putullin nang sa gayon ako ay dadami at susugurin ka namin ng mga parte ng katawan kong pinutol mo hahaha´sabi ni Pagong Nag-isip ng malalin si Matsing ³Haha. ³Naku huwag mo akong itatapon sa dalampasigan. ³Tignan natin kung saan ang tapang mo. ay hinanap niya si Pagong. Hanggang sa maisipan niyang pumunta sa dalampasigan. ³Hoy Pagong humanda ka ngayon!´ galit na sabi ni Matsing sabay huli sa pagong. ³Hahaha. Ang bilisbilis ng pagkilos ni Pagong sa tubig. Naisahan din kita Matsing. Nakita niya itong naglalakad sa may kakahuyan. ³Anong gagawin mo sa akin?´ takot na tanong ni Pagong ³Tatadtarin kita ng pinong pino´sabi ni Matsing Nag-isip ng paraan si Pagong para maisahan ang tusong matsing. Parang awa mo na«´ pagmamakaawa ni Pagong Tuwang-tuwa si Matsing sa pagaakalang magagantihan na niya si Pagong. susunugin na lang kita hanggang sa maging abo ka´ sabi ni Matsing ³Hindi ka ba nag-iisip Matsing? Hindi kami tinatablan ng apoy! Nakikita mo ba ang makapal at matibay kong bahay? Kahit ang pinakamatinding apoy ay walang panama dito´ pagyayabang ni Pagong Nag-isip na naman ng malalim si Matsing. ay parang ang gaan ng katawan nito sa tubig. kahit mahapdi pa rin ang mga sugat ni Matsing. Gaganti ako sa ginawa mo sa akin´bulong nito sa sarili Kinabukasan. Nagpanggap itong takot sa dalampasigan. Nagulat ito nang makitang marunong lumangoy si Pagong. Kung mabagal ito sa lupa. Todo lakas niya itong itinapon sa dalampasigan. Hindi mo ba alam na gustong-gusto ko ang lumagoy sa dalampasigan at magbabad sa tubig? Salamat kaibigan!!! natutuwang sabi ni Pagong . Takot ako sa tubig at hindi ako marunong lumangoy. Itatapon kita dito sa dalampasigan hanggang sa malunod ka! Hahaha!´ sabi ni Matsing Lihim na natuwa si Pagong.³Arrrraayyy! Aaaarayy! natutusok ako sa mga tinik Arrrrrrrrruuyyyyyy!!!!´ daing ng tusong matsing ³Humanda ka bukas Pagong.

Malungkot na umuwi si Matsing. Naramdaman niya kung paano masaktan kapag naloloko ng isang kaibigan. Hindi na sila muling nagkita ni Pagong. Naisip niya na napakasakit pala na maisahan ng isang kaibigan. . Sabi nga: Tuso man ang matsing. naiisahan din. Mula noon nagbago na si Matsing.

" sagot ng daga. Huwag mo akong kainin" sabi ng daga. Wala akong masamang hangarin. Mabilis na bumaba ang daga at tinulungan ang leon na nakawala sa lambat. Kanyang inaakyat ang likuran ng leon at pagdating sa itaas ay nagpapadausdos siya paibaba. .Ang Pabula ng Daga at ng Leon Isang daga ang nakatuwaang maglaro sa ibabaw ng isang natutulog na leon. Lumapit siya upang mag-usisa at agad niyang nakilala ang leon na nahuli sa loob ng lambat na ginawang bitag ng mga nangagaso sa kagubatan. Dali-daling inakyat ng daga ang puno at nginatngat ang lubid na nakatali sa lambat." sabi ng leon. Hindi ko sinasadyang gambalain ka sa pagtulog mo. "Utang ko sa iyo ang aking buhay. Balang araw ay makagaganti rin ako sa kabutihan mo. Agad namang naputol ang lubid at bumagsak ang lambat kasama ang leon sa loob. Nakatuwaan ko lang na maglaro sa iyong likuran. Nabakas ng leon sa mukha ng daga ang tunay na pagmamakaawa. "Sige. pakakawalan kita pero sa susunod ay huwag mong gambalain ang pagtulog ko. "Salamat kaibigan." laking pasasalamat na sabi ng leon sa kaibigang daga. Sa katuwaan ay di niya napansin na nagising ang leon. Natakot at nagmakaawa ang daga. Lumipas ang maraming araw at minsan sa pamamasyal ng daga sa kagubatan ay kanyang napansin ang isang lambat na nakabitin sa puno. "Ipagpaumanhin mo kaibigan. Dinakma ng leon ang daga at hinawakan sa buntot na wari bagang balak siyang isubo at kainin.

Huwag maliitin ang kakayahan ng iyong kapwa. Hamak man ang isang tao ay maaari siyang makatulong ng malaki o makagawa ng bagay na lubhang makabuluhan. . Ang pag-unawa sa kapwa ay humahantong sa mabuting pagkakaibigan.Mga aral ng pabula: Ang paghingi ng paumanhin sa kapwa ay sinusuklian ng pang-unawa.

inabot siya ng pagkahapo kaya't namahinga sandali. Bago pa isilang si Lam-ang. Ito'y si Lam-ang. lakas at talino. Talagang pinaghandaan niya ang lakad na ito. taglay ang tagumpay. Nakita rin ng magulang ni Ines ang lahat ng iyon at siya'y ipinatawag niyon. na di pa niya nakikita simula pa sa kanyang pagkasilang. ngayon ay sakop ng La Union. Galit na galit si Lam-ang sa nabatid na sinapit ng ama kaya mabilis na nilakbay ang tirahan ng mga Igorote. apat na hilot ang nagtulong-tulong. tumindig uli ang bahay na natumba. Sumagot ang mga magulang ng dalaga na .EPIKO ng BIAG NI LAM ANG Sina Don Juan at Namongan ay taga-Nalbuan. ang ama nito ay pumunta na sa bundok upang parusahan ang isang pangkat ng mga Igorota na kalaban nila. nangamatay ang mga isda at iba pang bagay na may buhay na nakatira sa tubig dahil sa kapal ng libag at sama ng amoy na nahugasan sa katawan nito. Ang isa ay kaniyang pinahirapan lamang saka inalpasan upang siyang magbalita sa iba pang Igorote ng kaniyang tapang. Matapos na paliguan si Lam-ang. May isa silang anak na lalaki. Umuwi si Lam-ang nang nasisiyahan dahil sa nipaghiganti niya an pagkamatay ng ama niya. kung saan ito naroroon. Sa kaniyang paglalakbay. Si Ines ay dumungaw. Napakaraming nanliligaw ang nasa bakuran nina Ines kaya't gumawa sila ng paraan upang sila ay makatawag ng pansin. dahil ito'y naging ugali na noon. Pinagpupuksa niya ang mga ito sa pamamagitan ng dalang mga sandata at anting-anting. Ang pagibig ni Lam-ang kay Ines ay ipinahayag ng tandang. na pagdating ng isang mandirigma. Pagkasilang. Ang aso naman ang pinatahol niya at sa isang iglap. Sinabi na ina ang kinaroroonan ng ama. na kumutya kay Lam-ang. Si Sumarang. kasama ang kaniyang puting tandang at abuhing aso. Itinanong pa rin niya sa ina ang ama. Ang tandang ay tumilaok at isang bahay ang nabuwal sa tabi. Sa kabutihan naman may isang dalagang balita sa kagandahan na nagngangalang Ines Kannoyan. mga kasambahay nila ang tumulong sa pagsilang ni Namongan. Makaraan ang siyam na buwan. Naidlip siya at napangarap niyang ang pugot na ulo ng ama ay pinagpipistahan na ng mga Igorote. kaya't sila'y nag-away at dito'y muling nagwagi si Lam-ang. Ito'y pinuntahan ng binatang si Lam-ang upang ligawan. nainip na si Lam-ang sa di pagdating ng ama kaya't sinundan niya ito sa kabundukan. Nang isilang si Lam-ang. Siya rin ang pumili ng magiging ninong niya sa binyag. Ugali na nga mga Ilokano noong una na tumulong sa mga hilot kung manganganak ang maybahay nila ngunit dahil nga wala si Don Juan. Nang siya'y magbalik sa Nalbuan. naliligo siya.ibang sandata at mga anting-anting na makapagbibigay-lakas sa kaniya at maaaring gawin siyang hindi makikita. Isang masugid na manliligaw ni Ines ang nakasalubong nila. May dala siyang iba't. pinaliguan siya ng ilang babaing kaibigan sa ilog ng Amburayan. nagsalita agad ang sanggol at siya ang humiling na "Lam-ang" ang ipangalan sa kaniya.

Sa muling pagkabuhay ni Lam-ang. Ang mga buto ni Lam-ang na nasa pusod ng dagat ay ipinasisid at pinatapon ni Donya Ines sa isang kalansay at tinakpan ng tela.sila'y payag na maging manugang si Lam-ang kung ito'y makapagbibigay ng doteng may dobleng halaga ng sariling ari-arian ng magulang ng dalaga. na pagkatapos ng kasal. Dala nila ang lahat ng kailangan para sa maringal na kasalan pati ang dote. ang mag-asawa ay namuhay nang maligaya. Sumunod ni Lam-ang subalit siya ay sinamang palad na makagat t mapatay ng berkakan (isang urin ng pating). Nang magbalik si Lam-ang sa Kalanutian. sila ni Ines ay ikinasal. unti-unting kumilos ang mga buto. ang aso ay kumahol at sa bisa ng engkanto. maluwalhati at matiwasay sa piling ng alagang puting tandang at abuhing aso. Ang masayang pagdiriwang ay sinimulan sa Kalanutian at tinapos sa Nalbuan. . kung saan nanirahan ang mag-asawa pagkatapos ng kasal nila. kasama si Namongan at mga kababayan. ang lalaki ay kinakailangang sumisid sa ilog upang humuli ng rarang (isda). Ang tandang ay tumilaok. Isa parin sa kaugalian sa Kailukuhan.

masama man si Rabut. Ang sistema ng pagsulat ay itinuro ni Sural. at Bantong. Ibalon ang matandang pangalan ng Bikol. Nabalitaan ito ni Bantong at inihandog niya ang sarili kay Handiong upang siyang pumatay kay Rabut. batay sa narinig niyang kuwento ng isang manlalakbay na mang-aawit na si Cadugnong. itak at iba pang kasangkapan sa bahay. isang malaki at mapaminsalang baboy-ramo na tuwing sumasapit ang gabi ay namiminsala ng mga pananim.IBALON Ayon sa salaysay ni Pari Jose Castaño. May nagtangkang pumatay sa kanya subalit sinamang palad na naging bato. Subalit may isang halimaw na namang sumipot. Kaniya itong pinatay habang natutulog. Nang kumati ang tubig. Nagagawa niyang bato ang mga tao o hayop na kanyang maengkanto. Ito ay si Oriol. Ang mga tao ay umunlad. Nasira ang mga bahay at pananim. ang epikong Ibalon ay tungkol sa kabayanihan ng tatlong magigiting na lalaki ng Ibalon na sina Baltog. Nalunod ang maraming tao. Nagpanibagong buhay ang mga tao ngayon ay sa pamumuno ni Bantong. Tinulungan siya ng kanyang kaibigang si Handiong. mababangis na tamaraw at lumilipad na mga pating at mga halimaw na kumakain ng tao. Nakaligtas lamang ang ilang nakaakyat sa taluktok ng matataas na bundok. Itinuro ni Dinahong Pandak ang paggawa ng palayok na Iluad at ng iba pang kagamitan sa pagluluto. ng araro. Si Hablon naman ay nagturo sa mga tao ng paghabi ng tela. Si Baltog ay matanda na upang makilaban. Diumano. Subalit may muling kinatakutan ang mga tao. Siya'y nanggaling pa sa lupain ng Batawara. Naging maunlad ang pamumuhay ng mga tao. Nagalit ang Diyos sa ginawang pataksil na pagpatay kay Rabut. Handiong. iba na ang anyo ng Ibalon. Tumulong si Oriol sa paglipol ng iba pang mga masasamang hayop sa Ibalon. Pinamunuan ni Handiong ang mga lalaki ng Ibalon upang kanilang lipulin ang mga dambuhalang buwaya. Mayaman ang lupain ng Ibalon at doon na siya nanirahan. Tinuruan niya ang mga tao ng maayos na pagsasaka. Napatay nila ang mga ito maliban sa isang engkantadang nakapag-aanyong magandang dalaga na may matamis na tinig. Ang mga piling tauhan ni Handiong ay tumulong sa kanyang pamamahala at pagtuturo sa mga tao ng maraming bagay. Nalaman ni Bantong na sa araw ay tulog na tulog si Rabut. Naging payapa ang Ibalon. Si Baltog ay nakarating sa lupain ng Ibalon dahil sa pagtugis niya sa isang malaking baboy-ramo. Siya ang kinilalang hari ng Ibalon. Si Ginantong ay gumawa ng kaunaunahang bangka. Pinarusahan ng Diyos ang Ibalon sa pamamagitan ng isang napakalaking baha. Naging lalong maunlad at masagana ang Ibalon. dapat ay binigyan ng pagkakataong magtanggol sa sarili nito. . Siya si Rabut. Ito ay kalahating tao at kalahating hayop.

at hindi gumagana ang buzzer. dalawang abuhin ang kulay at dalawang puti.´ ³Sige po. At sabay-sabay ang mga itong pinakawalan sa himpapawid ng mga batang mga tangan sa kanila. Makaraan ng ilang sandali ay nagsipalakpakan ang mga bata na parang nakapanood ng isang pagtatanghal na katatapos pa lang. at makaraan ng ilang minuto ay nagpatuloy na uli ito sa paglalakad. naalala rin«´ ³At saka ano po pala« um« kalapati.MAIKLING KWENTO HABANG naglalakad patungong tindahan ni Mang Romy ay napatigil si Toto sa harap ng isang kulungan ng kalapati. um« isang tasty at isang pakete ng kape. at mga batang may hawak na mga kalapati. sa isip-isip niya. kung anu-anong iniintindi e«´ ³Sori naman po« antagal niyo kasing lumabas e«´ ³Aba¶y kasalanan ko pa pala! Haha«´ ³Ay. Toto! Anong bibilhin mo?´ halos pasigaw nang sabi ni Mang Rolly dahil tila lumipad sa kung saan ang isipan ng bata. na ikinagulat uli ni Toto. ³Pabileeeeh«´ sabi ni Toto sa tapat ng tindahan. taguan. hehe« nagbebenta ba kayo nun?´ ³Aba¶y oo!´ ³Talaga po?´ ³Malamang hindi. Pinagmasdan ni Toto ang kulungan. agawan-base. puti. Pinagmasadan niya ang mga batang may mga kalapati. Iba¶t iba ang kulay. ³Oy. hanep! sa isip-isip ni Toto. Walang tao. ano po« um« ano nga ba yung pinapabili sa akin«´ ³Kasi. ³Um. Pag-aari ito ng kuya ng kanyang kaibigang si Glen. pinakawalan lang ang mga kalapati. Mga baliw yata itong mga batang ito. ano po pala. Eto nga po pala yung bayad«´ .´ ³Ayan. na lubos sa ikinagulat ni Toto. itim. May abuhin. Habang naghihintay ng taong pagbibilhan siya ng tasty at kape at nakita niya¶t pinagmasdan ang mga bata sa kabila ng kalsada: mga batang naglalaro ng piko. Magpapabili ako sa nanay ko ng kalapati. may binebentang kalapati. Sa loob ng kulungan ay naroon ang apat na kalapati. Itong batang ito. Maya-maya¶y unti-unting nagsibalikan ang mga kalapati sa mga batang may hawak sa kanila kanina.. o« punta ka sa palengke. sa isip-isip niya. baka doon. Wow.

³Saan naman sa labas? Alam mo namang may kakiputan ang daanan diyan sa labas. Mas mahirap yun di hamak kesa sa aso!´ At tama naman si Uncle Junior. Tapos parati pang maraming nagpapatahi diyan kila Aling Rose at nagpapa-develop ng litrato kina Mang Fred«´ ³Gusto ko talaga mag-alaga ng kalapati e«´ ³Aso nga.´ ³E wala ka namang kulungan. Lingid sa kaalaman ni Toto. kailangan ang maingat at wastong pag-aalaga sa mga kalapati. ³Bukas po. magpapabili rin ako ng kalapati. dapat akma lang ang espasyo para hindi masyadong malaki na sagabal na sa mga naglalaba at mga batang naghahabulan at hindi naman masyadong masikip na hindi na makakahinga ang mga kalapati. aalagaan ko po sila nang mabuti. aber?´ tanong ni Uncle Junior.Mabilis na umalis ng tapat ng tindahan si Toto. paano yan?´ . Nariyan na ang paggawa ng kulungan. Bukas. kalapati pa. sa labas lang din ng bahay nila nakalagay«´ ³E kasi naman malapit lang sila sa bukana ng pasilyo.´ ³E bakit naman dun kina Glen. walang gaanong gumadaan. E tayo nasa gitna tayo. at hindi mga chicheria na tulad ng Chikadees o Chiz Curls. ³Um« dyan« sa labas«´ hindi siguradong sagot ni Toto. Tumigl uli siya nang sandali sa kulungan ng mga kalapati ng kuya ni Glen. Dapat din malinis parati ang kulungan at pakainan nang hindi ito mamaho na mamaring maging dahilan ng pagkagalit ni ermats. hindi mo maalagaan nang maayos e. ibili niyo ako ng kalapati! Pramis. dahil malamang ay hindi na sila bumalik dahil hindi pa sanay sa bagong lugar nila. baka magalit ang mga kapitbahay. yung kulungan ng mga kalapti ng kuya niya. at iba pang mga butil. sa isip-isip niya. Dapat ay tama rin ang mga pakain na ibibgay. gaya ng mga butil ng mais. Pinagmasdan niya uli ang mga ito. At dapat din palang gupitan ang balahibo sa pakpak at buntot ang mga bagong biling kalapti nang hindi sila makalipad. gaya na lamang ng nangyari sa kulungan ng kalapti ng kuya ni Glen na hindi nalinis ng ilang araw kung kaya¶t lubhang nagalit ang kanilang ina. ³At saan mo naman ilalagay ang kalapati. Binuhusan nito ng kumukulong tubig ang mga nanghihina nang mababahong kapati na agad na ikinamatay ng mga ito matapos nagsisigaw at mamuti ang mga nagsibulwakang mga mata. Pagdating sa bahay ay tinanong niya agad ang kanyang tiyuhing si Uncle Junior kung saan pwedeng bumili ng kalapati. maraming dumadaan. monggo.´ ³E kalapati lang naman yun. ano namang mahirap sa pag-aalaga ng kalapati?´ ³E bopols ka pala e.

Sa labas ng kulungan ay naroon si Toto. Pwede siguro doon muna natin ilagay«´ ³Hoshasha« sige. inilagay sa kulungang yari sa kahoy na papalibutan ng chicken wire. ngunit ito lang ang parang nakikipag-usap sa kanya at inaakit si Totong siya na ang bilhin. kahit na marami ring tao ang naroon at gusto ring bumili ng kalapati. ay may nagbebenta ng mga kalapati. Isinunod niyang ilagay ang lalagyan ng pagkaing mga butil ng masi at monggo at inumin. Pero magpaalam ka muna sa Mama¶t Papa mo para hindi sila magalit. at iniabot sa kanya. Ang napiling kalapati ni Toto ay kulay abuhin na may kaunting kulay na puti. Maraming butas ang palibot ng basket kaya hindi naman siya nahirapang huminga. at tila kinausap ito nang mata sa mata: ³Hi! Hello! Ako ang bago mong amo! Mula ngayon. Kung kaya¶t pagkatapos ng klase at dumating ang sundo niyang si Uncle Junior ay tumungo muna sila sa palengke upang bumili ng kalapati. whatev«´ Masayang umuwi si Toto. Ang paaralang pinapasukan ni Toto ay malapit sa palengke. Inabot naman ni Uncle Junior ang bayad sa tindero.´ ³Sige po. Habang nasa likod ng bisikleta ni Uncle Junior ay Masaya nitong itinaas ang kulungan na may lulang kalapati na tila pinapalipad niya ito at tila ramdam niya arin ang paglipad dahil sa hangin na tumatama sa kanyang mukha at nagpapagulo ng kanyang buhok. Ang kalapating si Kali ay mukhang balisa at pagod na pagod. masayang-masayang ikinuwento ni Toto sa kanyang mga magulang ang tungkol sa kanyang bagong alaga. At maingat na tinakpan ng lumang karton ang na may pampabigat na kahoy. at ipinalibot ang mga mata sa kanyang bagong kulungan. ngunit makaraan ng ilang sandali ay tumuka na ito ng ilang butil ng mais at monggo mula sa kanyang bagong pakainan at uminom mula sa kanyang bagong inuminan. Ikinuwento niya rin kung papaanong aalagaan niya si Kali. at tila ito ang sinabi niya: ³Okey. tuwang-tuwang pinagmamasdan ang bagong alaga. at pumayag naman ang kanyang mga magulang. Sinabi niyang hindi siya papaya na mawalay ito sa kanya at gagawin niya . at kape sa may katawan at banding leeg. Itinuro ni Toto sa tindero ang kanyang napili. gaya ng sabi ni Mang Romy. Pinagmasdang maigi ni Toto ang kanyang bagong alaga. Pagdating ng bahay ay inilagay ni Toto ang alagang kalapati sa lumang basket ng nanay niya na nilagyan niya ng mga lumang dyaryo ang ilalim. Kinagabihan habang nasa hapag-kainan. itim.³Um« may lumang basket na lagayan ng maruming damit si Mama diyan. ang pangalan mo na ay« ay« um« Kali na lang. at doon nga.´ Ang kalapti naman ay tila nangungusap din ang mga mata.´ At ganun na nga ang ginawa ni Toto. Kung kaya niya napili ito ay hindi niya alam.

ha? Sana sa lalong medaling panahon ay makalipad ka na tapos kapag pumalakpak ako. ano ang mararamdaman mo. nagsipilyo. Igagawa ka ng kulungan ni Uncle«´ ³Tumahimik ka! Hindi mo ako naiintindihan! Hindi ako nararapat dito. kahit hindi bukal sa kanyang kalooban. sige. Si Uncle Junior naman inilabas ang hawla ni Kali. Ngunit matapos angn ilang segundo ay nagpatuloy rin ito sa paglakad patungo sa kanyang higaan. Okey bay un?´ ³Hindi ako nararapat dito«´ sagot ni Kali. Kinausap niya uli ito: ³Hi ulit. Sa . lumipad sa malayong-malayong lugar. Madaling tumungo sa may lababo si Toto at kinuha ang gunting. Pagbalik ni Toto ay kinuha ni Uncle Junior si Kali mula sa kulungan. puno ng agam-agam ang kalooban. Enjoy ka bas a bagong bahay mo? Bukas. palayain mo ako! Nais kong lumaya. Pagkatapos kumain ay naghanda na sa pagtulog si Toto: naghilamos. steady ka lang diyan. ³Hosha. Kung kaya¶t bukas din. Walang pasok kinabukasan dahil araw iyon ng Sabado. at mahimbing na natulog. Pinuntahan niya ito bago pa man maghilamos ng mukha o magmumog man lang. sa himpapawid! Ayokong manatili dito sa hawlang ito!´ ³Okey« whatev. Kunin mo yung malaking gunting ng Mama mo doon sa may lababo. maglalaro tayo. ha?´ ³Haha« panandalian lang naman ito e.´ Napayuko na lang si Kali. at nagsuot ng pajama. ³Palayain mo ako!´ sabi ni Kali.ang lahat ng kanyang magagawa upang mapanatiling nasa mabuting kalusugan at kalagayan si Kali. Basta. Hiniling niya kay Uncle Junior na tulungan siya kinabukasan na magupitan ang balahibo sa pakpak at buntot ni Kali. Maagang nagising si Toto. Ngumiti lang si Toto. babalik ka sa akin. Habang papalayo mula sa kulungan ng bagong alagang si Kali ay bigalng napatigil si Toto at nagtaka sa kung anong nangyari. Pumayag naman ito. Pinuntahan niya si Unlce Junior upang ipaalala sa kanya na kailangan nilang gupitan ang balahibo sa pakpak at buntot si Kali.´ tugon ni Uncle Junior. ³Bakit mo naman nasabi yan?´ ³E kung ikaw kaya ang ikulong ko sa basket. Naalala niya ang bagong alagang kalapating si Kali. Bago humiga sa kanyang higaan ay sinilip niya pa nang huling beses sang bagong alagang kalapating si Kali.

³Naku. ang saktan sila?´ sagot ni Kali. pero sa mga darating na linggo. Hawakan mo itong kalapati mo. Wala kang magagawa para pigilin ang paglipad ko«´ ³Ows. ³Siguraduhin mong hawakan mo yan nang mabuti ha. bata. na tila may alam kung papaanong aksidenteng napilayan ni Toto ang kanyang alagang tuta noon dahil pinaikotikot niya ito habang hawak ang dalawang paa. Sinunod naman ni Toto ang tiyuhin. mababale-wala rin ako sa iyo«´ . ³Hindi ako nararapat dito. okey ka lang ba? Sori ha«´ paumanhin ni Toto kay Kali. ³Ganyan ba ang turing mo sa mga alaga mo. talaga? E kung higpitan ko pa lalo ang hawak ko sa µyo. Nabasa ang dyaryo sa ilalim ng kulungan. makalipad ka pa kaya?´ At hinigpitan nga ni Toto ang hawak kay Kali.pagkuha niya sa kalapati ay nasangga niya ang lalagyan ng inumin sa loob ng kulungan na naging sanhi upang matapon ang tubig.´ ³Ngunit«´ ³Akala mo lang na mahal mo ako. at pumasok ito sa bahay upang kumuha ng mga lumang dyaryo. Nabasa e. ³Ibaba mo nga muna yang gunting. hindi kita maaaring pakawalan. at tinignan niya sa mga mata ang kanayang bagong alagang kalapating si Kali. ³Ito na ang oras. Lilipad ako. Nabitawan niya ang tuta at humampas ito sa pader na naging dahilan upang mapilayan ito at dumugo ang isang tenga.´ utos ni Uncle Junior kay Toto. At inabot nga ni Uncle Junior sa pamangkin ang kalapati. ³Alaga kita. na maaalagaan mo ako nang mabuti. Matagal ko nang pangarap ang magkaroon ng alagang katulad mo!´ tugon ni Toto. ³Sori na nga e«´ ³Palayain mo na ako« hindi ako nararapat dito. lilipad yan! At malamang na hindi na yan bumalik kasi hindi pa siya sanay dito!´ paalala ni Uncle Junior. ³Sige po!´ masayang sagot ni Toto. Papalitan ko yung dyaryo. Palayain mo na ako«´ sabi ni Kali. Nakita niyang tila nasaktan ang kalapati dahil tila humiyaw ito dahil parang siya ay nasasakal. at hinawakan nang mabuti ang kalapati. Masaya naman itong inabot ni Toto.

´ ³Sige« hindi kita malilimutan. Ngunit tumingin ka lang sa himpapawid. kaibigan« Kali. Ngunit hindi ito inalintana ni Toto. paalam«´ huling sabi ni Kali. whatev«´ At biglang nagpumiglas ang bagong alagang kalapati ni Toto na si Kali mula sa kanyang pagkakahawak. ³Oy! Sabi ko hawakan mo nang mabuti e! Lilipad yan!!!´ pasigaw na sabi ni Uncle Junior sa pamangkin nang nakita niyang hindi maayos ang hawak nito sa kalapati. at kinawayan. at kung sakaling mapadaan ako ay makita mo akong muli.´ ³Okey. at nagsimulang tuka-tukain ang kamay ni Toto. kaibigan« Kali«´ ³Ayusin mo paghawak! Langya«´ At sa huling pagpupumiglas ng kalapati ay nakawala na rin ito mula sa pagkakahawak ni Toto. Bumalik si Uncle Junior mula sa loob ng bahay. At baka hindi mo kayanin kung makita mo na akong«malagutan ng hingina.³Hindi totoo yan«´ ³Alam mong iyan ang totoo. anong sabi ko sayo? E di nakawala na nga!´ asar na sabi ni Uncle junior sa pamangkin na may kasamang konyat sa ulo. kaibigan«´ ³Kaibigan? Magbabalik ka ba?´ ³Hindi ko masabi. habang ito ay lumipad na sa malayo. At ituturing ko itong malaking utang na loob sa iyo. Palayain mo na ako. ³Paalam rin. ³Oras na kaibigan. habang malaya. Tinanaw niya nang huli pang beses si Kali. . Malamang hindi. Hindi sa mga kamay ng isang batang katulad mong wala pang alam sa kung paano talagang magmahal at magmalasakit at magkalinga at«´ ³Iyan ba talaga ang gusto mo?´ ³Oo. engot! Ayan! O. at mabilis itong lumipad at nagpakalayo-layo. Kung mamamatay rin lang ako pagkalipas ng ilang araw ay mamarapatin ko nang mamatay sa kung saan. ³Um. hindi na magbabalik. Nagpumiglas pa lalo ang kalapati.

kumakapit. Lunas sa mga taong tanghali na kung magising. mauupo¶t mahihimbing. may-kaya. Sa sasakyang may pag-layang oras ay manipulahin. Solusyon sa usad-pagong na daang may paninimdim. sa patas na mga alituntunin. sa tapak na aking aakyatin. Maaliwalas sa mata. . Ano mang oras ay handa na. Ngiti ko¶y handa¶t nakahain. Yerong kinakalawang. mga basura sa bubungan ang siya nitong kabaliktaran. sa sarili¶y muling mahihiling. di na magpapalit-palit at mananatiling birhen. Sa linggo nga na paparating. Sa linggong darating. sa aming pag-arangkada. Mayaman. Pag tumunog na ang busina. Ang Luneta at mga bubong ng taong may kaya. Nagdidikit. kublihan ng puri¶t ganda. pinto ay isasara. Mukha ko¶y mananatiling akin. kable na parang pansitan. sa hawakang walang sapin.Wala na Bukirin Sa linggong darating. maging ang mga alipin.

simbilis pa ng hangin. para madali kong marating kaygandang mga tanawin natin. abot ang himpapawirin. Bawas na sa polusyon.na ang buong pilipinas ay pagkonektahin. Magaang sa bulsa. Hayaang tren na walang usok ang magbitbit sa atin.. sa bawat tahanan natin. . sa lugar na pinaka-mapayapa. Gawan ng riles hanggang sa mga bukirin.

Sa tapat na serbisyo na ibinibigay nito.. Kapakanang pansarili ang laging ihinuhuli. Sa ordinaryong tao. kung anong disenyong bahay ang sa puno¶y kanilang ititirik. Silbing para sa nakararami. May kuliglig at tuko na tuwang-tuwang naglalaro. ibibigay ang sarili. ginuguhitan ng kung ano-ano. taga-bigay ng sariwang hangin sa mga tao. Gagamba at antik na galak na nag-iisip. katumbas niya¶y isang enhinyerong tapat at totoo. taga-sipsip ng ulan mula sa bahang delubyo. silungan lang tuwing umuulan ang silbi nito. Taga-pagligtas sa mga lupang pa-guho. O di kaya¶y pahingahan. Nalilimutan nila na ang papel na kanilang pinagbababato. at pananggalang sa init ng araw na tagos hanggang buto. .Punong Sakdal Sa bawat punong atin nang naitanim. Kaunlaran ng publiko ang laging iniintindi. ay nanggaling sa puno na tuluyan ng nagretiro. may inahing ibon ang lihim na nagpasalamat sa atin. walang hinihinging bayad kahit gawin silang rebulto.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->