Batayan ng mga Sibilisasyon y Sibilisasyon- yugto sa kasaysayan ng tao kung kailan mataas na ang antas ng kanyang pamumuhay, kultura

, teknolohiya at iba pang indikasyon ng maunlad at saganang pamumuhay  Pagkadalubhasa sa paggawa- Sangkap ng isang sibilisasyon ang pagkakaroon ng mga taong may tiyak na gawaing ginagampanan tulad ng tagagawa ng palayok, tagahabi ng tela, tagapanday ng metal, o tagatala ng ani sa pagsasaka.  Pag- aantas ng lipunan- Habang umuulad ang isang sibilisasyon, ang mga pangkat na maituturing na dalubhasa ay nagkakaroon ng kapangyarihan sa lipunan tulad ng mga pari, sundalo, at artisan. Sa paglipas ng panahon, magbibigay- daan ito sa hirarkyang panlipunan.  Pagtatag ng mga lungsod- Mahalagang katangian ng isang sibilisasyon ang pagkakaroon ng mga lungsod na nagsisilbing sentro ng kalakalan, pamamahala, at pananampalataya.  Pagkakaroon ng maunlad na sistema ng pamamahala- Taglay ng isang sibilisadong lipunan ang mga taong mamamahala, magpapatupad ng batas, at mangangalaga sa mga nasasakupan.  Pagkakaroon ng maunlad na sistema ng pagsulat- Kinakailangan ang sistema ng pagsulat upang magkaroon ng maayos na pagsasagawa ng trabaho sa pamamahala, pakikipagkalakalan, at pagtatala ng kasaysayan at kalinangan ng isang lipunan.  Pagkakaroon ng mataas na antas na kalinangan- Ang pagkakaroon ng magkakatulad na pananampalataya, paniniwala, at kaugalian ay nagsisilbing batayan ng pagkakaisa at pagkakakilanlan ng isang lipunan. Arnold Toynbee- ang pagbagsak ng isang sibilisasyon ay maaring magdulot ng kawalan ng kakayahan ng mga mamamayang tumugon sa hamon ng kalikasan at kapaligiran.

y

Sinaunang Kabihasnan sa Mesopotamia

at Iraq at binabagtas nito ang mga lupain mula sa Dagat Mediteraneo sa kanluran hanggang sa Golpo ng Persia. itinatag dito ang mga pamayanan ng iba t ibang pamilya at nang lumaon ay lumaki ang mga pamayanang ito at naging mga sentro ng populasyon. Sa Panahong Neolitiko. Lebanon.aalaga ng baka. sa Uruk nagsimula ang pangalan ng bansang Iraq. Lagash. Ang Mesopotamia ay bahagi ang isang lupaing tinatawag na Fertile Crescent kung saan ang lupa ay mas mayaman kung ihahambing sa malapit na Disyerto ng Arabia at sa mga bulubundukin sa Turkey.kaniyang hari at diyos.estado ng Sumer. Kabilang sa mga pamayanang ito ang Agadeh. sapat upang mabuhay ang iba t ibang pananim. Mula 3000 hanggang 2500 BCE. Ur at Uruk.silangan naman ng Mesopotamia ay ang Golpo ng Persia. kambing at baboy. Pinaniniwalaan ng mga historyador na ang dalawang pook na ito ay ang mga unang lungsod sa buong daigdig. Nagsisilbi itong daan ng mga mangangalakal patungong golpo mula Mediterranean Sea. Ang Uruk at Ur na itinatag noong 2500 BCE ay naging mga lungsod. Saklaw ng Fertile Crescent ang mga kasalukuyang bansa ng Syria. Ang ikaapat at pinakamababang antas sa lipunang Sumerain ay binubuo ng mga alipin. Kish. Ayon pa sa mga historyador. Bawat pagbaha ay nag-iiwan ng matabang lupang banlik. Dahil ditto. Umma. Malawak din ang luntiang damuhan dito na tamang. nagging mataba ang lupain ng lambak. mangangasiwa sa mga proyekto Gayunman. Israel. Dumanas ang Mesopotamia ng paulit. napasailalim sa pamumuno ng mga hari ang mga lungsod.ugnay ng mga tao sa mga diyos at tagapamahala din sa mga batas na paiiralin. Ang unag pangkat ay kinabibilangan ng mga pari at hari. y .ilog ng Mesopotamia ay napapalibutan ng Bulubunding Taurus sa hilaga at ng Bulubunduking Zagros sa silangan. dulot na rin ng madalas na pakikidigma. Ang ikalawang pangkat naman ay binubuo ng mayayamang mangangalakal. Sumer y Sa kapatagan ng Sumer nagsimulang manirahan ang mga tao sa Mesopotamia. unti. Ang pangalan ng Mesopotamia ay nagmula sa salitang Griyego na ang kahulugan ay lupain sa pagitan ng mga ilog. Hiwalay ang pag. Ang dalawang ilog na tinutukoy rito ay ang Ilog Tigris na tuwid ang agos at Ilog Euphrates na lumiliko patungong disyertong Arabia.  Lipunan at Kultura o Ang lipunan ng Sumer ay nahahati sa apat.unlad ng mga bayan at lungsod ng Sumer na may kani. tupa.tama para sa pag.unting napalitan ang mga pari ng mga pinuno ng mga mandirigma na naging mga hari. Kabihasnang Sumerian  Pamahalaan o Ang unang uri ng pamahalaan ng mga Sumerian ay pinamumunuan ng mga pari na naninirahan sa templo na tinatawag na ziggurat.ulit na pagbaha ng dalawang ilog. ang mamumuno sa hukbo. Samantala naniniwala naman ang ibang historyador na ang ibig sabihin ng pangalang Iraq ay ang lupain na malapit sa dalampasigan. Ang ikatlong pangkat at pinakamarami ay binubuo ng mga magsasaka at artisan.y y y y Ang lambak. Ang mga pari ang nagsisilbing tagapamagitan at tagapag. Nasirayah. Ang hangganan naman sa timog ay ang Disyerto ng Arabia at sa timog.

Ilan sa kanilang mga diyos ay sina Anu. paggawa ng mapa o kartograpiya. templo at iba pang institusyon ng mga lungsod. diyos ng malakas na hangin at ulan. o Bahagi ng kanilang kultura ang pakikipagsundo ng mga magulang sa nais na mapangasawa ng kanilang mga anak. Ang mga imbensyong ito ay nagpaunlad sa pagsasaka. makiisa sa kalakalan at maging testigo sa mga paglilitis.o May karapatan ang mga kababaihang Sumerian na magkaroon ng mga ari. . o Mga eskriba ang tawag sa mga nakapagtapos sa mga paaralang Sumerian. o May matatag na industriya ng pangangalakal kung saan ilan sa mga pangunahing produkto ay ang habi nilang lana at lino. o Nakatulong nang malaki ang edukasyon sa pagiging bihasa ng mga mamamayan sa halos lahat ng aspeto ng pamumuhay. matematika.ingat ng mga record ng pamahalaan. o Naitatag ang mga lungsod.estado na lubos na nakatulong sa pagtatag ng pamahalaan at pagpapalakas sa mga Sumerian bilang isang pangkat.estado nito. ang altar at sambahan ng mga Sumerian. Madalas na pinagtatalunan ang patubig at hangganan ng mga lupain. kalakalan at iba pang mga industriya na nagpaunlad din sa lipunang Sumerian sa pangkalahatan. mula kalakalan hanggang astrolohiya.araro ng kanilang mga bukid. Sila ang nagtatag ng mga unang paaralan (edubba) sa mundo kung saan itinuro ang pagbasa. dates. *Pagbagsak o Pangunahing dahilan ng panghina ng mga Sumerian ay ang madalas na labanan at kawalan ng pagkakaisa ng mga lungsod. batas. si Ki. o Mataas ang pagpapahalaga ng mga Sumerian sa edukasyon.unlad ng kabihasnang Sumer. panghuhula at astrolohiya.arian. Sila ang tagapag. gulay. Butil. kambing at tupa na pinagkukunan nila ng telang pandamit at pagkain.  Sanhi ng Pag. Gumamit sila ng mga hayop sa pag. diyos ng kalupaan.  Ekonomiya o Pagsasaka ang pangunahing hanapbuhay ng mga Sumerian. isang templo na may pitong palapag. o Nag-alaga rin ng mga hayop tulad ng baka. pagoopera. medisina. at si Enlil. trigo at barley ang kanilang mga pangunahing ani. linggwistika. Nasa tuktok ng ziggurat. kasaysayan.unlad at Pagbagsak *Pag-unlad o Malaki ang naitulong ng maraming imbesyon sa pagtatag at pag. o Sumasamba sila sa iba t ibang diyos na pinaniniwalaan nilang kumukontrol sa pwersa ng kalikasan. diyos ng langit.

isang sangay ng matematika sa kasalukuyan. Isa itong uri ng pictograph ng mga bagay na ginagamitan ng may 600 pananda sa pagbuo ng mga salita o ideya. araw at mga planeta. o Naimbento rin ng mga Sumerian ang kalendaryong lunar.estado ng Sumer sa isa t isa.unting nasakop ang mga lungsod ng Sumer ng kaharian ng Akkad na pinamumunuan ni Sargon the Great (2334 BCE). Sa ilalim ng pamamahala ni Haring Sargon. Kilala ngayon si Sargon bilang Sargon the Great. Mga Ambag sa Kabihasnan o Cuneiform. natulungan nila ang kanilang mga sarili sa pagtatatag ng mga hangganan ng kanilang mga lupain. sinakop niya ang kalupaan mula hilagang Mesopotamia at Syria hanggang sa dalampasigan ng Turkey. humina ang kakayahan nilang pangalagaan ang kani. o pag. upang maitaya ang kani. Ang isang taon ay nahahati sa 365 araw. naimbento rin ng mga Sumerian ang algebra. Bukod sa geometry. o Itinatag din ng mga Sumerian ang multiplikasyon at dibisyon upang makatulong sa pangangalakal at pagsukat. Dahil dito. Nagamit nila ang kalendaryo bilang gabay sa panahon ng pagtatanin at pag. o Dahil sa kakulangan ng kahoy. Sa pagkakatuklas nila ng kalendaryo. Umuukit ang isang tagasulat ng mga simbolo sa isang malambot ba tabletang luad (clay tablet) sa pamamagitan ng isang matulis na kahoy o stylus. o Ziggurat Akkad y Dulot ng madalas na pakikidigma ng mga lungsod. o Araro o Gulong na ginagamit nila sa kanilang mga karitong hinihila ng mga baka. 12 months. at 30 araw sa isang buwan. . bituin at mga katawagang pangkalawakan.kanilang kapalaran at gamitin ang mga ito bilang mga tanda ng mga mangyayari sa kaganapang panlipunan. pati na rin ang paggalaw ng buwan. unti. Ginamit din ng mga Sumerian ang astrolohiya. o Ang paggamit ng layag sa bangka ay naging gawain din ng mga Sumerian. naitaya rin ng mga Sumerian ang tiyak na araw kung magkakaroon ng eklipse ng araw (solar eclipse). Sinakop niya an gang mga teritoryo ng mga taong may iba t ibang kultura at wika. Sa pamamagitan ng gulong at layag. o Gumawa ng mga kanal para sa irigasyon ng mga bukid at upang maiwasan ang pagbaha sa loob ng pamayanan. nakapaglakbay sila sa malalayong lugar.ani.kanilang mga teritoryo. ang nagtalaga ng unang imperyo sa daigdig. gumawa ang mga sinaunang Sumerian ng mga bahay na yari sa luad at ladrilyo.unang nabuong sistema ng panulat. o Sa pagkakaimbento ng mga Sumerian sa geometry.aaral ng mga planeta.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful