Kahulugan at Katangian ng Wika Ang wika ay bahagi ng ating kultura.

Ang wika bilang kultura ay koliktibong kaban ng karanasan ng tao sa tiyak na lugar at panahon ng kaniyang kasaysayan. Sa isang wika makikilala ng bayan ang kanyang kultura at matututuhan niya itong angkinin at ipagmalaki. Ang wika ay mabisang kasangkapan ng tao sa pakikipag-unawaan sa kanyang kapwa Ito ay biyayang galing sa Diyos upang ipaabot ng tao ang kanyang iniisip, nadarama, nakikita at nararanasan sa kanyang kapaligirang ginagalawan. Samakatuwid, ito ay isang dan sa pakikipagsapalaran at pagsulong ng bansa sa iba‟t ibang aspeto ng buhay. Ang wika, katulad ng panahon, ay mabilis na nagbabago. Ito ay may iba‟t ibang katangian: 1. 2. 3. 4. Ang wika ay likas at katutubo, kasabay ito ng tao sa pagsilang sa mundo May kayarian at nakabubuo ng marming salitang may mga kahulugan ang isang wika May pagbabago ang wika, di napipigilan para umunlad May sariling kakanyahang di-inaasahan, ang wika ay nalilikha ng tao upang ilahad ang nais ipakahulugan sa kanyang mga kaisipan (nanghihiram sa ibang wika upang makaagapay sa mga pagbabagong nagaganap sa kapaligiran) 5. May kahulugan ang salita na batay sa taglay na ponolohiya, palatunugan at diin 6. Nauuri ang wika sa kaanyuan, kaantasan, ponolohiya at kalikasan. Iba pang mga katangian ng wika: 1. Ang wika ay isang masistemang balangkas dahil ito ay binubuo ng mga makabuluhang tunog (fonema) na kapag pinagsama-sama sa makabuluhang sikwens ay makalilikha ng mga salita (morfema) na bumabagay sa iba pang mga salita (semantiks) upang makabuo ng mga pangungusap. Ang pangungusap ay may istraktyur (sintaks) na nagiging basehan sa pagpapakahulugan sa paggamit ng wika. a. Ponolohiya o fonoloji – pag-aaral ng fonema o ponema; ang fonema ay tawag sa makabuluhang yunit ng binibigkas na tunog sa isang wika. Halimbawa ay ang mga fonemang /l/, /u/, /m/, /i/, /p/, /a/ at /t/ na kung pagsama-samahin sa makabuluhang ayos ay mabubuo ang salitang [lumipat]. b. Morpolohiya o morfoloji – pag-aaral ng morfema; ang morfema ay tawag sa

Ang puno ay mataas. Salitang-ugat = tao.‟ o „Tall the tree.‟) d. singsing. Ang wika ay binubuo ng mga tunog. Semantiks – pag-aaral ng relasyon ng salita sa bawat isa sa iisang pangungusap. -um-. kailangang maipagsama-sama ang mga binibigkas na tunog upang makalikha ng mga salita. saya. Samantalang sa Ingles laging nauuna ang paksa. doktor. Umakyat siya sa puno. Kung sakaling hindi naintindihan ng isang tao ang isang salita o pangungusap ng isang wika. Imbis na pantukoy na [ang] ay napalitan na ng pang-ukol na [sa]. Ang wika ay arbitraryo. Sa Chavacano naman ay [casa] kapag nais tukuyin ang bahay at [bay] naman sa Tausug samantalang [house] sa Ingles. Samantalang sa ikalawang pangungusap ang pandiwa ay napalitan ng [umakyat] kaya nakaapekto ito sa panghalip ng aktor na dati‟y [niya] ngayo‟y [siya] na. The tree is tall. Sa Filipino. bulaklak. doktora c. Lahat ng wika ay napagkakasunduan ng mga gumagamit nito. Hal. Makikita na nang ginamit ang pandiwang [inakyat] ang panghalip ng aktor sa pangungusap ay [niya] at ang pantukoy sa paksa ay [ang]. maaaring mauna ang paksa sa panaguri at posible namang pagbaligtaran ito. Upang magamit nang mabuti ang wika. bahay ang tinutukoy nito. panlapi at fonema. laba. . -an/-han Fonema = a *tauhan. (Tingnan ang ponolohiya) 3. Sa Filipino ang tatlong uri ng morfema ay ang salitang-ugat. sintaks ay ang tawag sa formasyon ng mga pangungusap sa isang wika.pinamakamaliit na makabuluhang yunit ng salita sa isang wika. (hindi maaaring „Tall is the tree. Sintaksis – pag-aaral ng sintaks. maglaba. Nagkaiba na ang kahulugan ng dalawang pangungusap. Hal. -in-. Alam ng mga Ilokano na kapag sinabing [balay]. 2. Mataas ang puno. Inakyat niya ang puno. dentista Panlapi = mag-. ang mga salita sa pagbuo ng pangungusap ay bumabagay sa iba pang salita sa pangungusap upang maging malinaw ang nais ipahayag.

Lahat ng wika ay may sariling set ng palatunugan. Nagbabagu-bago ang kahulugan ng isang salita na dumaragdag naman sa leksikon ng wika. Sa French naman. Ngunit kung pag-aaralan at matututunan niya ang wika. Ang wika ay may kakanyahan.nangangahulugan na hindi siya bahagi ng kasunduang pangkaunawaan. Humihiram ang wika ng fonema at morfema mula sa ibang wika . 5. pugaa (pigain mo) Wikang French – Francois (pangngalan /fransh-wa/) Mapapansin sa wikang Swahili (isang wika sa Kanlurang Afrika) isang salita lamang ngunit katumbas na ng isang buong pangungusap na yunik sa wikang ito. Halimbawa: BOMBA Kahulugan: a. mayroon silang natatanging sistema sa pagbigkas ng mga tunog pangwika. leksikon at istrukturang panggramatika. Sa Filipino lamang matatagpuan ang mga salitang opo at po bilang paggalang. May katangian ang isang wika na komon sa ibang wika samantalang may katangian namang natatangi sa bawat wika. Halimbawa: Wikang Swahili – atanipena (magugustuhan niya ako) Wikang Filipino – Opo. Ang wika ay buhay o dinamiko. Sikreto o baho ng mga kilalang tao 6. Sa Ingles naman. po Wikang Subanon – gmangga (mangga) Wikang Ingles – girl/girls (batang babae/mga batang babae) Wikang Tausug – tibua (hampasin mo). nangangahulugang sumasang-ayon siya sa kasunduan ukol sa naturang wika. Sa Subanon naman. mayroong di pangkaraniwang ayos ng mga fonema gaya ng di-kompatibol na dalawang magkasunod na katinig sa iisang pantig na wala sa karamihang wika. isang fonema lamang ang idinagdag ngunit nagdudulot ng makabuluhang pagbabago. Igipan ng tubig mula sa lupa c. Patuloy na nagbabago at yumayaman ang wika. Lahat ng wika ay nanghihiram. Sa Tausug naman ang pagkabit ng fonemang /a/ ay nagdudulot na ng paggawa sa kilos na saad ng salitang-ugat. 4. Pampasabog b. Bansag sa malalaswa at mapanghalay na larawan at pelikula e. Kagamitan sa palalagay ng hangin d.

Ang papel ng wika sa pagkatuto: Isang mahalagang instrumento ang wika sa komunikasyon. mithiin at nararamdaman sa halos lahat ng aspect ng pagiiral --. hindi wika ang kanilang ginagamit kundi mga kilos. 9. Dahil sa ganitong pagkakataon. napipilitang humiram ng salita mula sa isang wika sapagkat hindi komon ang salita sa kultura ng wikang patutunguhan. Ang wika ay nalilinang ang kakayahang komunativo ng isang mag-aaral. Sa komunikasyon ng mga pipi. Ang pagiging marunong sa wika ay nagtataglay ng kapangyarihan na makapaghanapbuhay. Kinakailangang maging mahusay ang isang idibidwal sa pagsasanay ng wika upang magamit ito nang maayos. Ang Filipino ay madalas manghiram gaya ng paghiram sa mga salitang [jip. 7. Hindi wika ang kanilang midyum sapagkat hindi nito taglay ang katangian ng isang ganap na wika. walang katumbas ang /malong/ sa Tagalog sapagkat hindi bahagi ng kultura ng mga Tagalog ang salitang ito. May level o antas ang wika. Bawat tunog ay sinasagisag ng mga titik o letra ng alfabeto. Nagkakaroon ng kakayahang kumuha at makapagbahagi ng kaalaman. Ang wika at kultura ay magkabuhol at hindi maaaring paghiwalayin. Ang wika ang pinakamahalagang instrumento ng . 10. Gaya sa Chavacano. binibigkas na ang „ka‟ na hiniram sa Visaya bilang kapalit ng „tu‟ at „bo‟. makipamuhay sa kapwa at mapahalagan ng lubos ang kagandahan ng buhay na gingalawan ng isang indibidwal. Maraming salita na hindi maisalin sapagkat wala silang katumbas sa ibang wika. Nasusulat ang wika. Halimbawa. Sa pamamagitan ng pasulat at pasalita. jus at edukasyon] na mula sa Ingles na [juice]. Ang wika ay bahagi ng karamihang anyo/uri ng komunikasyon. ang wika ay nagiging daan upang ipaabot ng isang idibidwal ang kaniyang kaisipan at damdamin. Inaasahang sa papel na ito na maipaliwanag ang tungkulin na ginagampanan ng wika sa pagkatuto sa ibat ibang disiplina. Ang simbolong „m‟ ay sumasagisag sa tunog na “em”. 8. Nakasalalay ang epktibong pagkatuto at matagumpay na paghahatid ng mga ideya sa ibang tao sa pamamagitan ng wika. Ang /lamaw/ naman ng Cebuano ay hindi rin matutumbasan sapagkat iba ang paraan ng paghahanda ng buko ng mga Cebuano sa iba pang komunidad sa bansa. Ang tunog na “bi” ay sinasagisag ng titik na „b‟. Ang pang-araw araw na buhay ng tao ay umiikot dahil sa wika.kaya‟t ito‟y patuloy na umuunlad. [jip] at Kastilang [educaćion]. Malaki ang papel ng wika sa pagkakatuto.sa ating pang-araw araw na pamumuhay.

Ang pagunawa sa mensaheng ipinahayag ng mga kasangkot sa interaskyon ay may pantay na kahalagahan sa pagpapahayag sa sariling ideya. Ang wika ay ginagamit sa pang-araw araw na pamumuhay. Samakatuwid. Bagamat ang wika ang kaluluwa ng lipunan. ang wika sa pagkakatuto ay makabuo ng isang pamayanang progresibo at kapaki-pakinabang. Kasama sa pag-aaral ng katangian ng wika. Mahalaga na maging malinang sa panunulat at pagsasalita ang isang indibidwal upang maging mahusay at epektibong instrumento ng wika. Ang isang bayan ay hindi makikilala kung hindi dahil sa kanilang wikang pambansa. Pangalawa. Ang mga nabanggit ay ilan lamang sa maraming papel ng wika sa pagkakatuto. at Pangatlo ang wika ang nagsasalamin sa bayan. Pangatlo. Ang wika ang nagbibigay ng katauhan sa isang lipunan. kinakailangan ang pageensayo sa pagsasalita at pagsusulat.komunikasyon. Maraming papel ang wika sa pagkakatuto tulad ng mga nabanggit kanina. Una. . Pangalawa. ang wika ay may interaskyon. ang wika ay kasangkapan na ginagamit ng isang indibidwal upang makapagpahayag ng damdamin at kaisipan. ang wika ang kaluluwa ng bayan at salamin ng lipunan. Ito ay isang mahalagang salik sa pagkakaunawaan ng bawat indibdwal. Ang wastong paggamit ng wika sa pagkakatuto ng isang indibidwal ang siyang magdadala at magbubuo ng isang pamayanang kapaki-pakinabang at progresibo. ang wika ay dapat may interaskyon.

2.

.

.

.

5.

.

.9.

9.

8.9. .2.48...3.3247102.38.9.2.2. .3247102.38..2.3:25.-:-:4.3 .7.-::.8.:35..4247144 5.. 8.9(   - 47544.

93.-.8.53.9.9.3. $.3.9 5.9..4 ..943 :73247102.38.3.-::. -:.2.3:3938.99.8.2..3.  3  :2  ... !. 8383 /4947 /03989.914302.39.2.534.3 :.3 :.   $.52..5. 8.

9.. .( .32.5. .9:34:5.33.5.2.2..3 4302..32.32.9.332.8..7-97.35...  9.-.3. .9..32.2.85.2.5...32.::3.33:2.7..93.3:3:8..(3.38.34:80(8.::..4.9 548-03.3:3:8. .9.-:9.3.3:3:8.. .. $.3.3.8..3:3:8.9(.35.88 5.9....3..8.33 /.3..3 54344...(.8.3:3:8.35. 5.8..2.3.2.9.3.338.393:9:4394 $.. $39.5.32..1472..3...  .8..38.3.9473.538.2.-3-.29394 .-.9:34 &5..8.    3.89::3.84332...3:3:8..9.5. 3..343.53.  %33.84338.3.5.534 2. ..8.3.3. 5.(3.394 $.9.8.-:2.5.35.8.35. 2-83.9(.9478.:.7.370.-.5.9-.-.3:3:8.8.33.8:3/:.74 .23 2.9 3. 8.8.5 .3( $.  3/2.3/.39.:2.9.9.5    3. 5.39.2..33.35:34  &2..5.5.3-.398 5.35.38..35.3839.73 %..8.58.(3.4 8.343..45.:8:8.3.98.3/.   .308 :3 8..2.8.3.-:435.39.393/.-3:-:432.8..8.293.3.98.5.:7..5:5...  .3..8  %0970089..35.-..909700   / $02..8839..-3-.9...5.5.3.%.5:34   ..8.3(.( .39.3..35.83.53.33.732.35.38.32.3 2.38.4.3..8.9.83.3:3:8.7.3 2.8909700 4 %.( -...93...33..38.35.39:43....5.35:34  35:34.33/3..39:48.   .5094 948.3 :43.8.8..32.308. ./.:3.29. /4947..39.-.5.

3 :39:35.-.3. .3534  54 54 .-...9.  ..33.9..37.38:2..3/8..3.33. ...3.2.3 .3. 3.3308 7.33.3.3 0843.3..3.. 2.438.8.7380935.3 ..35.9.3 .. .3.2.9.   .33.3.8.9:3:..8:3/:.3...343 2.9 2.2.9:9:9:3.3.3:48.:3.33. 2.::89:. .-.3.38...9 897:9:7.3.9.42438.8.3.9:7.38.2..3$.::.::.2.3.39.3.    3.3.3.8:3/:.9.3$:-.3.35.93.3503.9.8.3 2.7.2-.4  ...

0.78 -.3-.-.9.

48 5.0  .3.3703.8324 5:.3%.:8: 9-:.. 7.9.. .-.3-.33.3.324  .2. 5.-.25.

38 .17.

.8..-.32./.3-:435.3.3  8./.4832.-.314302.4  $.3..35.3 3:39.83.3433.$:-.35...3 $..2.2..3:7.3838.32.%.5:..3/3.954-. 8..5.3454.   .8..-::.35.534 .3.3..14302.3..38.9-43.3:393.3...9.2..3  2..7.2.38.2.7443/5.35.3.9.3.3/ 425.393.8.394 $.9. $.9.2.:38.8:34/3.317.7.9:2-.53.938.3:3:8.3083.-9314302.3$.8.2. 8./:/:4932...3 2.:8:3.5.3.

3 .: -.3.. .38.703. 0 $70944-..338.3 2.9.5.7.-.38.4/3.3..33.38.339:-2:..29.::. .8.4../.9:2..432.-..92.35.-..8.2.3.2../:2..3.2 :27.25.5.3.3 :.-..    3.9247102. .9:345.9.3.9 $.4   .3.-:.-.33 / .38...   .2-.4 .8...8.48 3.3.2.08433. ..::.832..2.3.8.3388902.. 5.3.3.-4 - 5.2.8./38..93.24 !./:/:493.2:.3.  .-.3.950:.3..37.:5..9.3.74438.9:43.8.9. !.7.3.39.314302.8..

9.43 3.3.8./ ..238..2:.3 ./.8..3/ 2.3..9:2-.3.3 .9:2-.2...3 :27.2..89.:2::3.35.9:9:3:...3.2:.-:4.8.. 994 5.843(3.3.37.8.735.9:43. .2.8.7..3 5.9..34 -3-.3..8..3 5 :8.93/2.8.:.8.93 9: ..7.9.39435.9.82.37.3083.238.28..83.9:9:7.9 -4 3534..9..3.88.3. .5...5.9.-.5.8.'8..:9:7.30/:.. 43(    3..90/:..28.2.3 .559. 3..38.2-.8.93/4243.8.9.0( 5(. -..38...

2.43.

.9.8.%.4.5.93/-.3 :9:7.32.48.%.38..394 3...

.2..

330-:..0-:.3.34.2.-.3/.-.3..3/732.3.    3../8.2.35.5..342:3/.348.9:9:2-.5.-.38.3 8.7.34..7.3-:432..9-.335..8.

93/ 3949..3 . ..3. -.9.29 94 3.9:343.-094 39:343.8.9..-:.42:3.3 :2:.9.2.9 2.35.3 3.. 8.92.7.2. 02    .8.9 /.04.3.0.8.943.33.48.3. ...3 2.9:94 8.   35.:8.  . .3.3.3. 5..8.38..5-:..35..3 059-43 5.3. 3... ..503...3.3 .843  ..3/..3 3 -:.8. /0.84332.3993.3 53...8.7443 3 .3 2.  ..5..2...9.8.3 .3.7:3438.9 2.3 ..2:. .5.-493 8.  3.7.29:3/2.38.3.3 2.9..3 .3..32.7.3..39:3:33.2..:7342:3..8:2.:249 /.3 2.. 3.9/ 3 2.8.8.5.95.3. .8..39...3 3 8. 8.8.3.3293..7.2/. .9:94 .2.-.5.93 5.3 8. 7.3/853.3 3 .5.8:8:. $..39.9:94 35.843 $.    .438. 8. 382-443 2 ..32..83.. :5. 8.:25.2/.3 .3 3/-/.2.5.3.7.9.3.8:.. - . 5..3..5.2.83. 35.....  2.48  3..503.8.3 3897:20394 ...33..4 8.3 /-/..7. 5. 42:3.3 9.3 .3.  8.5.3 /-/.  3 .8.3... ...55  3/. 2...9. ..5.9.7. .3.850.3 3 :-48 .3 2.3 .3.9:94 8..85.3 .8.3.1.2..25. ..32.2:2:.5.9-.335. 5.9.3.32/:28... 3.3/.3.994097...3 3897:20394 3 .53.8. 3..8.935.5.3. .4.3.23  3 .99:34.3 42:3..338. ..5.9.93.7.503.5..-. 3 .8..3:5.48 3/.93. 3.

503 .5.32..38.33.48.38.3  !.94 .3..3 32.3574708-4 .35:3.39.::.3.3.9.2..3 8./ 3 2..843 ..2.39.32.2.9:/ . 3..3 2.. 8.3-..29 3 8.238.  .9 3/-/.235..89435.35:3.9.. 8.3 3.5.. 2038...8.::. 5.-.843  3 5. 5...-...3/.3.3 3/-/.8.3-.. 5.32.3 .2.8.3....3 .  .35.9:94 9:.3 8.03 53.... 3. 5. 5. ..3 3.3 !.38.8.5.8..3.:..3.2.95..-. .-.3.5.--.3.:33//.3.3.33.3:3:.33/-/.3 .3.42:3. 5.3. .7.8.5. 8.8.3 .3...5.5.3 3 -. 3 2.3.:5. 3907...3.8.-:-:4 3 8.95.38...-.5. . /.90509-433897:203943..5.3..3/2.35.2. 3.3.3 3/-/..3.3 8. !.9 ..3.2335:3.9:94...33..-:438.2..8.39 .8. 5. 3.9.98..9574708-4 .8.9 2.9:94 3 8.50 .. 3.3..9!.298..3.8...2...:8.73/0..:3.94 .23 5.3.3..8..2/.9.8.3907. .3.23...  &3. . ..3.8.9:94 .3.:3. .7.3 2.7. 3907.843 $.3   .3.  ..8..2.0038.9..2-.5..8..3.9  3./.3.5. 94.35.2.9.7./.5. . 3.38.8.7.349 8.8:8:.9..3.3  38.9 2.3 .5.2:2:..843 .32. 5.3...85. :5.5. 2.3.29 3 ..3 5.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful