PAGSULAT NG BALITA (NEWS WRITING

)
Balita- isang ukol sa isang pangyayari na naganap, o magaganap pa lamang na dapat maisiwalat BAHAGI NG BALITA 1.Lead(Pamatnubay)Buod ng pangyayari o balita -1talata 2.Body(Teksto)buong pangyayari ditto binibigyang liwanag ang mga WS na nabanggit sa lead- 5/6 3.Conclusion(Katapusan)detalye na hindi gaanong mahalaga 1talata PARAAN NG PAGSULAT 1. Basahing mabuti ang mga detalyeng ibinigay at alamin ang pinakatampok na WS para sa lead. WHO(sino)- tao/hayop-isa,grupo WHAT(ano)- pangyayari aaksidente,krimen,contest,etc. WHEN(kailan)-oras/petsa WHERE(saan)-lugar WHY(bakit)-dahilan HOW(paano)- paraan 2. Ang pag[ili ng kung anong W angunahing banggitin sa lead ay ibabatay sa kung ano ang higit na makakatawag ng pansin sa mambabasa. (Ang lead ay maaaring isa o dalawang talata.) 3. Sa lead huwag munang banggitin ang pinaga detalye ,generic/general lang muna,sa pangalawang talata ,banggitin ang kumpletong pangalan at iba pang pagkakakilanlan o description. 4. Sa teksto (katawan),isulat ang sunod-sunod na pangyayari, huwag nang isulat ang detalyeng nakalagay sa lead. 5. Sa katapusan, isulat ang mga detalyeng hindi kasama sa katawan.Sa madaling salita, ang pagsulat ng balita ay sinisimulan mula sa pinakamahalagang detalye patungo sa mahalagang detalye at muli ang di-gaanong mahalaga. PAALALA: a.Gumamit ng simpleng salita,maikli lamang ang mga pangungusap. b.Isulat sa pambagong talata ang detalye ng bawat W, maikli lamang ang bawat talata. c. Huwag maglalagay ng opinion/ibang detalye. d. Gumamit ng transitional words/phrases gaya ng : English-meanwhile,on; the other hand ;according to; based on; in related . Filipino- samantala; sa isang banda; kay/sa; batay sa; kaugnay nito e. huwag paulit-ulit sa paggamit ng salita , gumamit ng iba t ibang description. f. kalimitan mayroong hanggang 7 talata. g. hindi na kailangan ang pamagat o headline.

i. then answers where and when 3rd paragraph explains the significance of the game results eg. at saan ginanap ang laro. why. nagaganap o magaganap pa lamang. lagyan ng pamagat/headline format: ________________________ ______________ __________________ _______________ (nagwaging player/team) (pandiwa) natalong player /team (score) . 10th paragraph. huwag lagumin (summarize) c.isang ulay ukol sa isang laro na naganap na. boxing. volleyball. 4th paragraph.describes the highlight of the game . a. Body.e.contains a good quote from the losing player/coach/team 7th paragraph.PAGSULAT NG BALITANG ISPORTS Balitang isports. huwag magbigay ng opinion sa ending d.describes the losing side s best moment during the game.contains meaningful quotes from the winning players/coach/team 5th paragraph. unang talata. how 2nd paragraph. Ending isang talata na nagtataglay ng mga hindi gaanong mahalagang detalye (maaaring ilagay ditto ang box score/ record points. baseball b. PAALALA: a. kalian. Lead mayroong dalawang talata. his statistical play. the crucial error. lose record. 9th paragraph. pag-aralan ang mga sports language lingo lalo na sa mga sumusunod: basketball.mga talata na naglalahad ng mga detalye sa kabuuan ng paglalaro ng 2 koponan o manlalaro. 6th paragraph. the turning point. what.naglalahad kung paano naipanalo ng star/key player ang kanyang team sa kanilang laro. 3. MUNGKAHI gamitin ang 10 paragraph format 1st paragraph answers the questions who. the winning moment. 8th paragraph. BAHAGI NG BALITANG ISPORTS 1.nagtataglay ng detalye sa uri ng laro. from the start to finish/ may contain box score/points earned. win. 2. b.highlights the statistics of the losing team s top player.explains just how and why . Pangalawang talata.contains play by play description in reverse chronology.highlights the winning team s best player.

makatotohanan ang pagkaguhit. kapal.Juan dela Cruz (nakasalakot) 5.PAGGUHIT NG EDITORIAL CARTOON Editorial Cartoon. black at gray ang kulay b. magkaroon ng sariling style maging orihinal e.taong kagalang galang 16. rebelled.magnifying glass 2.timbangan (pantay) 6. hustisya. cotton 4. lapis.pagong (lawit ang dila) 8.tumutukoy kung iginuhit ang mga simbolong ginamit. $ 4. pagsisiyasat. may pokus ang catoon. pantasa (sharpener) 6. mabagal.i.arrow up 11. ruler 2.e. death.kuneho (mabilis na tumatakbo 9. charcoal (optional) MGA KARANIWANG SIMBOLONG GINAGAMIT 1. Filipino.Technical value.buwaya 7. pentel pen (black) 3. eraser 5.kalansay 14. injustice. sa isang tingin lamang ay kita na agad ang mensahe / kahulugan MGA GAMIT NG CARTOONIST (1 hour only) 1. limitado lamang ang salita / label f.arrow down 12.kalapati 3. isang paksa lamang dapat ang paksa c. iba ito kaysa poster. decrease. sign pen/technical pen 8. KATANGIAN NG EDITORIAL CARTOON 1.larawang guhit na nagpapahayag ng opinion at pakahulugan.(hindi pantay ang timbangan) 10. kilos. shading. increase. pera P. editorial (cartoon)value. government. 2. school . church. hunger (gutom) tinik ng isda 15. ang simbolong iguguhit ay dapat angkop sa paksa at may universal meaning (madaling maintindihan d. corruption. PAALALA: a. mabilis. tiyak na hugis. black ballpen 7. kapayapaan. may dimension.tumutukoy sa mensahe / kahulugan na makikita sa pamamagitan ng mga simbolong ginamit. -bawat simbolong ginuhit ay may silbi o nakakatulong upang maintindihan ang mensaheng cartoon.baril 13.

magkakaugnay ang mga litratong ilalay-out 6. ilagay sa kaliwang panig 2. editorial value. nasa gitna ang subject . walang dumi /mantsa. gumamit ng iba t ibang frame (landscape. kung nakaharap sa kanan. idikit ang mga litrato ng balance /maayos.may aksyon. portrait) 2.. may eksena/tagpo.pagkuha ng litrato at paggawa ng layout nito. iugnay ang mood ng litrato sa caption 2.) LAY OUT/PAG AAYOS NG LITRATO 1. 3. batay sa contest theme. hangga t maaari isang tao lamang o kaya hanggang 3. PAMANTAYAN SA PAGKUHA NG LITRATO 1. may action kung tao/hayop ang kukunan ng litrato.may kabuluhan ang litrato. may tamang light at dark spaces.makikita sa larawan) ( ipinakikita na .may istorya o kuwento.. go not against the light CAPTION paliwanag ukol sa litrato. makatawag pansin.malinaw na litrato . 4. get closed (close up b. iapply ang 3G s a.hindi tradisyunal (gamitin ang digital camera) . ang subject na nakayuko o nakatingin pababa ay ilagay sa gawing itaas ang nakatingala ay ilagay sa bandang ibaba 3. planuhin ang subject na kukunan ng litrato. umisip ng akmang pamagat na kaugnay pa rin sa tema.DIGITAL PHOTOJOURNALISM Photojournalism. go action c. iwasan ang posed shot /crowded picture 5. 4. sumulat ng talata/maikling sanaysay na makikita sa litrato upang mapalutang ang tema 3. PAALALA: 1. 2. ang litrato na may subject na nakaharap sa kaliwa ay dapat ilagay sa kanang panig. iwasan ang sumusunod: ( . technical value. sa pagsulat nito: 1. dapat stolen shot (natural).

isang dayalog o pagbibigay ng halimbawa sa pamamagitan ng salawikain . sawikain. them. gamitin ang imahinasyon 6. 3. ka. pahayag mula sa dakilang tao bayani. me. detalye tungkol sa paksa. Malaya ang talakayan (free style. bugtong.mga talata na naglalahad ng katangian. sikaping gumamit ng maikling pangungusap ng tiyak ang diwang ipinahahayag. katangian o palaisipan d.isang talata na nag iwan ng impresyon (twist) sa mambabasa.-ko. she. sila. Maaaring gamitin ng panimula ang mga ss. -kailangangang makaantig ng damdamin. TANDAAN: -Kailangang mapaigting ang interes ng na nalikha sa simula. -akin (I. parang nagsasalaysay o nagkukwento) 8. mine. theirs) 2. Kailangang masalamin ang kabuuan ng paksa sa pamamagitan nito. MGA BAHAGI: 1. magkaroon ng lima o higit pang mga talata 9. Panimula. myself) ikaw. yours) siya. buod na tinalakay c. 2.g. Wakas. maglagay ng values para kapulutan ng aral 7. 3. pumukaw ng damdamin o magpabatid. pangungusap na patanong b.PAGSULAT NG TANGING LATHALAIN -isang sanaysay batay sa tunay na pangyayari o katotohanan. kailangang angkop ang pang uring gagamitin. pahayag mula sa bibliya c. kailangang ginamit ng magandang istilo. -magkaroon ng pataas na pataas na kapanabikan. iyo ( you. they.: a. mas mahaba ang talata kung ihahambing sa balita . Gumamit ng tiyak ng point of view maging consistent sa paggamit nito. nila (He. huwag magbibigay ng opinion o puna. -kailangang magkaroon ng kaisahan (unity) -dapat uminog lamang sa isang paksa ang tinatalakay -dapat malinaw na magkakahanay at magkakaugnay ang mga pangyayari at kabit kabit ang kaisipan katulad ng isang kadena. your. 4. maging malinaw sa mga detalye o paglalarawan. Pangunahing layunin nito ang libangin ang mambabasa. -magkaroon ng diin. ako. mungkahing solusyon e.isang talata na nagpapakilala sa paksa upang mahikayat ang mambabasa na ipagpatuloy ang pagbasa. Maaaring gamitin ang mga ss. isang pahayag PAALALA: 1. Katawan. at iba pa. e. isang hamon para sa mambabasa b. niya. their. pag uulit ng panimula f.: a. it. ang pamagat nito ay label lamang 5. kasabihan.

2. gumamit ng pormal /seryosong salita b. ito ang batayang balita o paksa b. maglaan ng isang talata para ipakilala ang balita/magbigay ng background tungkol sa balita. malinaw dapat ang stand ng sumulat/writer g.isyu.isang talata na nagtataglay ng: a.PAGSULAT NG EDITORYAL Editoryal -Tungkol sa isang balita o isyu. PARAAN NG PAGSULAT: 1. PAALALA: a. gamitin ang editorial we (tayo. sumulat ng isang talata na humihikayat sa mambabasa na gumaea ng sariling pagpapasya. newspeg. MGA BAHAGI: 1. ng paksa Reproductive Health (RH Bill) . Ending (pangwakas). reaksyon newspeg 3.ito ang pangunahing puna o reaksyon tungkol sa isyu. sa katawan/teksto. nagbibigay tagubilin o mungkahi. Suriin ang paksa o isyung ibinigay 2. Sa ending. (paksa.mga talata na naglalahad ng tala . magkakaugnay dapat ang mga talata e. Body (katawan). 3. maglagay ng angkop at tumpak na statistics o pruweba f. Dito kailangang mapanindigan ang panig o stand sa isyu. ang pamagat ay dapat nasa anyo ng imperative sentence h.pagtaas ng presyo ng langis ) Lubhang nakababahalana ang sunud-sunod na pagtaas na presyo ng petrolyo sa ating bansa. Isulat ang panimula. taglay ang newspeg o reaksyon Hal. mayroong pito o mahigit pang talata (medyo mahaba ang talata kung ihahambing sa talata ng balita) hal. Sa iba pang mga talata ilahad ang mga dahilan/katibayan/pruweba na magpapatingkad sa reaksyon/stand na binanggit sa panimula. akin. natin bawal ang ako. ideya at dahilan kung bakit nasabi ang ganoong puna/reaksyon. huwag mangaral o magsermon d. maikli lamang pero kawili wili. ikaw) c. Introduction (panimula). ko. 4.isang talata na nagpapatibay sa kuro kuro. reaksyon.

gatlang . one. spelling e. malalaking titik maliban sa I. Noynoy Visits Typhoon Victims 5. lahat ng maliliit na titik (maliban sa j. Noynoy visits typhoon victims c. simbolo ng dolyar. titik m. i. hanapin ang lead. sa English. basahin mabuti ang artikulo at alamin ang diwa nito. 2. bilang I = ½ yunit k. hanapin ang subject (simuno) verb(pandiwa) at direct object w/ synonyms 3. abbreviation b. maliit na titik j. sa lead. l.line headline b. hanapin ang mga MALI ang mga ito ay makikita sa: a. titik M. l. pag-aralan ang unit counts a. f. bahagdan= 1 yunit i. capitalization c. t = ½ yunit c. may 3 paraan kung paano isusulat : a. PAALALA: 1. active voice subject + verb +direct object b. two-line headline6. lahat ng bantas (maliban sa gatlang (_) . lagyan ng / or pa (more) sa unang pahina PAALALA: sa headline writing (hanapin ang lead at kailangang ito ay may 4w s) 1. W = 1 ½ yunit e. CLC (capital lower case). lagyan ng # or 30 sa pagtatapos ng artikulo 5.Pres.COPYREADING O HEADLINING WRITING (Pagwawasto ng sipi at Pag uulo ng balita) -Ito ang pagwawasto sa mga mali sa teksto gamit ang angkop na simbolo. all caps PRES. downstyle Pres. paragraph arrangement d. bahagdan)= ½ yunit h. t. simbolong dolyar. alamin kung kalian at paano gagamitin. m. ditto ibatay ang headline 2. pananong. pananong. 3. bantas h. Pag aralan ang mga coyreading symbols. bilang o hanggang a = 1 yunit j. f. passive voice object + verb + subject 4. M. W = 2 yunit g. tipo ng headline (haba) a. senseless words/phrases/sentences 4. espasyo = 1 yunit . I. n)= 1 yunit b. maaaring gamitin ang dalawang istilo a. titik I = ½ yunit f. NOYNOY VISITS TYPHOON VICTIMS b. w. indention g. w = 1 ½ yunit d. grammar f.