Pangungusap

Mula sa Tagalog na Wikipedia, ang malayang ensiklopedya
Sa linggwistika, ang pangungusap ay lipon ng mga salita na nagpapahayag ng buong diwa. Binubuo ito ng panlahat na sangkap, ang panaguri at ang paksa subalit buo ang diwa.

Mga ayos ng pangungusap
May dalawang ayos ang pangungusap: karaniwan at di-karaniwan. Kung panaguri ay nauuna kaysa simuno, ang pangungusap ay nasa karaniwang ayos; at kung ang simuno naman ang nauuna kaysa sa panaguri, ang pangungusap ay nasa dikaraniwan ayos. Ang panandang "ay" ay kadalasang makikita sa mga pangungusap na nasa di karaniwang ayos.

Karaniwan - Nagsisimula sa Panaguri at Nagtatapos sa simuno.

Halimbawa: Bumili ng bagong sasakyan si Elsie.

Di- Karaniwan - Nagsisimula sa Simuno at Nagtatapos sa Panaguri.

Halimbawa:

Si Elsie ay bumili ng bagong sasakyan.

Uri ng mga pangungusap
Ayon sa pangungusap na walang paksa
  
Mga pangungusap na eksistensyal - nagpapahayag ng pagkamayroon ng isa o higit pang tao, atbp. Pinangungunahan ito ng may o mayroon. Halimbawa: Mayroon daw ganito roon.  Mga pangungusap na pahanga – nagpapahayag ng damdaming paghanga. Halimbawa: Kayganda ng babaing iyun! Mga sambitlang – tumutukoy sa mga iisahin o dadalawahing pantig na nagpapahayag ng matinding damdamin. Halimbawa: Aray!  Mga pangungusap na pamanahon – nagsasaad ng oras o uri ng panahon. Halimbawa: Maaga pa. Mga pormularyong panlipunan – mga pagbati, pagbibigay-galang, atbp. na nakagawian na sa lipunang Pilipino. Halimbawa: Magandang umaga po.

Ayon sa kayarian
Ang pangungusap ay may apat na kayarian: payak, tambalan, hugnay at langkapan. Ang payak na pangungusap ay nagpapahayag ng iisang kaisipan. Maaaring nagtataglay ng payak o tambalang simuno at panaguri. May apat itong kayarian: payak na simuno at payak na panaguri; payak na simuno at tambalang panaguri; tambalang simuno at payak na panaguri; at tambalang simuno at tambalang panaguri. Mga halimbawa:

   

Ang pamahalaan ay masigasig sa mabilisang pagsugpo ng kriminalidad sa bansa. Ang mga lalaki at babae ay naghahanda ng palatuntunan para sa darating na pista. Ang aming pangkat ay naglinis ng mga kalye at nagpinta ng mga pader sa paaralan. Ang mga guro at mag-aaral ay aawit at sasayaw para sa pagdiriwang ng Buwan ng Wika.

Ang tambalang pangungusap ay binubuo ng dalawa o higit pang sugnay na makapag-iisa: Halimbawa:

Nagtatag ng isang samahan sina Arnel at agad silang umisip ng magandang proyekto para sa mga kabataan ng kanilang pook.  Maraming balak silang gawin sa Linggo: magpapamigay sila ng pagkain sa mga batang lansangan, magpapadala sila nga mga damit sa mga batang ulila saka maghahandog sila ng palatuntunan para sa mga maysakit sa gabi. Ang hugnayang pangungusap ay binubuo ng isang sugnay na makapag-iisa at isa o dalawang sugnay na di-makapag-iisa. Halimbawa:

 

Gaganda ang iyong buhay kung susunod ka sa mga pangaral ng inyong magulang. Ang batang putol ang mga kamay ay mahusay gumuhit.

Ang langkapang pangungusap ay binubuo ng dalawa o mahigit pang sugnay na makapag-iisa at dalawa o mahigit pang sugnay na di-makapag-iisa. Halimbawa:

Ang buhay sa mundo ay pansamantala lamang kaya't dapat na tayo ay magpakabuti upang makamit ang kaligayahan sa kabilang buhay.  Nahuli na ang mga masasamang-loob kaya't payapa na kaming nakatutulog sa gabi, kasi sila lamang ang gumugulo sa amin.  Ang mga bayani natin ay namuhunan ng dugo upang makamtan ang kalayaan nang ang bayan ay matahimik at lumigaya.

(pang-uri) Naglalabada ang kanyang ina.Iba pa Maiuuri rin ang pangungusap bilang pasalaysay o paturol. Ang paksa o simuno ay maaaring gumaganap ng kilos o pinagtutuunan ng diwang isinasaad sa pandiwa at ganapan ng kilos ng pandiwa. (pangngalan) Sila ang aawit sa misa. Lagi itong nagtatapos sa tuldok(.) Patanong: Ito ay nag-uusisa tungkol sa isang katotohanan o pangyayari. Ang Pangungusap ay ang kalipunan ng mga salitang nagsasaad ng isang buong diwa. lungkot. (pawatas) Mga Kayarian ng Pangungusap Payak . pautos at padamdam:   nito. Ito ay may patapos na himig sa dulo na nagsasaad ng diwa o kaisipang nais niyang ipaabot. (gumanap ng kilos) Inihaw ni Wilson ang mga nahuling isda (pinagtutuunan ng diwang isinasaad ng pandiwa) Si Melody ay kumakanta sa liwasan ngayon. paghanga. Ito ay naglalahad ng mga bagay hinggil sa simuno. (pandiwa) Dahan-dahan ang kanyang pag-akyat. panghihinayang at iba pa. pagkagulat. Halimbawa: Naglalaro si Crisanto ng ahedres. Ito ay tinatawag na Sentence sa wikang Ingles. (pang-abay) Magtanim ng orkidyas ang kinahihiligan niya. Pasalaysay o Paturol: Ito ay nagsasalaysay ng katotohanan o pangyayari. at tandang pananong(?) ang bantas sa hulihan Pautos: Ito ay uri ng pangungusap kung saan ay nakikiusap o nag uutos ito.   Padamdam: Ito ay nagsasabi ng matinding damdamin gaya ng tuwa. [baguhin]Mga Bahagi ng Pangungusap [baguhin]Simuno o Paksa Ang Simuno o Paksa (Subject sa wikang Ingles) ang bahaging pinag-uusapan o pinagtutuunan ng pansin sa loob ng pangungusap. [baguhin]Panaguri Ang Panaguri (Predicate sa wikang Ingles) ang bahagi ng pangungusap na nagbibigay ng kaalaman o impormasyon tungkol sa paksa. (panghalip) Malulusog ang anak niyang kambal. Ito ay maaaring:       panaguring pangngalan panaguring panghalip panaguring pang-uri panaguring pandiwa panaguring pang-abay panaguring pawatas Halimbawa:       Bangus ang pambansang isda ng Pilipinas. patanong.

Dahil sa tayo ang mamamayan ng Pilipinas.). Halimbawa: Ang ilan sa mga mag-aaral ay hindi gumagawa ng takdang-aralin. Halimbawa: Mabilis magsampay ng damit si Nena. Halimbawa: Si Andres Bonifacio ay isang matapang na bayani.Ito nagsasaad ng isang diwa at nagtataglay lamang ng iisang sugnay na makapag-iisa. kailangan nating magtulungan upang tumatag ang ekonomiya. Tambalang Simuno at Payak na Panaguri Halimbawa: Si Ding at Dang ay matalino sa matematika. Tambalang Simuno at Tambalang Panaguri Halimbawa: Ang Pransya at Alemanya ay magkalapit at makaibigang bansa. . Mga Kayarian ng Payak na Pangungusap Payak na Simuno at Payak na Panaguri Halimbawa: Si Jose Rizal ang pambansang bayani ng Pilipinas. Isang sambitla na may patapos na himig sa dulo Halimbawa: Umuulan! Sunog! Tambalan Ito ay binubuo ng dalawa o higit pang sugnay na makapag-iisa at pinag-uugnay ng mga pangatnig o paggamit ng tuldukwit (. Mga Ayos ng Pangungusap Karaniwang Ayos Ang panaguri ay nauuna sa simuno. Langkapan Ito ay binubuo ng dalawa o higit pang sugnay na makapagiisa at isa o higit pang sugnay na hindi makapagiisa. Payak na Simuno at Tambalang Panaguri Halimbawa: Si Toto ay matulungin at madasalin. samantalang ang karamihan aygumagawa. Halimbawa: Tayong mga magkakagrupo ay kailangang magtulungan para mabilis nating matapos ang ating gawain.

Pautos na Pananggi Pinangungunahan ng salitang "huwag".) Halimbawa: ]Anyo ng Pautos Dalhan mo ako ng pasalubong. . Halimbawa: Huwag kang lalabas ng bahay. Halimbawa: Ipaluto mo si Marissa ng tinola. Nagtatapos sa bantas na tuldok (. Halimbawa: Ang Asya ang pinakamalaking kontinente. Gumamit ng pang-abay bilang panuring Halimbawa: Nag-aral ng mabuti sa math si Engelbert para sa darating na kompetisyon. at iba pa. ba. Ang mga kabataan ngayon ay mahilig magbulakbol. Patanong Ito aynagsasaad ng isang katanungan. Paraan ng Pagpapalawak ng Pangungusap Batayang Pangungusap: Nag-aral si Engelbert sa math. Halimbawa: Nag-aral kaya sa math si Engelbert? kaya. Kapunapuna ang paggamit ng ay pagkatapos ng simuno sa pangungusap. Mga Uri ng Pangungusap Paturol Ito ay nagsasaad ng katotohanan o isang kaganapan. Pautos Ito ay naghahayag ng utos o kahilingan.Di-karaniwang Ayos Ang simuno ay nauuna sa panaguri. Lagyan ng mga paningit Kabilang sa mga paningit ay ang mga salitang: daw. Halimbawa: Si Nena ay mabilis na nagsampay ng damit.). Nagtatapos din a bantas na tuldok(. sana. Ang EDSA Shrine ay dausan ng mga pag-aaklas. Gumamit ng pang-uri bilang panuring Halimbawa: Nag-aral ng mabuti sa math ang batang si Engelbert. Pautos na Panag-ayon Ito ang paksa ng pangungusap ay nasa ikalawang panauhan at may pandiwang nasa anyong pawatas.

sino.Anyo ng Patanong Patanong na masasagot ng OO o Hindi Halimbawa: Kumain ka na ba? Pangungusap na Patanggi ang Tanong Halimbawa: Hindi ka ba papasok? Hindi ka ba kakain dito? Gumagamit ng Panghalip na Pananong Ang mga panghalip ay kinabibilangan ng mga salitang: Halimbawa: Ano ang iyong kinain kanina? Alin ang pipiliin mo? ano. Nasa Kabalikang Anyo ng Tanong Halimbawa: Siya ba ay pupunta rin? Tayo ba ay aalis na? Tanong na may Karugtong o Pabuntot Halimbawa: Kumain ka na. alin. Halimbawa: Hala! Aba! Ha! Hoy! Gising! Naku! Magnanakaw! Pangungusap na Walang Paksa Pandamdam Nagpapahayag ng matinding damdamin.. *Oras. Temporal nagsasaad ito ng mga kalagayan o panahong panandalian karaniwan na itong mga adverbial na nagsasabi ng. saan at iba pa. Halimbawa: Maaari po kayong umupo. mayroon o wala. Halimbawa: Pakiabot nga. hindi ba? Pakiusap Ito ay nagsasaad o nagpapahayag ng pakiusap...araw. Pakibuksan mo nga itong lata ng sardinas. Halimbawa: May tao sa loob. Maaari po ba akong lumabas bukas? Padamdam Ito ay nagpapahayag ng matinding damdamin. Halimbawa: Ay mali! Pakiusap Nagpapahayag ng kahilingan o pakiusap.. Eksistensyal Ito ay pahayag na ginagamitan ng may. petsa . hindi ba? Dumaan ka na dito...

Pasko na sa Lunes. *Panahon. Ang Pangungusap ay lipon ng mga salita na nagsaad ng buong diwa. lunan o pangayayari. Bukas ay Sabado. Nagtatapos ito sa tuldok (. Pautos – ang pangungusap kung nag-uutos at nagtatapos din ito sa tuldok (.). Halimbawa Ang bata ay bumili ng tinapay. Halimbawa: Lumindol sa Africa. Penomenal Ito ay nagpapahayag ng pangyayari.). Bumabagyo sa Bikol. Magbabakasyon lang. (simuno) Ang Di-karaniwang Ayos ng pangungusap kung nauuna ay ang simuno kaysa panaguri at ginagamitan ng panandang "ay". Panaguri (predicate) ito ay ang bahagi ng pangungusap na nagsasabi ng kung ano tungkol sa simuno. Halimbawa Kunin mo ang aking damit sa lalagyan. Pormulasyong Panlipunan Ito ay nagpapahayag ng paggalang. Salamat po. Halimbawa: Simuno Panaguri Ang mga bata ay tumatakbo. Halimbawa: Makikiraan po. Tao po. sina kung tao ang simuno at ang o ang mga kung bagay. (simuno) (panaguri) Mga Uri ng Pangungusap Paturol o Pasalaysay – ang pangungusap kung naglalahad ito ng isang katotohanang bagay. a sais pa lang ng umaga. Halimbawa: (panaguri) Bumili ng tinapay ang bata. Halimbawa Tumakbo ng mabilis ang aso. Hindi ginagamitan ng salitang “ay”. selebrasyon halimbawa: Bagong taon na bukas Kaarawan ko sa makalawa. . Ayos ng Pangungusap Karaniwang Ayos ng pangungusap kung ang nauuna ay ang panaguri kaysa sa simuno/paksa. May mga panandang si.halimbawa: Umaga na. Ika-8 ng pebrero ngayon. Ang pangungusap ay may dalawang bahagi: Simuno (subject) ay ang paksa o ang pinag-usapan sa pangungusap.

Bahagi ng Pangungusap Simuno/Paksa . Itapon mo ang basura ang basura .nauuna ang panaguri na sinusundan ng paksa o simuno 2.ayos . Halimbawa Anyo ng Patanong Patanong na masasagot ng OO o Hindi Halimbawa: Naglinis ka na ba ng bahay? Bakit ka umiiyak? Pangungusap na Patanggi ang Tanong Halimbawa: Hindi ka ba papasok? Gumagamit ng Panghalip na Pananong Ang mga panghalip ay kinabibilangan ng mga salitang: pa. sino. Pautos na Panag-ayon – Ito ang paksa ng pangungusap ay nasa ikalawang panauhan at may pandiwang nasa anyong pawatas.ayos .nagsasabi tungkol sa simuno o paksa ha. alin.ang panaguri ng pangungusap sa itaas Dalawang ayos ng Pangungusap 1.Anyo ng Pautos Pautos na Pananggi – Pinangungunahan ng salitang "huwag". . Patanong – ang pangungusap kung nagtatanong at nagtatapos ito sa tandang pananong (?).ang pinag-uusapan sa pangungusap Panaguri . Apat na Kayarian ng Pangungusap 1.Payak . Halimbawa: Ano ang iyong ginagawa kanina? ano. nalulunod ang bata! Pangungusap -lipon ng mga salitang binubuo ng buong diwa.Karaniwang .nauuna ang paksa o simuno na sinusundan ng panaguri. hindi ba? Padamdam – ang pangungusap kung nagsasaad ng matinding damdamin at nagtatapos ito sa tandang padamdam (!). Hala! Aba! Ha! Hoy! Gising! Naku! Halimbawa: Naku.Kabaligtarang . Halimbawa: Huwag kang lalabas ng bahay. saan at iba Nasa Kabalikang Anyo ng Tanong Halimbawa: Tayo ba ay aalis na? Tanong na may Karugtong o Pabuntot Halimbawa: Dumaan ka na dito.ang paksa ng pangungusap sa itaas itapon mo . Halimbawa: Ipagluto mo si Anna ng adobo.binubuo ng isang diwa lamang.

hal.Hugnayan . sabihin mo lang sa akin. Humanga siya sa iyo. Kung di ka makaalis ngayon. kapag. pag. Napapahalagahan nila ang mga mamamayan sapagkat sinabi ng mga ito ang kanilang karaingan.hal. datapwat. bagamat at o. gayon at habang. 4.binubuo ng dalawa o mahigit pang sugnay na makapag-iisa.Binubuo ng isang sugnay na makapag-iisa na sinasamahan pa ng isa o mahigit pang katulong na sugnay. kaya. pati. 3.Tambalan . at. subalit. hal. ngunit. Ginagamitan ito ng mga pang-ugnay na kung. . hal. upang. 2. Pinaguugnay ito ng mga pangatnig na sapagkat.Langkapang Pangungusap . nang.binubuo ito ng dalawa o mahigit pang punong sugnay na kapag-iisa at isa o mahigit pang sugnay na pantulong o sugnay na di makapg-iisa. dahil sa. Pinapahalagahan ngayon ang mga magsasaka dahil sila ang nagbibigay ng pagkain sa buong bansa kaya maypagpupulong ngayon.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful