P. 1
Pananamit Ng Mga Sinaunang Pilipino

Pananamit Ng Mga Sinaunang Pilipino

|Views: 45,159|Likes:
Published by James Hugo

More info:

Published by: James Hugo on Nov 11, 2011
Copyright:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.
download as DOCX, PDF, TXT or read online from Scribd
See more
See less

11/18/2015

pdf

text

original

Pananamit ng mga Sinaunang Pilipino Ang pananamit ng mga sinaunang Pilipino ay lubhang naiiba sa pananamit ng kasalukuyan.

Noon, ang mga lalaki ay nakabahag ngunit may kanggan, na pang-itaas, na maikli ang manggas at itim o asul na kamisang walang kuwelyo. Ang kulay ng kamisa ang nagpapakilala kung ano ang antas o ranggo ng nagsusuot noon: kung pula ay nangangahulugang datu ang may-suot; kung asul o bughaw o kung itim ay nabibilang sa uring mababa kaysa datu. Sa kabilang dako, ang pananamit ng mga babae ay binubuo ng pang-itaas na kung tawagi‟y baro at ng pang-ibaba na kung tawagi‟y saya. Sa Kabisayaan, ang tawag dito‟y patadyong. Noo‟y walang sapatos ang mga tao, kaya‟t ang lahat ay nakatapak. Gayunman, ang ulo‟y may putong, na anupa‟t isang kayong damit na nakabilibid sa ulo. Sa kulay ng putong nakikilala ang “pagkalalaki”: kung pula ang putong, ang may-suot ay nakapatay na ng isang tao; kung may burda ang putong, ang may-suot nito ay nakapatay na ng maraming tao. Ang mga babae ay hindi naglalagay ng putong, ngunit ang kanilang buhok ay nakapusod. Pananampalataya ng mga Sinaunang Pilipino Ang sinaunang tao sa kapuluan ay hitik na hitik sa kaugalian at paniniwala. Sa lahat ng yugto ng kanilang buhay, mula sa kapanganakan hanggang kamatayan, ay kitang-kita ang kanilang mga pinaniniwalaan at pinipahalagahan. Ang mga babaylan at katalona na tumatayong tagapag-ugnay ng pamayanan sa mga espiritu at diyos ay naging malakas na puwersa na humubog sa pagkatao at tunguhin ng pamayanan. Patunay sa matibay na ugnayan ng sinaunang tao sa kanilang Lumikha ay ang kanilang mga paniniwala at pagpapahalaga sa mga espiritu, duwende, nuno at engkanto. Ang mga paniniwala at pagpapahalagang ito ang kanilang naging gabay sa kanilang pang-araw-araw na buhay. Naniniwala sila na ang lahat ng bagay ay may buhay katulad ng mga bundok, ilog, lawa, punongkahoy at iba pa. sila ay sumasamba sa espiritu ng namayapang kamag-anak. Naniniwala rin sila sa mabubuti at masasamang anito. Ang paniniwalang ito sa mga anito, ayon kay Salazar ay patunay ng malakas na impluwensiya ng mga Austronesyano sa pamumuhay ng mga sinaunang Pilipino. Bagama‟t naniniwala ang sinaunang tao sa maraming espiritu, naniniwala rin sila sa iisang itinuturing naman nilang pinakamakapangyarihang diyos, ang Bathalang Maykapal. Naniniwala sila na ang Bathalang Maykapal ang magpaparusa sa mga masasama at magbibigay gantimpala sa mabubuti. Ang debosyon ng mga sinaunang Pilipino sa kanilang mga namayapang kamag-anak ay kahanga-hanga rin, ayon sa salaysay ng mga Kastilang Historyador. Makikita ito sa kanilang paglilibing at sa kanilang madalas na paghingi ng gabay sa mga kaanak nilang namayapa na. naniniwala sila na may kabilang buhay kung saan ay ipagpapatuloy ng namayapa ang kanyang buhay. Dahil ditto, ang mga gamit ng namayapa ay kasamang inililibing ng kanyang labi, sapagkat kakailanganin daw ang mga ito ng namayapa sa kabilang buhay. Sa mga katutubong Bisaya, naniniwala sila na ang mga masasama ay magtutungo sa solad (impierno) at ang mabubuti ay sa ologan (langit). Kaugnay ng kanilang relihiyon, ang mga sinaunang Pilipino ay naniniwala sa mga pamahiin. Naniniwala sila sa anting-anting, agimat, at kahulugan ng mga panaginip.

james/ejp

saging. Sa Katagalugan at sa iba pang bahagi ng kapuluan. Dr. gaya ngayon. Edukasyon ng mga Sinaunang Pilipino Ang malalim na kaalaman sa pagbasa at pagsulat ng mga sinaunang Pilipino ay pinatutunayan ng mga tala ni Padre Chirino (1604). niyog.Sa mga sinaunang Pilipinong naninirahan sa hilaga. mangingisda. ang james/ejp . Agham at Teknolohiya ng mga Sinaunang Pilipino Ang mga unang Pilipino ay may malawak ding kaalaman sa agham at teknolohiya. paggamit ng sandata at lubris (pag-aaral tungkol sa agimat). magtrotroso at manggagawa ng barko. Ang pangunahing industriya noon. Naniniwala rin ang mga tribung Bisaya na ang lahat ng namatay sa pakikidigma o napatay ng buwaya ay nagiging diwata o anito. ang tinatawag na pangangaingin (galing sa kaingin) at ang ikalawa‟y ang paglilinang. Ang sinaunang kalendaryo ng mga Bisaya ay may pitong araw sa isang lingo at labindalawang buwan sa loob ng isang taon. Ang mga anak na babae naman at tinuturuan ng mga ina ng pagbasa at pagsulat. abaka. aritmetika. mangangaso. Sa una. bulak. Nangangahulugan lamang na amg mga sinaunang Pilipino ay mayroon ng pamamaraan ng pagtatala ng kanilang kasaysayan. Mayroong sinaunang paaralan sa Panay na tinatawag na bothoan. Ang malaking kaibahan ng dalawa ay nakasalig sa bilis ng pagkukumagkag ng mga tao ngayon. labis nilang binibigyan ng paggalang ang tikbalang. ay ang pagsasaka.  Paglalagay ng ginto sa ngipin  Ang Hagdan-hagdang Palayan (Rice Terraces) Ekonomiya ng mga Sinaunang Pilipino Ang pamumuhay at kabuhayan ng mga sinaunang Pilipino ay hindi gaanong nalalayo sa pamumuhay at kabuhayan ng malaking bahagi ng mga Pilipino sa kasalukuyan. Naniniwala sila na ito ay demonyong naninirahan sa kagubatan kaya nagpapasantabi sila sa tuwing daraan sila sa ilalim ng mga puno. Ang mga anak na lalaki sa sinaunang pamayanang Pilipino ay sinasanay ng mga ama na maging mandirigma. Pinahahalagahan din nila ang buwaya na tinatawag nilang nuno. Sagana ang bayan noon sa bigas. at iba‟t ibang uri ng mga prutas at mga gulayin. Ang pagsasaka noo‟y may dalawang uri: una. Ang ilang patunay ditto ay ang mga sumusunod:  Paggawa ng mga halamang gamut  Industriya ng seramiks  Ang pagprepreserba ng labi. minero. dalanghita. ang mga nahukay na palayok sa Butuan at Batangas at ang Laguna Copper Plate Inscription. Ang mga Ifugao ay may mga tagatala ng kalendaryo na tinatawag nilang tumunok. Antonio de Morga (1609) at iba pang mananalaysay na Kastila. na tipikal sa mga bulubundukin ng Cordillera. particular sa Sagada (mummification)  Ang kalendaryong Ifugao at Bisaya. ang lupa‟y nililinis sa pamamagitan ng pagsunog sa mga halaman at damo at pagkatapos nito‟y tatamnan ang lupa. Sa ikalawa. samantalang noon ang mga tao‟y hindi nagmamadali sa kanilang mga gawain. baybayin ang gamit sa pagsusulat.

ay totoong maraming mangangalakal na tagaLuson. karakoa. Nag-aalaga rin sila ng mga manok. ang ilang lagay ng lupa ay pinauupahan ng datu. pagmimina. Ang paraan ng bilihan ay dinaraan sa tinatawag na palitan ng mga produkto. Ang karamihan ng mga ilog ay naging isa sa mga dahilan kung bakit ang komersiyo ng mga baranggay ay naging hasi (mabili). Mayroon din silang elepante. paggawa ng mga sasakyang. Katulad ngayon. Sang-ayon kay Padre Juan de Plasencia na nakasaksi sa mga kaugalian ng mga Pilipino nang dumating ang mga Kastila sa Pilipinas. Bukod sa komersiyo sa loob ng Pilipinas ay nagkaroon din ng pakikipagkalakalan sa iba‟t ibang bansa. Sinamay. at pangangahoy.dagat. prau na ginawang paraw ng mga Pilipino. Siyam (ngayo‟y Taylandiya). Bukod diyan. Hulo at iba pang mga pulo ang naglalayag sa malalayong bayan upang makipagkalakalan. Ipinalalagay na ang lupang ito‟y mahirap araruhin at ang sino mang may sipag at tiyaga ay maaaring magtanim at makinabang sa ganyang uri ng lupa. Haba. bukod sa bangka at balangay. Ang pagmamay-ari ng lupa noo‟y may dalawang uri. Nang dumating ang mga Kastila ay nagtaka sila sa iba‟t ibang uri ng mga sasakyang-dagat at bangka na ginagawa ng mga Pilipino.lupa‟y inaararo at pagkatapos ay tinatamnan. lalo na sa Butuan. Sang-ayon kay Padre Martin de Rada. Borneo. Ang mga sasakyang iyan ay tigib ng mga bilihing dinadala sa mga pulo ng Kabisayaan at sa Kamindanawan. at ang ulam ay karaniwan nang isda at kung minsa‟y karne ng baboy o baka. ngayo‟y sakop ng Surigaw. na ang ibig sabihin ay elepante. Sa ibang pook. Sumatra. Noo‟y walang kuwaltang ginagamit ang mga tao. Kung minsan. birey. at sutla ang ginagamit sa paghabi. at kabayo. Tsina. ang ibinabayad ng mga Pilipino sa mga james/ejp . pangingisda. Ang ikalawa‟y ang pribadong lupa na ari ng mga datu. Ang paghahabi ng mga damit ay isang industriyang pambahay na maunlad na nang dumating ang mga Kastila. Kambodya. Dahil sa mga industriya ay naging maunlad ang komersiyo ng mga baranggay na ang ginagamit sa pagdadala ng mga produkto ay mga bangka at batel. Ang kapal ng kagubatang sagana sa matitigas na punungkahoy na sinasangkap sa paggawa ng mga sasakyang-dagat ay naging mapagpala sa mga Pilipino na sapagkat naninirahan sa mga tabing-dagat ay sanay maglayag. at sa iba pang pulo ng matandang Malaysiya. ngunit hindi sila nagpapakalasing. bagay na nagpapatotoong may elepante sa Pilipinas noong unang panahon. hibla ng saging. sa isang sulat niya sa biseroy ng Meksiko. gaya ng Hapon. Ang paggawa ng mga sasakyang-dagat na may layag ay isang maunlad na industriya ng mga unang Pilipino. Halimbawa. kalabaw. ang pagkain ng mga Pilipino noon ay nakasalig sa bigas. Dahil sa hindi alam ng mga Kastila ang pangalan ng mga sasakyang-dagat at mga bangka ay gumawa sila ng mga pangalan. gaya ng paghahayupan. Bukod sa pagsasaka ay mayroon pang ibang industriya ang mga Pilipino noon. Ang pag-inom ng alak (tuba) ay karaniwan. bulak. kung ang isang tao‟y may kambing ay maaari niyang ipagpalit ito sa isang tiklis na isda. kambing. ang Museong Pambansa ay nakatuklas ng mga buto ng elepante sa Hilagang Luson. Upang mapalaki ang ani ay naglalagay sila ng patubig. gaya ng binta. Sinasabi ng matatandang kasulatan na nang dumating ang mga Kastila sa Pilipinas ay nakita nila ang maraming sasakyang-dagat sa Sebu na nagbuhat pa sa Maynila at iba pang bahagi ng Luson. sapagkat ilan sa mga wika sa Pilipinas ang kakikitaan ng salitang gadya. ang matuwid kung bakit pinauupahan ng datu ang ilang lagay ng lupa ay sapagkat binili niya ang nasabing lupa sa datung dating may-ari nito at upang makuha ang kanyang ibinayad ay pinauupahan niya ang lupang nabili. at iba pa. paghabi. Ang una‟y panlahat o publiko at nauukol sa mga lupang malapit sa kabundukan. Ang lupang ito‟y mataba at maunlad na sapagkat naayos na ng datu sa tulong ng mga alipin.

Walang pagkakataong magkausap ang dalawa sapagkat mahigpit ang mga magulang na ang mga mata‟y tinatalasan upang hindi sila masalisihan. kung sa ngayon. kung baga sa hagdan. Sa kanilang batas na batay sa kinamulatan at kinaugalian. na ang ibig sabihi‟y kapwa nag-iibigan. Ang pag-aasawa noong unang panahon ay hindi madali. Ang lahat ng ito‟y inaayos ng mga magulang ng dalaga sa kanilang pakikipag-usap sa mga magulang ng binata. mga mata lamang nila ang nag-uusap at napapahayag ng kani-kanilang dinaramdam. Mahirap ito. Ang datu ay karaniwan nang nag-aasawa sa pamilyang nabibilang sa uring datu. ang mahadlika ay nag-aasawa ng mahadlika rin.Intsik na mangangalakal na dumayo buhat Tsina ay ginto o ano mang bagay na naiibigan ng mga Intsik. umiigib. at gumagawa ng ano mang bagay na iutos sa kanya ng mga magulang ng dalaga. ang kaugaling ito‟y hindi lubos na sinusunod. wika nga. na kinukunan ng mga produkto ay hindi agad binabayaran kundi sa susunod na pagbabalik noon. Ang mahadlikang may hangad magasawa ng alipin ay hindi pinagbabawalang mag-asawa rito. May ugali noon – na hangga ngayo‟y sinusunod sa isang liblib na pook ng Pilipinas – na ang nanliligaw ay maglilingkod muna sa mga magulang ng dalaga sa loob ng ilang buwan o kung minsa‟y mga taon. sapagkat ang lalaki ay maraming pagdaraanang mga “baitang”. Sa likod ng mataimtim na paglilingkod na ito ay hindi pinahihintulutang makipag-usap ang lalaki sa dalaga. o ano mang ari-ariang mahalaga. at ang alipin ay nag-aasawa ng gaya rin niyang alipin. At bukod pa rin diyan ay magbibigay rin ang binata ng himaraw sa ina ng dalaga bilang bayad sa kanyang pagpapasuso sa dalaga ng ito‟y sanggol pa. wika nga. datapwa‟t ang ganitong pagsang-ayon ay may kondisyon: siya‟y magkakaloob ng bigay-kaya o dote sa mga magulang ng dalaga. Panliligaw at Pag-aasawa ng mga Sinaunang Pilipino May kaugalian ang mga unang Pilipino na mag-asawa sa babae o lalaking nabibilang sa uri ng lipunang kinabibilangan nila. Sang-ayon sa isang manunulat na Intsik na nakarating sa Pilipinas noon taong 1209 at nanatili rito hanggang 1214. Ang lalaki‟y nagsisibak ng kahoy. Ang mga Intsik. at ang datung nais mag-asawa ng mahadlika ay malaya ring nag-aasawa ng nais niyang maging asawa. samantalang ang mga anak sa labas. Kung ang hinihiling ng mga magulang noon ay hindi maibibigay ng james/ejp . Ang babaing hindi asawa ng isang lalaki ngunit may di-karaniwang kaugnayan doon ay tinatawag na kaibigan. Matapos matanto ng mga magulang ng dalaga na ang nanliligaw ay karapatdapat. Bukod diyan ay magbibigay rin ang binata nang pang-himuyat sa mga magulang ng dalaga. Ang mga Pilipino ay kusang nagbabayad ng inutang nilang mga produkto at dahil ditto ang mga mangangalakal na dayuhan ay may malaking pagtitiwala sa kanila. Ang bigay-kaya ay karaniwan nang lupa. ng lalaking may kabilisan. ang mga anak sa asawa ay lehitimo o tunay. ngunit noon ang mga lalaking umiibig ay handang magpakasakit at magtiis ng hirap alang-alang sa kanyang minamahal. bago maging karapatdapat sa mga magulang ng babaing pinipintuho. na maaaring salapi. Bukod pa riyan ay magbibigay rin ang kahabag-habag na binata ng tinatawag na bigay-suso sa nag-alagang yaya ng dalaga bilang ganti sa kanyang pagpapasuso rito. ginto. ay hindi tunay kaya‟t hindi maaaring magmana ng ari-arian sa kanyang ama. Ngunit gaya ng nasabi na. bilang bayad sa mga araw at gabi ng pagbabantay at pagpupuyat ng mga magulang mulang pagkabata hanggang magdalaga. Ngunit ang ganito‟y hindi mahigpit na ipinatutupad. na kung bigkasin ay ka-ibigan. halimbawa. ang pagsang-ayon ng mga yaon ay ipakikilala sa lalaki. ang mga sinaunang Pilipino ay matapat sa pakikitungo sa mga mangangalakal na taga-ibang bansa.

Ito‟y gagantihin ng malakas na hiyawan ng mga panauhin at ang kasal ay tapos na.mga magulang ng binata ay nagkakaroon ng tinatawag na tawaran hanggang sa pumayag ang panig ng dalaga. Pagkapasok sa loob ng bahay ay hindi uupo ang dalaga at bibigyan na naman siya ng isa pang regalo. bagay na sinasabayan ng sigawan ng mga panauhin. Ito‟y tinatawag na pamumulungan o pamamalae. at kasabay ng isang hiyaw ay ihahagis ang bigas sa mga panauhin. Hindi kakain o iinom ang dalaga hangga‟t hindi nadudulutan ng regalo. ang belo ay hahawiin na ng binata. Dudulutan siya ng ama ng lalaki ng isang regalo at siya‟y papanhik na. Isang kamag-anak ng dalaga ang tutungo sa tahanan ng binata upang ihatid ito sa bahay ng datu. Sa bahaging ito ay may kinalaman ang datu. sapagkat ang mga ito ang magsasabi kung kailan hahawiin ang belo. ang pangatlo. Uupo sa lapag ang mga ikakasal sa ayos na magkaharap. ikaapat. Pagkaraan ng ilang pagtatangkang hawiin ang belo. ang kasal ay isusunod. ang paghahagis ng bigas ay hindi ginagawa. Sa senyas na ito. Sa mga may dugong mahal. Ang mga magulang ng dalaga ay sasangguni sa kanilang mga kamag-anak at kung payag ang mga ito ay agad ipahahayag ang pagsang-ayon. samantalang sa mga alipin ang pagkakasal ay nagsisimula at natatapos sa tanong ng lalaki na “Pakakasal ka baga sa akin?” At kung umoo ang dalaga ay inaaring kasal na sila. Haluang Kasal. Matapos mapagkayarian ang dote ay isusunod na ang kasal. siya‟y kalahating alipin at kalahating mahadlika. Sa mga mahadlika. at ang ina‟y alipin. Samantalang ginagawa ito‟y pipilitin ng binata na hawiin ang belo ng dalaga. ay sa ama. wika nga. ang pampito. Ang paraan ng pagkakasal ay iba-iba ayon sa katayuan ng isang tao sa lipunan. Kung ang ama‟y mahadlika. ikaanim. sapagkat siya ang makikipag-unawaan sa mga magulang ng dalaga. anupa‟t ang mga gansal o nones. at iba pa. samantalang ang pares – anupa‟t ang ikalawa. Kapag naayos na ito. – Kung ang mag-asawa ay nabibilang sa magkaibang uri ng katayuan sa lipunan. ang kanilang mga anak ay paghahatiin sa kanilang dalawa. pagdadaupin ang kanilang mga kamay sa ibabaw ng isang pinggang bigas. Pagkatapos ay kukunin ang dalaga ng isang kamag-anak ng binata at dadalhin din sa bahay ng datu. Sa mga Moro sa Mindanaw. Gayon din ang sukat masabi hinggil sa mga anak na nabibilang sa ina: sila‟y ituturing na alipin. Pagkapanhik ay hindi tutuloy sa kalooban ng bahay hangga‟t hindi siya nadudulutan ng isa pang regalo. Ang tagapagsalita ng binata ay nagpapahayag sa mga magulang ng dalaga ng layunin ng binata na maging asawa ito. Pagkatapos na maayos ng mga magulang ang tungkol sa pag-aasawa ng kanilang mga anak ay ipakukuha ang nobya sa isang tagapamagitan. Ito‟y susundan ng anim na araw na pagdiriwang. halimbawa‟y isang mahadlika at isang alipin. Sila‟y pangangaralan ng hadji o hukom at pagkatapos nito‟y makaitlong liligid ang binata sa dalaga. Isang matandang babaing may tungkuling pagka-pari ang lalapit sa ikakasal. Kung bugtong (iisa) ang anak. – ay sa ina. Kung gansal ang james/ejp . atbp. ang panlima. Pagdating sa paa ng hagdan ng bahay ng lalaki ang dalaga ay magkukunwang nahihiya at hindi agad papanhik. Sa ikapitong gabi ay pahihintulutan na ang lalaking sumiping sa asawa. ang dalaga‟t binatang ikakasal ay iinom sa isang tasa. Pagkatapos nito. Pagkatapos nito‟y babasahin ng hukom ang mga salitang nagbubuklod sa dalawa at pagkatapos ay babasbasan sila ng bendita. ang panliligaw ay dinaraan sa tagapamagitan. halimbawa. ang pinakamatanda o panganay. na ginagawa sa tahanan ng datu. ang kasal ay halos kapareho ng sa mga mamamayan sa Luson. Sapagkat mahadlika ang ama kung kaya‟t mahadlika rin ang mga anak na nasa kanya. Kasunod nito ang dote na ibibigay sa mga magulang ng babae. Sa bahaging ito ay ipahahayag ng isang matandang lalaki na magsisimula na ang seremonya. ang mga panauhin ay sesenyas na nagpapahayag na tuluyan nang hawiin ang belo.

– Ang yunit ng pamahalaan ay ang baranggay. Ito‟y ginagawa sa pamamagitan ng tinatawag na sanduguan. james/ejp . lehislatibo. kaya‟t ang ipinambabayad ay mga produkto. Ang salitang baranggay. sapagkat higit na magaang bigkasin ng mga Kastila ang r kaysa l o d. Ang pagpatay sa isang taong nabibilang sa ibang baranggay ay nagiging sanhi ng digmaan ng dalawang baranggay. at iba pang gawang ipinalalagay na mahalay at hindi mabuti. malaki man o maliit. pag-insulto sa kapwa. Ang mga kamag-anak ng mga datu at ang kanilang mga anak ay pawang nabibilang sa dugong mahal at hindi pinapagbabayad ng buwis. at hudisyal. ngunit kung minsa‟y nagsasama-sama ang ilang baranggay upang maging kalipunan ng mga baranggay. Ang mga batas na nakasulat ay yaong pinagtibay ng datu at ng kanyang sangguniang binubuo ng matatandang mamamayan. ang ikapito o ikasiyam ay ituturing na kalahating alipin at kalahating maharlika. Ang taong makilalang gumawa ng mortal na kasalanan ay ipinapapatay o kaya‟y pinagmumulta nang malaki. na ang kahulugan sa Indonesya ay bangka. Benggansa o paghihiganti ang motibong nagtutulak sa mga mamamayan noon na tumungo sa digmaan. na maaaring binibigkas noong unang panahon nang balang-ay. pagpatay ng kapwa. pagpatay na wala naming sanhi. at ito‟y sangay ng isang katipunan o asosasyon. Sa mga sanhi ng digmaan. Ngunit walang ganitong salita sa Malayong sinasalita sa Indonesya o maging sa Malaysiya. Ang isa pang sanhi ay kung pinarusahan ng isang baranggay ang lalaking nabibilang sa ibang baranggay. na may isang layag. gaya ng mga Mason na may kanya-kanyang balangay o branch. Ito nama‟y ginawang barangay (bigkas: barang-gay) ng mga Kastila. Ang datu ay makapangyarihan sapagkat nasa kamay niya ang kilala ngayong ehekutibo. Ang isa pang sanhi ng digmaan ay kung tinangay ng isang lalaking nabibilang sa isang baranggay ang asawa ng lalaking nabibilang sa iba namang baranggay. katulad ngayon. Walang tinatawag na hari noon. Ang salitang balang. maliwanag na walang pagtatangka noong daanin ang salitaan sa mapayapang paraan. ay sinasabing galing daw sa salitang Malayong balangay.bilang ng mga anak. halimbawa‟y pito o siyam. Mga Batas. pagmumulta. Ang pangyayaring napakaraming baranggay noon ay nagpapahiwatig na walang kaisahan ang mga Pilipino at samakatuwid ay walang isang pamahalaang sentral. na anupa‟t dinaraang lahat sa dahas at lakas. Ang relasyon ng isang baranggay sa kapwa baranggay ay nasasalig sa komersiyo at mga kasunduan hinggil sa pagkakaibigan at pagkakaisa. Tungkulin ng mga datu na pangalagaan ang kapakanan ng kanyang mga nasasakupan at ito nama‟y nagbabayad ng buwis sa kanilang datu. Ang mga gumawa ng pagkakasalang hindi mortal ay pinarurusahan naman sa pamamagitan ng pagtatali sa langgaman. Sa nakasulat o sa hindi man. ang dalawang panig ay kinikilalang magkapatid sa dugo. Sa pagtunggang ito. – Ang mga batas noong unang panahon ay nakasulat o hindi nakasulat. Yao‟y nauukol sa panggagahasa. ang maaaring tunay na pinagmulan ng salitang Tagalog na balangay. Ang bawat baranggay ay Malaya at nag-iisa. Pamahalaan at Batas ng mga Sinaunang Pilipino Ang Pamahalaan. na anupa‟t kumukuha ng dugo sa bisig ng nagkakaisa at inihahalo ito sa tuba. na gamitin ngayon. Nang lumaon. ang salitang balangay ay nagkaroon ng ibang kahulugan. pagdaraan sa bakuran ng may-bakuran nang walang pahintulot ito. ang mga yao‟y batay sa kinaugalian. pangungulam. kundi datu o sultan. na binubuo ng mula sa 30 hanggang 100 kaanak. Noo‟y walang kuwalta. na nang lumaon ay naging balangay. Ito‟y tinutungga ng nagsasandugo.

Ang Paghuhukom. ang mga tadhana ng panukalang batas ay isusulat. gaya ng usapin sa pagmamanahan. Isang tagapagbalita. Ang batas ay ginagawa sa ganitong paraan.paghagupit sa likod. Ang sino mang lumabag sa batas ay agad pinaparusahan ayon sa bigat ng pagkakasala. sa pagputol sa mga daliri ng isang kamay. ang datu bilang huwes at ehekutibo ay magpapasyang dapat sundin ang hatol at sa ganito‟y papanig siya sa nanalo upang mapilitan ang natalo sa usapin na tanggapin ang hatol ng hukuman. Isa pa ring pagsubok: ang naguusapin ay pangunguyain ng bigas at kung sino ang may laway na malapot ay siyang may-sala. Kung aling kamay ang napaltos ay ipinalalagay na maysala. Ang ilawang mamatayan ng ilaw ang siyang may-sala. ang mga testigo ay nanunumpa sa ganitong paraan: “Maanong lamunin ako ng buwaya kung hindi ako magsabi ng totoo”. Upang makilala kung sino sa nag-uusapin ang may-sala o kung sino ang walang sala ay ipinakukuha ang isang batong nakababad sa kumukulong tubig. usaping kriminal at iba pa. Kung sino ang mapatay ay siyang may-sala. kung sino ang unang lumitaw ay siyang may-sala. o kaya‟y sa paglangoy sa loob ng ilang oras. – Saan man at kailan man ay hindi nawawala o naiiwasan ang pagtutunggali ng mga tao. Ang buno ay tinatawag doong bultong. Ang magkabilang panig sa usapin ay maghaharap na kasama ang kani-kanilang mga testigo. Isa pang uri ng pagsubok ay ang tinatawag na alaw. na ang mga dahilan ay lubhang marami. na ang tawag ay umaluhukan. ayon sa hatol. at katapangan ng nag-uusapin. pagdaraya. Ang paglilitis ay hayag at ang mga pasya o hatol ay agad ibinibigay upang maiwasan ang walang katuturang pagkabimbin ng usapin. pagsisinungaling. Ito‟y paglalabanan ng dalawang armadong lalaki. Dala ang isang kampanilya. Ang balak o panukalang ito‟y pag-aaralang mabuti ng matatanda at kung sila‟y sang-ayon. pang-uumit. Ang Pagsubok. ay mayroon din ng tinatawag na paglilitis-pagsubok (trial by ordeal). usapin sa lupa. katulad ng mga Europeo noong unang panahon. ang umaluhukan ay pagkukulumpunan ng mga taong ibig makabatid sa mga tadhana ng bagong batas. Sa kabilang dako. “Maanong tamaan ako ng lintik kung magsabi ako ng kabulaanan” at iba pang gangganito. Isa pang pagsubok: ang nag-uusapin ay patatalunin sa ilog na may dalang sibat. ang pagsubok sa pamamagitan ng pagtatagis ng lakas ay karaniwan. Sa mga Ipugaw sa hilagang Luson. katibayan. Ang sino mang makapagharap ng higit na maraming testigo ay ipinalalagay na nanalo sa usapin. Tatawagin ng datu ang matatanda ng baranggay na tumatayong mga tagapayo niya at sasabihin sa mga ito na may naiisip siyang isang batas na dapat pagtibayin. ang magbabalita sa buong baranggay na may bagong batas na paiiralin ang datu. at kung sino ang matalo sa larong ito ay ipinalalagay na may-sala. Noo‟y walang abugado. Ang mga kasalanang hindi mortal ay ang pangangalunya. james/ejp . ang usapin ng dalawang baranggay ay nilulutas sa pamamagitan ng arbitrasyon na binubuo ng matatandang mamamayan ng mga neutral na baranggay na siyang namamagitan. Kung ito‟y tawaran ng natalo. kasunod ang pagpapatibay ng kanilang mga saksi o testigo. Upang ipakilala ang kanilang katapatan. – Ang mga sinaunang Pilipino. Pagkatapos makapanumpa ang mga testigo ay isa-isang mangangatuwiran ang magkabilang panig sa usapin. Ang paglilitis ay dinaraan sa pagsubok sa katatagan. Ang mga usapin noong unang panahon ay nililitis ng hukuman na binubuo ng datu bilang hukom at ng matatandang mamamayan ng baranggay na tumatayong hurado. at pagsira sa mga dokumentong ari ng datu. ang paniwala ng mga tao ay nananalo ang kinakasihan ni Bathala. Sa uring ito ng paglilitis. Ang isa pang uri ng pagsubok ay ang pagbibigay sa nag-uusapin ng ilawang may sindi. pambubulahaw sa gitna ng katahimikan ng gabi. Ang sino mang ayaw kumuha ng nasabing bato ay siyang may-sala.

Sa matandang paniwala. – Sapagkat naniniwala ang mga sinaunang Pilipino sa kabilang buhay at sa relasyon ng buhay sa patay kung kaya‟t malaki ang paggalang nila sa alaala ng mga patay. halimbawa‟y ang pagkahol o pag-alulong ng aso. na anupa‟t nagdarasal at nagkakainan ang mga kamag-anak at mga kaibigan ng namatay sa ikasiyam na araw ng pagkamatay ng yumao. Karaniwang nagdaraos ng pasiyam. Naniniwala rin sila sa asuwang. ay ibibimbin. samantalang ang ilan nama‟y nalahiran ng diwa ng Kristiyanismo at minana ng kasalukuyang salin ng lahi sa ganyang ayos. sa manggagaway. ang pagpapakilala ng pagluluksa ay hindi gaya ngayong itim ang damit na isinusuot. at nagiging mga diyos. ayon sa paniwala ng mga tao dito. ang pag-awit ay bawal. at iba pang mahahalagang gamit na umano‟y kakailanganin ng namatay sa kanyang pagtungo sa kabilang buhay. Kadalasa‟y nagtatanghal ng dula o drama na kung tawagin ay tibaw. Sa mga taga-Luson. sa mangkukulam. Maliwanag na hindi man sinasabi ay mahahalata naming may kinikilingan ang kabilang buhay. dumadaan sa arco na nabubuo kapag umuulan (bahaghari. Sa mga Tagalog. sa tikbalang. Ang pagkain ng ano mang uri ng karne at ang pag-inom ng alak ay bawal sa panahon ng pagluluksa. Ang ilan sa kanila‟y nanatiling buong-buo. at bawal ang magsuot ng damit na masagwa ang kulay. ginto. o kaya‟y ang paghuni ng butiki. Ang patay ay inilalagay sa kabaong na may kasamang damit. ang mga kamag-anak ng namatay ay nag-aayuno at ang kinakain ay pawang gulay. Kapag datu ang namatay. na anupa‟t ang mayaman o may-kaya ay nakalalamang na sa pagtungo sa kabilang buhay. MARANGAL ang makain ng buaya. Ang lahat ng pakikidigma. Katulad ng karaniwang nakikita sa kasalukuyan ay katakot-takot ang iyakan ng mga kamag-anak at mga kaibigan. Naniniwala rin ang mga unang Pilipino sa tinatawag na anting-anting o agimat. at sa tiyanak. ang pagdaramdam sa pagkamatay ng kamag-anak ay ipinakikilala sa pamamagitan ng paghuhuramentado o walang taros na pagpatay sa kapwa. ang paglipad ng uwak. Tuluy-tuloy silang lahat sa langit (cielo. Sa kabilang dako. rainbow). baligtad ang paglalagay ng balaraw (daga) sa kaluban. Ang pagluluksa sa babaing namatay ay tinatawag na morotal. kundi puti. Ang paghihiganti ng mga kamag-anak ay tinatawag na balata. ang pagluluksa ay hindi natatapos hangga‟t hindi naipaghihiganti ang namatay. samantalang ang walang dala ay makararanas ng malamig na pagtanggap doon. ang patay raw na maraming dala-dalahan ay buong pusong tatanggapin sa kabilang buhay. ang pangyayaring ito‟y agad ipinahahayag sa buong baranggay. Kung minsan nama‟y naglalagay sila ng galang na behuko sa kanilang mga paa‟t liig. ang pagluluksa sa namatay na datu ay tinatawag na laraw. Gayunman. arrows). ang pag-aayuno ay tinatawag na sipa. heaven). kung mayroon. Marami sa pangyayari ang binibigyan nila ng kahulugan. Sa likod ng mga pagbabawal na ito ay patuloy naman ang kainan at inuman ng alak ng mga tao.Pagdadalamhati ng mga Sinaunang Pilipino Ang Paglilibing. james/ejp . na umano‟y nakahuhula sa mga darating na pangyayari. Ang mga paniniwala at mga pamahiing iyan ay hindi nalipol ng pagdating dito ng kabihasnang Kanluranin. o mapatay sa saksak o tama ng mga palaso (flechas. Sa mga lipi ng Mindanaw at sa ilang pulo ng Kabisayaan. samantalang ang sa lalaki ay tinatawag namang maglahi. Bukod sa mga ito ay mayroon pang upahang tagaiyak na nagsasalaysay o umaawit ng mga kabutihang nagawa ng namatay. Kung ang namatay ay biktima ng masamang layon o kaya‟y namatay sa labanan. ang sibat kung dinadala ay kailangang nakatungo sa lupa. Naniniwala rin sila sa manghuhula na kung tawagin noo‟y pangatauhan.

Ang mga namatay nang ganuon ay napupunta sa Arayas. na nagtuturo kung saan sa dagat nila ihahagis ang isang tampipi (baul. dahil walang nag-aalay ng maganito para sa kanila. May Yligueynes (mga Iligan) na nagsasabi na ang mga kaluluwa ng namatay ay kinukuha ni Maguayen. chest) na may damit ng nalunod. james/ejp . natatayo sila ng mahabang kawayan at isinasabit sa itaas ang damit ng namatay. isang diyos na nakatira sa isang mataas na bundok sa pulo ng Burney (Borneo). Sabi nila. Naghihirap ang mahirap. ang lahat ng kaluluwa. sakay sa bangka na tinatawag na baranggay. goblins) ang bituka (entranias. Bilang parangal sa namatay. sinasabi ng mga Pintados (mga Visaya) na kinain ng mga mangalo (duendes. Hindi kasi alam ng mga tagarito na ang baho ng bulok ang sanhi ng mga sakit. Sabay sa paghagis. Binibihag daw nang pantay-pantay. dinadala sila sa dagat. [ Munting paliwanag: Nuong panahon ng Espanyol. ] Kung matanda naman ang namatay. Nakikita rin ang muhi nila sa pagiging mahirap. at inaagaw ng isa pang diyos at dinadala kay Siburanen (si Buranen). forever). offering) ang mga kamag-anak sa mga pagdiriwang na tinatawag nilang maganito (mag-aanyito). Paniwala naman ng mga Yligueynes (mga Iligan o mga tao ng ilogan o ilog) na taga-Cebu. ang mga baranggay ng patay sa tuktok ng Mayas.Ang kaluluwa ng mga nalunod ay naiiwan sa dagat habang panahon (siempre. sina Simuran (si Moran) at Siguinarugan (si Ginarugan). babae na pari nila. Kailangan daw maganito (mag-anyito) upang mapalaya ang kaluluwa. Bantayan Islands ang tawag ngayon) na ang mga kaluluwa ng mga namatay ay nagpupunta sa sinapupunan ni Siburanen (si Buranen). mabuti man o masama. Nilalagyan niya ng takda ang puno tuwing may ipinapanganak na bata. at dinadala sa kanyang baranggay na tinatawag na Sumpoy. Sidapa (si Dapa). Sukat ng buhay Sabi-sabi nila. Kasama nila ang isang baylana. isang diyos din. ang sabi nila ay „tinangay ng hangin‟ ang kaluluwa. isang mataas na bundok sa pulo ng Panay. napapalaya uli ang mga kaluluwa kung mag-aalay (sacrificio. Panawagan ng „baylana‟ Kung magkasakit ang mga anak o kamag-anak ng nalunod na tao. at pag laki nito at naabot ang tangkad ng takda. Bohol at Bantay (sa tabi ng Cebu. Mula dito. Mayroon ding naniniwala rito na ang mga kaluluwa ng namatay ay napupunta sa „kabilang buhay‟ (infierno) na sakop ng 2 diyos duon. Subalit hindi nagtatagal duon. may isa pang diyos sa langit. Bandang panahon na ni Jose Rizal umunlad ang mga agham (sciences) at natuklasan na mga microbio (germs) pala ang sanhi ng mga sakit. namamatay agad ang tao. Iniiwanan nila duon hanggang maagnas at maglaho na ang damit. ay naiiwang bihag habang panahon sa ilalim ni Buranen. nakikita na walang halaga sa kanila kung mabuti o masama ang tao. bowels) ng bata kaya namatay. sabi nila. paniwala ng mga taga-Europa na ang mabantot o „masamang hangin‟ (mal aire. Subalit ang mga mahirap. malaria) ang pinagmumulan ng mga sakit. na may isang matayog na punong kahoy sa bundok Mayas. nagdadasal ang baylana at ang mga nakasakay sa bangka sa mga namatay nilang ninuno na pagpalain at iligtas sa panganib ang mga maysakit. Kapag namatay sa sakit ang isang bata.

Ang pag-aalay ay tinatawag na baylanes (mga baylanan. Tapos. Walang katapusang daigdig. prophesy). Nagdadasal sila kay Lalahon tuwing panahon ng pag-ani. tinatawag ang multo (espirito. ilalatag ang nilutong baboy at lahat ng pagkain at alak na dala ng babaylan at ng mga kamag-anak ng maysakit. Sabi nila. sinasaksak sa puso. Kung aalis sila upang lusubin ang mga kaaway. at 2 pang diyos din. Kapag may namatay dito. Nagdadala rin sila ng kanin. goddess) na bigyan sila ng mabunying ani. balot na balot ng ginto. tinawag ding nag-aanyito) at baylanes (mga baylan o babaylan) din ang tawag sa mga pari (sacerdotisas. at hindi rin umiinom ng alak na pitarilla. Nagdadala sila (sa bahay ng maysakit) ng mga pitarillas (isang uri ng banga o palayok) na puno ng alak (arrach. Kaya hindi niya mahal at pinapatay ang mga tao. ihahayag niya kung gagaling ang maysakit o mamamatay. nagkakalat daw ng maraming balang (langosta. Duon daw nakatira sa tuktok ng isang bulkan (volcan. sina Ynaguinid (Inang Ginid) at Macanduc. Kung mayroon lamang na may sakit saka sila nag-aalay. kumikisay at tumutulo ang laway parang baliw. tumatayo siya at kumukuha ng sibat (lanza. spear) at pinapatay ang baboy. Ginagawa rin nila ito upang mapalaya ang kaluluwa ng namatay mula sa „kabilang buhay. nag-aalay din sila kay Varangao. hindi siya nakakatikim ng pagkain mula sa lupa. locust) upang kainin ang lahat ng palay sa bukid. Pagkatapos sabihin ng babaylan ang kanyang hula (prediccion. town) ng Arevalo. Pumapasok ang multo sa katawan ng babaylan at bumabagsak siya sa lupa. mga ulam at isang buhay na baboy. Natatakot daw sila na baka may lumapit na mangkukulam (brujo.Babae ang pari. demon) na nagpapakita sa kanila. Kung ayaw daw ng diyosa (diosa.). si Macaptan ang nakatira sa pinakamataas na langit. bells) at mga gong (tambors. sorcerer) na hihipo sa kabaong (ataud. james/ejp . Umaawit at nagdadasal ang mga babaylan. nililinis ang baboy at niluluto upang ialay sa multo. bonfires) sa paligid ng bahay niya at gabi-gabi. ang diyos ng bahaghari (rainbow). Sa isang hapag pang-alay (altar). nagbabantay ang mga tao. Ang pag-aalay ay sinasaliwan ng tugtog ng mga kulingling (campanillas. si Lalahon. hawak-hawak ang kanilang mga sandata. sabi nila.‟ humihingi ng tulong mula sa kanilang mga ninuno na nagpapakita raw sa kanila at sinasagot ang kanilang mga tanong. inuman ang „misa‟ Ang mga katutubo sa kapuluang ito ay walang takdang panahon ng pagsamba sa kanilang mga diyos. Makulay at magara ang suot ng mga baylan. nagsisindi ng maraming siga (hogueras. coffin). drums). garlands) pa sa ulo at maraming alahas na ginto. Habang „hawak‟ siya ng multo. at siya raw ang naghahagis ng apoy mula sa bulkan. Wala rin silang takdang puok na pinag-aalayan o simbahan. o kung mayroong digmaan o bago magtanim ng palay. Mayroon daw na babaing diyos sa pulo ng Negros. Kasi. sinasabi ng babaylan kung ano ang mangyayari sa darating na panahon. volcano) na 5 leguas (bandang 24 kilometro) mula sa kabayanan (poblacion. may mga kuwintas na bulaklak (guirnaldas. Sa ibang pag-aalay. liquor) na gawa sa kanin (tinawag ding pitarilya. Lamay at libing ng patay. priestesses) na namumuno sa pag-aalay. Masamang diyos daw si Macaptan dahil naghuhulog ng sakit at kamatayan sa mga tao. Paniwala ng mga tao na walang katapusan ang mondo.

Kapag mayaman daw ang libing.‟ Hanggang maaari. palm wine). Hinagis daw ng alipin ang isang malaking talahib (elephant grass). „Maglahe‟ at luksa sa patay. corpse) sa kabaong. mainam daw ang tanggap sa „kabilang buhay. cruel). arm). hindi kumakain ng kanin ang mga naulila. Mag-iipon sila mula sa mga tao ng mga pagkain at tuba. rattan) sa buong bisig (brazo. Mula nuon. pumapatay din sila ng isang alipin nito upang magsilbi sa kanyang panginoon (amo. naging ugali na nila ang pumatay ng alipin tuwing mamatay ang isang pinuno. Kapag namatay ang magulang o malapit na kamag-anak. nagpapa-gutom hanggang mamatay ang isang pinuno na naulila. mga tao na natagpuan ng mga Espanyol sa pulo ng Negros. raid). at kumakain uli ng kanin sa babang luksa. sabi ng mga Dumaguet. Dahil matanda na siya. Dahil hindi naman sila lubusang malupit (severo. poor). pulos saging (bananas) at camote lamang. Palatandaan ng kanilang pagluluksa (luto. Ang kabaong ay gawa sa inukit na punong kahoy na pinupuno nila ng mga damit at ginto ng namatay. tinamaan at nasugatan sa tuhod si Marapan. at hindi na maaaring ibalik ang bangkay (cadaver. sa banda ng ngayong Dumaguete City). Inililibing pati ang alipin. nagpahinga raw si Marapan at humingi sa alipin niya ng damo upang punasan ang sarili. tinatawag ding james/ejp . si Marapan. kapag nakabihag o nakapatay na sila. at hindi sila umiinom ng pitarilla hanggang hindi sila nakakabihag o nakakapatay ng isang tao sa digmaan o dambungan (asalto. nagkasakit at namatay si Marapan dahil sa sugat. Sakay sila sa isang bangkang pandagat. foreigner) at hindi tagarito (indigena. at isang tagalabas (estranjero.Kapag nangyari daw iyon. Kapag namatay ang isang pinuno. alak na gawa mula sa puno ng niyog (vino cocotero. Pilit nilang pakakainin at paiinumin ang pinuno upang hindi ito mamatay at natatapos ang maglahe. May matandang ugali ang mga Dumaguet (Dumagiti. master) sa „kabilang buhay. subalit agad liligid sa buong baranggay ang kanyang mga timagua (timawa. subalit sa halip na bumihag o pumatay ng tao. May isang uri ng luksa na tinatawag nilang maglahe. „Morotal. native). nagtatali sila ng yantok (bejucos. minana pa nila 10. Nangyayari na isang taon silang nagluluksa.000 taon na ang nakalipas mula sa isang pinuno. nagsusuot sila ng mga puting damit at dumadalaw sa baranggay ng mga kaibigan nila. at nanghihina silang maigi at nagiging malamya (debilitado. mourning). Minsan. Hinuhubad lamang nila ang yantok. sasabog bigla ang kabaong at aalingasaw ang amoy ng patay. Marami pang pagaari ng namatay ang inilalagay nila sa kabaong na inililibing sa tabi ng bahay ng patay.‟ subalit matumal daw ang tanggap sa mga mahirap (pobre. Kahawig ang pagluluksa ng sinusunod ng mga babae. ang pinipili nilang alipin ay ang pinakamatanda at pinakamahirap. na tinatawag nilang morotal.‟ luksa ng babae. ipinaliwanag sa susunod na kabanata) at mga galipin. ganuon din ang ginagawa nilang pagpatay sa alipin. Bago siya namatay. matanda na ang ugaling ito. Sabi nila. at nagku-kwintas din ng yantok sa leeg. languid). Kung minsan. hinabilin ni Marapan na patayin din ang alipin at ang familia nito. ginagaya nila kung paano namatay ang pinuno.

Sa ibaba dapat nakatutok ang tulis ng sibat kapag dala-dala.isang gabay (piloto. isang taga-limas (achico. inaalis na nila ang puting damit at mga yantok na kuwintas at pulupot sa bisig. kasama ang 3 magiting na indio . Ito ang katapusan ng luksang morotal.  Walang dapat magsuot ng magara o makulay na damit. pinapaligid sa buong baranggay ang isang timagua na iginagalang ng lahat. na sinusunod ng mga tao kapag namatay ang isang pinuno at walang sumusuway sa mga utos: Bawal makipag-away habang nagluluksa. panay ang awit ng 3 indio tungkol sa kanilang maraming panalo. Sinuman lumabag sa mga bawal ay pinagbabayad agad ng multa. lalo ka sa araw ng libing.  Bawal umawit habang namamangka sa banda ng baranggay. ang mga babae at 3 lalaki. Nagsusuot na uli sila ng makulay na damit at kumakain na ng kanin mula nuon. Pagdating nila sa baranggay ng kaibigan. si Lupluban at si Panas. kainan at inuman. Dapat tahimik ang lahat sa loob ng baranggay. Inom nang inom silang lahat. siya ay ginagawang aliping ayuey pagkatapos bayaran ang multa. Tapos. bailer) at isang taliba (vanguard) sa harap ng bangka. Kung ang alipin ay tumarampoc. timagua at mga pinuno. at kailangan na siyang magsilbi sa bahay ng kanyang panginoon. Bawal pumuslit dito. Kung ang lumabag ay isang alipin. at sinumang bumastos.‟ luksa sa pinuno. steersman). Habang lumalaot.   james/ejp . Ang balaraw o panaksak ay dapat nakasukbit nang baligtad sa baywang. Sa mga Espanyol. subalit sabi nila na ipinamana itong mga gawi ng kanilang mga diyos. ng pitarilla at iba pang alak na dala nila sa bangka habang naglalakbay.baranggay. May isang mabagsik na uri ng luksa.  Gumagawa sila ng bakod paligid sa bahay ng namatay na pinuno. Pinipili ang 3 lalaki na maraming tagumpay sa digmaan. alipin. na may sariling bahay. at ang mga kalaban na napatay nila sa bakbakan. „Larao. tinatawag na larao. kahit na pinuno rin. ang panginoon niya ang nagbabayad ng multa. lubhang malupit ang ugaling ito na sinusunod ng lahat. upang ipaalam ang pagkamatay ng pinuno. nagdidiwang sila. ang dami ng mga nabihag. Inaanyayahan nila ang kaibigan na dumalaw din sa kanilang baranggay. Para malaman ng lahat ng tao na may luksa para sa pinuno at walang makapag-maangan na hindi nila alam. ay pinarurusahan.

Eldrin James P. 2010-00723-MN-0 BSCE II-2 james/ejp . 3 Hugo.Polytechnic University of the Philippines College of Engineering Heograpiya at Kasaysayan ng Pilipinas Assignment No.

You're Reading a Free Preview

Download
scribd
/*********** DO NOT ALTER ANYTHING BELOW THIS LINE ! ************/ var s_code=s.t();if(s_code)document.write(s_code)//-->