Batayan ng mga Sibilisasyon y Sibilisasyon- yugto sa kasaysayan ng tao kung kailan mataas na ang antas ng kanyang pamumuhay, kultura

, teknolohiya at iba pang indikasyon ng maunlad at saganang pamumuhay  Pagkadalubhasa sa paggawa- Sangkap ng isang sibilisasyon ang pagkakaroon ng mga taong may tiyak na gawaing ginagampanan tulad ng tagagawa ng palayok, tagahabi ng tela, tagapanday ng metal, o tagatala ng ani sa pagsasaka.  Pag- aantas ng lipunan- Habang umuulad ang isang sibilisasyon, ang mga pangkat na maituturing na dalubhasa ay nagkakaroon ng kapangyarihan sa lipunan tulad ng mga pari, sundalo, at artisan. Sa paglipas ng panahon, magbibigay- daan ito sa hirarkyang panlipunan.  Pagtatag ng mga lungsod- Mahalagang katangian ng isang sibilisasyon ang pagkakaroon ng mga lungsod na nagsisilbing sentro ng kalakalan, pamamahala, at pananampalataya.  Pagkakaroon ng maunlad na sistema ng pamamahala- Taglay ng isang sibilisadong lipunan ang mga taong mamamahala, magpapatupad ng batas, at mangangalaga sa mga nasasakupan.  Pagkakaroon ng maunlad na sistema ng pagsulat- Kinakailangan ang sistema ng pagsulat upang magkaroon ng maayos na pagsasagawa ng trabaho sa pamamahala, pakikipagkalakalan, at pagtatala ng kasaysayan at kalinangan ng isang lipunan.  Pagkakaroon ng mataas na antas na kalinangan- Ang pagkakaroon ng magkakatulad na pananampalataya, paniniwala, at kaugalian ay nagsisilbing batayan ng pagkakaisa at pagkakakilanlan ng isang lipunan. Arnold Toynbee- ang pagbagsak ng isang sibilisasyon ay maaring magdulot ng kawalan ng kakayahan ng mga mamamayang tumugon sa hamon ng kalikasan at kapaligiran.

y

Sinaunang Kabihasnan sa Mesopotamia

Kabilang sa mga pamayanang ito ang Agadeh. Dumanas ang Mesopotamia ng paulit. Saklaw ng Fertile Crescent ang mga kasalukuyang bansa ng Syria. Ang Mesopotamia ay bahagi ang isang lupaing tinatawag na Fertile Crescent kung saan ang lupa ay mas mayaman kung ihahambing sa malapit na Disyerto ng Arabia at sa mga bulubundukin sa Turkey. Lebanon. Ang hangganan naman sa timog ay ang Disyerto ng Arabia at sa timog. dulot na rin ng madalas na pakikidigma. Kabihasnang Sumerian  Pamahalaan o Ang unang uri ng pamahalaan ng mga Sumerian ay pinamumunuan ng mga pari na naninirahan sa templo na tinatawag na ziggurat. Ang unag pangkat ay kinabibilangan ng mga pari at hari. Ang mga pari ang nagsisilbing tagapamagitan at tagapag.unlad ng mga bayan at lungsod ng Sumer na may kani. nagging mataba ang lupain ng lambak.ugnay ng mga tao sa mga diyos at tagapamahala din sa mga batas na paiiralin.ilog ng Mesopotamia ay napapalibutan ng Bulubunding Taurus sa hilaga at ng Bulubunduking Zagros sa silangan. tupa. Samantala naniniwala naman ang ibang historyador na ang ibig sabihin ng pangalang Iraq ay ang lupain na malapit sa dalampasigan. Nagsisilbi itong daan ng mga mangangalakal patungong golpo mula Mediterranean Sea. y . Nasirayah. Umma.kaniyang hari at diyos. unti. Pinaniniwalaan ng mga historyador na ang dalawang pook na ito ay ang mga unang lungsod sa buong daigdig.estado ng Sumer. Israel. mangangasiwa sa mga proyekto Gayunman. Dahil ditto. napasailalim sa pamumuno ng mga hari ang mga lungsod. sapat upang mabuhay ang iba t ibang pananim. Kish. kambing at baboy. at Iraq at binabagtas nito ang mga lupain mula sa Dagat Mediteraneo sa kanluran hanggang sa Golpo ng Persia. Ang ikaapat at pinakamababang antas sa lipunang Sumerain ay binubuo ng mga alipin. Malawak din ang luntiang damuhan dito na tamang. Lagash. Mula 3000 hanggang 2500 BCE.unting napalitan ang mga pari ng mga pinuno ng mga mandirigma na naging mga hari. Sa Panahong Neolitiko. sa Uruk nagsimula ang pangalan ng bansang Iraq. Ang dalawang ilog na tinutukoy rito ay ang Ilog Tigris na tuwid ang agos at Ilog Euphrates na lumiliko patungong disyertong Arabia. Hiwalay ang pag. Sumer y Sa kapatagan ng Sumer nagsimulang manirahan ang mga tao sa Mesopotamia.silangan naman ng Mesopotamia ay ang Golpo ng Persia. Ang ikalawang pangkat naman ay binubuo ng mayayamang mangangalakal. itinatag dito ang mga pamayanan ng iba t ibang pamilya at nang lumaon ay lumaki ang mga pamayanang ito at naging mga sentro ng populasyon. Ayon pa sa mga historyador. Ang ikatlong pangkat at pinakamarami ay binubuo ng mga magsasaka at artisan. Bawat pagbaha ay nag-iiwan ng matabang lupang banlik.y y y y Ang lambak.  Lipunan at Kultura o Ang lipunan ng Sumer ay nahahati sa apat. ang mamumuno sa hukbo.aalaga ng baka. Ang pangalan ng Mesopotamia ay nagmula sa salitang Griyego na ang kahulugan ay lupain sa pagitan ng mga ilog.ulit na pagbaha ng dalawang ilog. Ang Uruk at Ur na itinatag noong 2500 BCE ay naging mga lungsod.tama para sa pag. Ur at Uruk.

o Naitatag ang mga lungsod. Sila ang nagtatag ng mga unang paaralan (edubba) sa mundo kung saan itinuro ang pagbasa. panghuhula at astrolohiya.estado nito. o Mga eskriba ang tawag sa mga nakapagtapos sa mga paaralang Sumerian. Ang mga imbensyong ito ay nagpaunlad sa pagsasaka. trigo at barley ang kanilang mga pangunahing ani. kasaysayan. diyos ng malakas na hangin at ulan. Madalas na pinagtatalunan ang patubig at hangganan ng mga lupain. o Nag-alaga rin ng mga hayop tulad ng baka. isang templo na may pitong palapag. matematika. ang altar at sambahan ng mga Sumerian. batas. *Pagbagsak o Pangunahing dahilan ng panghina ng mga Sumerian ay ang madalas na labanan at kawalan ng pagkakaisa ng mga lungsod. Sila ang tagapag.unlad at Pagbagsak *Pag-unlad o Malaki ang naitulong ng maraming imbesyon sa pagtatag at pag.  Sanhi ng Pag. Ilan sa kanilang mga diyos ay sina Anu. o May matatag na industriya ng pangangalakal kung saan ilan sa mga pangunahing produkto ay ang habi nilang lana at lino. medisina. paggawa ng mapa o kartograpiya. makiisa sa kalakalan at maging testigo sa mga paglilitis.unlad ng kabihasnang Sumer. diyos ng kalupaan.o May karapatan ang mga kababaihang Sumerian na magkaroon ng mga ari. Gumamit sila ng mga hayop sa pag. o Mataas ang pagpapahalaga ng mga Sumerian sa edukasyon. mula kalakalan hanggang astrolohiya. .ingat ng mga record ng pamahalaan. gulay. Nasa tuktok ng ziggurat. kambing at tupa na pinagkukunan nila ng telang pandamit at pagkain. pagoopera. dates. at si Enlil. si Ki. Butil.  Ekonomiya o Pagsasaka ang pangunahing hanapbuhay ng mga Sumerian. templo at iba pang institusyon ng mga lungsod. o Nakatulong nang malaki ang edukasyon sa pagiging bihasa ng mga mamamayan sa halos lahat ng aspeto ng pamumuhay. linggwistika.arian. diyos ng langit. o Bahagi ng kanilang kultura ang pakikipagsundo ng mga magulang sa nais na mapangasawa ng kanilang mga anak. o Sumasamba sila sa iba t ibang diyos na pinaniniwalaan nilang kumukontrol sa pwersa ng kalikasan.estado na lubos na nakatulong sa pagtatag ng pamahalaan at pagpapalakas sa mga Sumerian bilang isang pangkat. kalakalan at iba pang mga industriya na nagpaunlad din sa lipunang Sumerian sa pangkalahatan.araro ng kanilang mga bukid.

Sinakop niya an gang mga teritoryo ng mga taong may iba t ibang kultura at wika. Nagamit nila ang kalendaryo bilang gabay sa panahon ng pagtatanin at pag. Bukod sa geometry. gumawa ang mga sinaunang Sumerian ng mga bahay na yari sa luad at ladrilyo. unti. pati na rin ang paggalaw ng buwan. araw at mga planeta. isang sangay ng matematika sa kasalukuyan. upang maitaya ang kani. o Araro o Gulong na ginagamit nila sa kanilang mga karitong hinihila ng mga baka.kanilang mga teritoryo. Kilala ngayon si Sargon bilang Sargon the Great. 12 months. Dahil dito.unang nabuong sistema ng panulat. sinakop niya ang kalupaan mula hilagang Mesopotamia at Syria hanggang sa dalampasigan ng Turkey. bituin at mga katawagang pangkalawakan. Sa pagkakatuklas nila ng kalendaryo.estado ng Sumer sa isa t isa. o Naimbento rin ng mga Sumerian ang kalendaryong lunar. Mga Ambag sa Kabihasnan o Cuneiform. Ang isang taon ay nahahati sa 365 araw. . Sa ilalim ng pamamahala ni Haring Sargon. o pag. Ginamit din ng mga Sumerian ang astrolohiya. Isa itong uri ng pictograph ng mga bagay na ginagamitan ng may 600 pananda sa pagbuo ng mga salita o ideya. Umuukit ang isang tagasulat ng mga simbolo sa isang malambot ba tabletang luad (clay tablet) sa pamamagitan ng isang matulis na kahoy o stylus. o Dahil sa kakulangan ng kahoy. o Ziggurat Akkad y Dulot ng madalas na pakikidigma ng mga lungsod.unting nasakop ang mga lungsod ng Sumer ng kaharian ng Akkad na pinamumunuan ni Sargon the Great (2334 BCE). humina ang kakayahan nilang pangalagaan ang kani. o Itinatag din ng mga Sumerian ang multiplikasyon at dibisyon upang makatulong sa pangangalakal at pagsukat. naitaya rin ng mga Sumerian ang tiyak na araw kung magkakaroon ng eklipse ng araw (solar eclipse). natulungan nila ang kanilang mga sarili sa pagtatatag ng mga hangganan ng kanilang mga lupain. o Sa pagkakaimbento ng mga Sumerian sa geometry. o Gumawa ng mga kanal para sa irigasyon ng mga bukid at upang maiwasan ang pagbaha sa loob ng pamayanan. at 30 araw sa isang buwan. o Ang paggamit ng layag sa bangka ay naging gawain din ng mga Sumerian. naimbento rin ng mga Sumerian ang algebra. nakapaglakbay sila sa malalayong lugar. Sa pamamagitan ng gulong at layag.ani. ang nagtalaga ng unang imperyo sa daigdig.aaral ng mga planeta.kanilang kapalaran at gamitin ang mga ito bilang mga tanda ng mga mangyayari sa kaganapang panlipunan.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful