Batayan ng mga Sibilisasyon y Sibilisasyon- yugto sa kasaysayan ng tao kung kailan mataas na ang antas ng kanyang pamumuhay, kultura

, teknolohiya at iba pang indikasyon ng maunlad at saganang pamumuhay  Pagkadalubhasa sa paggawa- Sangkap ng isang sibilisasyon ang pagkakaroon ng mga taong may tiyak na gawaing ginagampanan tulad ng tagagawa ng palayok, tagahabi ng tela, tagapanday ng metal, o tagatala ng ani sa pagsasaka.  Pag- aantas ng lipunan- Habang umuulad ang isang sibilisasyon, ang mga pangkat na maituturing na dalubhasa ay nagkakaroon ng kapangyarihan sa lipunan tulad ng mga pari, sundalo, at artisan. Sa paglipas ng panahon, magbibigay- daan ito sa hirarkyang panlipunan.  Pagtatag ng mga lungsod- Mahalagang katangian ng isang sibilisasyon ang pagkakaroon ng mga lungsod na nagsisilbing sentro ng kalakalan, pamamahala, at pananampalataya.  Pagkakaroon ng maunlad na sistema ng pamamahala- Taglay ng isang sibilisadong lipunan ang mga taong mamamahala, magpapatupad ng batas, at mangangalaga sa mga nasasakupan.  Pagkakaroon ng maunlad na sistema ng pagsulat- Kinakailangan ang sistema ng pagsulat upang magkaroon ng maayos na pagsasagawa ng trabaho sa pamamahala, pakikipagkalakalan, at pagtatala ng kasaysayan at kalinangan ng isang lipunan.  Pagkakaroon ng mataas na antas na kalinangan- Ang pagkakaroon ng magkakatulad na pananampalataya, paniniwala, at kaugalian ay nagsisilbing batayan ng pagkakaisa at pagkakakilanlan ng isang lipunan. Arnold Toynbee- ang pagbagsak ng isang sibilisasyon ay maaring magdulot ng kawalan ng kakayahan ng mga mamamayang tumugon sa hamon ng kalikasan at kapaligiran.

y

Sinaunang Kabihasnan sa Mesopotamia

silangan naman ng Mesopotamia ay ang Golpo ng Persia. Dumanas ang Mesopotamia ng paulit. Ang ikaapat at pinakamababang antas sa lipunang Sumerain ay binubuo ng mga alipin.tama para sa pag. Ang dalawang ilog na tinutukoy rito ay ang Ilog Tigris na tuwid ang agos at Ilog Euphrates na lumiliko patungong disyertong Arabia. itinatag dito ang mga pamayanan ng iba t ibang pamilya at nang lumaon ay lumaki ang mga pamayanang ito at naging mga sentro ng populasyon. Umma. Dahil ditto. sapat upang mabuhay ang iba t ibang pananim. sa Uruk nagsimula ang pangalan ng bansang Iraq. Ang pangalan ng Mesopotamia ay nagmula sa salitang Griyego na ang kahulugan ay lupain sa pagitan ng mga ilog. Kish. Bawat pagbaha ay nag-iiwan ng matabang lupang banlik. napasailalim sa pamumuno ng mga hari ang mga lungsod. nagging mataba ang lupain ng lambak.estado ng Sumer. Ayon pa sa mga historyador.unlad ng mga bayan at lungsod ng Sumer na may kani. Ang ikalawang pangkat naman ay binubuo ng mayayamang mangangalakal.ilog ng Mesopotamia ay napapalibutan ng Bulubunding Taurus sa hilaga at ng Bulubunduking Zagros sa silangan.kaniyang hari at diyos. Nasirayah. Sa Panahong Neolitiko. at Iraq at binabagtas nito ang mga lupain mula sa Dagat Mediteraneo sa kanluran hanggang sa Golpo ng Persia. Ang unag pangkat ay kinabibilangan ng mga pari at hari. Kabilang sa mga pamayanang ito ang Agadeh. tupa.ulit na pagbaha ng dalawang ilog. Sumer y Sa kapatagan ng Sumer nagsimulang manirahan ang mga tao sa Mesopotamia. kambing at baboy. Lebanon. Mula 3000 hanggang 2500 BCE. Ang ikatlong pangkat at pinakamarami ay binubuo ng mga magsasaka at artisan.ugnay ng mga tao sa mga diyos at tagapamahala din sa mga batas na paiiralin. unti.  Lipunan at Kultura o Ang lipunan ng Sumer ay nahahati sa apat. Malawak din ang luntiang damuhan dito na tamang. Samantala naniniwala naman ang ibang historyador na ang ibig sabihin ng pangalang Iraq ay ang lupain na malapit sa dalampasigan.y y y y Ang lambak.aalaga ng baka. Ur at Uruk. Saklaw ng Fertile Crescent ang mga kasalukuyang bansa ng Syria. mangangasiwa sa mga proyekto Gayunman. ang mamumuno sa hukbo. Kabihasnang Sumerian  Pamahalaan o Ang unang uri ng pamahalaan ng mga Sumerian ay pinamumunuan ng mga pari na naninirahan sa templo na tinatawag na ziggurat. dulot na rin ng madalas na pakikidigma. Ang Mesopotamia ay bahagi ang isang lupaing tinatawag na Fertile Crescent kung saan ang lupa ay mas mayaman kung ihahambing sa malapit na Disyerto ng Arabia at sa mga bulubundukin sa Turkey. Ang Uruk at Ur na itinatag noong 2500 BCE ay naging mga lungsod. Lagash. Pinaniniwalaan ng mga historyador na ang dalawang pook na ito ay ang mga unang lungsod sa buong daigdig. Nagsisilbi itong daan ng mga mangangalakal patungong golpo mula Mediterranean Sea. Ang hangganan naman sa timog ay ang Disyerto ng Arabia at sa timog. Hiwalay ang pag. Ang mga pari ang nagsisilbing tagapamagitan at tagapag.unting napalitan ang mga pari ng mga pinuno ng mga mandirigma na naging mga hari. y . Israel.

kalakalan at iba pang mga industriya na nagpaunlad din sa lipunang Sumerian sa pangkalahatan.arian. Butil. Gumamit sila ng mga hayop sa pag. o Mga eskriba ang tawag sa mga nakapagtapos sa mga paaralang Sumerian. o May matatag na industriya ng pangangalakal kung saan ilan sa mga pangunahing produkto ay ang habi nilang lana at lino. medisina.o May karapatan ang mga kababaihang Sumerian na magkaroon ng mga ari. diyos ng kalupaan. Ilan sa kanilang mga diyos ay sina Anu. o Sumasamba sila sa iba t ibang diyos na pinaniniwalaan nilang kumukontrol sa pwersa ng kalikasan. Sila ang tagapag. paggawa ng mapa o kartograpiya.ingat ng mga record ng pamahalaan.araro ng kanilang mga bukid. *Pagbagsak o Pangunahing dahilan ng panghina ng mga Sumerian ay ang madalas na labanan at kawalan ng pagkakaisa ng mga lungsod. makiisa sa kalakalan at maging testigo sa mga paglilitis. dates.  Ekonomiya o Pagsasaka ang pangunahing hanapbuhay ng mga Sumerian. diyos ng malakas na hangin at ulan. batas.estado na lubos na nakatulong sa pagtatag ng pamahalaan at pagpapalakas sa mga Sumerian bilang isang pangkat. Sila ang nagtatag ng mga unang paaralan (edubba) sa mundo kung saan itinuro ang pagbasa.unlad ng kabihasnang Sumer. at si Enlil.estado nito. . o Nakatulong nang malaki ang edukasyon sa pagiging bihasa ng mga mamamayan sa halos lahat ng aspeto ng pamumuhay. ang altar at sambahan ng mga Sumerian. panghuhula at astrolohiya. kambing at tupa na pinagkukunan nila ng telang pandamit at pagkain. pagoopera. mula kalakalan hanggang astrolohiya. trigo at barley ang kanilang mga pangunahing ani. o Naitatag ang mga lungsod. templo at iba pang institusyon ng mga lungsod.unlad at Pagbagsak *Pag-unlad o Malaki ang naitulong ng maraming imbesyon sa pagtatag at pag. matematika.  Sanhi ng Pag. Nasa tuktok ng ziggurat. isang templo na may pitong palapag. o Nag-alaga rin ng mga hayop tulad ng baka. si Ki. o Bahagi ng kanilang kultura ang pakikipagsundo ng mga magulang sa nais na mapangasawa ng kanilang mga anak. linggwistika. Madalas na pinagtatalunan ang patubig at hangganan ng mga lupain. kasaysayan. diyos ng langit. Ang mga imbensyong ito ay nagpaunlad sa pagsasaka. o Mataas ang pagpapahalaga ng mga Sumerian sa edukasyon. gulay.

o Itinatag din ng mga Sumerian ang multiplikasyon at dibisyon upang makatulong sa pangangalakal at pagsukat.unang nabuong sistema ng panulat.kanilang mga teritoryo. Nagamit nila ang kalendaryo bilang gabay sa panahon ng pagtatanin at pag. Sa pamamagitan ng gulong at layag.ani. o Naimbento rin ng mga Sumerian ang kalendaryong lunar. o Ang paggamit ng layag sa bangka ay naging gawain din ng mga Sumerian. naimbento rin ng mga Sumerian ang algebra.aaral ng mga planeta.estado ng Sumer sa isa t isa. Kilala ngayon si Sargon bilang Sargon the Great. humina ang kakayahan nilang pangalagaan ang kani. natulungan nila ang kanilang mga sarili sa pagtatatag ng mga hangganan ng kanilang mga lupain. nakapaglakbay sila sa malalayong lugar.unting nasakop ang mga lungsod ng Sumer ng kaharian ng Akkad na pinamumunuan ni Sargon the Great (2334 BCE). 12 months. Ang isang taon ay nahahati sa 365 araw. o pag. Sa ilalim ng pamamahala ni Haring Sargon. pati na rin ang paggalaw ng buwan. Sinakop niya an gang mga teritoryo ng mga taong may iba t ibang kultura at wika. at 30 araw sa isang buwan.kanilang kapalaran at gamitin ang mga ito bilang mga tanda ng mga mangyayari sa kaganapang panlipunan. naitaya rin ng mga Sumerian ang tiyak na araw kung magkakaroon ng eklipse ng araw (solar eclipse). Isa itong uri ng pictograph ng mga bagay na ginagamitan ng may 600 pananda sa pagbuo ng mga salita o ideya. Bukod sa geometry. Ginamit din ng mga Sumerian ang astrolohiya. o Sa pagkakaimbento ng mga Sumerian sa geometry. upang maitaya ang kani. o Dahil sa kakulangan ng kahoy. o Araro o Gulong na ginagamit nila sa kanilang mga karitong hinihila ng mga baka. araw at mga planeta. o Gumawa ng mga kanal para sa irigasyon ng mga bukid at upang maiwasan ang pagbaha sa loob ng pamayanan. Dahil dito. Umuukit ang isang tagasulat ng mga simbolo sa isang malambot ba tabletang luad (clay tablet) sa pamamagitan ng isang matulis na kahoy o stylus. ang nagtalaga ng unang imperyo sa daigdig. sinakop niya ang kalupaan mula hilagang Mesopotamia at Syria hanggang sa dalampasigan ng Turkey. isang sangay ng matematika sa kasalukuyan. . bituin at mga katawagang pangkalawakan. gumawa ang mga sinaunang Sumerian ng mga bahay na yari sa luad at ladrilyo. Mga Ambag sa Kabihasnan o Cuneiform. unti. Sa pagkakatuklas nila ng kalendaryo. o Ziggurat Akkad y Dulot ng madalas na pakikidigma ng mga lungsod.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful