ALAMAT NG SAMPAGUITA Magandang babae, maraming katangiang kaibig-ibig at mabuting anak.

Iyan si Aniway, isa sa mga dalagang ipinagmamalaki ng kanilang tribu. Pihikan sa pag-ibig ang dalaga kaya wala pang nobyo. Isa lang ang lagi niyang dinadasal. Na sana ay makatagpo siya ng karapat-dapat na lalaki na magmamay-ari ng kanyang puso. Mula sa malayong tribu ang binatang si Maru. Nang Makita ng binata si Aniwa ay hindi na tinigilan ng panliligaw. Inamin ni Aniway na kaiba sa mga lalaking nanligaw sa kanya, malapit agad ang loob niya kay Maru. Makaraan ang kulang isang taon ay tingggap niya ang pag-ibig ng binata. Maligayang-maligaya si Aniway lalo nang sabihin ni Maru na uuwi ito sa kanilang tribu para sunduin ang mga magulang. Ibig na raw kasi nito na magpakasal sila. Ipinangako ng binata na babalik sa susunod na pagbilog ng buwan. Subalit lumipas na ang dalawang pagsikat at paglubog ng buwan, ni anino ni Maru ay hindi na nakita ni Aniway. Ang masama ay ginamit ng isa sa mga karibal ni Maru ang sitwasyon para siraan ang binata. Ikinalat nito na nag-asawa ng iba si Maru at hindi na babalik kay Aniway. Inakalang totoo ang kumalat na balita, sa labis na sama ng loob at kahihiyan ay nagkasakit ng malubha si Aniway. Bago namatay ay wala siyang nausal kundi ³Isinusumpa kita!... sumpa kita!´ Ang mga salitang ³Isinusumpa kita!... sumpa kita!´ ang tanging naiwan ni Aniway kay Maru, na dinapuan ng sakit kaya hindi agad nakabalik. Sa sobrang paghihinagpis, araw-araw ay halos madilig ng luha ni Maru ang puntod ni Aniway. Hindi matanggap ni Maru na namatay ang dalaga na masama ang loob sa kanya. Ilng lingo makaraan ay may tumubong halaman sa libingan ni Aniway. Nang mamulaklak iyon ay ubod ng bango. Tinawag iyong sumpa kita, ang huling salitang binigkas ni Aniway bago sumakabilang buhay. Ang sumpa kita ay naging sampaguita.

Natuklasan ng sultan ang lihim nila ni Muhanmad. Hindi ito maka-papayag na isang hardinero lamang ang aangkin sa pag-ibig ng anak. ang hardinero ng palasyo. si Muhammad.ALAMATNG DAMADE NOCHE Si Bai ay ang tanging anak na babae ni Sultan Ahmad. Mahilig sa mga bulaklak si Bai kaya hindi nahalata ng sultan na si Muhammad ang dahilan kung kaya madalas siya sa hardin. Mahal na mahal ng sultan ang dalaga. Lingid sa sultan ay may iniibig na si Bai. Gumawa ng paraan ang lalaki. Ito. Walang makapanligaw kay Bai dahil sa sobrang pagbabantay ng ama. . Mula nang mamatay ang lalaki ay wala na itong ginawa kundi umiyak nang umiyak. Nang hindi na makayanan ang damdamin ay sumamo si Bai kay Allah na kunin na rin siya. Ngunit walang lihim na hindi nabunyag. Itinago ng dalawa ang kanilang relasyon. Karaniwan din naman ay walang nakakapasa sa mga pagsubok. Ibig ng sultan na siya ang pumili ng mapapangasawa ng anak. Sa mga gabi namang madilim ay nakikipagkita siya kay Muhammad at nagkukubli sila sa mga halaman. Tinawag itong dama de noche na ang kahulugan ay dalaga ng gabi. Lahat ng binatang nais manligaw sa dalaga ay dumadoan sa mahigpit na pagsubok. Pangarap nito na maharlika rin ang maging asawa ni Bai. Namulaklak ito ng hugis luha at tanging gabi lang kung humalimuyak. Sa kinatatayuan ni Bai ay isang puno ang tumubo. Galit na galitsi Sultan Ahmad. Sumamo rin siyang maging mabangong bulaklak na lang ng gabi upang maalala ng ama na minsan ay sinaktan nito ang kanyang damdamin. Ipinadukot nito si Muhammad at ipinatapon sa gubat. Nang matagpuan si Muhammad ay maiamig na itong bangkay. Ang kamatayan ni Muhammad ay isang malaking dagok kay Bai.

Bubunutin sana niya ito pero nagaalalang maapektuhan ang mga bago niyang tanim. napansin ni Rosalia ang isang halaman na tumubo sa pagitan ng mga bagong tanim na rosas.ALAMAT NG ROSAL Sa isang malayong barangay sa isa sa mga bayan ng Isabela ay may isang magandang dalaga na Rosalia ang pangalan. Dahil walang pangalan ang mga bulaklak. Nagandahan si Rosalia sa mga bulaklak kaya pinarami niya ang mga ito. Dinarayo rin iyon ng mga kalapit barangay kapag manghihingi ng mga bulaklak na iaalay sa kanilang altar at gagamitin sa prusisyon. Mahilig siya sa pagtatanim at pag-aalaga ng mga halamang namumulaklak. Hinayaan niyang lumaki ang mga ito hang-gang magsimula na ring mamulaklak. Isang umaga. Maging ang mga ito ay ipinagmamalaki ang mga namumulaklak na halaman ng dalaga. nang mamatay ang dalaga ay tinawag itong rosal ng mga tao dahil na rin sa pagmamahal nila at paggalang kay Rosalia. Nagustuhan naman iyon ng mga tao. Karaniwang pinapasyalan iyon ng mga kanayon. Iba't ibang kulay ng mga rosas ang makikita sa malawak niyang hardin. Isa sa mga pinakapaboritong alagaan ni Rosalia ay ang mga rosas. Nagulat siya dahil mababango at mas malalaki ang mga kulay puting bulaklak na kahawig ng mga rosas. Bukod sa mga sampaguita ay ito ang naging paboritong pang-alay sa altar. Kaygandang pagmasdan ng kanyang halamanan. Ang Rosal ay palayaw ni Rosalia. .

Ayaw niyang makisalamuha sa mga tao. Natatakot sila sa maaaring mangyari sa anak kapag nakita ito ng mga takas na preso. Naghinala silang ang halamang iyon ang anak na si Maria kaya tinawag iyong makaihiya. Isang gabi ay nasindak ang buong barangay. Isang !inggo makaraan ay natalisod ang dalawa sa isang halamang tumitikom ang mga dahon kapag nasanggi. Takot na takot ang dalawa hindi para sa kanilang sarili kungdi para kay Marita.ALAMAT NG MAKAHIYA Maliit pang bata ay mahiyain na si Marita. Nalito naman ang mga preso nang marinig ang sunud-sunod na sirena ng sasakyan ng mga pulls. karaniwang nagpapaiwan sa bahay si Marita kapag may mga pagtitipon na kailangan nilang puntahan. Hindi naglipas-oras ay nahuli ang mga preso kaya nakahinga nang maluwag ang lahat. Ngunit tila bula itong naglaho. Kinabahan ang mag-asawa. Lagi siyang nagtatago kapag may mga panauhin ang ama at ina. Hindi malaman ng mag-asawa kung saan hahanapin ang dalaga. Taliwas sa mga magulang na mahusay makipag-kapwa. Nagalala tuloy sila kung paano ito magkakaasawa. Dahil solong anak ay ibig nilang makita na lumagay na sa tahimik si Marita bago sila mamatay. . Hindi akalain ng mag-asawa na sa rami ng mga bahayan sa bahay nila mismo umakyat ang mga takas. Nasaklolohan ang mag-asawa bago pa may masamang nangyari sa kanila. Ngunit kahit ano ang kanilang gawin ay bigo sila. Alam nilang nakapagtago agad ito dahil hindi nakita ng mga preso. Hindi nila mabago ang ugali ng nag-iisang anak. Nag-isip ng paraan ang mag-asawa kung paano mawawala o mabawasan man lang ang pagkamahiyain ni Marita. Kuntento na siyang nasa loob ng sariling silid. Kumalat kasi ang balitang isang grupo ng mga preso ang nakatakas sa kulungan at sa kanilang I'jgar nagtago ang mga ito. Sa labis na katarantahan ay agad nagsi-pulas ang mga ito. Agad silang itinali ng mga ito at binusalan sa bibig. Hinanap ng mag-asawa si Marita.

Lumaki iyon at namulaklak na ang halimu-yak ay tulad ng samyo ni Prinsesa Hang kapag naglalakad ito. Tatlong araw mawawala ang hari kaya sinamantala iyon ni Prinsesa Hang. Bagamat mahigpit na ipinagbabawal ng ama na yumapak sa labas ng kaharian ay sinuway iyon ng prinsesa. Waring nagsasaboy ito ng pabango sa bawat maraanan na kaysarap langhapin. . minsan man ay hindi isinama ng sultan ang anak sa labas ng kaharian. Hanggang may mamuong giyera laban sa kahariang kaalyado ni Sultan Makal. Hindi matanggap ni Sultan Makal ang nangyari sa anak. Mula nang ipanganak si Prinsesa Hang ay hindi pa ito yumapak sa labas ng bakuran ng kaharian. Hang linggo makaraan ay may tumubong halaman doon. Sabik na sabik kasi siyang malaman kung ano ang makikita sa kabila ng kaharian.ALAMATNG ILANG-ILANG Si Hang ay nag-iisang anak ni Sultan Makal. Unti-unti siyang kinain nito hanggang mabaon sa ilalim. Sa tindi ng pangungulila ni Sultan Makal ay pinangalanan niya ng Hang ang puno at ang mababangong bulaklak. Ang Hang ay naging ilang-ilang sa paglipas ng panahon. Hindi siya napigil ng mga dama nang magpasya siyang lumabas sa hangganan ng sakop ni Sultan Makal. Ipinagtataka man iyon ng lahat ay inisip na lang nilang dala iyon ng sobrang pagma-mahal ng sultan sa nag-iisang anak. Isang malaking pulong ang tinawag upang makapag-handa ang mga magkakakamping kaharian sa nakaambang labanan. ang prinsesa ay hiningi ng Sultan sa mga anito kapalit ng isang pangako. Bagamat may mga paanyaya sa pamilya. Ayon sa mga sabi-sabi. May kakaibang halimuyak si Prinsesa Hang. Subalit gayon na lang ang sindak ni Prinsesa Hang nang biglang bumuka ang lupa sa paglapat ng kanyang mga paa. Lingid sa lahat na ang pangakong iyon ay hindi payayapakin sa labas ng kaharian ang prinsesa. Napakaganda rin nito attunay na kaakit-akit. Araw-araw ay pinupuntahan niya ang lugar kung saan kinain ng lupa ang prinsesa.

Nalimutan na ng mga kapamilya ang hiling noon ni Camila na sana ay maging isang puti at mahalimuyak na bulaklak. Madalas ay makikitang may dala siyang pumpon ng mga bulaklak para ialay sa altar ng kanilang kapilya. Ibig niyang laging makatulong sa mga ito. Lagi siyang may ngiti sa mga labi." ang lagi niyang sinasambit. Tunay ngang ibang klaseng bata si Camila. Isang hindi inaasahang pagsubok ang duma-ting sa kanilang buhay. Kaya mula noon ay camia ang ipinangalan sa bulaklak. Mahilig sa mga bulaklak si Camila. Ano pa at halos buong bayan nila ay nagluksa sa pagkawala ng isang mabait at madasaling bata. ibig kong maging isang puting bulaklak. Sa halip na Camila ay camia ang itinatawag nito sa puti at mabangong bulaklak. Natuklasang may kanser si Camila at may taning na ang buhay. Hindi umabot ng isang taon mulang matuk-lasang may kanser si Camila nang pumanaw ang bata. Nalungkot hindi lamang ang pamilya niya kungdi ang lahatng mga taong naging bahagi ng kanyang buhay.ALAMAT NG CAMIA Si Camila ay isang mabait. Siya ang bunso sa kanilang magkakapatid kung kaya mahal na mahal din siya ng kanyang mga ate at mga kuya. Hindi siya mauunahan sa pagbati kaya naman napamahal siya sa mga kababaryo at ibang kakilala. Tinawag nilang Camila ang bulaklak. Mapagmahal siya sa mga magulang at mga kapatid. "Kapag namatay ako. . Ngunit nang mamulaklak iyon at samyuin nila ang bango ay naisip nilang pinag-bigyan ng langit ang hiling ng bata. madasalin. Kaya nang makita nilang tumubo kasama ng ibang tanim ni Camila ang isang kakaibang klase ng halaman ay hindi nila pinansin. malambing at kyut na bata. Isang utal na bata na hindi mabigkas ang Camila ang laging nanghihingi ng bulaklak na iyon para ialay sa altar. mabango at maganda. Ang sabi ng mga tao ay napakapalad ng kanyang mga magulang dahil ibang klase siyang bata. para ialay rin ako sa altar.

Gusto nila ng parehong pagkain pero ayaw ng parehong prutas. Sinabi nila sa isa't isa na sinuman ang piliin ng lalaking itinitibok ng puso ay maluwag na tatanggapin ng isa. Lalo itong nawalan ng ganang mabuhay. Parang magkapatid kung magturingan ang dalawang dalaga. Halos madurog ang puso ni Mela sa labis na sama ng loob. Ano pa at halos iisa ang mga gusto at ayaw nila. Ano pa at ang kaligayahan ng isa ay ikaliligaya rin ng isa pa. Siya ang niligawan ng lalaking kapwa nila mahal. Naging napakahirap para sa kanila ang sitwasyong iyon ngunit pareho rin naman nilang hangad ang ligaya ng bawat isa. . Magkaibigan rin ang kanilang mga magulang kung kaya solido ang samahan ng kanilang mga pamilya. Nang pabalang siyangsagutin nito ay hindi nakapagtimpi ang dalaga. Hindi akalain ni Mela na sasapitin iyon ng ka-ibigan dahil sa pagtatanggol sa kanya. Hindi inakala ng magkaibigan na may mas malaki pa silang pagsubok na haharapin. Mula sa kanilang mga puntod aytumubo ang isang klase ng puno na nang mamulaklak ay magkaiba ang kulay pero magkapareho ng anyo at hugis. Nabigia ang lalaki. Sabay kasi silang isinilang at sabay na lumaki sa iisang kapaligiran. Hindi nagtagal ay sumunod na rin ito kay Mameng. Maging sa pagpili ng mga disenyo ng damit ay iisa ang panlasa nila. Nagsimula ang pagkakaibigan nila mula nang magkaisip sila. Ang huling hiling niya ay ilibing siya sa tabi ng kaibigan. Dumating ang malaking pagsubok sa pagkakaibigan nila nang kapwa sila umibig sa iisang lalaki. Sa labis na galit ay kinompronta ni Mameng ang lataki. Itinulak nito si Mameng na tumama ang ulo sa matigas na bagay na naging sanhi ng kamatayan nito. Tinawag na Mameng at Mela ang mga bulaklak ngunit naging gumamela nang lumaon. Sinampal niya ang binata.ALAMAT NG GUMAMELA Sina Mameng at Mela ay magkaibigang matalik. Si Mela ang naging mapalad. Natuklasan kasi nila na may asawa ang lalaki at nais lang pagla-ruan si Mela.

ay ipinanganak siya sa eksaktong alas dose ng tanghali kung kailan napakatindi ng sikat ng haring araw at dilaw na dilaw. Ang pangarap niya ay manatiling dalaga para lubusang makapaglingkod sa Diyos at sa mga magulang. Hindi iyon matanggap ng isang binatang binigo niya sa pag-ibig. Sinundo nila ito sa ilog na pinaglalabahan. Ang ilog ay may malinaw na tubig at kaaya-aya hindi lamang sa paglalaba kungdi maging sa paliligo. Mula naman sa mga lugar na kinakitaan ng mga damit ng dalaga ay tumubo ang mga halamang nang mamulaklak ay matitingkad na dilaw ang kulay. Gayon na lang ang panghihilakbot nila nang malayo pa ay makita na ang matitingkad na kulay dilaw na mga damit sa daraanan patungong ilog. Pinangalanan nilang daisy ang mga bulaklak dahil minsan ay naging bahagi sila ng buhay ng isang masayahing dalaga na mahilig sa matitingkad na kulay dilaw tulad ng bulaklak.ALAMAT NG DAISY Si Daisy ay masayahing dalaga. Walang nakaalam kung ano ang nangyari sa kanya. Marahil. Nakakalat iyon. Mahilig siya sa makukulay na damit pero ang pinakapaborito talaga niyang kulay ay matingkad na dilaw. matapos maglaba ay naliligo ang dalaga sa ilog. Hindi rin maipaiiwanag ni Daisy kung bakit napakatindi ng pagkakagusto niya sa kulay dilaw. . katwiran niya. Nanatiling buhay ang alaala ni Daisy sa isip ng mga magulang at mga kakilala dahil sa mga bulaklak na iyon. Hindi na natagpuan pa si Daisy. Marami rin naman ang nanunuyo kay Daisy. Kaya kadalasan. Ngunit wala sa isip ng dalaga ang pag-ibig. Minsang maglaba si Daisy sa Hog ay inabangan nitoang dalaga. Ugali na ni Daisy ang maglaba ng kanilang mga damit sa ilog dikalayuan sa bahay nila. Mabait kasi siya at masipag. Nagtaka ang mga magulang nang lampas tanghali na ay wala pa si Daisy. Madalas aytinutukso siya ng mga kaibigan dahil hindi na raw kailangang hulaan kung anong kulay ang damit na isusuot niya tuwing dadalo sa pagtitipon.

Masayang-masaya si Meluya dahil sa katupa-ran ng pangarap. Naakit ang lalaki sa boses ng cantora. Nang lumaon ay naging luya na ang pangalan nito. Dumating ang Kastilang hinihintay ni Meluya. Parang mga paa ni Meluya ang itsura noon. Si Antonio naman ay lalong napalapit sa mga tagaroon kung kaya nagkaroon ng mabuting samahan sa pagitan ng mga Kastila at mga Pilipino. Niligawan nito si Meluya." madalas niyang sabihin sa mga kaibigan. Pero maganda si Meluya kaya marami rin siyang manliligaw.ALAMAT NG LUYA Noong panahon ng mga Kastila ay may isang babaing cantora o mangaawit sa simbahan na ang pangalan ay Meluya. Isa lang ang kapintasan ni Meluya. Nang pakasalan siya ni Antonio ay lalong hindi maipaliwanag ang naging kaligayahan niya. Naging huwaran naman ang pagsasama nina Meluya at Antonio sa kabila ng pagkakaiba ng kanilang lahi. May nakabili sa bakuran nina Meluya. "Ibig kong makapag-asawa ng isang Kastila. Madalas rin siyang naaanyayahan sa mga pagtitipon upang marinig ang maganda niyang boses. Iba nga lang ang kanyang pangarap. Magkasunod na pumanaw ang mag-asawa dahil na rin sa katandaan. Dahil relihiyoso si Antonio ay madalas marinig ang pag-awit ni Melusa kapag dumadalo ito sa misa. Maganda at matinis ang boses ni Meluya kaya lahat ay humahanga sa kanya. Isa si Antonio sa naatasang pamahalaan ang bayan nina Meluya. . pantay-pantay ang lahat. Ipinalinis ng bagong may-ari ang masukal na bakuran nang may mahukay na bunga sa ilalim ng lupa. Dahil doon aytinawag na Meluya ang bunga para sa alaala ng cantora. Pinatunayan nilang sa pag-ibig. Lalong naging inspirado si Meluya sa pag-awit. Natuklasan ng mga tao na nakapagpapaluwag ng lalamunan ang sabaw ng bunga kapag inilaga. Ang mag-asawa ay minahal at iginalang ng mga kababayan ni Meluya sa paglipas ng mahabang panahon. Mabi-bilog at bukul-bukol ang kanyang mga paa. Nang lumaon ay natuklasan pa nilang maganda sa boses ang pag-inom sa sabaw ng bunga.

Malupit ang mga amo ni Ampa. Ang balat na sobrang napaso sa araw ay naging napakahapdi. Nang ilibing ito ay muli't muling sinambit ng lalaki ang mga salitang. Alam na pansinin ang kutis ni Ampa kaya nag-isip ang babae para pumangit ang balat ng alipin. Namatay siAmpa. nakapagsasaya at nagagawa ang anumang ibig. Ang mga salitang iyon ay nagpasalin-salin sa mga tao. Ampa. laya ka na. Dahil mas prominente ang pamilya ng lalaki ay ito ang pinaboranng pinuno..ALAMAT NG AMPALAYA Noong araw ay may isang babaing alipin na ang pangalan ay Ampa. "Ampa..laya ka na. Lalong nainis ang anak ng kanyang amo nang magpakita ng interes kay Ampa ang lalaking lihim na hinahangaan." balita ng lalaki sa dalaga. Isang kasinungalingan ang ginawa nito. Sa kaunting pagkakamali ay agad siyang pinarurusahan. Alipin si Ampa ngunit kakatwang makinis at pino ang kanyang kutis. Dahil wala naman talagang ninakaw kaya walang mailalabas na kwintas si Ampa. Ngunit huli na ang lahat. Nangitim at nanguluntoy ang makinis na kutis ni Ampa. Hindi siya naiinggit kahit nakikita ang mga kaedad niya na malaya. inakala niyang iyon ang tadhana ng kanilang angkan. Dahil namulat si Ampa na isang katulong. Hiniling nito sa ama't ina na ibilad sa araw si Ampa hangga't hindi isinasauli ang kwintas. matiisin atwalang kibo. Nabalitaan nito ang ginawang parusa kayAmpa at isinuplong iyon sa kinauukulan. Mabait si Ampa. . Sa gayon ay tiniis niya ang init ng araw na pumaso sa buong katawan. Nagulat ang pamilya nang dumating sa bahay ang pinakamataas na pinuno ng kanilang bayan kasama ang binatang lihim na umiibig sa alipin. Ito ang ikinainis sa kanya ng anak ng amo na sa kabila ng yaman at mga losyon na ipinapahid sa balat ay nananatiling magaspang ang kutis. Kaya nang may tumubong halaman sa tabi ng puntod ng dalaga na kulubot ang bunga ay tinawag nila iyong ampalaya.. Isinumbong nito sa mga magulang na nagnakaw si Ampa ng isa nitong kwintas..

Mula noon ay naging maanghang ang sili kaya naging maingat na sa pagpitas sa bunga nito ang mga tao. Ginawa itong sangkap ng mga pagkaing iniluluto. Naawa ang Diyosa ng Kalikasan sa mga tao kung kaya nagsabog ng binhi ng sili sa isang bayan. .ALAMAT NG SILI Noong unang panahon ay nagkaroon ng mahabang tag-araw sa Pilipinas. Ang mga bunga naman dahil labis sa dami ay wala ring pakundangan kung pitasin at natatapon na lang. Nag-isip ang diyosa kung paano mapanga-ngalagaan ang mga sili. Nang matikman ito ng mga tao ay ginawa itong pamatid ng gutom. May pagkakataon pang binubunot at pinapatay ang mga ito. Naging popular ang sili kahit nang matapos ang taggutom. Hindi pa maanghang ang sili noon pero may taglay na itong kakaibang lasa na maaaring kainin at nagpapasarap sa lutuin. Naging pangkaraniwan sa bawat bakuran dito ang tanim na sili. Naisip ng diyosa na gawing maanghang ang sili upang hindi maaksaya. Maaaring totoo ang kasabihan na anumang labis ay hindi na pinahahalagahan. Ang iba nga ay hindi na nagtatanim dahil kusang tumutubo ang halamang ito kahit saan. Sa araw-araw ay maraming sili ang hindi napapakinabangan at nasasayang. Dahil mataba ang lupa at magandang klima ng lalawigan ng Bikol kung kaya mabilis tumubo at lumago ang mga sili sa dakong ito ng kapuluan. Nakarating na rin ito sa iba-ibang lugar. Nagdamdam siya dahil hindi pinaha-lagahan ng mga tao ang biyayang ipinagkaloob niya. Ang mga halaman ay hindi inaalagaan at sa halip ay pinababayaang matapakan. Nalungkot ang diyosa nang minsang dalawin ang lugar. Sa sobrang dami ng bunga ng mga sili ay binabalewala ito ng mga tao.

Natagpuan na lang siyang patay ng mga taong nanghihingi ng mga gulay at prutas. Nang lumaon ay naging upo na ang tawag dito. Naalala ng mga tao si Lupo kaya pinangalanan nilang Lupo ang bunga ng halaman. Malalapad ang dahon ang ng halaman. Pagkaraan ng ilang buwan ay nakita ng mga tao ang isang malagong halaman sa bakuran ni Lupo. Habang nagbibinata ay lalong pinarami ni Lupo ang pananim sa maluwang na bakuran. Maputi rin ang kanyang kutis. Mabait at magalang si Lupo kaya marami ang natutuwa sa kanya. Bilugan at mahahaba ang kanyang mga binti at braso. Inilibing siya ng mga kababayan sa loob ng kanyang bakuran. Dahil nag-iisa lang sa kanyang bahay. Sinusuklian niya ang mga ito nang pagbibigay ng mga bunga ng mga tanim. Makinis ang kanyang balat. . ang lahat ng mga nanghihingi ay nabibigyan niya. gumagapang at may bungang mahahaba at bilugan tulad ng mga binti ni Lupo. Maraming mga kababayan ang tuwina ay dumadalaw at nagdadala ng kanyang mga pangangailangan. Dinapuan ng mabigat na karamdaman siLupo. Maganda ang kanyang kalooban kaya sino man ang manghingi ng bunga ng mga tanim niyang prutas at gulay aybinibigyan niya. Sa gayon.ALAMAT NG UPO Noong araw ay may isang matangkad na bata na Lupo ang pangalan. walang nakaalam na mayroon siyang sakit. Lumaking mabuting tao si Lupo kaya kahit nang mamatay ang mga magulang at maulila ay hindi niya naramdaman ang pag-iisa.

Sa isang kweba siya pansamantalang tumigil. Noong una ay hindi naging problema sa matanda ang pagkain dahil may mga prutas na napipitas sa paligid ngunit nang lumaon ay wala na siyang makuha. Nakatawid ng gutom si Ingkong Saro dahil sa mga halaman. Tinawag na lang nila itong halaman ni Ingkong ngunit upang mapaikli ayginawang Ingkong. Dahil hindi alam ang pangalan ng halaman ay marami ang nagtanong kung ano ang tawag doon pero walang makapagsabi. . "Itanong daw natin kay Ingkong. Mabuti na lang at may nakaalam sa gagawing paghuli kaya nasabihan si Ingkong Saro bago pa dumating ang mga gwardiya sibil. Isang umaga sa paghahanap ng pagkain ay nakarating si Ingkong Saro sa isang sapa. Doon ay nakakita siya ng mga halamang kulay berde at parang maaaring kainin. Itinuro niya iyon sa ibang naninirahan din sa bundok. "Saan daw mayroon?" usisa ng hindi pa naka-aalam. Ang Ingkong ang pinagmulan ng kangkong. Ingkong!" ang sabi nila. Nanguha siya ng ilang piraso noon at iniluto. Natuklasan ng mga Kastila ang ginagawa ng matanda kaya iniutos ang pag-aresto sa kanya. Paano ay dumami na ang mga taong umakyat ng bundok na nais tumakas sa malulupit na mga dayuhan."sagot ng iba. Nang sumunod na mga araw ay kumalat ang balita tungkol sa kulay berdeng halaman na maaaring kainin.ALAMAT NG KANGKONG Matanda na si Ingkong Saro ngunit hindi naging hadlang iyon upang maging aktibo pa rin sa pagtulong sa mga kababayang nais lumaban sa mapanakop na mga Kastila. Palihim man ay sumusuporta siya sa mga ito sa pamamagitan ng pagkakaloob ng pera at mga pagkain. Umakyat ng bundok si Ingkong Saro at doon nagtago. "Salamat.

Nang magbunga iyon ay wpinalayas siya sa malaking bahay. Ito ang dahilan upang maibigan siya ng anak ng kanyang mga amo. Maputing-mapula ang kulay ng kanyang kutis at makinis na makinis. Si Bana ang bunga ng katampalasang iyon. Nagsisi rin naman si Baneng at hinanap si Bana ngunit hindi na siya natagpuan. Hindi na kasi nito nagisnan sa higaan ang bata. nagulo na ang buhay ko. "Mula nang dumating ka. Sa halip matuwa ay natakot si Baneng. Walang pakundangan kung paluin siya ng ina sa munti man niyang mga pagkakamali. Angat na angat ang kulay niya sa mga bata na tulad niya ay Pilipino rin. Mabuti pang namatay ka nang nasa tiyan pa kita!" "Mabuti pang hindi ka dumating sa buhay ko! Sana'y mawala ka na lang at hindi ko na makita!" ang madalas sabihin ni Baneng sa anak. Tuwi kasing makikita ang anak ay na?. Isang umagang nagising ang ina ni Bana ay tinawag ang anak. Maganda si Bana. sa likod-bahay nila ay may tumubong halaman na ang . Labis na dinamdam ng babae ang nangyari dahil nilayuan ito ng nobyo. Ang mga pangungusap ng ina ay tila matalim na kutsilyong tumatarak sa musmos na puso ni Bana. Walang oras na hindi siya umiiyak dahil sa sama ng loob. Mayroon na kasi siyang kasintahan at nangako siya sa nobyo na matapos mabayaran ang utang ng mga magulang ay pakakasal na siya rito. Ang natikman niya ay ang galit at poot nito na sa ama na sa kanya ibinuhos. Bagama't kayumanggi ang balat ay may pang-akit ang iwing ganda ni Baneng. Hindi nakatikim ng pagmamahal mula sa ina si Bana. Pero hindi na niya ito nakita. Ang pagsisiibi niya ang ipinambayad ng mga magulang sa pagkakautang sa amo niyang Kastila.lala ang ama nito.ALAMAT NG LABANOS Si Baneng ay isang alipin na nagsisiibi sa mga Kastila. Gayunman ay labis na kinamumuhian ng ina si Bana. Pinasok siya ng anak ng amo sa silid at pinagsamantalahan. Isang gabi aydumating ang kinatatakutan ni Baneng. "Hindi ba ang sabi ko ay huwag kang lalabas ng bahay? Alam mong ayokong nakikipaglaro ka sa ibang bata pero lagi mo akong sinusuway!" anang babae habang panay ang hampas ng walls tingling kay Bana. Sa halip.

Ang bunga noon ay kakulay ng balat niya nang matag-puan siya matapos bugbugin. Nainis ang lasing kaya binugbog si Taleng hang-gang mawalan ng malay. Tinawag naman ng mga Kastila ang mga halamang iyon na Las Banas.bunga ay nasa ilalim ng lupa na parang nagtatago. Nang matagpuan si Taleng ay patay na. Kulay talong din ang naging tawag sa mga pasa mula sa-pambubugbog. Inilibing ang bata na ang tanging palatandaan ay krus na ginawa ng mga nagmagandang-loob. Ang bunga ng halaman ay makinis atubod nang-puti. . Minsang na-mamalimos ay nakatuwaan siya ng isang lasing. Ang kulay ng talong ay paalala na minsan ay may batang nagbuwis ng buhay dahil sa isang taong walang puso. Pilit siyang pinagsasayaw ngunit ayaw ng bata. Ulila sa ama at ina ang batang si Taleng kaya naging palaboy ng lansangan.. ALAMAT NG TALONG Sa isang malayong bayan nangyari ang na-kakabagbag-damdaming kasaysayan ng batang si Taleng. Na£. Naalala ng babae si Bana dahil sa halamang iyon kaya tinawag niyang bana ang bunga nito. Naging talong ang tawag dito nang lumaon. Mula noon aytinawag na taleng ang bunga ng halaman. Nakalimutan na ng mga tagaroon si Taleng.ala lang siya nang makita sa kanyang puntod ang isang maliit na puno. Lumaon ay naging labanos ang tawag sa bunga ng halaman.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful